Artykuły w Czytelni Medycznej o SARS-CoV-2/Covid-19

Chcesz wydać pracę doktorską, habilitacyjną czy monografię? Zrób to w Wydawnictwie Borgis – jednym z najbardziej uznanych w Polsce wydawców książek i czasopism medycznych. W ramach współpracy otrzymasz pełne wsparcie w przygotowaniu książki – przede wszystkim korektę, skład, projekt graficzny okładki oraz profesjonalny druk. Wydawnictwo zapewnia szybkie terminy publikacji oraz doskonałą atmosferę współpracy z wysoko wykwalifikowanymi redaktorami, korektorami i specjalistami od składu. Oferuje także tłumaczenia artykułów naukowych, skanowanie materiałów potrzebnych do wydania książki oraz kompletowanie dorobku naukowego.

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Postępy Fitoterapii 3/2010, s. 157-161
Agata Wilczańska-Barska, Barbara Chmura, *Mirosława Krauze-Baranowska
Akteozyd – fenylopropanoid o cennych właściwościach farmakologicznych
Acteoside – phenylpropanoid with valuable pharmacological activities
Katedra i Zakład Farmakognozji z Ogrodem Roślin Leczniczych, Wydział Farmaceutyczny, Gdański Uniwersytet Medyczny
Kierownik Katedry: dr hab. Mirosława Krauze-Baranowska, prof. nadzw.
Summary
Acteoside – compound belonging to phenylpropanoid glycosides is widely distributed in the plant kingdom, among others in families: Araliaceae, Bignoniaceae, Crassulaceae, Labiateae, Oleaceae, Plantaginaceae, Polygonaceae, Scrophulariaceae, Smilaeaceae, Verbenaceae. Acteoside as a constituent of many medicinal plants (e.g.: Verbascum sp., Plantago sp., Verbena sp.) decides on their antiphlogistic, free radical scavenging and antimicrobial activities. This article summarizes data about biological and pharmacological activities of compound.
Akteozyd (ryc. 1) (werbaskozyd, kusaginina) należy do glikozydów fenylopropanoidowych – grupy związków fenolowych rozpowszechnionych wśród roślin wyższych, szczególnie w rodzinach: Araliaceae, Bignoniaceae, Crassulaceae, Labiateae, Oleaceae, Plantaginaceae, Polygonaceae, Scrophulariaceae, Smilaeaceae, Verbenaceae (1, 2). Niektóre z fenylopropanoidów wykazują specyficzną aktywność biologiczną, a surowce je zawierające wykorzystywane są w medycynie tradycyjnej i fitoterapii.
Ryc. 1. Akteozyd.
Aktywność występującego w wielu gatunkach roślin akteozydu oceniono zarówno w zakresie działania biologicznego, jak i farmakologicznego. Związek jest bardzo silnym antyoksydantem (3-7), działa również przeciwzapalnie i przeciwbólowo (2, 8, 9), immunosupresyjnie (2, 10), immunomodulująco (11), przeciwnowotworowo (12-16), hepatoprotekcyjnie (17, 18) oraz przeciwdrobnoustrojowo (19-22).
Działanie przeciwwolnorodnikowe
Reaktywne rodniki tlenowe (ROS) są uwalniane przez śródbłonek, makrofagi i fibroblasty pod wpływem mediatorów prozapalnych, takich jak endotoksyny, interleukina-1 (IL-1) i TNF-α (Tumor Necrosis Factor-α). Z drugiej strony są one zdolne do aktywacji jądrowego czynnika transkrypcyjnego NF-κB (Nuclear Factor kappa-light-chain-enhancer of activated B cells), który indukuje prozapalne cytokiny IL-1, IL-6 i TNF-α (15). Wolne rodniki to niestabilne cząsteczki wykazujące tendencję do reakcji z innymi cząsteczkami. Antyoksydanty to z kolei substancje, które w stężeniu niższym od utlenianego substratu znacznie opóźniają lub hamują reakcję jego utleniania (4). Zaburzenie równowagi pomiędzy komórkowymi przeciwutleniaczami a ROS skutkuje stresem oksydacyjnym, peroksydacją lipidów, czy przyspieszeniem procesów starzenia, prowadząc często do licznych schorzeń neurodegeneracyjnych (choroba Parkinsona i Alzheimera), metabolicznych (cukrzyca, miażdżyca, artretyzm), immunologicznych, a nawet rozwoju nowotworów (2, 5).
Z danych piśmiennictwa wynika, że akteozyd i inne fenylopropanoidy efektywnie zapobiegają akumulacji tlenku azotu (NO), jednego z mediatorów procesu zapalnego. Związki te neutralizując wolne rodniki, mogą być wykorzystane w prewencji i terapii licznych schorzeń, będących konsekwencją stresu oksydacyjnego.
Jedną z nich jest miażdżyca, z której rozwojem wiąże się powstawanie utlenionych lipoprotein o małej gęstości (Ox-LDL) (2, 3, 23). Wykazano, że polifenole, a wśród nich akteozyd, wyodrębniony z zarazy błękitnawej ( Orobanche coerulescens, Orobanchaceae) i Ligustrum purpurascens ( Oleaceae) zapobiegał rozwojowi ognisk miażdżycowych w naczyniach tętniczych poprzez ochronę LDL przed oksydacyjną modyfikacją (3, 7, 23).
W badaniu na myszach z amnezją indukowaną przez skopolaminę oceniano możliwość stosowania werbaskozydu w zapobieganiu i leczeniu deficytów pamięci o podłożu neurodegeneracyjnym (24). Obserwowano osłabienie lub cofnięcie niepamięci, zależne od dawki i sposobu podawania akteozydu zwierzętom doświadczalnym, co może wskazywać na jego potencjalną przydatność w terapii choroby Alzheimera.
Działanie neutralizujące wolne rodniki przez akteozyd wykazano również w eksperymentach z użyciem ekstraktu z Cistanche deserticola ( Orobanchaceae) (2, 25). Hamowanie przez akteozyd peroksydacji lipidów w szczurzych hepatocytach, indukowane przez kwas askorbowy/Fe (II) oraz ADP/NADPH/Fe (III), było znaczące w porównaniu z α-tokoferolem i kwasem kawowym.
Antyoksydanty naturalnie występujące w świecie roślinnym mają zdolność do ochrony DNA przed oksydacyjnymi uszkodzeniami (26, 27). Przyczyną tych uszkodzeń, obok reaktywnych form tlenu powstałych w procesach metabolicznych jako produkty uboczne (26), mogą być również czynniki środowiskowe (m.in. promieniowanie jonizujące, UV i związki chemiczne). Akteozyd w stężeniu 5 mM chronił pBR322 plazmidowy DNA przed uszkodzeniem, blokując przebieg reakcji Fentona (powstanie ?OH-). Mechanizm działania ochronnego był prawdopodobnie sumą trzech synergistycznych właściwości: neutralizacji ROS, naprawy rodników DNA oraz zdolności chelatowania jonów metali, m.in. Fe (27).
Działanie przeciwzapalne oraz przeciwbólowe
Właściwości przeciwzapalne akteozydu wynikają prawdopodobnie ze zdolności „zmiatania” wolnych rodników i selektywnego hamowania aktywności 5-lipooksygenazy (5-LOX) oraz cyklooksygenazy (COX) – enzymów kaskady kwasu arachidonowego (28, 29). Saphaz i wsp. (29) wykazali, że akteozyd w stężeniu 10-4 mM jest silniejszym inhibitorem COX-2 w porównaniu z nimesulidem i nie wpływa znacząco na aktywność COX-1. Wpływ na indukowaną formę enzymu (COX-2) skutkuje hamowaniem tworzenia prozapalnych prostaglandyn i ich cyklicznych nadtlenków. Działanie przeciwzapalne ekstraktów z Stachytarpheta cayennensis ( Verbenaceae) i werbeny lekarskiej ( Verbena officinalis, Verbenaceae) zawierających akteozyd, udokumentowano w warunkach in vivo w modelu obrzęku indukowanego karageniną lub kwasem arachidonowym (9, 30).
Akteozyd hamuje również powstawanie PGE2 (36) i tlenku azotu (NO) oraz jest inhibitorem czynnika martwicy guza (TNF-α). Związek jest aktywnym supresorem enzymów: cyklooksygenazy-2 (COX-2) oraz indukowalnej syntazy tlenku azotu (iNOS). Jednocześnie chroni lipidy błon komórkowych przed peroksydacją (8, 28), co wyjaśnia nie tylko mechanizm jego działania przeciwzapalnego, ale i przeciwbólowego.
Akteozyd wyizolowany z cukrownicy trójlistnej ( Lippia triphylla, Verbenaceae) wykazywał działanie przeciwbólowe (2), a efekt analgetyczny związku był silniejszy od ibuprofenu stosowanego w podobnej dawce (0,07 mmol/kg ibuprofenu i 0,05 mmol/kg akteozydu) (8).
Działanie antyproliferacyjne i przeciwnowotworowe
Wykazano, że akteozyd w zależności od typu komórek nowotworowych wywiera wpływ cytostatyczny lub cytotoksyczny, co oznacza, że nie wszystkie komórki są wrażliwe na jego działanie (2).
W badaniach przeprowadzonych przez Abe i wsp. (12, 13) oraz Zhanga (16) obserwowano hamowanie proliferacji komórek czerniaka myszy B16F10, linii ludzkich komórek gruczolaka żołądka MK-1 i MKN45 oraz linii ludzkich komórek nowotworowych szyjki macicy HeLa. Działanie cytotoksyczne akteozydu wykazano ponadto przeciw niektórym liniom komórek nowotworowych: S-180 (mięsaka), P-388/D1 (nowotworu układu limfatycznego) i dRLh-84 (raka wątroby) (1, 2, 15).

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp do wszystkich zasobów Czytelni Medycznej

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu wraz z piśmiennictwem oraz WSZYSTKICH około 7000 artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 35 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

otrzymano: 2010-03-26
zaakceptowano do druku: 2010-05-04

Adres do korespondencji:
*Mirosława Krauze-Baranowska
Katedra i Zakład Farmakognozji z Ogrodem Roślin Leczniczych
Gdański Uniwersytet Medyczny
ul. Gen. J. Hallera 107, 80-416 Gdańsk
tel.: (58) 349-31-60
e-mail: krauze@gumed.edu.pl

Postępy Fitoterapii 3/2010
Strona internetowa czasopisma Postępy Fitoterapii