Czytelnia Medyczna » Medycyna Rodzinna » 3/2007 » Czynniki ryzyka choroby niedokrwiennej serca u studentów I roku Pielęgniarstwa Akademii Medycznej w Warszawie

- reklama -

Fitomed
kosmetyki ziołowe

Ski Spa - serwis narciarski Warszawa

- reklama -

*Mirella Sulewska, Jolanta Jach, Magdalena Musioł, Andrzej Krupienicz

Czynniki ryzyka choroby niedokrwiennej serca u studentów I roku Pielęgniarstwa Akademii Medycznej w Warszawie

The risk factors of ischemic heart disease among the 1st year nursing students in Medical University of Warsaw

Zakład Podstaw Pielęgniarstwa, Wydział Nauki o Zdrowiu Akademii Medycznej w Warszawie
Kierownik Zakładu: prof. dr hab. Andrzej Krupienicz

Summary
Introduction. The most common risk factors of ischemic heart disease are: excessive weight, hypertension, age, hypercholesterolemia, smoking, lack or insufficient physical activity. The aim of this study is to determine occurrence of selected risk factors among group of the Ist year students of Nursing in Medical University of Warsaw.
Material and methods. The study was executed in 2006 in a group of 250 students. The measurements of body mass and blood pressure were made. Concentration of glucose and cholesterol in capillary blood were measured, using strip tests. Questionnaire survey, composed of 19 questions, was used to evaluate of life style and occurrence of other risk factors.
Results and conclusions. The analysis of received results prove, that the most important risk factors of ischemic heart disease are: excessive weight, hypertension, smoking and too rare or insufficient physical activity. It should be taken into consideration, that over half of the students who participated in this investigation declared among their relatives such diseases as: infarct, coronary artery disease, hypertension. There is reason for optimism because 75% of students who participated in this investigation don´t smoke (according to the results of questionnaire analysis).

Key words: heart disease, risk factor, student, nursing.

Polecane książki z księgarni medycznej BORGIS:

Stymulacja serca

Zdrowe serce

Choroby krwi

Wstęp

Z obserwacji epidemiologicznych wynika, że w ciągu najbliższych 30 lat należy spodziewać się podwojenia liczby pacjentów z chorobą wieńcową i niewydolnością serca (1).

Rozwój choroby niedokrwiennej serca jest związany z wieloma czynnikami ryzyka, których obecność zwiększa prawdopodobieństwo jej wystąpienia. Badania epidemiologiczne analizujące związek pomiędzy zapadalnością i przebiegiem chorób układu krążenia a różnymi czynnikami ustrojowymi i środowiskowymi doprowadziły do identyfikacji czynników ryzyka miażdżycy takich jak: wiek, płeć męska, nadciśnienie tętnicze, hipercholesterolemia, palenie papierosów, cukrzyca (2).

Rozpoznane czynniki mogą stanowić podstawę do uświadomienia badanym znaczenia ich występowania dla rozwoju chorób układu krążenia.

Cel badania

Celem przeprowadzonych badań było określenie występowania wybranych czynników ryzyka choroby niedokrwiennej serca u studentów I roku Pielęgniarstwa AM w Warszawie.

Materiał i metody

Rozprowadzono 250 ankiet wśród wszystkich studentów I roku studiujących Pielęgniarstwo ze 100% skutecznością.

Ankieta była anonimowa i dobrowolna. Kwestionariusz własny ankiety zawierał 19 pytań zamkniętych dotyczących występowania czynników ryzyka choroby niedokrwiennej serca. Pytania odnosiły się do płci, wieku, aktywności fizycznej, form spędzania czasu wolnego, sposobu odżywiania, picia napojów alkoholowych oraz palenia papierosów.

Badania obejmowały również obciążający kardiologiczny wywiad rodzinny oraz próbę oceny stanu zdrowia poprzez wskazanie przez badanych korzystania z porad lekarzy specjalistów. Badania prowadzono w okresie od stycznia 2006 roku do marca 2006 roku.

U wszystkich badanych oznaczono także wskaźnik liczbowy masy ciała (BMI), ciśnienie tętnicze krwi, stężenie glukozy we krwi, zawartość cholesterolu całkowitego. Przyjęto, że jeżeli BMI wynosi poniżej 18,5 jest to niedowaga. Wartości prawidłowe to wartości 18,5-25. O nadwadze świadczy wskaźnik 25-30. Powyżej 30 istnieje prawdopodobieństwo otyłości (3). Kryteria rozpoznawania nadciśnienia tętniczego krwi to dla ciśnienia skurczowego ≥140 mmHg i/lub ≥90 mmHg dla ciśnienia rozkurczowego (4).

Badania glukozy wykonano za pomocą aparatu Precision używając pasków testowych (Sensor Electrodes). Za prawidłowe wartości stężenia glukozy we krwi przyjęto normy zawarte w instrukcji aparatu, którym wykonano pomiary to jest 74 do 106 mg/dl. Pomiar cholesterolu we krwi wykonano za pomocą aparatu Accutrend GCT wykorzystując paski pomiarowe Accutrend Cholesterol (na badania cholesterolu zgłosiło się 230 studentów).

W badaniu stężenia cholesterolu zakres pomiaru wynosił od 150 do 300 mg. Za normalne wartości uznaje się wyniki mniejsze od 200 mg.

Konstrukcja ankiety oraz dokonane pomiary u studentów pozwoliły dokonać analizy występowania u nich takich czynników ryzyka jak: otyłość, nadciśnienie tętnicze, podwyższone stężenie glukozy we krwi, hipercholesterolemia, palenie papierosów, ograniczenie aktywności fizycznej.

W opracowaniu danych wykorzystano program komputerowy MS Excel.

Nie wszystkie odpowiedzi na pytania zawarte w ankiecie dają 100%, ponieważ badani studenci na niektóre pytania mogli podać kilka odpowiedzi.

Wyniki

W badanej grupie kobiety stanowiły 89,5%, a mężczyźni 10,5%. Wiek ankietowanych w przedziale 19-22 lata wynosił 88,7%, jedenaście i trzy dziesiąte procenta było w wieku 23-26 lat.

Na ćwiczenia fizyczne do pół godziny w ciągu tygodnia poświęca czas 20,6% ankietowanych, 27,1% przeznacza na ćwiczenia od 0,5 do 1 godziny tygodniowo. Uprawianie ćwiczeń od 1 do 1,5 godziny zadeklarowało 22% badanych. Półtorej godziny i więcej ćwiczy 23,7% respondentów. Nie wykonuje w ogóle ćwiczeń 6,6% pytanych w ankiecie. Dwadzieścia jeden i osiem dziesiątych procenta badanych twierdzi, że nie ma czasu na ćwiczenia fizyczne, a 11%, że nie ma dostatecznie silnej woli. Nie ma dostępu do odpowiednich urządzeń, sal gimnastycznych, boisk aby ćwiczyć 3% ankietowanych studentów. Czas wolny 44% respondentów spędza na spacerach. Dwadzieścia osiem i cztery dziesiąte procenta ogląda telewizję, spędza czas z komputerem 24,4%, chodzi do teatru 2% badanych. Czas wolny na spanie poświęca 42,4% ankietowanych. Czytaniem książek zajmuje się 34%, słuchaniem muzyki 59%. Chodzi do kina 20,8%. Inne sposoby spędzania wolnego czasu to: spotkania towarzyskie, chodzenie na dyskotekę, jazda na rowerze. W ciągu doby śpi od 6 do 8 godzin 50% badanych studentów. Od 4 do 6 godzin śpi na dobę 36,4% ankietowanych, 10,6% poświęca na sen od 9 do 10 godzin, 3% śpi poniżej 4 godzin.

Wśród badanych 87,3% samodzielnie przygotowuje posiłki. Z baru mlecznego korzysta 4,8%. Ze stołówki korzysta 2% badanych. Przygotowywaniem kanapek zajmuje się 26,7% respondentów. Żywność typu fast-food zjada 7,8% ankietowanych. Pięćdziesiąt jeden procent badanych spożywa posiłki gdy jest głodna. Do spożywania od 3 do 5 posiłków dziennie przyznaje się 41,4%, a do spożywania ostatniego posiłku na dwie godziny przed snem 13,1%. Warzywa i owoce spożywa od 1 do 2 razy w tygodniu 23,6% badanych studentów. Taki sam procent zjada je 3 razy w tygodniu, a codziennie spożywa 52,8%. Pięćdziesiąt trzy procent badanych studentów spożywa piwo, pije wino 29,4%, a inny alkohol 17,5%. Piwa, wina, i innych alkoholi nie spożywa 33,5% ankietowanych.

Wśród badanych studentów pali papierosy 25%, nie pali 75% (ryc. 1).

Ryc. 1. Palenie papierosów.

Na pytanie: czy ktoś z rodziny chorował lub choruje na choroby serca i układu krążenia tak odpowiedziało 46% badanych, natomiast, że nie odpowiedziało 54%. Najczęściej wymienianymi schorzeniami były: choroba wieńcowa, zawał mięśnia sercowego, nadciśnienie. Nie jest pod opieką lekarza specjalisty odpowiedziało 74,5% badanych, a jest pod opieką 25,5%. Najczęściej pojawiały się takie specjalności jak: alergolog, ginekolog, dermatolog, okulista, endokrynolog, neurolog.

Wskaźnik masy ciała (BMI) poniżej 18,5 wyniósł u 12,9% badanych. Odpowiednio BMI w granicach 19-25 stwierdzono u 77,4% ankietowanych. U 8% wskaźnik wyniósł 25-30. Natomiast powyżej 30 BMI miało 1,7% respondentów.

Wartości ciśnienia tętniczego skurczowego 129 mmHg i poniżej stwierdzono u 82,2% ankietowanych studentów. Ciśnienie skurczowe w granicach 130-139 mmHg było u 11,3% badanych. Ciśnienie skurczowe o wartości powyżej 140 mmHg miało 6,5% respondentów (ryc. 2).

Ryc. 2. Wartości ciśnienia skurczowego.

Ciśnienie rozkurczowe 84 mmHg i poniżej stwierdzono u 92,6% badanych studentów. Trzy i cztery dziesiąte procenta ankietowanych miało ciśnienie w granicach 85-89 mmHg. Wartość ciśnienia 90 mmHg i powyżej miało 4% badanych (ryc. 3).

Ryc. 3. Wartości ciśnienia rozkurczowego.

Wartość glukozy 65-74 miało 32,4% badanych, a 74-106 mg/dl – 67,6% ankietowanych. Wśród badanych studentów 4% miało stężenie cholesterolu powyżej 200 mg (w granicach od 200 do 245 mg).

Omówienie

Wielu autorów podkreśla, że od poziomu aktywności fizycznej w znacznej mierze zależy rozwój i stan układu krążenia, przemiany materii, stan psychiczny i inne.

Stwierdzono bezpośredni i wszechstronny związek pomiędzy aktywnością człowieka a zdrowiem.

Prawie połowa badanych deklaruje, że przeznacza na ćwiczenia fizyczne od pół godziny do półtorej godziny tygodniowo. Druga połowa od jednej godziny do półtorej. Interpretując uzyskane wyniki można wskazać, że w ciągu dnia połowa badanych studentów przeznacza na ćwiczenia fizyczne około 12 minut, co jest niepokojącym zjawiskiem. W ogóle nie ćwiczy 6,6% badanych. Jest to niekorzystne, ponieważ studenci w planie zajęć mają wychowanie fizyczne. Może to świadczyć, że korzystają ze zwolnień lekarskich na zajęciach wychowania fizycznego. Badani studenci preferują różnorodne formy spędzania czasu wolnego: słuchanie muzyki, chodzenie na spacery, spanie, spędzanie czasu przy komputerze, chodzenie do kina, czytanie książek. Z tego wynika, że czas wolny spędzają w sposób bierny, co może wpływać niekorzystnie na funkcjonowanie całego organizmu w związku z brakiem aktywności fizycznej. Jedną z form wypoczynku jest sen. Jedna druga badanych na sen przeznacza od 6 do 8 godzin. Dziesięć i sześć dziesiątych procenta poświęca na sen od 9 do 10 godzin. Poniżej 4 godzin śpi 3% respondentów. Jest to ilość stosunkowo za mała do zregenerowania organizmu, co prowadzi do jego wyczerpania.

Właściwy sposób żywienia ma znaczenie dla zapewnienia człowiekowi dobrego stanu zdrowia i zapobiega wielu bardzo groźnym schorzeniom takim jak miażdżyca i jej następstwa w postaci choroby niedokrwiennej serca (3). Badania własne wykazały, że połowa badanych spożywa posiłki nieregularnie, tylko wtedy gdy czuje głód. Od 3 do 5 posiłków w ciągu dnia przyjmuje 41,4%. Zadowalający jest fakt, że jednak duży procent badanych studentów odżywia się regularnie. Posiłek na 2 godziny przed snem spożywa tylko 13,1% badanych. Wynika z tego, że reszta respondentów nie przestrzega zasady nie przyjmowania posiłków 2-3 godziny przed snem co wpływa niekorzystnie na funkcjonowanie całego organizmu.

Warzywa i owoce dostarczają do naszego ustroju witaminy, składniki mineralne oraz błonnik. Działają one wybitnie alkalizująco i są głównym źródłem potasu, który jest niezbędny do pracy serca (3). Ponad połowa badanych studentów spożywa codziennie warzywa i owoce. Pozostała grupa respondentów zjada je od 1 do 3 razy w tygodniu.

Niepokojącym faktem jest, że prawie połowa ankietowanych spożywa piwo, które ma niekorzystny wpływ na utrzymanie prawidłowej wagi ciała i funkcjonowanie całego organizmu. Tylko jedna trzecia badanych nie pije piwa i innych napojów alkoholowych.

Palenie papierosów jest zaliczane do głównych czynników zagrożenia. Według Głównego Urzędu Statystycznego ogółem palących papierosy w naszym społeczeństwie w 2004 roku było 30,3%. Palących mężczyzn było 38,0%, a kobiet 23,1% (6). Na podstawie badań przeprowadzonych w Instytucie Kardiologii papierosy paliło 24,5%, a nie paliło 75,5% (7). Badania własne wykazały, że pali 25% studentów. Porównując wyniki z paleniem wśród społeczeństwa widać, że ok. 5% populacji pali więcej. Trzy czwarte badanych studentów nie pali papierosów, co może być powodem do optymizmu.

Liczne badania potwierdziły zależność występowania chorób wśród członków rodziny a zaburzeniami zdrowia u ich potomstwa (5). Badania własne wskazują, że u prawie połowy badanych w rodzinie występują bądź występowały choroby serca takie jak: choroba wieńcowa, zawał mięśnia sercowego oraz choroba nadciśnieniowa. Pozwala to przypuszczać, że badana grupa studentów może być rozpatrywana jako tzw. „czynnik ryzyka rodzinnego”. Jedna czwarta badanych jest pod opieką lekarzy wielu specjalności, co może świadczyć o nie najlepszym stanie zdrowia tej grupy.

Nadwaga i otyłość to kolejny wymieniany czynnik zagrożenia chorobami serca i układu krążenia. Umieralność osób z nadwagą w każdej grupie wieku jest półtorakrotnie wyższa niż u osób z prawidłową wagą ciała (5). Dane z 2004 roku Głównego Urzędu Statystycznego wskazują, że w naszym społeczeństwie wśród kobiet u 13% występuje otyłość, u 14% nadwaga, 57% ma prawidłową wagę, 17% to kobiety z niedowagą. Wśród mężczyzn dane te kształtują się następująco: 13% to osoby z otyłością, 20% z nadwagą, 62% ma prawidłową masę ciała, 6% jest z niedowagą (6). Przeprowadzone badania własne wykazały, że ponad trzy czwarte studentów ma prawidłowy wskaźnik BMI co oznacza prawidłową wagę ciała. Wśród studentów 8% ma nadwagę, 1,7% jest z otyłością (ryc. 4).

Ryc. 4. Wskaźnik masy ciała (BMI).

Nadciśnienie tętnicze uważane za problem epidemiologiczny dorosłej populacji to kolejny czynnik ryzyka. W badanej próbie wykazano, że nadciśnienie skurczowe ma 6,5% badanych (wartość ciśnienia wahała się granicach od 140 do 167 mmHg), a ciśnienie rozkurczowe ma 4% ankietowanych (wartość ciśnienia wahała się w granicach od 90 do 98 mmHg). Ciśnienie skurczowe prawidłowe wysokie ma 11,3%, a prawidłowe wysokie rozkurczowe 3,4%,co może wskazywać na tendencje rozwoju u tych osób nadciśnienia (ryc. 2, 3).

Podwyższony poziom glukozy we krwi jako kolejny czynnik ryzyka może doprowadzić do zmian miażdżycowych w organizmie. Badania własne stężenia glukozy we krwi wykazały, że studenci mieli prawidłowe wyniki, co pozwala sądzić, że grupa ta nie jest obecnie zagrożona wystąpieniem cukrzycy.

Tylko 4% badanych studentów miało podwyższony poziom cholesterolu w granicach 200-245 mg%.

Wnioski

1. W badanej grupie studentów najczęstszymi czynnikami ryzyka były nadwaga i otyłość ok. 10% oraz nadciśnienie: skurczowe u 6,5%, rozkurczowe u 4%.

2. Badani mało czasu poświęcają na aktywne formy aktywności fizycznej.

3. Trzy czwarte badanych nie pali papierosów.

Polecane książki z księgarni medycznej BORGIS:

EKG Kieszonkowy przewodnik

Vademecum chorób tętnic

Kardiologia kliniczna t.1

Piśmiennictwo

1. Opolski G.: Kardiologia XXI wieku – nowe wyzwania, Medycyna, Dydaktyka, Wychowanie, 2006; 38: 10, s. 11. 2. Podolec P., et al.: Przegląd polskich badań epidemiologicznych w kardiologii, Kardiologia Polska, 2006; 64: 9, s. 1031-1037. 3. Ziemlański Ś.: Podstawy prawidłowego żywienia człowieka. Zalecenia żywieniowe dla ludności w Polsce, Instytut Danone, Warszawa 1998, s. 1, s. 30-31, 64-65. 4. Kózka M. (red): Stany zagrożenia życia, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2001, s. 233. 5. Sztembis B.: Standardy postępowania pielęgniarki środowiskowej w profilaktyce i wczesnym wykrywaniu chorób układu krążenia, Narodowy Fundusz Ochrony Zdrowia, Chełm 1994, s. 12, 26. 6. Główny Urząd Statystyczny, Stan zdrowia ludności Polski w 2004 r., Informacje i opracowania statystyczne, Warszawa 2006 r., Departament Statystyki Społecznej, s. 29, 38 http://www.stat.gov.pl/dane_spol-gosp/warunki_zycia/stan_zdrowia_2004/publikacja.pdf- 01.02. 2007. 7. Maliszewska D.: Występowanie czynników ryzyka chorób układu krążenia wśród pacjentów przychodni specjalistycznej przy Instytucie Kardiologii w Aninie, Pielęgniarstwo XXI wieku, 2005; 3, 12, s. 111-117.

otrzymano: 2007-07-27
zaakceptowano do druku: 2007-08-10

Adres do korespondencji:
*Mirella Sulewska
Zakład Podstaw Pielęgniarstwa
ul. Ciołka 27, 01-445 Warszawa
tel. 0-22 836-09-72, fax 022 836-09-71
e-mail: piel@amwaw.edu.pl

Medycyna Rodzinna 3/2007
Strona internetowa czasopisma Medycyna Rodzinna

Powrót na górę strony

Pozostałe artykuły z numeru 3/2007:

- reklama -

Strona główna | Reklama | Kontakt