Chcesz wydać pracę habilitacyjną, doktorską czy monografię? Zrób to w Wydawnictwie Borgis – jednym z najbardziej uznanych w Polsce wydawców książek i czasopism medycznych. W ramach współpracy otrzymasz pełne wsparcie w przygotowaniu książki – przede wszystkim korektę, skład, projekt graficzny okładki oraz profesjonalny druk. Wydawnictwo zapewnia szybkie terminy publikacji oraz doskonałą atmosferę współpracy z wysoko wykwalifikowanymi redaktorami, korektorami i specjalistami od składu. Oferuje także tłumaczenia artykułów naukowych, skanowanie materiałów potrzebnych do wydania książki oraz kompletowanie dorobku naukowego.

© Borgis - Postępy Nauk Medycznych 9/2012, s. 720-724
*Monika Świerkowska-Czeneszew, Michał Szymczyk, Joanna Romejko-Jarosińska, Ewa Paszkiewicz-Kozik, Anna Dąbrowska-Iwanicka, Jan Walewski
Diagnostyka i leczenie chłoniaków z obwodowych limfocytów T ze szczególnym uwzględnieniem postaci enteropatycznej (EATL)
Diagnosis and treatment of peripheral T-cell lymphoma (PTCL) including enteropathy associated T-cell lymphoma (EATL)
Klinika Nowotworów Układu Chłonnego, Centrum Onkologii, Warszawa
Kierownik Kliniki: prof. dr hab. med. Jan Walewski
Streszczenie
Chłoniaki z obwodowych limfocytów T stanowią grupę rzadkich i niejednorodnych pod względem przebiegu klinicznego nowoworów wywodzących się z post-grasiczych limfocytów T. 5-letnie przeżycie wynosi około 30% z wyłaczeniem chłoniaków anaplastycznych ALK dodatnich i przewlekłych postaci MF, które charakteryzują się dobrym rokowaniem. Standardem leczenia pomimo niezadowalających wyników pozostaje chemioterapia CHOP. Konsolidacja za pomocą auto-HSCT w pierwszej linii jest zalecana dla chorych z 3-5 niekorzystnymi czynnikami rokowniczymi. Choroba oporna i nawrotowa powinna być leczona chemioterapią drugiej linii z uwzględnieniem auto/allotransplantacji. Nowe leki mają ugruntowaną pozycję w leczeniu choroby opornej i nawrotowej. Chłoniak T-komórkowy jelitowy, postać enteropatyczna jest rzadkim podtypem chłoniaków T-komórkowych o bardzo złym rokowaniu. Często współistnieje z celiaklią. Intensyfikacja leczenia pierwszej linii wpływa na poprawę wyników leczenia, ale postępowanie to wymaga potwierdzenia w badaniach klinicznych.
Summary
The peripheral T-cell neoplasms are a biologically and clinically heterogeneous group of rare disorders that result from clonal proliferation of mature post-thymic lymphocytes. ALK positive anaplastic large cell lymphoma and indolent MF have a good outcome, however 5-year survival rate for other nodal and extranodal T-cell lymphomas is about 30%. CHOP-like therapy with or without an up-front auto-HSCT remains the standard therapy but still treatment outcomes are unsatisfactory and adoption of a more intensive approaches is a reasonable option in fitter patients. Relapse or refractory disease should be treated with second line therapy and allo-HSCT or novel agents should also be considered. Enterophaty associated T-cell lymphoma is an aggressive form of lymphoma, associated with celiac disease and poor prognosis. Standard CHOP therapy gives poor results and long-term survival is rare. Dose intensification is often attempted but it is yet to be confirmed as beneficial in clinical trials.
Wprowadzenie
Chłoniaki z obwodowych limfocytów T są rzadkimi nowotworami wywodzącymi się z post-grasiczych limfocytów T, które pojawiają się w węzłach chłonnych i wielu innych lokalizacjach pozawęzłowych, takich jak: skóra, jelita, wątroba, śledziona. Komórki NK (naturalnej cytotoksyczności) są ściśle związane z komórkami T, a nowotwory wywodzące się z tych komórek są razem ujęte w klasyfikacji WHO. Częstość występowania chłoniaków T-komórkowych w populacji zachodniej Europy waha się od 10 do 15% chłoniaków nieziarniczych, ale wśród populacji azjatyckiej sięga nawet 45% wszystkich chłoniaków. Znacznie rzadziej występują nowotwory wywodzące się z komórek naturalnej cytotoksyczności (NK) – stanowią około 2% przypadków. Częstość występowania podtypów chłoniaków T-komórkowych jest różna w zależności od szerokości geograficznej. W Europie występują głównie chłoniaki z obwodowych limfocytów T (PTCL-NOS), anaplastyczne (ALCL) i angioimmunoblastyczne (AITL), natomiast w Azji przeważają chłoniaki z komórek NK, związane z wirusem Epstein-Barr (EBV). Chłoniaki T-komórkowe często współistnieją z infekcją wirusową. Wspomniany wirus EBV związany jest z chłoniakami z komórek NK i chłoniakiem angioimmunoblastycznym, natomiast wirus HTLV1 współistnieje z białaczką T-komórkową dorosłych (ATLL). Stosowana w chłoniakach B-komórkowych czysto morfologiczna klasyfikacja, oparta na klasycznych czynnikach, takich jak wielkość i wygląd komórki oraz typ jej wzrostu, nie ma zastosowania w diagnostyce tych nowotworów ze względu na dużą różnorodność cech w wielu podtypach chłoniaków T-komórkowych. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) definiuje podtypy chłoniaków T-komórkowych w oparciu o ich lokalizację pierwotną: postacie białaczkowe, węzłowe i pozawęzłowe (tab. 1).
Tabela 1. Klasyfikacja chłoniaków nieziarniczych T/NK-komórkowych według WHO 2008.
Klasyfikacja chłoniaków nieziarniczych T/NK-komórkowych według WHO 2008
Chłoniaki T/NK-komórkowe dojrzałe (obwodowe) z objawami białaczkiBiałaczka prolimfocytowa T-komórkowa (T-PLL)
Białaczka z dużych ziarnistych limfocytów (T-LGL)
Agresywna białaczka z komórek NK
Chłoniak/białaczka T-komórkowa dorosłych (ATLL)
Węzłowe chłoniaki z obwodowych limfocytów T (PTCL)Chłoniak z obwodowych limfocytów T nieokreślony (PTCL-NOS)
Chłoniak angioimmunoblastyczny T-komórkowy (AITL)
Chłoniak anaplastyczny T-komórkowy (ALCL), kinaza chłoniaka anaplastycznego (ALK) dodatnia
Chłoniak anaplastyczny T-komórkowy (ALCL), kinaza chłoniaka anaplastycznego (ALK) ujemna
Pozawęzłowe chłoniaki z obwodowych limfocytów TChłoniak T/NK-komórkowy typu nosowego
Chłoniak T-komórkowy jelitowy, postać enteropatyczna (EATL)
Wątrobowo-śledzionowy chłoniak T-komórkowy (HSTL)
Chłoniak T-komórkowy tkanki podskórnej alfa/beta (SPTCL)
Skórne chłoniaki T-komórkoweZiarniniak Grzybiasty (MF)
Zespół Sezary‘ego (SS)
Pierwotna skórna choroba limfoproliferacyjna T-komórkowa CD30+Pierwotny skórny chłoniak anaplastyczny T-komórkowy (C-ALCL)
Lymphomatoid papulosis (LYP)
Pierwotny skórny chłoniak T-komórkowy z obwodowych limfocytów T (PTCL)Chłoniak skórny T-komórkowy gamma/delta
Chłoniak skórny z małych/średnich limfocytów T CD4+
Chłoniak T-komórkowy CD8+
Danych dotyczących występowania i rokowania w poszczególnych podtypach chłoniaków T-komórkowych dostarcza International T cell Lymphoma Project (ITLP), w którym przeanalizowano dane pochodzące od 1314 pacjentów z 22 ośrodków na świecie (6). Wyniki tego opracowania są podane zbiorczo w tabeli 2.
Tabela 2. Częstość występowania chłoniaków T-komórkowych i rokowanie.
Podtyp PTCL% wszystkich chłoniaków T-komórkowych5-letnie przeżycie bez niepowodzenia (%)5-letnie przeżycie całkowite (%)
PTCL NOS25,92032
AITL18,51832
Chłoniak NK
typ nosowy
10,4nosowy 29
pozanosowy 6
nosowy 42
pozanosowy 9
ATLL9,61214
ALCL, ALK dodatni6,66070
ALCL, ALK ujemny5,53649
EATL4,7420
Pierwotny skórny ALCL1,75590
Wątrobowo-
-śledzionowy
1,407
Chłoniak T-komórkowy
tkanki
podskórnej
0,92464
Podstawą rozpoznania chłoniaków jest badanie histopatologiczne, do którego należy pobrać cały węzeł chłonny lub fragment zajętego narządu. Diagnoza właściwego podtypu chłoniaka powinna być potwierdzona przez hematopatologa w referencyjnym ośrodku. Opiera się na badaniu immunofenotypowym z wykorzystaniem przeciwciał monoklonalnych. Pomocna bywa również cytometria przepływowa, cytogenetyka i badania molekularne. Klonalność komórek potwierdza obecność rearanżacji genu dla receptora T-komórkowego (TCR) wykonane badaniem PCR.
Rozpoznanie chłoniaka musi być w każdym przypadku uzupełnione o ocenę stopnia zaawansowania klinicznego choroby według skali Ann Arbor (m.in. badania obrazowe CT biopsja szpiku) oraz identyfikację pozostałych parametrów kliniczno-biologicznych wpływających na przebieg choroby. Wymagane są badania krwi: morfologia z rozmazem, badania biochemiczne ze szczególnym uwzględnieniem LDH, Beta2 mikroglobuliny, parametrów funkcji nerek i wątroby. Znaczenie badania PET-CT w diagnostyce chłoniaków T-komórkowych jest aktualnie przedmiotem badań klinicznych. Dostępne dane sugerują, że większość z tych nowotworów jest fludeoksyglukozo (FDG) – awidntna, chociaż z różną intensywnością (2-4). W związku z tym wykonywanie badania PET-CT w diagnostyce nie jest obecnie rekomendowane jako postępowanie rutynowe, może być natomiast pomocne w ocenie choroby resztkowej, pozostałej po chemioterapii, w przypadku niejednoznacznego opisu CT. Gdy wynik badania PET sugeruje czynną chorobę, konieczne jest wykonanie biopsji, celem potwierdzenia obecności nowotworu (5). Punkcja lędźwiowa i badanie obrazowe ośrodkowego układu nerwowego (CT lub MRI) jest wymagane tylko wówczas, gdy istnieją podejrzenia zajęcia OUN, co w przypadku chłoniaków T-komórkowych zdarza się rzadko. Konieczna jest dokładna ocena stanu chorego (PS) oraz chorób towarzyszących w celu podjęcia optymalnej decyzji co do sposobu leczenia pacjenta. Ustalenie rokowania w przypadku chłoniaków T/NK-komórkowych w oparciu o międzynarodowy wskaźnik rokowniczy (IPI) bywa mylące, ponieważ większość chłoniaków w momencie rozpoznania jest w grupie średniego i wysokiego ryzyka i rokują lepiej w stosunku do pacjentów z rozpoznaniem np. chłoniaka enteropatycznego EATL czy chłoniaka NK typu nosowego, będących w grupie niskiego ryzyka według IPI, a mających bardzo złe rokowanie. Dla chłoniaków T/NK-komórkowych zidentyfikowano cztery czynniki ryzyka: wiek, LDH, zajęcie szpiku oraz stan sprawności. Na podstawie tych czynników ryzyka powstały cztery grupy ryzyka: 0, 1, 2 lub > 3 czynników. 5-letnie przeżycia dla tych grup wynoszą odpowiednio 62%, 53%, 33% oraz 18% (7). Inny system oceny ryzyka uwzględnia wiek, stan sprawności, LDH i wskaźnik proliferacji komórek Ki67, wyróżnia trzy grupy ryzyka i w zależności od nich inne przeżycie (8). Rokowanie zależy również od lokalizacji choroby. Występująca często lokalizacja pozawęzłowa w tego typu chłoniakach rokuje źle (wyjątkiem są niektóre chłoniaki skórne o dobrym rokowaniu). Inne biologiczne markery prognostyczne mające znaczenie w rokowaniu zostały przedstawione w tabeli 3.
Tabela 3. Biologiczne markery prognostyczne w chłoniakach T-komórkowych.
ReferencjeMarker prognostycznyRokowanie
Gascoyne et al. (1999)ALK dodatnidobre
Ishida et al. (2004)CXCR3dobre
Nelson et al. (2008)del(5q), del(10q), del(12q)dobre
Martinez-Delgado et al. (2005)„podpis genowy” NF-kBdobre
Vose et al. (2008)EBVzłe
Went et al. (2006)Ki-67 > 80% złe
Vose et al. (2008)% stransformowanych komórek > 70%złe
Asano et al. (2005)Ziarnistości cytotoksyczne (TIA1, granzym B)złe
Ishida et al. (2004)CCR4złe
Cuadros et al. (2007)„podpis genowy” proliferacjizłe
Rzadkość występowania poszczególnych podtypów chłoniaków T-komórkowych utrudnia przeprowadzenie randomizowanych badań klinicznych, co z kolei utrudnia ustalenie optymalnego postępowania terapeutycznego. Rekomendacje i wytyczne postępowania w poszczególnych podtypach są ustalane w oparciu o doniesienia oparte na małych grupach pacjentów, badaniach II fazy, porównaniach z grupami historycznymi oraz opinii ekspertów.
Standardem leczenia, pomimo niezadowalających wyników, pozostaje nadal chemioterapia CHOP. Wobec niepomyślnych wyników leczenia chorych z chłoniakami T-komórkowymi i braku optymalnego postępowania leczniczego w pierwszej linii, konieczne jest kwalifikowanie pacjentów do badań klinicznych. Aktualnie w Europie prowadzone jest badanie III fazy ACT1 i ACT2, w którym chorzy randomizowani są do CHOP14 +/- alemtuzumab (przeciwciało anty CD52), a dla pacjentów < 60 roku życia jako konsolidację wykonuje się auto-HSCT. Grupa SWOG w USA prowadzi badanie II fazy, w którym w pierwszej linii leczenia podawany jest program PEGS (gemcytabina, cisplatyna, etopozyd i metylprednizon). Konsolidacja za pomocą auto-HSCT w pierwszej remisji dla pacjentów kwalifikujących się do leczenia mieloablacyjnego jest obecnie zalecana dla chorych z 3-5 niekorzystnymi czynnikami rokowniczymi wg IPI. Nie ma jednak badań randomizowanych, które potwierdzałyby wydłużenie czasu przeżycia pacjentów poddanych konsolidacji auto-HSCT w pierwszej remisji. Ważnym czynnikiem prognostycznym jest uzyskanie całkowitej remisji przed podaniem HDT/ASCT. W leczeniu nawrotów i postaci opornych wykorzystuje się wiele schematów chemioterapii podobnych do stosowanych w leczeniu chorych na chłoniaki B-komórkowe: DHAP, ESHAP, GDP, Gem/Ox, ICE, MINE, IVAC, romidepsyna, pralatrexat. Jeżeli w pierwszej linii nie zastosowano autoprzeszczepienia wskazana jest, po uzyskaniu remisji, kwalifikacja do auto- lub allotransplantacji. Wiele nowych leków jest obecnie w fazie badań klinicznych, niektóre z nich mają ugruntowaną pozycję w leczeniu chłoniaków T-komórkowych: romidepsyna (badanie II fazy) (9), pralatrexat (2007, 2008, badanie II fazy 2009) (9) czy brentuximab vedotin (skoniugowane z auristatyną p-ciało anty-CD30) w leczeniu opornych i nawrotowych postaci chłoniaka anaplastycznego (badanie II fazy) (11). U pacjentów wielokrotnie leczonych i opornych na leczenie po zastosowaniu nowych leków uzyskuje się obiektywne odpowiedzi u około 30% przypadków, po zastosowaniu brentuximab vedotin (SGN-35) w chłoniakach ALCL odpowiedzi rzędu 80%. Chłoniaki skórne T-komórkowe wymagają odrębnego podejścia terapeutycznego. Rekomendacje dotyczące postępowania terapeutycznego w tej grupie chorych opracowała Sekcja Chłoniaków Skóry Polskiej Grupy Badawczej Chłoniaków (M. Sokołowska-Wojdyło, 2010).
Chłoniak T-komórkowy postać enteropatyczna (EATL)
Chłoniak T-komórkowy enteropatyczny występuje bardzo rzadko. Po raz pierwszy został opisany przez Isaacson i Wright w 1978 roku. Stanowi 4,7% wszystkich chłoniaków i ok. 5% chłoniaków przewodu pokarmowego. Często współistnieje z celiakią (80% chorych), szczególnie narażeni na wystąpienie chłoniaka EATL są pacjenci w opornej fazie celiaklii (RCD typ II). Dotyczy ona ludzi w średnim wieku (mediana = 57 lat), w większości mężczyzn (61%). Choroba rozwija się z limfocytów, wewnątrz nabłonka przewodu pokarmowego. Opisywane są 2 podtypy histologiczne chłoniaka EATL. Pierwszy podtyp, występujący u 80% przypadków, jest chłoniakiem pleomorficznym z dużych i średnich komórek, z towarzyszącym naciekiem złożonym z eozynofili, histiocytów i limfocytów. Komórki chłoniaka charakteryzują się CD3+, CD4-, CD8-, CD56- i HLA-DQ2 dodatnim fenotypem, najczęściej związany jest on z celiakią. Drugi podtyp to wariant monomorficzny z małych komórek CD3+, CD4-, CD8+, CD56+, rzadziej HLA-DQ2 dodatni, rzadziej lub wcale niezwiązany z celiakią. Obecność rearanżacji genu dla receptora T-komórkowego (TCR) wykonane metodą PCR jest silnym czynnikiem predykcyjnym, pomocnym w identyfikacji pacjentów w opornej fazie celiakii (RCD), u których istnieje wysokie ryzyko rozwoju chłoniaka EATL. Obraz kliniczny obejmuje biegunkę, bóle brzucha, chudnięcie, niedożywienie spowodowane gorszym wchłanianiem z przewodu pokarmowego, może wystąpić niedrożność przewodu pokarmowego lub perforacja. Stan ogólny chorego jest zwykle ciężki, często towarzyszą objawy ogólne (30%). Główna lokalizacja to jelito cienkie i grube, chociaż może się rozwinąć również w każdym odcinku przewodu pokarmowego, np. w żołądku. Występuje zwykle w postaci wieloogniskowych zmian wrzodziejących, guzków mnogich, rzadziej są to guzy większych rozmiarów. Często nacieka krezkę i węzły chłonne okołokrezkowe, rzadko dochodzi do rozsiewu choroby poza układ pokarmowy. Rokowanie jest bardzo złe, przeżycie całkowite szacuje się na około 7 miesięcy. Wyniki leczenia pogarszają dodatkowo zły stan ogólny chorych i zwiększone ryzyko perforacji przewodu pokarmowego. Diagnoza postawiona jest zwykle podczas laparotomii, możliwe jest również wykonanie badania endoskopowego z pobraniem wycinków. Leczenie chirurgiczne ma znaczenie w przypadku dużych guzów, kiedy istnieje potrzeba usunięcia masy nowotworu ze względu na ryzyko wystąpienia niedrożności, krwawienia lub perforacji przewodu pokarmowego. Stopień zaawansowania choroby określa klasyfikacja z Lugano i Manchester, opracowana dla pierwotnych chłoniaków przewodu pokarmowego. Ustalenie rokowania chłoniaka EATL w oparciu o międzynarodowy wskaźnik rokowniczy (IPI) nie jest do końca użyteczne, ponieważ większość chorych w momencie rozpoznania jest w grupie niskiego ryzyka według IPI (ograniczone zaawansowanie choroby, CS I-IIE), a mimo to rokuje bardzo źle. Leczenie z zastosowaniem chemioterapii CHOP nie daje zadowalających wyników (5-letnie przeżycie na poziomie 9-22%), chociaż pozostaje leczeniem z wyboru. Dla pacjentów młodszych, w dobrym stanie ogólnym, jako konsolidacja proponowane jest auto-HSCT w pierwszej linii leczenia. Autoprzeszczepienie jest stosowane także u pacjentów z oporną celiakią i wyniki są porównywalne do tych, uzyskiwanych u pacjentów bez towarzyszącej celiakii. Grupa SNLG (Scotland and the Northern Region of England) proponuje bardziej agresywny schemat leczenia CHOP x 1 kurs, IVE x 3 kursy, HD MTX + auto HSCT (kondycjonowanie z zastosowaniem chemioterapii BEAM lub Melfalanu z TBI). W porównaniu do grupy kontrolnej CHOP wyniki są znacznie lepsze – 5-letnie przeżycie 60%, w porównaniu z 22% (12). Ponieważ opisywane są przypadki długiego przeżycia, istotna jest intensyfikacja leczenia I linii u pacjentów nadających się do tego typu leczenia.
Podsumowanie
Chłoniaki z obwodowych komórek T są grupą rzadkich i niejednorodnych pod względem przebiegu klinicznego nowotworów. Rokowanie jest gorsze niż dla podobnej grupy nowotworów z komórek B, 5-letnie przeżycie wynosi około 30%. Chemioterapia CHOP pozostaje standardem leczenia, pomimo niezadowalających wyników. Intensyfikacja leczenia I linii jest obecnie kierunkiem poprawy wyników leczenia, ale wymaga potwierdzenia w randomizowanych badaniach klinicznych. Autotransplantacja wykonana w I linii leczenia stanowi opcję terapeutyczną dla pacjentów z niekorzystnymi czynnikami rokowniczymi. Choroba oporna lub nawrotowa powinna być leczona chemioterapią II linii, z uwzględnieniem auto-/allotransplantacji. Nowe leki (pralatrexat,romidepsyna) mają ugruntowaną pozycję w leczeniu choroby opornej lub nawrotowej. Chłoniak T-komórkowy jelitowy, enteropatyczny (EATL) jest bardzo rzadkim typem chłoniaków T-komórkowych, o bardzo złym rokowaniu. Często współistnieje z celiakią. Leczenie pierwszej linii to chemioterapia CHOP. Intensyfikacja leczenia wpływa na poprawę wyników leczenia, ale postępowanie to wymaga dalszego potwierdzenia w badaniach klinicznych.
Piśmiennictwo
1. Swerdlow SH, Campo E, Harris NL et al.: WHO Classification of Tumours of Haematopoietic and Lymphoid Tissues. IARC. Lyon 2008.
2. Elstrom R, Guan L, Baker G et al.: Utility of FDG-PET scanning in lymphoma by WHO classification. Blood 2003; 101: 3875-3876.
3. Khong PL, Pang CB, Liang R et al.: Fluorine-18 fluorodeoxyglucose positron emission tomography in mature T-cell and natural killer cell malignancies. Annals of Hematology 2008; 87: 613-621.
4. Tsukamoto N, Kojima M, Hasegawa M et al.: The usefulness of (18)F-fluorodeoxyglucose positron emission tomography ((18)F-FDG-PET) and a comparison of (18)F-FDG-pet with (67)gallium scintigraphy in the evaluation of lymphoma: relation to histologic subtypes based on the World Health Organization classification. Cancer 2007; 110: 652-659.
5. Zinzani PL, Stefoni V, Tani M et al.: Role of (18F)fluorodeoxyglucose positron emission tomography scan in the follow-up of lymphoma. Journal of Clinical Oncology 2009; 27: 1781-1787.
6. Vose J, Armitage J, Weisenburger D: International peripheral T-cell and natural killer/T-cell lymphoma study: pathology findings and clinical outcomes. Journal of Clinical Oncology 2008; 26: 4124-4130.
7. Gallamini A, Stelitano C, Calvi R et al.: Peripheral T-cell lymphoma unspecified (PTCLU): a new prognostic model from a retrospective multicentric clinical study. Blood 2004; 103: 2474-2479.
8. Went P, Agostinelli C, Gallamini A et al.: Marker expression in peripheral T-cell lymphoma: a proposed clinical-pathologic prognostic score. Journal of Clinical Oncology 2006; 24: 2472-2479.
9. Piekarz RL, Robey RW, Zhan Z et al.: T-cell lymphoma as a model for the use of histone deacetylase inhibitors in cancer therapy: impact of depsipeptide on molecular markers, therapeutic targets, and mechanisms of resistance. Blood 2011; 103: 4636-4643.
10. O’Connor OA, Pro B, Pinter-Brown L et al.: PROPEL: a multi-center phase 2 open-label study of pralatrexate (PDX) with vitamin B12 and folic acid supplementation in patients with relapsed or refractory peripheral T-cell lymphoma. Blood (ASH Annual Meeting Abstracts) 2008; 112: 261.
11. Shustov AR, Advani R, Brice P et al.: Complete remissions with brentuximab vedotin (SGN-35) in patients with relapse or refractory systemic anaplastic large cell lymphoma. Blood 2010; 116: Abstract 961.
12. Sieniawski M, Angamuthu N, Boyd K et al.: Evaluation of enteropathy-associated T-cell lymphoma comparing standard therapies with a novel regimen including autologous stem cell transplantation. Blood 2010; 115: 3664-3670.
13. NCCN Guidelines, Version 2.2012
14. Dearden CE et al.: British Committee for Standards in Haematology. Guidelines for management of mature T-cell and NK cell neoplasms (excluding cutaneous T-cell lymphoma). British Journal of Haematology 2011; 153: 451-485.
otrzymano: 2012-06-20
zaakceptowano do druku: 2012-07-18

Adres do korespondencji:
*Monika Świerkowska-Czeneszew
Klinika Nowotworów Układu Chłonnego, Centrum Onkologii-Instytut
ul. W.K. Roentgena 5, 02-781 Warszawa
tel.: +48 (22) 546-20-00
e-mail: monikas@coi.waw.pl

Postępy Nauk Medycznych 9/2012
Strona internetowa czasopisma Postępy Nauk Medycznych