Ludzkie koronawirusy - autor: Krzysztof Pyrć z Zakładu Mikrobiologii, Wydział Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii, Uniwersytet Jagielloński, Kraków

Zastanawiasz się, jak wydać pracę doktorską, habilitacyjną lub monografię? Chcesz dokonać zmian w stylistyce i interpunkcji tekstu naukowego? Nic prostszego! Zaufaj Wydawnictwu Borgis – wydawcy renomowanych książek i czasopism medycznych. Zapewniamy przede wszystkim profesjonalne wsparcie w przygotowaniu pracy, opracowanie dokumentacji oraz druk pracy doktorskiej, magisterskiej, habilitacyjnej. Dzięki nam nie będziesz musiał zajmować się projektowaniem okładki oraz typografią książki.

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Postępy Fitoterapii 4/2012, s. 216-219
*Dominika Król, Artur Adamczak, Waldemar Buchwald
Badanie składu chemicznego olejków eterycznych otrzymywanych z pseudoowoców rodzimych gatunków róż
Determination of chemical composition of essential oils isolated from hips of native rose species in Poland
Instytut Włókien Naturalnych i Roślin Zielarskich w Poznaniu
Dyrektor Instytutu: prof. dr hab. Grzegorz Spychalski
Summary
The percentage content of the main compounds of essential oils in rose hips was determined by the GC/MS method. Six Polish native species of roses from sect. Caninae were analysed: Rosa agrestis Savi, R. canina L., R. dumalis Bechst., R. inodora Fries, R. jundzillii Besser as well as R. rubiginosa L. All oil samples were dominated by following components: vitispiran, hexadecanoic acid, 6-methyl-5-hepten-2-one, dodecanoic acid, β-ionone, as well as linolic acid. The cluster analysis indicated high phytochemical divergence of Rosa jundzillii from subsection Trachyphyllae as well as great similarity of three species of the subsect. Rubiginosae: Rosa rubiginosa, R. inodora and R. agrestis.
Wstęp
Róża (Rosa L.) jest rośliną o długiej i bogatej historii zastosowań estetycznych i praktycznych. Od najdawniejszych czasów wykorzystywana była ze względu na wyjątkowy wygląd i zapach. W Egipcie róże poświęcono bogini płodności Izydzie, natomiast w Grecji stały się symbolem Afrodyty – bogini miłości. Przede wszystkim jednak róże ceniono za ich właściwości lecznicze i kosmetyczne. Już w Starożytności służyły do wyrobu win oraz jako składnik potraw, dodający im aromatu (1). Obecnie róże znalazły szerokie zastosowanie w przemyśle spożywczym, farmaceutycznym i kosmetycznym. Powszechnie wykorzystuje się je do produkcji konfitur, dżemów, marmolad i herbat. Pseudoowoce róży tradycyjnie stosuje się w leczeniu przeziębień, ale także w profilaktyce zapalenia błony śluzowej i wrzodów żołądka oraz jako środek diuretyczny i przeczyszczający (2-5).
Rodzaj Rosa L. obejmuje około 120-140 gatunków krzewów i pnączy. Dokładna ich liczba jest trudna do określenia, ze względu na różne ujęcia taksonomiczne i skomplikowaną systematykę omawianej grupy roślin; w tym szczególnie sekcji Caninae, do której należy większość gatunków europejskich (6, 7). Róże występują powszechnie w strefie umiarkowanej Półkuli Północnej. Można je spotkać niemal w całej Europie, Azji, na Bliskim Wschodzie i w Ameryce Północnej (8). W Europie występuje około 30 rodzimych gatunków róż, z czego blisko połowa z nich w Polsce. Najpospolitszym gatunkiem w naszym kraju jest róża dzika (Rosa canina). Rośnie powszechnie na miedzach, przydrożach i nieużytkach, w zaroślach i na skrajach lasów.
Na potrzeby przemysłu zielarskiego pseudoowoce róży mogą być zbierane z różnych gatunków omawianego rodzaju (9); ze stanu naturalnego lub uprawy. Najczęściej surowiec pozyskuje się z róży dzikiej (Rosa canina), ale także róży pomarszczonej (Rosa rugosa), róży jabłkowatej (Rosa villosa) i innych. Tradycyjnie surowiec ten uważa się za równowartościowy (10), jednak szczegółowe badania porównawcze wskazują na duże międzygatunkowe zróżnicowanie fitochemiczne w obrębie rodzaju (11-13). Owoce rzekome róży zbiera się (w pełni wybarwione, ale jeszcze twarde) od sierpnia do października, przed nadejściem przymrozków (14). Proces suszenia prowadzi się etapami. Najpierw suszy się szybko w temperaturze 50-60°C, a następnie w 40-50°C. Zachowanie odpowiednich warunków suszenia jest bardzo ważne, ponieważ zbyt długi czas lub zastosowana zbyt wysoka temperatura, powodują duże straty kwasu L-askorbinowego, czyli witaminy C (15). Suszeniu poddaje się cały owoc rzekomy róży wraz z niełupkami (Rosae fructus cum semine) lub przekrojoną, oczyszczoną z niełupek pseudoowocnię (Rosae fructus sine semine) (16). Jedną z metod minimalizujących straty substancji aktywnych jest mrożenie bezpośrednio po zbiorze. Pozwala to na zmniejszenie ubytku kwasu askorbinowego do około 5% (8). W liofilizowanych pseudoowocach róż zawartość witaminy C może być nawet 5-krotnie wyższa niż w tym samym surowcu suszonym w temperaturze pokojowej (17).
Owoce rzekome róży zawierają witaminy (A, B1, B2, C, K), kwasy organiczne, karotenoidy, flawonoidy (m.in. astragalinę, izokwercetynę, tylirozyd), cukry, garbniki i związki mineralne (wapń, żelazo, potas, mangan, sód, fosfor, cynk, magnez, molibden, siarkę) (5, 14, 18, 19). Dominującym składnikiem jest witamina C (kwas L-askorbinowy). Zwykle jej zawartość waha się w granicach od 0,5 do 2%, niekiedy może być nawet wyższa. Pod wpływem światła, temperatury, wilgoci i CO2 zawartość kwasu askorbinowego zmniejsza się na korzyść kwasu dehydroaskorbinowego – produktu jego utleniania. W niełupkach (właściwych owocach) występują niewielkie ilości olejku eterycznego i oleju tłustego (15, 20-22). Skład olejku eterycznego w pseudoowocach róż jest stosunkowo słabo poznany. Z dotychczasowych badań wynika, że podstawowymi jego składnikami są: vitispiran, cis-3-hexenal, kwas dodekanowy, kwas heksadekanowy, 6-metylo-5-hepten-2-on, β-jonon, dokozan, α-E-akaridial, kwas linolowy i kwas myristykowy (11). Budowę chemiczną charakterystycznych składników olejku eterycznego występującego w pseudoowocach róży przedstawiono na rycinie 1.
Ryc. 1. Budowa chemiczna wybranych składników olejku eterycznego w pseudoowocach róży.
Celem prezentowanych badań było określenie zróżnicowania zawartości głównych składników olejku eterycznego w pseudoowocach wybranych gatunków róż występujących na terenie naszego kraju.
Materiał i metody
Materiałem do badań były wysuszone owoce rzekome rodzimych gatunków róż (18 prób), zbierane w latach 2007-2009 na terenie Wielkopolski, Ziemi Lubuskiej, Dolnego Śląska, Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej, Ponidzia i Podlasia. Analizami objęto 6 gatunków: Rosa agrestis Savi (róża polna), R. canina L. (róża dzika), R. dumalis Bechst. (róża sina), R. inodora Fries (róża eliptyczna), R. jundzillii Besser (róża Jundziłła) oraz R. rubiginosa L. (róża rdzawa). Ujęcia gatunków oraz nazewnictwo przyjęto za monografią Zielińskiego (6). Powyższe taksony reprezentują dyskusyjną sekcję Caninae. Gatunki tej sekcji charakteryzują się bardzo dużą zmiennością morfologiczną. Ich wspólną cechą jest unikalny typ reprodukcji, u którego podstaw leży nietypowy mejotyczny podział jądra komórkowego, określany zwykle jako mejoza Caninae (8).

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp do wszystkich zasobów Czytelni Medycznej

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu oraz WSZYSTKICH około 7000 artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 30 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

Piśmiennictwo
1. Balicka B, Górnicka-Kaczorowska Z. Łaskawe ziele – mity, symbolika i fakty. Białystok 2003. 2. Montazeru N, Baheri E, Mirzajani F i wsp. Phytochemical contents and biological activities of Rosa canina fruit from Iran. J Med Plants Res 2011; 5(18):4584-9. 3. Hosni K, Kerkenni A, Medfei W i wsp. Volatile oil constituents of Rosa canina L.: Quality as affected by the distillation method. Org Chem Int 2010. 4. Günes M. Pomological and phenological characteristics of promising rose hip (I) genotypes. Afr J Biotechnol 2010; 9(38):6301-6. 5. Buchwald W, Zieliński J, Mścisz A i wsp. Aktualny stan i perspektywy badań róż owocowych. Herba Pol 2007; 53(1):85-92. 6. Zieliński J. Rodzaj Rosa L. – Róża. Flora Polski. Rośliny naczyniowe. Tom V. PWN, Warszawa-Kraków 1987. 7. Popek R. Dziko rosnące róże Europy. Officina Botanica, Kraków 2007. 8. Meyer SE Rosa L. Woody Plant Seed Manual USDA 974-80, 2008. 9. Farmakopea Polska. Wyd VIII, Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, Warszawa 2008. 10. Kozłowski J, Buchwald W, Forycka A i wsp. Rośliny i surowce lecznicze. Podstawowe wiadomości z zakresu zielarstwa. Wyd IWNiRZ, Poznań 2009. 11. Nowak R. Badania fitochemiczne wybranych gatunków z rodzaju Rosa L. Analiza biologiczna aktywnych składników. Praca habilitacyjna. Akad Med, Lublin 2006. 12. Adamczak A, Grys A, Buchwald W i wsp. Content of oil and main fatty acids in hips of rose species native in Poland. Dendrobiol 2011; 66:55-62. 13. Adamczak A, Buchwald W, Zieliński J i wsp. Flavonoid and organic acid content in rose hips (Rosa L., section Caninae DC. em. Christ.). Acta Biol Cracov 2012; 54(1):1-8. 14. Kołodziej B (red). Poradnik dla plantatorów. Uprawa ziół. PWRiL, Poznań 2010. 15. Kohlmünzer S. Farmakognozja. Wyd Lek PZWL, Warszawa 1993. 16. Błach-Olszewska Z, Długosz A, Lamer-Zarawska E i wsp. Fitoterapia i leki roślinne. Wyd Lek PZWL, Warszawa 2007. 17. Adamczak A, Buchwald W, Zieliński J i wsp. The effect of air and freeze drying on the content of flavonoids, β-carotene and organic acids in European dog rose hips (Rosa L. sect. Caninae DC. em. Christ.). Herba Pol 2010; 56(1):7-18. 18. Gao X, Uggla M, Rumpunen K. Antioxidant activity of dried and boiled rose hips. Acta Horticult 2005; 690:239-43. 19. Olsson M, Andersson S, Werlemark G i wsp. Carotenoids and phenolics in rose hips. Acta Horticult 2005; 690:249-252. 20. Celik F, Kazankaya A, Ercisli S. Fruit characteristics of some selected promising rose hip (Rosa spp.) genotypes from Van region of Turkey. Afr J Agricult Res 2009; 4(3):236-40. 21. Broda B, Mowszowicz J. Przewodnik do oznaczania roślin trujących i użytkowych. Wyd Lek PZWL, Warszawa 1996. 22. Kazaz S, Baydar H, Erbas S. Variations in chemical compositions of Rosa damascena Mill. and Rosa canina L. fruits. Czech J Food Sci 2009; 27(3):178-184. 23. Nowak R. Chemical composition of hips essential oils of some Rosa L. species. Z Naturforsch 2005; 60c:369-78. 24. Adams RP. Systematics of multi-seeded eastern hemisphere Juniperus based on leaf essential oils and RAPD DNA fingerprinting. Biochem Syst Ecol 1999; 27:709-25. 25. Isidorov VA, Krajewska U, Vinogorova VT i wsp. Gas chromatographic analysis of essential oil from buds of different birch species with preliminary partition of components. Biochem Syst Ecol 2004; 32:1-13.
otrzymano: 2012-10-08
zaakceptowano do druku: 2012-11-12

Adres do korespondencji:
*mgr Dominika Król
Zakład Badania Jakości Produktów Leczniczych i Suplementów Diety Instytut Włókien Naturalnych i Roślin Zielarskich
ul. Libelta 27, 61-707 Poznań
tel.: +48 (61) 665-95-50, fax: +48 (61) 665-95-51
e-mail: dominika.krol@gmail.com

Postępy Fitoterapii 4/2012
Strona internetowa czasopisma Postępy Fitoterapii