Ludzkie koronawirusy - autor: Krzysztof Pyrć z Zakładu Mikrobiologii, Wydział Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii, Uniwersytet Jagielloński, Kraków

Chcesz wydać pracę habilitacyjną, doktorską czy monografię? Zrób to w Wydawnictwie Borgis – jednym z najbardziej uznanych w Polsce wydawców książek i czasopism medycznych. W ramach współpracy otrzymasz pełne wsparcie w przygotowaniu książki – przede wszystkim korektę, skład, projekt graficzny okładki oraz profesjonalny druk. Wydawnictwo zapewnia szybkie terminy publikacji oraz doskonałą atmosferę współpracy z wysoko wykwalifikowanymi redaktorami, korektorami i specjalistami od składu. Oferuje także tłumaczenia artykułów naukowych, skanowanie materiałów potrzebnych do wydania książki oraz kompletowanie dorobku naukowego.

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Balneologia Polska 1-2/2005, s. 49-55
Urszula Kossowska-Cezak
Warunki odczucia cieplnego określone na podstawie temperatury średniej dobowej (na przykładzie Warszawy)
The thermal sensation conditons described on the basis of the daily mean temperature (an example of warsaw)
z Zakładu Klimatologii Wydziału Geografii i Studiów Regionalnych Uniwersytetu Warszawskiego
Kierownik Zakładu: dr hab. Jerzy Boryczka, prof. UW
Streszczenie
Na podstawie wartości średnich dobowych temperatury w Warszawie z okresu 1951-2000 zbadano częstość dni o różnym stopniu odczucia cieplnego. Stwierdzono, że średnio w roku występują:
dni gorące (25,1-30,0°C) – 1-2 dni w roku, od czerwca do sierpnia,
dni bardzo ciepłe (20,1-25,0°C) – 22 w roku, od kwietnia do września,
dni ciepłe (15,1-20,0°C) – 68 w roku, od kwietnia do października,
dni chłodne (10,1-15,0°C) – 69 w roku, w ciągu całego roku,
dni zimne (Ł10°C) – 204 dni w roku, w tym dni z temperaturą 0,1-10,0°C łagodnie zimne – 134, od sierpnia do czerwca, -9,9-0,0°C – 62 dni, od października do kwietnia i Ł-10°C bardzo i skrajnie zimne – 8 dni, od listopada do marca.
Stwierdzono, że w okresie 1951-2004 wzrastała częstość dni najcieplejszych, szczególnie w ostatnich latach XX wieku i na początku XXI wieku. Wyraźnie zmniejszyła się frekwencja dni z temperaturą średnią Ł-10°C i wzrosła>20,0°C.
WPROWADZENIE
Zakres odczucia cieplnego człowieka jest bardzo szeroki: od silnego przechłodzenia do przegrzania, a odczucie to zależy nie tylko od temperatury powietrza, ale też od prędkości ruchu powietrza i jego wilgotności. Aczkolwiek te dwa ostatnie czynniki powodują, że odczucie termiczne przy tej samej temperaturze bywa dość zróżnicowane, to już sama wartość temperatury jest ważną charakterystyką warunków odczuwalnych W opisie warunków biometeorologicznych bierze się pod uwagę m. in. temperaturę średnią dobową. Jest to ważna charakterystyka, ponieważ jej wartość ulega dużej zmienności w czasie – zarówno w cyklu rocznym, jak i w związku z postępującym ociepleniem, nie mówiąc już o nieregularnych zmianach z dnia na dzień. Jest przy tym łatwa do uzyskania na podstawie standardowych obserwacji meteorologicznych.
Celem opracowania jest przedstawienie zakresu zmienności i charakteru zmian w czasie temperatury średniej dobowej w okresie 1951-2000 w środkowej części Polski na przykładzie danych ze stacji Warszawa-Okęcie. W analizie zmian długookresowych uwzględniono również dane z lat 2001-2004.
Poszczególnym zakresom wartości temperatury średniej dobowej odpowiadają następujące stany odczucia termicznego (Bokša, Boguckij 1966):
temperatura (°C):
25,1 ÷ 30,0 – gorąco,
20,1 ÷ 25,0 – bardzo ciepło,
15,1 ÷ 20,0 – ciepło,
10,1 ÷ 15,0 – chłodno (orzeźwiająco),
Ł-10,0 – zimno.
Dni o podanych zakresach wartości temperatury średniej dobowej dalej będą nazywane dniami gorącymi*, bardzo ciepłymi itd.
Ponieważ w okresie 1951-2000 w Warszawie dni zimne stanowiły 56% wszystkich dni, a przy tym obejmują zakres temperatury szerszy (prawie 25°C) niż pozostałe 4 kategorie (niespełna 20°C), na potrzeby opracowania wprowadzono bardziej szczegółowy podział dni zimnych:
od 0,1 do 10,0°C – a więc z dodatnią temperaturą średnią dobową – dni łagodnie zimne,
od -9,9 do 0,0°C – umiarkowanie zimne,
od -19,9 do -10,0°C – bardzo zimne,
Ł-20°C – skrajnie zimne.
Częstość wyróżnionych dni w 50-leciu 1951-2000 podano w tabeli 1.
Tabela 1. Częstość (%) dni z temperaturą średnią dobową o różnym stanie odczucia cieplnego (Warszawa-Okęcie, 1951-2000).
Table 1. Frequency (%) of the days mean daily temperature with different degree of thermal sensation (Warszawa-Okęcie, 1951-2000).
DniTemperaturaIIIIIIIVVVIVIIVIIIIXXXIXIIRok
Gorące25,1 ÷ 30,0----0,82,21,6----0,4
Bardzo ciepłe20,1 ÷ 25,0---0,14,618,327,020,42,1---6,1
Ciepłe15,1 ÷ 20,0---6,530,049,053,255,125,93,2--18,7
Chłodne10,1 ÷ 15,00,10,32,822,044,130,417,622,853,629,03,40,318,9
Zimnełagodnie5,1 ÷ 10,03,55,620,642,919,61,5-0,118,148,428,68,616,536,8
0,1 ÷ 5,033,435,444,327,31,7---0,317,344,340,920,3
umiarkowanie-4,9 ÷ 0,032,333,025,61,2-----2,019,833,512,216,9
-9,9 ÷ -5,019,216,95,9------0,13,411,54,7
bardzo-14,9 ÷ -10,08,27,00,8-------0,53,81,72,1
-19,9 ÷ -15,02,51,5---------1,20,4
skrajnie-21,9 ÷ -20,00,70,3---------0,20,10,1
PRZEBIEG ROCZNY CZĘSTOŚCI DNI O RÓŻNEJ TEMPERATURZE ŚREDNIEJ DOBOWEJ
Dni z temperaturą średnią dobową ponad 25°C, a więc z odczuciem gorąca,występują w środkowej Polsce rzadko: w ciągu 50 lat zanotowano ich zaledwie 72 (0,4% dni), najwcześniej 1 czerwca, najpóźniej zaś 30 sierpnia. Są one zatem możliwe tylko podczas trzech letnich miesięcy, a największe prawdopodobieństwo przypada na najcieplejszy miesiąc roku – lipiec (średnio 2 dni na 3 lata). W rzeczywistości dni gorących nie było w 24 latach 50-lecia, a w pozostałych latach było ich przeważnie po 1-2 i tylko w niektórych wyjątkowo więcej (do 11 w 1966 r.). Najwyższa temperatura średnia dobowa wyniosła 28,4°C i wystąpiła w lipcu (25 lipca 1963), niewiele niższa zdarzyła się w sierpniu (28,0°C – 10 i 29 sierpnia 1992).
Temperatura średnia dobowa od 20,1 do 25,0°C, oznaczająca stan odczucia bardzo ciepło, pojawia się średnio podczas 22 dni w roku (6,1% dni – tab. 1) – najwcześniej w ostatnich dniach kwietnia, najpóźniej w ostatnich dniach września. Występuje zatem podczas pięciu najcieplejszych miesięcy roku, w tym największe prawdopodobieństwo osiąga w lipcu (27%, tzn. średnio 8-9 dni), sierpniu (20% – 6-7 dni) i czerwcu (18% – ok. 6 dni). Dni bardzo ciepłe występują co roku, w 50-leciu 1951-2000 od 6 (1980) do 44 (1992).
Okres występowania dni ciepłych, to znaczy z temperaturą średnią dobową między 15,1 i 20,0°C, jest niewiele dłuższy niż dni bardzo ciepłych: najwcześniejszy stwierdzono 1 kwietnia, a najpóźniejszy 22 października. Dni takich jest średnio w roku 68 (18,7% – tab. 1), a największą częstość osiągają w sierpniu (55% – ok. 17 dni) i w lipcu (53% – 16-17 dni), kiedy to zwykle obejmują ponad połowę miesiąca, i niewiele rzadziej pojawiają się w czerwcu (49% – ok. 15 dni). W badanym 50-leciu liczba dni ciepłych wahała się od 47 (1978) do 92 (1967).
Dni chłodne, z temperaturą średnią dobową 10,1-15,0°C, stanowią jedyną kategorię, jaka może wystąpić we wszystkich miesiącach roku, aczkolwiek prawdopodobieństwo ich pojawiania się w miesiącach zimowych jest bardzo małe. Ogólnie dni chłodnych jest niewiele więcej niż dni ciepłych – średnio 69 w roku (18,9% – tab. 1). Jeżeli pominąć odosobniony przypadek ze stycznia (jeden dzień w 50-leciu), to najwcześniejszą datą pojawienia sie dnia chłodnego jest 25 lutego, a najpóźniejszą 19 grudnia. Inaczej można powiedzieć, że od 20 grudnia do 24 lutego mamy do czynienia wyłącznie z odczuciem zimna o różnym jego natężeniu. Dni chłodne maksimum częstości osiągają dwukrotnie w roku: we wrześniu (54% – ok. 16 dni) i maju (44% – 13-14 dni); w całym okresie od kwietnia do października występują ponad 5 razy w miesiącu. W 50-leciu liczba dni chłodnych wahała się od 42 (1954) do 103 (1992) w roku.
Aczkolwiek liczba dni chłodnych jest bardzo zróżnicowana – tak w ciągu roku, jak i w poszczególnych latach, to warto mieć świadomość, że warunki termiczne bliskie dolnej granicy temperatury tej kategorii dni, a także nieznacznie poniżej niej, a więc na pograniczu odczucia chłodu i zimna mogą wystąpić w ciągu całego roku. Oznacza to, że podczas najcieplejszych dni zimowych temperatura praktycznie może być taka sama jak w najchłodniejszych dniach lata.
Omówione kategorie dni: gorące, bardzo ciepłe, ciepłe i chłodne razem stanowią średnio mniej niż połowę dni roku – ok. 161 (44%). Pozostałe 204 dni (56%) to dni zimne – z temperaturą średnią dobową równą lub niższą 10,0°C; dni takich nie stwierdzono wyłącznie w lipcu. Najwcześniejszy z nich wystąpił jednak dopiero 28 sierpnia, a najpóźniejszy 16 czerwca, zatem od dni zimowych praktycznie wolny jest okres ok. 2,5-miesiąca.
Spośród dni zimnych najliczniejsze – a zarazem najczęstsze w roku spośród wszystkich kategorii – są dni łagodnie zimne, tzn. z temperaturą średnią dobową 0,1-10,0°C, a więc jeszcze z temperaturą dodatnią; jest ich średnio 134-135 w roku (36,8% – tab. 1). Jak podano wcześniej, mogą pojawiać się od końca sierpnia do połowy czerwca, a największą częstość (65-73%, tzn. po 20-22 dni w miesiącu) w przejściowych porach roku: w marcu i kwietniu oraz październiku i listopadzie. Od grudnia do lutego występują z częstością 37-49% (11-15 dni), a wzrasta wówczas frekwencja dni o większym natężeniu zimna. W poszczególnych sezonach chłodnych liczba dni łagodnie zimnych waha się w bardzo szerokich granicach: od 64 (1995/6) do 184 (1974/5).
Dni umiarkowanie zimne, tzn. z temperaturą średnią dobową od -9,9 do 0,0°C, pojawiają się ponad dwukrotnie rzadziej niż łagodnie zimne – ok. 62 w roku (16,9% – tab. 1). Najwcześniejszy dzień z temperaturą średnią 0,0°C lub poniżej stwierdzono 13 października, a najpóźniejszy 19 kwietnia, występują one zatem tylko w chłodniejszej połowie roku. Maksimum częstości dni umiarkowanie zimne osiągają w styczniu (53% – ok.16 dni) i lutym (50% – 14 dni), częste są też w grudniu (45% – 14 dni). Liczba tych dni w poszczególnych sezonach była bardzo zróżnicowana: od 25 (1960/1) do 109 (1995/6).
Dni bardzo zimne, z temperaturą średnią dobową od -19,9 do -10,0°C, występują średnio 7-8 razy w roku (2,1% – tab. 1). Najwcześniej taki dzień zanotowano 17 listopada, a najpóźniejszy 8 marca, mogą one zatem pojawiać się tylko podczas niecałych 4 najchłodniejszych miesięcy. Najczęściej występują w styczniu (11% – 3-4 dni) i lutym (8,5% – 2-3 dni). W badanym 50-leciu dni bardzo zimnych nie było w 9 sezonach, w 7 sezonach było po 1-2, a największa ich liczba wynosiła 37 (1962/3).
Dni skrajnie zimne, to znaczy z temperaturą średnią poniżej -20,0°C pojawiają się w środkowej Polsce bardzo rzadko – w ciągu 50 lat wystąpiły tylko 18 razy, co odpowiada średniej częstości jednego takiego na 3 lata (0,1% – tab. 1). Średnia ta jest jednak wartością jeszcze bardziej fikcyjną niż w przypadku innych kategorii dni, bowiem dni skrajnie zimne pojawiły się tylko podczas 7 sezonów 50-lecia, ale 6 dni spośród 18 było w jednym miesiącu – styczniu 1987 r.; te same 6 dni stanowi maksymalną liczbę takich dni w całym sezonie 1986/7; była to zarazem maksymalna częstość w całym sezonie (1986/7) w 50-leciu. Najwcześniej dzień skrajnie zimny zanotowano 21 grudnia, najpóźniej 11 lutego. Największe prawdopodobieństwo dnia skrajnie zimnego przypada w styczniu (1 dzień na 5 lat), a w pozostałych miesiącach zimowych zaledwie raz na kilkanaście lat. Najniższa temperatura średnia dobowa w okresie 1951-2000 w Warszawie wyniosła -24,6°C i wystąpiła dwukrotnie: 31 stycznia 1956 i 14 stycznia 1987, niewiele wyższa była też w lutym (-24,0°C, 1 i 8 lutego 1956). Zakres zmienności temperatury średniej dobowej w Warszawie wynosi zatem 53°C: od -24,6 do 28,4°C.
WARUNKI ODCZUCIA CIEPLNEGO W POSZCZEGÓLNYCH PORACH ROKU
Z przedstawionej analizy wynika, że największym zróżnicowaniem termicznym wyróżniają się miesiące zimowe – od grudnia do lutego, kiedy to pojawiają się wszystkie kategorie dni zimnych, a także sporadycznie dni chłodne. W grudniu najczęstsze są jeszcze dni z dodatnią temperaturą średnią dobową, tzn. dni łagodnie zimne – ok. 15 dni, ale prawie równie częste – 14 – są dni umiarkowanie zimne. Pozostałe dwa dni miesiąca są raczej chłodniejsze niż cieplejsze od wymienionych. Zakres zmienności temperatury średniej dobowej w grudniu wynosi 34°C (od -21,3 do 12,7°C).

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp do wszystkich zasobów Czytelni Medycznej

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu oraz WSZYSTKICH około 7000 artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 30 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

Piśmiennictwo
1. Bokša V.G., Boguckij B.V.: Klimatoterapija (rukovodstwo dla vračej), Izd. Zdrove, Kiev 1966.
Adres do korespondencji:
Uniwersytet Warszawski
ul. Krakowskie Przedmieście 30,
00-909 Warszawa

Balneologia Polska 1-2/2005