Ludzkie koronawirusy - autor: Krzysztof Pyrć z Zakładu Mikrobiologii, Wydział Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii, Uniwersytet Jagielloński, Kraków

Zastanawiasz się, jak wydać pracę doktorską, habilitacyjną lub monografię? Chcesz dokonać zmian w stylistyce i interpunkcji tekstu naukowego? Nic prostszego! Zaufaj Wydawnictwu Borgis – wydawcy renomowanych książek i czasopism medycznych. Zapewniamy przede wszystkim profesjonalne wsparcie w przygotowaniu pracy, opracowanie dokumentacji oraz druk pracy doktorskiej, magisterskiej, habilitacyjnej. Dzięki nam nie będziesz musiał zajmować się projektowaniem okładki oraz typografią książki.

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Postępy Nauk Medycznych 3/2013, s. 248-254
*Joanna Dziaczkowska-Suszek, Małgorzata Krawczyk-Kuliś, Aleksandra Bartkowska-Chrobok, Sławomira Kyrcz-Krzemień
Znaczenie badania czynników prognostycznych przy rozpoznaniu przewlekłej białaczki limfocytowej
The importance of assessment the prognostic factors at diagnosis of chronic lymphocytic leukemia
Katedra i Klinika Hematologii i Transplantacji Szpiku, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach
Kierownik Katedry i Kliniki: prof. dr hab. med. Sławomira Kyrcz-Krzemień
Streszczenie
Pacjenci z przewlekłą białaczką limfocytową (PBL) tworzą niejednorodną klinicznie grupę chorych, różniących się przebiegiem choroby, czasem przeżycia i odpowiedzią na leczenie. W celu optymalizacji strategii leczenia i jego monitorowania u chorych z PBL oznacza się szereg parametrów prognostycznych. Celem opracowania była ocena częstości występowania czynników klinicznych, hematologicznych, biochemicznych, immunofentypowych i cytogenetycznych o potencjalnym znaczeniu prognostycznym u chorych w momencie rozpoznania PBL. W grupie 46 pacjentów, bez leczenia, kierowanych do diagnostyki i/lub leczenia w Klinice Hematologii i Transplantacji Szpiku w Katowicach oceniano: stopień zaawansowania klinicznego choroby, podstawowe parametry biochemiczne oraz metodą cytometrii przepływowej oznaczono fenotyp komórek PBL, a także czynniki rokownicze (CD38, CD49d, CD11c, CD54). Ekspresję ZAP-70 oznaczano metodą immunocytochemiczną w preparatach cytologicznych. Badania aberracji cytogenetycznych przeprowadzono metodą fluorescencyjnej hybrydyzacji in situ (FISH). Oceniano występowanie: del(13) (q14, del(11) (q22-q23), del(17) (p13.1), trisomii 12.
U 9% pacjentów nie stwierdzono podwyższonej leukocytozy, niedokrwistość występowała u 7%, a małopłytkowość u 11%, powiększenie obwodowych węzłów chłonnych u 74%, a śledziony u 50%. Większość zgłaszała się z niskim stopniem zaawansowania klinicznego wg Binneta (54% chorych). Dodatni wynik ekspresji antygenów CD38, CD49d, CD11c i CD54 stwierdzono u odpowiednio: 37, 30, 33 i 70% badanych. Spośród aberracji cytogenetycznych najczęściej występowała del(13) (q14) – 39%, del(11) (q22-23) – 13%, trisomia 12 – 11%. Del(17) (p13.1) stwierdzono u 7%.
W codziennej praktyce klinicznej, poza oceną parametrów hematologicznych, biochemicznych i klinicznych wydaje się wskazane oznaczanie czynników prognostycznych ocenianych metodą immunofenotypizacji, ze szczególnym uwzględnieniem CD38, CD49d i ZAP-70, ze względu na duże rozpowszechnienie i ogólną dostępność metod ich oznaczania.
Summary
Patients with chronic lymphocytic leukemia (CLL) are a clinically heterogeneous group of patients, differing in the course of the disease, survival and response to treatment. In order to optimize the treatment strategy and monitoring of patients with CLL a number of predictive parameters is used. The aim of the study was to evaluate the prevalence of clinical factors, hematological, biochemical, and cytogenetic, and immunophentypic of potential prognostic in patients with CLL at diagnosis. In the group of 46 patients, without treatment, led to a diagnosis and/or treatment at the Department of Hematology and Bone Marrow Transplantation in Katowice were evaluated: clinical stage of disease, and basic biochemical parameters were determined, and using flow cytometrymethod CLL cell phenotype and prognostic factors (CD38, CD49d, CD11c, CD54) were tested also. ZAP-70 expression was determined by immunocytochemistry method in cytological preparations. Cytogenetics studies were performed by fluorescence in situ hybridization (FISH). Estimated distribution: del(13) (q14), del(11) (q22-q23), trisomy 12, del(17) (p13.1).
In 9% of patients elevated leukocytosis were observed, anemia occurred in 7% and thrombocytopenia in 11%, enlarged peripheral lymph nodes in 74 and 50% of the spleen. The most of the reported patients presented low clinical stage by Binnet (54%). A positive result of the expression of antigens CD38, CD49d, CD11c and CD54 were found in 37, 30, 33 and 70%, respectively. Cytogenetic aberrations were observed as follows: del (13) (q14) – 39%, del (11) (q22-q23) – 13%, trisomy 12 – 11%. Del(17) (p13.1) was observed in 7%. In everyday clinical practice, in addition to investigate the parameters of hematology, clinical chemistry, it seems appropriate determination of prognostic factors evaluated by immunophenotypisation, with particular emphasis on CD38, CD49d and ZAP-70, due to the high prevalence and the general availability of the methods for their determination.
Wstęp
W diagnostyce przewlekłej białaczki limfocytowej (PBL) powszechnie wykorzystuje się badanie ekspresji antygenów komórkowych metodą wielokolorowej cytometrii przepływowej. Komórki PBL charakteryzują się ekspresją antygenów: CD19, CD20, CD23, CD43, a także słabą ekspresją immunoglobulin powierzchniowych oraz CD22 i CD79b. Wyróżnia je koekspresja antygenu CD5. Brak ekspresji CD10, CD25, CD103, FMC7 oraz cykliny D1 pozwala na różnicowanie z innymi typami chłoniaka B-komórkowego (1, 2). Na podstawie badań immunofenotypowych, dla potrzeb diagnostycznych został stworzony specjalny system punktowy („scoring system”), który dla potwierdzenia PBL wymaga spełnienia 4 z 5 wymienionych w tabeli 1 kryteriów (1). Wynik powyżej 4 punktów, stwierdzany w 92% przypadków PBL, silnie sugeruje rozpoznanie PBL.
Tabela 1. Fenotypowy system punktowy stosowany w diagnostyce PBL (wg Matutes i wsp. 2000).
AntygenPunktacja
10
SmlgSłaba ekspresjaSilna ekspresja
CD5Dodatnia ekspresjaBrak ekspresji
CD23Dodatnia ekspresjaBrak ekspresji
FMC7Brak ekspresjiDodatnia ekspresja
CD22 lub CD79bSłaba ekspresjaSilna ekspresja
Badania nad poznaniem patomechanizmu powstawania komórek PBL, pomimo że nie przyniosły jeszcze ostatecznego wyjaśnienia, dostarczają wielu danych świadczących o heterogenności ich powstawania. Obecność mutacji somatycznej w genach kodujących region zmienny łańcucha ciężkiego immunoglobulin IgVH wskazuje na niejednorodne pochodzenie klonów białaczkowych PBL. Zjawisko to wynika z przechodzenia limfocytów B przez centra rozrodcze w grudkach chłonnych, gdzie mają kontakt z antygenem i gdzie dokonuje się mutacja IgVH. Uważa się, że komórki bez mutacji IgVH nie przeszły przez centra rozrodcze. Według różnych źródeł szacuje się, że jest ich 1/3 lub połowa przypadków (3). Fakt ten skłonił naukowców do szukania wspólnego mianownika dla obu przypadków (z mutacją i bez mutacji IgVH) oraz poszukania jednego wspólnego czynnika powodującego transformacje białaczkową tych komórek. Różnice pomiędzy klonami komórek z i bez mutacji IgVH, które przejawiają się w tempie progresji choroby oraz w stopniu nasilenia objawów klinicznych (4) również nie pozwalają na ostateczne wyjaśnienie patogenezy choroby.
Rozpoczęcie leczenia chorego z PBL jest uzależnione od stopnia zaawansowania choroby lub jej progresywnego charakteru. Pacjenci z PBL różnią się przebiegiem choroby, czasem przeżycia i odpowiedzią na leczenie.
Zróżnicowany przebieg kliniczny przewlekłej białaczki limfocytowej u chorych z tym samym stopniem zaawansowania klinicznego stwarza trudność w podejmowaniu decyzji o rozpoczęciu i rodzaju chemioterapii. Łatwy dostęp do procedur diagnostycznych powoduje, że coraz częściej chorobę rozpoznaje się we wczesnym stadium jej zaawansowania, a decyzja o rozpoczęciu terapii powinna być optymalna zarówno co do czasu jej rozpoczęcia, jak i jej rodzaju. Dostępność różnorodnych form terapii o różnej aktywności i różnym ryzyku powikłań (od strategii „obserwuj i czekaj – watch and wait” do allogenicznego przeszczepienia szpiku) uzasadnia znalezienie skutecznego narzędzia w celu optymalizacji strategii postępowania terapeutycznego. Poszukiwanie nowych czynników rokowniczych w PBL ułatwiających podejmowanie decyzji dotyczących rodzaju leczenia, optymalne monitorowanie kliniczne oraz wypracowanie nowych strategii terapeutycznych jest obecnie przedmiotem wielu doniesień naukowych. Aktualnie stosuje się tzw. nomenklaturę klasycznych i nowych czynników rokowniczych w PBL, zawartych w tabeli 2 (5).
Tabela 2. Czynniki rokownicze w PBL (wg Montillo i wsp. 2005).
Czynniki prognostyczeNiskie ryzykoWysokie ryzyko
Klasyczne
System BinetaAB, C
Naciekanie szpiku kostnegoGrudkowyRozlany
Atypowa morfologiaNieTak
Czas podwojenia limfocytozy≤ 12 miesięcy> 12 miesięcy
Nowe
Markery surowicze*PrawidłowePodwyższone
KariotypPrawidłowy, 13q-11q-, 17p-
CD38> 30%
IgVHZmutowanyNiezmutowany
ZAP-70< 20%> 30%
*Stężenie β2-mikroglobuliny, aktywność kinazy tymidynowej, rozpuszczalne CD23
Badania czynników prognostycznych są szczególnie ważne u tych pacjentów, którzy nie spełniają obecnie obowiązujących kryteriów do rozpoczęcia leczenia lub jego intensyfikacji, a potencjalnie mogliby odnieść korzyść z wcześnie rozpoczętej terapii. Dlatego, w momencie rozpoznania choroby, niezbędna jest ocena jej stopnia zaawansowania i ocena czynników ryzyka. Oceniając wartość rokowniczą danego czynnika, analizujemy jego wpływ na całkowity czas przeżycia i czas przeżycia wolny od progresji rozumianej jako zmiana stadium zaawansowania klinicznego lub pojawienie się wskazań do rozpoczęcia leczenia. Wartość predykcyjna danego czynnika pozwala natomiast przewidzieć odpowiedź pacjenta na leczenie (6). Podstawą takiej oceny są opracowane niezależnie przez Rai i wsp. oraz Bineta i wsp. klasyfikacje kliniczne, obie oparte na podstawowej ocenie przedmiotowej i standardowych testach laboratoryjnych. Polegają one na ocenie stopnia zajęcia układu chłonnego oraz stopnia niedokrwistości i/lub małopłytkowości bez względu na ich przyczynę (immunologiczną lub wyparcie szpiku). Zakwalifikowanie pacjenta do jednej z grup ryzyka pozwala na ocenę rokowania co do czasu przeżycia (1).
Dynamicznie prowadzone są badania oceniające przydatność poszczególnych czynników pełniących kluczowe funkcje w kontroli przeżycia i aktywności limfocytów B oraz regulacji homeostazy całej populacji limfocytów B. Uważa się, że najważniejszą grupą czynników prognostycznych są aberracje chromosomowe wykrywane głównie metodą fluorescencyjnej hybrydyzacji in situ (FISH): del(13) (q14), del(11) (q22-q23), trisomię 12, del(17) (p13.1) (7).
Szereg innych czynników posiadających udowodnioną wartość prognostyczną nie bada się rutynowo w codziennej praktyce klinicznej ze względu na wysokie koszty badania, brak standaryzacji metody, lub też z powodu braku ich bezpośredniego wpływu na decyzje terapeutyczne. Do tej grupy wskaźników zaliczane są: stężenie β2 mikroglobuliny, aktywność dehydrogenazy mleczanowej (LDH), rozpuszczalny antygen CD23, aktywność kinazy tymidynowej, ekspresja CD38, ZAP-70 i obecność mutacji somatycznych genów kodujących region zmienny łańcucha ciężkiego immunoglobulin (IgVH) (6). W obrębie klonu białaczkowego brak mutacji IgVH, stanowi jeden z najważniejszych wskaźników gorszego rokowania, co do całkowitego przeżycia oraz czasu wolnego od progresji u chorych (4). Wysoki koszt badania i duży stopień trudności oraz mała dostępność ograniczona wyłącznie do wyspecjalizowanych ośrodków powodują zasadnicze ograniczenia metody oznaczania stanu mutacji IgVH. Ograniczenia te stały się powodem znalezienia czynników „zastępczych”, szerzej dostępnych w codziennej praktyce klinicznej. Należą do nich badania kinazy ZAP-70 i antygenu CD38 i CD49d. Dane o stanie mutacji somatycznej, ekspresji CD38, CD49d i ZAP-70 wykorzystuje się do stratyfikacji chorych według czynników rokowniczych (4, 8-13).
Na skutek rozwoju technik badawczych, szczególnie cytogenetyki i biologii molekularnej, odkrywany jest cały szereg nowych czynników biorących udział w patogenezie PBL, a także oceniana jest ich przydatność rokownicza i predykcyjna. Prowadzi się badania oceniające przydatność poszczególnych molekuł pełniących kluczowe funkcje w kontroli przeżycia i aktywności limfocytów B oraz regulacji homeostazy całej populacji limfocytów B, między innymi cząstek adhezyjnych, jako wskaźników prognostycznych. Metoda wielokolorowej cytometrii przepływowej, dzięki której wykrywana jest ekspresja antygenów powierzchniowych i cytoplazmatycznych (14), w tym antygenu CD38 (15), oraz cząstek adhezyjnych (CD49d, CD11c, CD54) (16) jest ogólnie dostępna dla codziennej praktyki klinicznej.
Dla oznaczenia ekspresji ZAP-70 dostępnych jest kilka metod diagnostycznych, dających porównywalne wyniki, między innymi RT-PCR, Western blot oraz metody immunofenotypowe, w tym wielokolorowa cytometria przepływowa. Należy podkreślić, że tylko metoda cytometrii przepływowej daje możliwość wybiórczej analizy ekspresji ZAP-70 w komórkach PBL oraz w populacji limfocytów T i komórek NK. Metody RT-PCR i Western blot są obarczone ryzykiem uzyskania fałszywie dodatnich wyników, gdyż analizowana jest cała populacja komórek jednojądrzastych, łącznie z limfocytami T i komórami NK, które charakteryzują się wysoką ekspresją ZAP-70 (9). Oznaczanie cytoplazmatycznej ekspresji ZAP-70 metodą cytometrii przepływowej znajduje się nadal na etapie standaryzacji.
Molekuły adhezyjne (glikoproteiny spełniające funkcje białek receptorowych) są integralną częścią błony komórkowej. W warunkach fizjologicznych pomagają w utrzymaniu ciągłości tkankowej oraz w interakcjach międzykomórkowych. Biorą udział w procesach gojenia się ran, w immunologicznych mechanizmach obronnych, w migracji limfocytów przez ściany naczyń krwionośnych do ognisk zapalnych oraz w hematopoezie. Biorą także aktywny udział w przebiegu procesu nowotworowego i w procesie tworzenia przerzutów, gdzie komórki nowotworowe migrują w obrębie otaczających je komórek i tkanek, a także uczestniczą w procesach angiogenezy, utraty ciągłości i integralności międzykomórkowej oraz przerzutów do innych tkanek. Do rodziny molekuł adhezyjnych należą CD49d, CD11c oraz CD54. CD49d zalicza się do grupy integryn β1, CD11c do grupy integryn β2, natomiast CD54, zwany ICAM-1, należy do nadrodziny immunoglobulin. Integryny są odpowiedzialne za przenoszenie sygnałów ze środowiska zewnętrznego do wnętrza komórki. Mechanizm ich działania polega na rozpoznawaniu białek macierzy zewnątrzkomórkowej, takich jak kolagen, fibronektyna, witronektyna, winkulina i fibrynogen. Po związaniu odpowiedniego ligandu z macierzy zewnątrzkomórkowej łączą się z włóknami aktyny. W strukturach tych znaleziono także białka cytoszkieletowe (16, 17).
Pomimo, że przedstawione badania obejmują szeroki panel czynników rokowniczych, to nadal obowiązują kryteria rozpoczęcia leczenia ustalone przez Grupę Roboczą Narodowego Instytutu Raka w USA (NCIWG) powszechnie akceptowane i stosowane w praktyce klinicznej (2). Według tych klasycznych wskazań leczenie w PBL należy rozpocząć u chorych:
1. W zaawansowanym okresie klinicznym.
2. Gdy dochodzi do dynamicznego narastania masy guza:
– ponad 50% wzrost limfocytozy w okresie krótszym niż 2 miesiące, lub czas podwojenia limfocytozy < 6 miesięcy,
– znaczne powiększenie śledziony (dolny brzeg > 6 cm pod łukiem żebrowym),
– masa węzłowa > 10 cm w największym wymiarze.
3. W przypadku niewydolności hematopoezy – niedokrwistość i/lub małopłytkowość (z wyparcia).
4. W przypadku niedokrwistości hemolitycznej (AIHA) lub małopłytkowości immunologicznej (ITP) opornej na inne metody leczenia.
5. W przypadku wystąpienia objawów ogólnych, takich jak chudnięcie, gorączka i osłabienie.
W przypadkach kwalifikowania chorych do intensywnych terapii, łącznie z przeszczepieniem allogenicznych komórek krwiotwórczych, coraz częściej wykorzystywane są wyniki badań czynników prognostycznych, co uzasadnia rutynowe oznaczanie ich w momencie rozpoznania choroby. Do tego celu najczęściej wykorzystuje się metodę immunofenotypizacji ze względu na istotną łatwość i dostępność wielokolorowej cytometrii przepływowej w codziennej praktyce klinicznej
W codziennej praktyce klinicznej w diagnostyce PBL nie stosuje się wszystkich opisanych metod badawczych. Zalecane jest jednak, by panel zastosowanych metod był optymalnie szeroki. W tym celu, w realizowanym badaniu przeanalizowano wykorzystanie metod diagnostycznych oraz czynników o potencjalnym znaczeniu prognostycznym u pacjentów z PBL.
Materiał
W Klinice Hematologii i Transplantacji Szpiku w Katowicach zbadano grupę 46 osób z PBL, uprzednio nieleczonych, spełniających podstawowe kryteria rozpoznania wg NCI-WorkingGroup (2).
Na badania uzyskano zgody Komisji Bioetycznej Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach, zgodnie z uchwałą Nr KNW/0022/KB1/176/08 z dnia 17.12.2008 roku oraz KNW/0022/KB1/137/10 z dnia 23.11.2010 roku. Praca naukowa powstała dzięki finansowaniu ze środków przeznaczonych na badanie własne nr KNW-2-130/09 oraz statutowe nr KNW-1-052/10 Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach.
Metody
Fenotyp komórek PBL (CD19, CD5, CD20, CD23, CD79b, CD22, FMC-7, sIg, kappa, lambda), czynniki rokownicze (CD38, CD49d, CD11C, CD54) oznaczano metodą cytometrii przepływowej. Powyższe antygeny oznaczano na powierzchni badanych komórek krwi obwodowej. Jako dodatnie traktowano wyniki powyżej 30% ekspresji antygenów CD38 (11), CD49d (12), CD11c (18), CD54 (19, 20). Ekspresja powyższych markerów była analizowana w populacji komórek białaczkowych CD5+19+. Badania były przeprowadzone metodą trójkolorowej fluorescencji, z wykorzystaniem cytometru przepływowego EPICS-XL-MCL i programu System II firmy Beckman-Coulter.

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp do wszystkich zasobów Czytelni Medycznej

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu oraz WSZYSTKICH około 7000 artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 30 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

Piśmiennictwo
1. Matutes E, Polliack A: Morphological and immunophenotypic features of chronic lymphocytic leukemia. Rev Clin Exp Hematol 2000; 4: 22-47.
2. Hallek M, Cheson BD, Catovsky D et al.: Leukemia IWoCL. Guidelines for the diagnosis and treatment of chronic lymphocytic leukemia: a report from the International Workshop on Chronic Lymphocytic Leukemia updating the National Cancer Institute-Working Group 1996 guidelines. Blood 2008; 111: 5446-5456.
3. Jamroziak K, Giannopoulos K: Przewlekłe białaczki limfocytowe. W Dmoszyńska A (red.): Hematologia. Wyd. I. Warszawa, Medical Tribune Polska 2011, 446-461.
4. Hamblin TJ, Davis Z, Gardiner A et al.: Unmutated IgVHgenes are associated with a more aggressive form of chronic lymphocytic leukemia. Blood 1999; 94: 1848-1854.
5. Montillo M, Hamblin T, Hallek M et al.: Chronic lymphocytic leukemia: novel prognosticfactors and their relevance for risk-adapted therapeutic strategies. Haematologica 2005; 90: 391-399.
6. Wołowiec D: Czynniki rokownicze I predykcyjne w przewlekłej białaczce limfocytowej. Acta Haematol Pol 2009; 40: 209-223.
7. Palacz A, Korycka A: Diagnostyczne i rokownicze znaczenie badań cytogenetycznych w przewlekłej białaczce limfocytowej. Acta Haematol Pol 2008; 3: 433-459.
8. Rassenti LZ, Jain S, Keating MJ et al.: Relative value of ZAP-70, CD38, and immunoglobulin mutation status in predicting aggressive disease in chronic lymphocytic leukemia. Blood 2008; 1: 1923-1930.
9. Crespo M, Bosch F, Villamor N et al.: Zap-70 expression as a surrogate of immunoglobulin variable-region mutations in chronic lymphocytic leukemia. N Eng J Med 2003; 348: 1764-1775.
10. Deaglio S, Vaisitti T, Aydin S et al.: CD38 and ZAP-70 are functionally linked and marked CLL cells with high migratory potential. Blood 2007; 110: 4012-4021.
11. Hamblin TJ, Orchara JA, Ibbotson RE et al.: CD38 expression and immunoglobulin variable region mutations are independent prognostic variables in chronic lymphocytic leukemia, but CD38 expression may vary during course of disease. Blood 2002; 99: 1023-1029.
12. Gattei V, Bulian P, Del Principe MI et al.: Relevance of CD49d protein expression as overall survival and progressive disease prognosticator in chronic lymphocytic leukemia. Blood 2008; 111: 865-873.
13. Krawczyk-Kuliś M, Dziaczkowska-Suszek J, Bartkowska-Chrobok A et al.: Nowe markery prognostyczne przewlekłej białaczki limfocytowej badane metodą immunofenotypizacji. Acta Haematol Pol 2012; 43(3): 271-276
14. Brown M, Wittwer C: Flow cytometry: principles and clinical applications in hematology. Clin Chem 2000; 46: 1221-1229.
15. Damble RN, Wasil T, Fais F et al.: IgVH gene mutation status and CD38 expression as novel prognostic indicator in chronic lymphocytic leukemia. Blood 1999; 94: 1840-1847.
16. Bairey O, Zimira Y, Rabizadeh E, Shaklai M: Expression of adhesion molecules on leukemic B cells from Chronic Lymphocytic Leukemia patients with predominanty splenic manifestation. Isr Med Assoc J 2004; 6: 147-151.
17. Kopeć-Ślęzak J: Znaczenie funkcjonalne molekuł CD (Cluster of Differentiation) komórek układu białokrwinkowego. Onkol Pol 2006; 9(3): 81-86.
18. Molica S, Dattilo A, MannellaA et al.: CD11c expression in B-cell chronic lymphocytic leukemia. A comparison of results obtained with different monoclonal antibodies. Haematologica 1994; 79: 452-455.
19. Hjalmar V, Hast R, Kimby E: Cell surface expression of CD25, CD54, and CD95 on B- and T-cells in chronic lymphocytic leukaemia in relation to trisomy 12, atypical morphology and clinical course. Eur J Haematol 2002; 68: 127-134.
20. Bulian P, Del Principe MI, Zucchetto A et al.: High CD54 cell surface expression on B cell in chronic lymphocytic leukemia is independent predictor of poor outcome. 13th Congres of the European Hematology Association, June 12-15, 2008. Haematologica 2008; 93. (s1): 213. Abs. 0527.
21. Slack GW, Wizniak J, Dabbagh L et al.: Flow cytometric detection of ZAP-70 in chronic lymphocytic leukemia: correlation with immunocytochemistry and Western blot analysis. Arch Pathol Lab Med 2007; 131: 50-56.
22. Wierda WG, O’Brien S, Wang X et al.: Prognostic nomogram and index for overall survival in previously untreated patients with chronic lymphocytic leukemia. Blood 2007; 109: 4679-4685.
23. Bulian p, Tarnani M, Rossi D et al.: Multicentre validation of prognostic index for Overall survival in chronic lymphocytic leukemia. Hematol Oncol 2011; 29: 91-99.
24. Warzocha K: Indywidualne strategie terapeutyczne w przewlekłej białaczce limfocytowej. Hematologia 2010; 1, 4: 306-319.
25. Berrebi A, Bassousa L, Haran M: The significance of elevated beta 2-microglobulin(b2-m) in chronic lymphocytic leukemia (CLL): Evidence of in vitro secretion following activation of CLL cells. Leuk Res 2010; 34: 248-249.
26. Mazur G, Wróbel T, Sowińska E et al.: β2-mikroglobuliny w płynie mózgowo-rdzeniowym w ostrej białaczce limfoblastycznej i nieziarniczym chłoniaku złośliwym o wysokim stopniu złośliwości. Adv Clin Exp Med 2005;14: 63-68.
27. Di Giovanni S, Valentini G, Carducci P, Giallonardo P: Beta-2-microglobulin is areliable tumor marker in chronic lymphocytic leukemia. Acta Haematol 1989; 81: 181-185.
28. Amin S, Parker A, Man J: ZAP70 in chronic lymphocytic leukaemia. Int J Bioch Cell Biol 2008; 40: 1654-1658.
29. Mainou-Fowler T, Dignum HM, Proctor SJ, Summerfield GP: The prognostic value ofCD38 expression and quantification in B-cell chronic lymphocytic leukemia (B-CLL). Leuk Lymph 2004; 45: 455-462.
30. Lee JS, Dixon DO, Kantarjian HM, Keating MJ et al.: Prognosis of chronic lymphocytic leukemia: a multivariate regression analysis of 325 untreated patients. Blood 1987; 69: 929-936.
31. Shanafeld TD, Geyer SM, Bone ND et al.: CD49d expression is an independent predictor of overall survival in patients with chronic lymphocytic leukemia: a prognostic paremeter with therapeutic potential. British Journal of Haematology 2008; 140: 537-546.
32. Rossi D, Zucchetto A, Rossi FM et al.: CD49d expression is an independent risk factor of progressive disease in early stage chronic lymphocytic leukemia. Haematologica 2008; 93: 1575-1579.
33. Sulda ML, Kuss BJ, Hall RK, Bailey S et al.: The clinical utility of molecular and flow cytometric markers in CLL. Intern Med J 2012; 42: 137-146.
34. Jahrsdörfer B, Wooldridge JE, Blackwell SE et al.: Good prognosis cytogenetics in B-cell chronic lymphocytic leukemia is associated in vitro with low susceptibility to apoptosis and enhanced immunogenicity. Leukemia 2005; 19: 759-66.
35. Zucchetto A, Sonego P, Degan M et al.: Surface-antigen expression profiling of B cell chronic lymphocytic leukemia: from the signature of specific disease subsets to the identification of markers with prognostic relevance. J Transl Med 2006; 1: 4-11.
36. Ghia P: Clues on the origin and behavior of chronic lymphocytic leukemia cells. Hematology education: the education program for the annual congress of the European Hematology Association 2008; 2: 302-307.
37. Döhner H, Stilgenbauer S, Benner A et al.: Genomic aberrations and survival inchronic lymphocytic leukemia. N Engl J Med 2000; 343: 1910-1916.
38. Montserrat E, Moreno C: Genetic lesions in chronic lymphocytic leukemia: clinical implications. Curr Opin Oncol 2009; 21: 609-614.
39. Austen B, Skowronska A, Baker C et al.: Mutation Status of the Residual ATM Allele is an important determinant of the cellular response to chemotherapy andsurvival in patients with chronic lymphocytic leukemia containing an 11q deletion. J Clin Oncol 2007; 25: 5448-5457.
40. Austen B, Powell JE, Alvi A et al.: Mutations in the ATM gene lead to impared overall and treatment-free survival that is independent of IgV Hmutation status in patients with B-CLL. Blood 2005; 106: 3175-3182.
41. Monserrat E, Gine E, Bosch F: Redefining prognostic elements in chronic lymphocytic leukemia. Hematol J 2003; 4 (Suppl. 3): 180-182
42. Dicker F, Herholz H, Schnittger S et al.: The detection of TP53 mutations in chroniclymphocytic leukemia independently predicts rapid disease progression and is highlycorrelated with a complex aberrant karyotype. Leukemia 2009; 23: 117-124.
43. Castoldi GL, Cuneo A: Karyotype of chronic lymphocytic leukemia. Hematologia 2003; 88 (Suppl. 10): 28-29.
otrzymano: 2013-01-09
zaakceptowano do druku: 2013-02-11

Adres do korespondencji:
*Joanna Dziaczkowska-Suszek
Katedra i Klinika Hematologii i Transplantacji Szpiku Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach
ul. Dąbrowskiego 25, 40-032 Katowice
tel.: +48 (32) 259-12-81
e-mail: adziaczkowska@wp.pl

Postępy Nauk Medycznych 3/2013
Strona internetowa czasopisma Postępy Nauk Medycznych