Zastanawiasz się, jak wydać pracę doktorską, habilitacyjną lub monografie? Chcesz dokonać zmian w stylistyce i interpunkcji tekstu naukowego? Nic prostszego! Zaufaj Wydawnictwu Borgis - wydawcy renomowanych książek i czasopism medycznych. Zapewniamy przede wszystkim profesjonalne wsparcie w przygotowaniu pracy, opracowanie dokumentacji oraz druk pracy doktorskiej, magisterskiej, habilitacyjnej. Dzięki nam nie będziesz musiał zajmować się projektowaniem okładki oraz typografią książki.

© Borgis - Nowa Pediatria 3/2012, s. 51-54
*Łukasz Szarpak
Ewaluacja interwencji zespołów ratownictwa medycznego do pacjentów pediatrycznych
Evaluation of the intervention of emergency medical teams to paediatric patients
Collegium Masoviense – Wyższa Szkoła Nauk o Zdrowiu w Żyrardowie
Prorektor: prof. dr hab. n. med. Zbigniew Kopański
Summary
The aim of the work was an attempt to assess the reasons intervention emergency medical teams to paediatric patients and further of the case with patients by the medical personnel of ambulance, at the premises of the administrative district of Otwock in 2009. Among emergency medical intervention teams, 322 interventions related to the paediatric patients (160 boys, 162 girls) in age from 0-17 years. The average age was 9.22 years and was higher for girls. During material injuries have been a major cause of emergency medical intervention teams. Most of the paediatric patients (81%) require transport to the hospital in order to further diagnosis and treatment.
WSTĘP
Interwencje zespołów ratownictwa medycznego do dziecka w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego dość często następują w atmosferze stresu i chaosu (1, 2). Wynika to z niewielkiego doświadczenia większości personelu medycznego w opiece nad takimi dziećmi. Wypadki komunikacyjne z udziałem dzieci to nie jedyny powód interwencji zespołów ratownictwa medycznego (ZRM) do pacjenta pediatrycznego. Wielokrotnie częściej ZRM są dysponowane do chorób układu oddechowego, krążenia, układu nerwowego czy też zatruć. W każdym z powyższych przypadków personel medyczny ZRM powinien zdawać sobie sprawę z odmienności wynikających chociażby z masy pacjenta pediatrycznego i płynących z tego konsekwencji w postępowaniu (1, 3).
CEL PRACY
Celem pracy była próba oceny powodów interwencji zespołów ratownictwa medycznego do pacjentów pediatrycznych oraz dalszego postępowania z pacjentami przez personel medyczny ambulansu.
MATERIAŁ I METODY
Badaniem retrospektywnym objęto 322 pacjentów pediatrycznych zaopatrywanych przez zespoły ratownictwa medycznego w powiecie otwockim w 2009 roku. Populację badaną podzielono na cztery grupy, zgodnie z ich wiekiem: grupa A to pacjenci do 4 roku życia, grupa B – pacjenci w wieku 5-9 lat, grupa C – 10-14 lat, zaś grupę czwartą stanowi 88 pacjentów w wieku 15-17 lat.
Dokumentacja medyczna pacjentów oceniana była pod kątem: wieku pacjentki, czasu interwencji medycznej, przyczyny interwencji medycznej oraz postępowania z pacjentem.
Wszystkie dane zbierane były w postaci bazy danych Microsoft Access, natomiast część obliczeń została wykonana w arkuszu kalkulacyjnym Microsoft Excel pakietu Microsoft Office 2007.
W analizie statystycznej wykorzystano program Statistica 8 (StatSoft, Tulsa, USA). Rozkład zmiennych o skali nominalnej przy badaniu różnic w rozróżnieniu na rodzaj operacyjny zespołów ratownictwa medycznego, rodzaju rozdysponowanego zespołu oraz z uwzględnieniem rodzaju obrażeń narządowych zobrazowano za pomocą wykresów liniowych, słupkowych, kołowych oraz radarowych.
Normalność rozkładu zmiennych zbadano za pomocą poziomu istotności p dla testu Shapiro-Wilka. W przypadku normalności rozkładu średnie różnice badano testem par t-Studenta. W pozostałych przypadkach korzystano z testu nieparametrycznego Wilcoxona, a otrzymane wyniki opisano i przedstawiono na wykresach za pomocą mediany.
Badanie zależności między częstością występowania badanych zmiennych w analizowanych przekrojach zmierzono testem niezależności chi-kwadrat z przyjętym poziomem istotności p = 0,05. Dla tablic dwudzielczych siłę zależności między zmiennymi zbadano dodatkowo współczynnikiem V-Cramera.
WYNIKI
Badaną populację stanowili pacjenci pediatryczni w wieku od 0 do 17 lat, do których interweniowały zespoły ratownictwa medycznego (ZRM) na terenie powiatu otwockiego w 2009 roku. Badaną populację 322 przypadków podzielono na cztery grupy, zależnie od ich wieku: grupa A (0-4 lat), grupa B (5-9 lat), grupa C (10-14 lat) oraz grupa D (15-17 lat). Charakterystykę badanych grup przedstawiono w tabeli 1.
Tabela 1. Charakterystyka poszczególnych grup pacjentów z urazami.
GrupaLiczba pacjentów
[N]
Liczba pacjentów
[%]
Wiek
[średnia ± SD]
A93291,85 ± 1,32
B58186,77 ± 1,41
C832612,09 ± 1,39
D882715,92 ± 0,77
Razem3221009,22 ± 5,72
W materiale badawczym najliczniejszą grupą były osoby w wieku 16 lat stanowiące 11% badanej populacji (n = 35). Najmniej liczną zaś osoby w wieku 8 lat, stanowiące zaledwie 3% (n = 9). Średnia wieku ogółu badanej grupy wynosiła 9,22 lat i była nieznacznie wyższa dla dziewcząt (9,74 lat) aniżeli chłopców (8,71 lat) (ryc. 1).
Ryc. 1. Wykres ramka – wąsy wieku chłopców i dziewcząt w badanej grupie.
Materiał badawczy poddano analizie częstości interwencji ZRM do pacjentów pediatrycznych z uwzględnieniem cyklu dobowego. W przypadku grupy A interwencje najczęściej miały miejsce w okresie 17:00-17:59 (n = 11), w grupie B – 12:00-12:59 (n = 6), w grupie C – 15:00-15:59 (n = 9), zaś w grupie D najczęściej do interwencji ZRM dochodziło w okresie 13:00-13:59 (n = 11). Porównanie grupy A z grupą B (p = 0,7581), grupy A z grupą C (p = 0,2594) oraz grupy A z grupą D (p = 0,9445) nie wykazało statystycznie istotnej różnicy.
Dodatkowa analiza, przeprowadzona na podstawie godzin zgrupowanych do czterech rozłącznych grup (0:00-5:59; 6:00-11:59; 12:00-17:59; 18:00-23:59), wykazała największe występowanie interwencji medycznych we wszystkich grupach w godzinach popołudniowych (12:00-17:59) (tab. 2).
Tabela 2. Rozkład występowania urazów w badanych grupach względem pory dnia.
Pora dniaGrupa A
(n = 93)
Grupa B
(n = 58)
Grupa C
(n = 83)
Grupa D
(n = 88)
0:00-5:5914 (15%)5 (9%)8 (10%)10 (11%)
6:00-11:5912 (13%)14 (24%)22 (27%)18 (20%)
12:00-17:5939 (42%)20 (34%)35 (42%)32 (36%)
18:00-23:5928 (30%)19 (33%)18 (22%)28 (32%)
P0,00000,000010,00000,0000
Poddając analizie częstość interwencji w ciągu roku, zaobserwowano, iż w grupie A interwencje ZRM miały miejsce w marcu, następnie styczniu i listopadzie, w grupie B w maju, kwietniu oraz lipcu, w grupie C w listopadzie, marcu oraz październiku. W grupie D najwięcej interwencji miało miejsce w lipcu, następnie marcu oraz czerwcu. Porównanie grupy A z grupą B nie wykazało statystycznie istotnej różnicy względem miesiąca, w którym miała miejsce interwencja zespołu ratownictwa medycznego (p = 0,4464), istotności statystycznie nie wykazało także porównanie grupy A z grupą C (p = 0,0642) oraz grupy B z grupą C (p = 0,2843). Nieistotny statystycznie wynik zaobserwowano porównując grupę B z grupą D (p = 0,1301). Istotność statystyczną wykazało natomiast porównanie grupy A z grupą D (p = 0,0144) (ryc. 2).
Ryc. 2. Rozkład interwencji zespołów ratownictwa medycznego w poszczególnych grupach z uwzględnieniem miesiąca.
Przeprowadzono dodatkową analizę, uwzględniającą dzień tygodnia, w którym miała miejsce interwencja ZRM (tab. 3). Interwencje medyczne w stosunku do pacjentów z grupy A miały miejsce najczęściej we wtorki, w grupie B – piątki, w grupie C – środy, zaś w grupie D jednocześnie w poniedziałki i soboty. Wyniki te nie są istotne statystycznie (p = 0,1646). Pełny rozkład badanego materiału względem dnia tygodnia, w którym doszło do interwencji medycznej, przedstawia tabela 3.
Tabela 3. Rozkład występowania urazów w badanych grupach względem dnia tygodnia.
Dzień tygodniaGrupa A
(n = 93)
Grupa B
(n = 58)
Grupa C
(n = 83)
Grupa D
(n = 88)
Poniedziałek10 (11%)9 (16%)7 (8%)16 (18%)
Wtorek17 (18%)8 (14%)15 (18%)12 (14%)
Środa12 (13%)5 (9%)19 (23%)13 (15%)
Czwartek 12 (13%)7 (12%)15 (18%)12 (14%)
Piątek17 (18%)13 (22%)7 (8%)11 (13%)
Sobota13 (14%)9 (16%)11 (13%)16 (18%)
Niedziela12 (13%)7 (12%)9 (11%)8 (9%)
P0,000030,00040,00010,00002
Analizy porównawcze: grupy A z grupą B (0,9137), grupy A z grupą C (p = 0,5039), grupy A z grupą D (p = 0,4300), grupy B z grupą C (p = 0,4596) oraz grupy B z grupą D (p = 0,4390) nie były statystycznie istotne.
Analizie poddano także przyczynę interwencji medycznych w badanym materiale. Najczęstszą przyczynę interwencji ZRM w całym materiale badawczym stanowiły urazy (n = 94; 29%), następnie choroby układu krążenia (n = 34; 11%). Szczegółowy rozkład przyczyn interwencji ZRM w grupach badawczych obrazuje tabela 4.
Tabela 4. Przyczyna interwencji ZRM w materiale badawczym.
Przyczyna interwencji ZRMGrupa A
(n = 93)
Grupa B
(n = 58)
Grupa C
(n = 83)
Grupa D
(n = 88)
Choroby układu krążenia5%5%12%18%
Choroby układu oddechowego23%14%1%3%
Choroby układu nerwowego8%7%10%6%
Choroby układu pokarmowego8%12%13%7%
Zaburzenia psychiczne1%0%2%6%
Wypadki4%10%10%3%
Urazy18%36%36%30%
Zatrucia1%0%2%9%
Inne32%16%13%18%
P0,000000,000050,000000,00000
Porównanie grupy A z grupą B nie wykazało statystycznie istotnej różnicy względem przyczyny interwencji ZRM (p = 0,6794), istotności statystycznie nie wykazało także porównanie grupy A z grupą C (p = 0,6185) oraz grupy A z grupą D (p = 0,6334). Nieistotny statystycznie wynik zaobserwowano porównując grupę B z grupą C (p = 0,9742) oraz grupy B z grupę D (p = 0,6818).
Z punktu widzenia postępowania z pacjentem kluczowe miejsce ma decyzja dotycząca transportu pacjenta do szpitala bądź pozostawienia pacjenta w miejscu udzielenia pomocy medycznej przez zespół ratownictwa medycznego. W przypadku całego materiału badawczego 19% badanej populacji (n = 60) pozostało po zabezpieczeniu medycznym w miejscu wezwania, pozostałe 262 osoby (81%) wymagało dalszej diagnostyki w szpitalu (p = 0,0000). W przypadku grupy A odsetek pacjentów przetransportowanych do szpitala wynosił 76%, grupy B – 83%, grupy C – 88%, zaś w przypadku grupy D przetransportowano 80% chorych.
DYSKUSJA
System Państwowe Ratownictwo Medyczne został stworzony w celu niesienia wyspecjalizowanej pomocy medycznej osobom znajdującym się w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego. Szczególnej uwagi, a zarazem odmiennego postępowania, wymagają pacjenci pediatryczni, do których interweniują zespoły ratownictwa medycznego (1, 4, 5). W literaturze naukowej wiele prac poświęconych jest udzielaniu pomocy medycznej na poziomie przedszpitalnym osobom dorosłym. Sporadycznie jednak ukazują się prace poświęcone dzieciom. Autorzy postanowili przyczynić się swoimi badaniami do poszerzenia wiedzy na temat przyczyn interwencji ZRM do tej grupy pacjentów.
Przeprowadzona analiza wykazała, iż w grupie pacjentów pediatrycznych (do 18 roku życia) najbardziej liczną grupę stanowili pacjenci w wieku 0-4 lata (29%). Średni wiek pacjentów wynosił natomiast 9,22 ± 5,72 lat i był wyższy dla dziewcząt (9,72 ± 5,61 lat) aniżeli chłopców (8,71 ± 5,8 lat).
Analiza materiału badawczego wykazała, iż najczęstszą przyczyną zadysponowania zespołu ratownictwa medycznego do pacjenta pediatrycznego były urazy, stanowiące 29% wszystkich interwencji, następnie choroby układu krążenia (11%).
Zespoły ratownictwa medycznego interweniowały najczęściej w godzinach popołudniowych. W okresie 12:00-13:59 zaobserwowano aż 16% wszystkich interwencji. Podobnie, najwięcej interwencji odbyło się w miesiącu marcu, zaś jeżeli weźmiemy pod uwagę porę roku – na wiosnę (29%).
Pacjent pediatryczny wymaga szczególnej opieki udzielanej przez zespół ratownictwa medycznego. Z uwagi na mechanizmy kompensacyjne, bardziej elastyczne ściany klatki piersiowej czy też możliwość opóźnienia wystąpienia objawów czy to choroby, czy urazu, dzieci, w większości przypadków, wymagają bardziej szczegółowej diagnostyki w warunkach szpitalnych (4, 6-8). Zespół ratownictwa medycznego na miejscu wezwania jest w stanie jedynie postawić wstępną diagnozę oraz ustabilizować podstawowe funkcje życiowe do czasu przekazania pacjenta do szpitalnego oddziału ratunkowego (1). W badanym materiale aż 81% wszystkich pacjentów pediatrycznych zostało przetransportowanych do dalszej diagnostyki i leczenia w szpitalu. Zaledwie 19% pacjentów po zbadaniu i udzieleniu niezbędnej pomocy pozostało na miejscu zdarzenia pod nadzorem opiekunów prawnych.
WNIOSKI
1. Główną przyczyną interwencji zespołów ratownictwa medycznego do pacjentów pediatrycznych są urazy.
2. Większość pacjentów pediatrycznych w materiale badawczym wymagała dalszej diagnostyki i leczenia w warunkach szpitalnych.
3. Interwencje ZRM najczęściej mają miejsce w godzinach popołudniowych oraz w okresie wiosennym.
Piśmiennictwo
1. Jewkes F: Prehospital management of the acutely ill child. Arch Dis Child 2006; 91 (6): 462-464. 2. Wheeler DS: Prehospital evaluation and care of the special needs and technology-dependent child. Emerg Med Serv 2002; 31 (7): 45-50, 52, 54. 3. Behrens R: Emergency checklist: child swallows a foreign object. MMW Fortschr Med 2009; 151 (41): 41. 4. Alessandrini EA, Alpern ER, Chamberlain JM et al.: A new diagnosis grouping system for child emergency department visits. Acad Emerg Med 2010; 17 (2): 204-213. 5. Teeuw AH, Derkx BH, Koster WA et al.: Educational paper: Detection of child abuse and neglect at the emergency room. Eur J Pediatr 2012; 171 (6): 877-885. 6. Bell L, Stargatt R, Bosanac P et al.: Child and adolescent mental health problems and substance use presentations to an emergency department. Australas Psychiatry 2011; 19 (6): 521-525. 7. Hagenbruch JF: Disparities in child access to emergency care for acute oral injury. Pediatrics 2011; 128 (6): 1641-1642. 8. Macy ML, Clark SJ, Sasson C et al.: Emergency physician perspectives on child passenger safety: a national survey of attitudes and practices. Acad Pediatr 2012; 12 (2): 131-137.
otrzymano: 2012-07-23
zaakceptowano do druku: 2012-08-13

Adres do korespondencji:
*Łukasz Szarpak
Collegium Masoviense
ul. Narutowicza 35, 96-300 Żyrardów
tel.: +48 500-186-225
e-mail: lukasz.szarpak@gmail.com

Nowa Pediatria 3/2012
Strona internetowa czasopisma Nowa Pediatria