Wpływ wolnozmiennego pola magnetycznego systemem VIOFOR JPS na zachowanie się parametrów ciśnienia tętniczego krwi osób z nadciśnieniem tętniczym

Nadciśnienie tętnicze to jeden z podstawowych problemów, z którymi lekarze różnej specjalności stykają się w codziennej praktyce. Jest także jednym z najważniejszych czynników ryzyka rozwoju miażdżycy i związanych z nim chorób sercowo-naczyniowych. Szacuje się, że nadciśnienie tętnicze stanowi przyczynę ok. 6% wszystkich zgonów w dorosłej populacji. Najczęstszymi powikłaniami ze strony serca są przerost mięśnia lewej komory, niewydolność serca, ostre zespoły wieńcowe i zaburzenia rytmu serca, ze strony układu nerwowego udar mózgu. Nadciśnienie tętnicze uszkadza także naczynia krwionośne powodując utrwalone zmiany strukturalne zarówno w aorcie i dużych tętnicach jak i w naczyniach małego kalibru. W przebiegu nadciśnienia tętniczego dochodzi do szeregu hemodynamicznych oraz strukturalnych zmian w nerkach, co może prowadzić do stwardnienia drobnych tętniczek i rozwoju niewydolności nerek i konieczności dializowania lub przeszczepu nerki (1, 2, 3).

Utrzymanie prawidłowego ciśnienia tętniczego krwi jest jednym z zasadniczych elementów zapewnienia homeostazy organizmu, czynnikiem decydującym o przepływie krwi przez poszczególne tkanki i narządy. Zasadniczymi ogniwami tego mechanizmu jest objętość wyrzutowa serca i opór obwodowych naczyń krwionośnych. Wzrost któregokolwiek z tych czynników powoduje podwyższenie ciśnienia tętniczego krwi (4, 5, 6).

W ostatnich kilkudziesięciu latach stworzono naukowe podstawy do właściwego stosowania pól magnetycznych w medycynie. Leczenie energią promieniowania elektromagnetycznego stanowi domenę medycyny fizykalnej, dyscypliny wykorzystującej oddziaływania fizyczne do poprawy stanu zdrowia pacjenta. W licznych pracach klinicznych potwierdzono efekt wazodilatacyjny, poprawę utylizacji tkankowej tlenu oraz hipotensyjne działanie zmiennego pola magnetycznego, co stanowi przesłanki do klinicznego wykorzystania tej metody również w leczeniu nadciśnienia tętniczego (6, 7, 8). Magnetostymulacja w niektórych przypadkach pozwala na zmniejszenie ubocznych skutków farmakoterapii a także kosztów leczenia (9, 10).

Autorzy niniejszego opracowania postanowili włączyć terapię wolnozmiennym polem magnetycznym do leczenia nadciśnienia tętniczego i zbadać wpływ tej terapii na zachowanie się parametrów ciśnienia tętniczego krwi. Dałaby ona szansę na poszerzenie oferty terapeutycznej i wsparcie farmakoterapii. W obserwacjach klinicznych dotyczących stosowania stymulacji magnetycznej u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym w większości badań uzyskiwano obniżenie wartości badanych parametrów. Jednocześnie obserwowano ustępowanie dolegliwości bólowych i poprawę stanu ogólnego (11, 12, 13), a zwłaszcza zmniejszenie zawrotów głowy, dolegliwości stenokardialnych, uczucia mrowienia, rozdrażnienia i męczliwości. Korzystnym efektem takiego działania wydaje się być normalizacja funkcji wegetatywnej układu naczyniowego w wyniku zmniejszenia tonusu naczyń i obniżenia oporów obwodowych (12, 14, 15). Pomiar ciśnienia krwi jest jednym z ważniejszych składowych badania przedmiotowego (16, 17).

Każdy przyrost ciśnienia tętniczego o 10 mmHg skraca oczekiwaną długość życia. Dlatego tak ważne jest skuteczne obniżenie ciśnienia tętniczego do wartości pożądanych, co z innymi czynnikami ryzyka składa się na tzw. całkowite ryzyko sercowo-naczyniowe, będące podstawowym kryterium postępowania leczniczego w codziennej praktyce (18, 19, 20).

W niniejszej pracy stosowano wolnozmienne pola magnetyczne generowane przez magnetostymulator VIOFOR JPS z dużą matą obejmujące całe ciało pacjenta (21).

Wszystkie pomiary przeprowadzono w Klinice Chorób Wewnętrznych Angiologii i Medycyny Fizykalnej w Bytomiu. Grupę badaną stanowiło 60 pacjentów w tym 40 poddanych było czynnej magnetostymulacji, 20 zaś efektowi placebo. Badaniami objęto 40 chorych u których rozpoznane było nadciśnienie tętnicze II° (wg WHO). Pacjenci kontynuowali typowe leczenie farmakologiczne w tym diuretyczne i hipotensyjne. Wśród 40 osób znajdowały się 24 kobiety i 16 mężczyzn w wieku od 39-75 lat (średnio 55,2 lat). Grupa ta poddana była 10-dniowej magnetostymulacji aparatem VIOFOR JPS SYSTEM (Med.&Live) – duża mata ze sposobem aplikacji M1P2 z intensywnością 5 podczas pięciu pierwszych zabiegów i 6 podczas pięciu kolejnych.

M1 – aplikacja ze stałą intensywnością przez cały czas zabiegu w czasie 10 min,

P2 – system JPS z dwoma rodzajami impulsów o częstotliwości 180-195 Hz.

Czas zabiegu wynosił 10 min w pozycji leżącej. Zabiegi odbywały się codziennie z przerwą sobotnio-niedzielną. Każdy pacjent podlegał dwukrotnemu pomiarowi ciśnienia tętniczego krwi przed i po terapii podczas I, V i X zabiegu. Pomiary odbywały się:

– w pozycji siedzącej z podpartym ramieniem (lewym) na poziomie serca,

– po uprzednim 5-minutowym odpoczynku (przed zabiegiem),

– mankietem standardowym 12x26 cm,

– pacjent podczas zabiegu nie rozmawiał z osobą wykonującą zabieg.

Grupę porównawczą stanowiło 20 osób – 12 kobiet i 8 mężczyzn w tym samym przedziale wiekowym (również z nadciśnieniem tętniczym, w trakcie leczenia farmakologicznego w tym diuretycznym i hipotensyjnym), u których zastosowano efekt placebo i dokonano dwukrotnego pomiaru RR podczas I, V i X zabiegu. Wyniki uzyskane przez te grupy obrazują kolejno prezentowane tabele. Analizę statystyczną przeprowadzono za pomocą programu STATISTICA.PL. Do porównania zmian między poszczególnymi grupami użyto testu Manna-Whitney´a. Istotność różnic zmiennych ciągłych analizowano wg testów Wilcoxona. Za znamienne przyjęto różnice, dla których p<0,05.

W trakcie trwania zabiegów oceniano zachowanie się parametrów ciśnienia tętniczego krwi w grupie osób poddanych magnetostymulacji i grupie kontrolnej, w której zastosowano efekt placebo. Analizując otrzymane dane zauważono, iż w grupie poddanej czynnej magnetostymulacji ciśnienie skurczowe w kolejno prezentowanych zabiegach w grupie badanej, obniżało się średnio o 15 mmHg, natomiast rozkurczowe o 7 mmHg. Efekt ten utrzymywał się podczas kolejno wykonywanych zabiegów, co przyczyniło się do uzyskania zadowalających wyników (tab. 2).

W grupie placebo odnotowano obniżenia się parametrów ciśnienia tętniczego krwi, zarówno skurczowego jak i rozkurczowego wahających się w przedziale 1-3 mmHg, uzyskując tym samym wyniki o niskiej znamienności statystycznej co obrazuje tabela 3.

Zestawiając otrzymane wyniki statystyczne w obydwu grupach podczas całej terapii osób poddanych zabiegom magnetostymulacji, można wnioskować o wysokiej znamienności statystycznej zarówno w parametrach ciśnienia skurczowego jak i rozkurczowego w grupie poddanej czynnej magnetostymulacji. W grupie placebo nie odnotowaliśmy znaczących zmian parametrów ciśnienia skurczowego i rozkurczowego (tab. 3). Dla stwierdzenia, czy proces spadku parametrów ciśnienia tętniczego krwi utrzymywał się przez cały okres prowadzonej terapii, dokonano również porównania danych podczas 1, 5 i 10 zabiegu. Odpowiednie wyniki prezentuje tabela 4 oraz ryciny 1 i 2.

W grupie placebo porównując dane statystyczne podczas kolejno wykonywanych zabiegów, nie uzyskano wyników o znaczącej znamienności statystycznej, które mogłyby sugerować istotne zmiany parametrów ciśnienia tętniczego krwi (tab. 5).

Analizując dane statystyczne, można wysunąć wniosek, iż w badanej grupie poddanej czynnej magnetostymulacji, efekt hipotensyjny dotyczący obniżenia się parametrów ciśnienia krwi utrzymywał się podczas stosowania kolejnych zabiegów magnetostymulacji. Uzyskane wyniki mogą wskazywać na cenne wsparcie i uzupełnienie prowadzonego leczenia farmakologicznego zabiegami magnetostymulacji, co nie pozostaje bez znaczenia dla czasu oczekiwania efektów leczenia i dawek przyjmowanych leków.

Podsumowując należy stwierdzić, iż zabiegi magnetostymulacji wpływają korzystnie obniżając parametry ciśnienia tętniczego krwi. Efekt hipotensyjny utrzymuje się także podczas stosowania kolejnych zabiegów terapii. W badanej grupie uzyskano oczekiwany efekt obniżenia ciśnienia tętniczego krwi. Można to tłumaczyć rozszerzeniem naczyń krwionośnych, w tym działaniem na procesy przekaźnictwa międzykomórkowego, proliferacji komórkowej i działaniem na wolne rodniki tlenowe (11, 14). Wpływ na obniżenie ciśnienia tętniczego krwi wywiera również poziom endogennej melatoniny w przypadku magnetostymulacji (21). Zastosowanie tej terapii pozwoliło u pacjentów obniżyć ciśnienie tętnicze krwi oraz poprawić ogólne samopoczucie, co było podkreślane przez wszystkie osoby poddane czynnej ekspozycji pola magnetycznego. Jest to metoda nieinwazyjna a zarazem skuteczna. Ma korzystny wpływ na parametry ciśnienia, zmniejsza zapotrzebowanie na leki hipotensyjne Należy ponadto szczególnie podkreślić korzyści wynikające z działania biologicznego magnetostymulacji oraz brak objawów ubocznych związanych z tą metodą terapii. Należy stwierdzić, że jest to metoda skuteczna i bezpieczna a więc szczególnie przydatna w profilaktyce i terapii oraz jako uzupełnienie farmakologicznego leczenia hipotensyjnego.

1. W badanej grupie pacjentów z nadciśnieniem tętniczym wykazano istotne statystycznie obniżenie wartości ciśnienia tętniczego krwi po zabiegach magnetostymulacji w porównaniu do grupy kontrolnej.

2. Prezentowana metoda może być cennym uzupełnieniem leczenia farmakologicznego osób z nadciśnieniem tętniczym.

3. Słuszne wydaje się zastosowanie terapii wolnozmiennym polem magnetycznym jako uzupełnienie i wsparcie leczenia farmakologicznego w celu obniżenia wartości parametrów ciśnienia tętniczego u pacjentów z chorobą nadciśnieniową.