Zastanawiasz się, jak wydać pracę doktorską, habilitacyjną lub monografie? Chcesz dokonać zmian w stylistyce i interpunkcji tekstu naukowego? Nic prostszego! Zaufaj Wydawnictwu Borgis - wydawcy renomowanych książek i czasopism medycznych. Zapewniamy przede wszystkim profesjonalne wsparcie w przygotowaniu pracy, opracowanie dokumentacji oraz druk pracy doktorskiej, magisterskiej, habilitacyjnej. Dzięki nam nie będziesz musiał zajmować się projektowaniem okładki oraz typografią książki.

© Borgis - Medycyna Rodzinna 1/2014, s. 12-18
Sylwia Merkiel, Wojciech Chalcarz, Monika Roszak
Analiza aktywności fizycznej dzieci w wieku przedszkolnym z Darłowa. Część II. Umiejętności ruchowe, sprzęt sportowo-rekreacyjny oraz postawy rodziców wobec aktywności fizycznej
Analysis of physical activity in preschool children from Darłowo. Part 2. Motor skills, sports equipment and parents’ attitude towards physical activity
Zakład Żywności i Żywienia, Akademia Wychowania Fizycznego w Poznaniu
Summary
Introduction. The published studies have reported low level of physical activity in preschool children and the authors concluded that there is a need to work out programmes aimed at increasing children’s physical activity which would also include education of their parents. To work out such programmes, it is indispensable to recognise the factors which stimulate physical activity in preschoolers. Therefore, the aim of this study was to investigate motor skills and sports equipment in preschool children from Darłowo, as well as to analyse parents’ attitude towards physical activity.
Material and methods. Parents of 100 children who attended preschools in Darłowo filled in questionnaires on their children’s motor skills, involvement of the family and other people in teaching these skills, sports equipment owned by the children and parents’ attitude towards physical activity. Statistical analysis was carried out by means of the IBM SPSS Statistics 21.
Results. Statistically significant differences were observed between girls and boys in their ability to ride a bicycle and skip a rope, as well as owning a skipping rope. Among girls, boys and in the whole population, high correlation coefficients were observed between owning skates and the ability to skate. In girls and in the whole population, high correlation coefficients were observed between owning rollerblades and the ability to rollerblade. There were also statistically significant differences in mothers’ answers to the question on undertaking other kinds of physical activity.
Conclusions. The studied children’s motor skills were similar to the motor skills of their peers from other regions of Poland. The little involvement of the preschool staff in teaching the children motor skills shows the need to organise a training programme on how to teach the preschoolers motor skills and the need to implement these issues in the academic curriculum.
Wstęp
Z dotychczas opublikowanych prac wynika, że poziom aktywności fizycznej zarówno polskich dzieci w wieku przedszkolnym (1-6), jak i przedszkolaków z innych krajów (7-11) jest niski. Autorzy tych prac wskazują na potrzebę opracowania programów mających na celu zwiększenie aktywności fizycznej dzieci z uwzględnieniem edukacji ich rodziców w tym zakresie. Aby można było opracować tego typu programy oraz zapewnić ich skuteczność, niezwykle istotne jest poznanie czynników, które mogą stymulować aktywność fizyczną dzieci w tym wieku (12-14). Ponieważ jednym z czynników zachęcających dzieci do podejmowania aktywności fizycznej są posiadane przez nie umiejętności ruchowe, dlatego interesujące jest, jaki jest zakres tych umiejętności. Również różnorodność sprzętu sportowo-rekreacyjnego, którym dysponują dzieci, może sprawiać, że będą one postrzegać aktywne formy spędzania czasu wolnego jako bardziej atrakcyjne, a tym samym będzie się zwiększać ich zaangażowanie w różne formy aktywności fizycznej.
Wreszcie niezwykle istotne są postawy rodziców wobec aktywności fizycznej (15-18). Z jednej strony należy wskazać na fakt, że rodzice, którzy są świadomi znaczenia aktywności fizycznej w rozwoju dziecka przedszkolnego zwracają większą uwagę na sposób spędzania czasu wolnego przez ich dzieci. Z drugiej strony, sama zachęta rodziców nie jest wystarczająca i bardzo ważną rolę odgrywa aktywność fizyczna rodziców. To właśnie wzory zachowań w zakresie aktywności fizycznej są najskuteczniejszym sposobem na wykształcenie nawyku aktywnego sposobu spędzania wolnego czasu w młodym pokoleniu. W dobie stale obniżającej się aktywności fizycznej i rozpowszechniających się chorób dietozależnych, w rozwoju których istotną rolę pełni brak aktywności fizycznej (19), poznanie powyższych czynników oraz wykorzystanie tej wiedzy do opracowania skutecznych programów zwiększania aktywności fizycznej nabiera podstawowego znaczenia.
Cel pracy
Celem niniejszej pracy było poznanie umiejętności ruchowych dzieci w wieku przedszkolnym z Darłowa, z uwzględnieniem udziału różnych osób w nauczaniu tych umiejętności, a także poznanie posiadanego przez dzieci sprzętu sportowo-rekreacyjnego oraz reprezentowanych przez rodziców postaw wobec aktywności fizycznej.
Materiał i metody
Rodzice 100 dzieci w wieku od 3 do 6 lat, w tym 61 dziewczynek i 39 chłopców, uczęszczających do przedszkoli w Darłowie wypełnili ankietę dotyczącą: umiejętności ruchowych dzieci, udziału członków rodziny oraz innych osób w nauczaniu tych umiejętności, posiadanego przez dzieci sprzętu sportowo-rekreacyjnego oraz własnych postaw wobec aktywności fizycznej, które obejmowały stosunek rodziców do aktywności fizycznej dzieci i aktywność fizyczną rodziców. Pytania dotyczące: umiejętności ruchowych dzieci, udziału członków rodziny oraz innych osób w nauczaniu tych umiejętności, posiadanego przez dzieci sprzętu sportowo-rekreacyjnego oraz stosunku rodziców do aktywności fizycznej dzieci uwzględniliśmy w naszych wcześniejszych pracach (3, 4). Charakterystykę ankietowanej grupy dzieci z Darłowa przedstawiliśmy w naszej wcześniejszej pracy (6).
Badania wykonano w czerwcu 2008 roku. Na przeprowadzenie badań uzyskano zgodę Komisji Bioetycznej przy Uniwersytecie Medycznym im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu. Przed rozpoczęciem badań zaproszono rodziców na zebranie, na którym przekazano informacje na temat metod badań oraz uzyskano zgodę rodziców na udział ich dzieci w badaniach.
Statystyczną analizę wyników przeprowadzono przy pomocy programu komputerowego IBM SPSS Statistics 21. Przyjęto podział badanej grupy w zależności od płci.
W celu określenia różnic istotnych pomiędzy cechami jakościowymi zastosowano test χ2 niezależności Pearsona. Jeśli odsetek populacji był mniejszy niż 20% w przynajmniej jednej z podgrup dla przynajmniej jednej odpowiedzi, stosowano test U Manna-Whitney’a. Za istotne uznano różnice na poziomie istotności p ≤ 0,05.
Do sprawdzenia zależności między posiadaniem sprzętu sportowo-rekreacyjnego a umiejętnościami ruchowymi badanych dzieci obliczono współczynniki korelacji. Zastosowano korelacje rang Spearmana ze względu na rangowy charakter zmiennych. Współczynniki korelacji uznawano za istotne przy p ≤ 0,05.
Wyniki
Umiejętności ruchowe
W tabeli 1 przedstawiono umiejętności ruchowe badanych dzieci w wieku przedszkolnym z Darłowa w zależności od płci, a w tabeli 2 – udział członków rodziny oraz innych osób w nauczaniu tych umiejętności. Stwierdzono statystycznie istotne zróżnicowanie odsetka dziewczynek i chłopców posiadających umiejętność jazdy na rowerze i skakania na skakance. Umiejętność jazdy na rowerze opanował statystycznie istotnie wyższy odsetek chłopców, 97,4%, niż dziewczynek, 82,0%, a umiejętność skakania na skakance – wyższy odsetek dziewczynek, 67,2%, niż chłopców, 42,1%.
Tabela 1. Umiejętności ruchowe badanych dzieci w wieku przedszkolnym z Darłowa w zależności od płci (%).
Lp.Umiejętność ruchowaDziewczynki
(n = 61)
Chłopcy
(n = 39)
Ogółem
(n = 100)
1.Jazda na rowerze82,097,487,9
2.Jazda na rolkach21,313,218,2
3.Jazda na nartach4,97,96,1
4.Jazda na łyżwach8,22,66,1
5.Pływanie21,331,625,3
6.Skakanie na skakance67,242,157,6
Pogrubionym drukiem oznaczono istotność przy p ≤ 0,05.
Tabela 2. Udział członków rodziny oraz innych osób w nauczaniu umiejętności ruchowych badanych dzieci w wieku przedszkolnym z Darłowa w zależności od płci (%).
Lp.Umiejętność ruchowaKto nauczyłDziewczynki
(n = 61)
Chłopcy
(n = 39)
Ogółem
(n = 100)
1.Jazda na rowerzeRodzice90,488,989,8
Dziadkowie5,82,84,5
Starsze rodzeństwo1,90,01,1
Inne osoby1,95,73,4
2.Jazda na rolkachRodzice86,7100,089,5
Starsze rodzeństwo13,30,010,5
3.Jazda na nartachRodzice33,350,040,0
Dziadkowie33,30,020,0
Inne osoby33,350,040,0
4.Jazda na łyżwachRodzice80,050,071,4
Dziadkowie20,050,028,6
5.PływanieRodzice83,390,986,2
Dziadkowie5,60,03,4
Inne osoby11,19,110,3
6.Skakanie na skakanceRodzice61,1100,072,0
Dziadkowie5,60,04,0
Starsze rodzeństwo11,10,08,0
Wychowawca w przedszkolu2,80,02,0
Inne osoby19,40,014,0
Sprzęt sportowo-rekreacyjny a umiejętności ruchowe
W tabeli 3 przedstawiono sprzęt sportowo-rekreacyjny posiadany przez badane dzieci w wieku przedszkolnym z Darłowa w zależności od płci. Stwierdzono statystycznie istotne zróżnicowanie odsetka dziewczynek i chłopców posiadających skakankę. Skakankę posiadał statystycznie istotnie większy odsetek dziewczynek, 83,6%, niż chłopców, 48,7%.
Tabela 3. Sprzęt sportowo-rekreacyjny posiadany przez badane dzieci w wieku przedszkolnym z Darłowa w zależności od płci (%).
Lp.SprzętDziewczynki
(n = 61)
Chłopcy
(n = 39)
Ogółem
(n = 100)
1.Łyżwy13,17,711,0
2.Narty3,32,63,0
3.Piłka98,4100,099,0
4.Rolki26,225,626,0
5.Rower96,7100,098,0
6.Sanki86,997,491,0
7.Skakanka83,648,770,0
8.Hulajnoga29,530,830,0
9,Trampolina3,30,02,0
10.Badminton8,22,66,0
11.Hula-hop8,20,05,0
12.Deskorolka1,62,62,0
Pogrubionym drukiem oznaczono istotność w przy p ≤ 0,05.
W tabeli 4 zestawiono współczynniki korelacji rang Spearmana między posiadaniem sprzętu sportowo-rekreacyjnego a umiejętnościami ruchowymi badanych dzieci w wieku przedszkolnym z Darłowa w zależności od płci. Stwierdzono statystycznie istotne współczynniki korelacji pomiędzy posiadaniem łyżew, rolek i skakanki a umiejętnością, odpowiednio, jazdy na łyżwach, rolkach i skakania na skakance w grupie dziewczynek, chłopców i w całej badanej grupie dzieci darłowskich. Ponadto, stwierdzono również statystycznie istotny współczynnik korelacji między posiadaniem nart a umiejętnością jazdy na nartach w grupie dziewczynek i w całej badanej grupie dzieci. Najwyższe współczynniki korelacji stwierdzono w grupie dziewczynek, chłopców i w całej badanej grupie dzieci darłowskich pomiędzy posiadaniem łyżew a umiejętnością jazdy na łyżwach oraz w grupie dziewczynek i w całej badanej grupie dzieci darłowskich pomiędzy posiadaniem rolek a umiejętnością jazdy na rolkach.
Tabela 4. Współczynniki korelacji rang Spearmana między posiadaniem sprzętu sportowo-rekreacyjnego a posiadaniem umiejętności ruchowych w badanej grupie dzieci w wieku przedszkolnym z Darłowa w zależności od płci.
Lp.Skorelowane zmienneDziewczynki
(n = 61)
Chłopcy
(n = 39)
Ogółem
(n = 100)
rprprp
1.Posiadanie łyżew a umiejętność jazdy na łyżwach0,592< 0,0010,562< 0,0010,584< 0,001
2.Posiadanie nart a umiejętność jazdy na nartach0,3840,002-0,0480,7740,2020,045
3.Posiadanie rolek a umiejętność jazdy na rolkach0,691< 0,0010,4750,0030,611< 0,001
4.Posiadanie roweru a umiejętność jazdy na rowerze0,1530,239[ndash][ndash]0,1670,099
5.Posiadanie skakanki a umiejętność skakania na skakance0,445< 0,0010,3200,0500,435< 0,001
r – współczynnik korelacji; p – poziom istotności.
Pogrubionym drukiem oznaczono istotność przy p ≤ 0,05.
Postawy rodziców wobec aktywności fizycznej
W tabeli 5 przedstawiono stosunek rodziców do aktywności fizycznej badanych dzieci w wieku przedszkolnym z Darłowa w zależności od płci, a w tabeli 6 – aktywność fizyczną rodziców badanych dzieci w wieku przedszkolnym z Darłowa w zależności od płci. Stwierdzono statystycznie istotne zróżnicowanie odpowiedzi matek badanych dzieci na pytanie dotyczące uprawiania innych form aktywności fizycznej. Statystycznie istotnie większy odsetek matek chłopców, 17,9%, niż matek dziewczynek, 4,9%, uprawiał inne formy aktywności fizycznej.
Tabela 5. Stosunek rodziców do aktywności fizycznej dzieci w wieku przedszkolnym z Darłowa w zależności od płci (%).
Lp.PytanieDziewczynki
(n = 61)
Chłopcy
(n = 39)
Ogółem
(n = 100)
1.Dziecko w wieku przedszkolnym powinno uczęszczać na pływalnię80,392,385,0
2.Aktywność fizyczna mojego dziecka w przedszkolu jest wystarczająca50,841,047,0
3.Aktywność fizyczna mojego dziecka w domu jest wystarczająca55,051,353,5
4.Moja wiedza odnośnie znaczenia aktywności fizycznej w rozwoju dziecka jest wystarczająca60,761,561,0
5.Pogłębiam swoją wiedzę odnośnie znaczenia aktywności fizycznej w rozwoju dziecka 52,556,454,0
Tabela 6. Aktywność fizyczna rodziców badanych dzieci w wieku przedszkolnym z Darłowa w zależności od płci (%).
Lp.PytanieDziewczynki
(n = 61)
Chłopcy
(n = 39)
Ogółem
(n = 100)
1.Matki aktywne fizycznie59,061,560,0
2.Formy aktywności fizycznej matek*Rower19,725,622,0
Pływanie19,717,919,0
Gimnastyka8,22,66,0
Aerobik6,615,410,0
Spacery13,112,813,0
Bieganie1,62,62,0
Step4,92,64,0
Rolki8,25,17,0
Inne4,917,910,0
3.Ojcowie aktywni fizycznie54,451,453,2
4.Formy aktywności fizycznej ojców*Rower16,428,221,0
Pływanie8,212,810,0
Spacery6,67,77,0
Siłownia3,37,75,0
Gimnastyka0,02,61,0
Bieganie3,37,75,0
Piłka nożna11,57,710,0
Tenis ziemny0,02,61,0
Inne9,812,811,0
*Dla każdej formy aktywności fizycznej, obliczono odsetek rodziców spośród tych, którzy zadeklarowali, że są aktywni fizycznie.
Pogrubionym drukiem oznaczono istotność przy p ≤ 0,05.
Dyskusja
Umiejętności ruchowe
Umiejętności ruchowe badanych dzieci z Darłowa były bardzo podobne do umiejętności ich wcześniej badanych rówieśników (1-4). Największy odsetek badanych dzieci z Darłowa, podobnie jak przedszkolaków z różnych regionów Polski, płci obojga, opanował jazdę na rowerze (1-4), a na drugim miejscu znalazła się umiejętność skakania na skakance (3, 4). Na trzecim miejscu wśród badanych dzieci z Darłowa, podobnie jak wśród dzieci z Poznania (4), była umiejętność pływania, przy czym odsetek dziewczynek z Darłowa umiejących pływać i jeździć na rolkach był identyczny. Natomiast wśród dzieci z nowosądeckiego (3) na trzecim miejscu znalazła się umiejętność jazdy na nartach.
Wydaje się, że na umiejętności ruchowe dzieci w dużej mierze wpływają czynniki środowiskowe i kulturowe. I tak odsetek dzieci nowosądeckich umiejących jeździć na łyżwach i nartach był znacznie wyższy od odsetka dzieci darłowskich i poznańskich (4). Umiejętność skakania na skakance oraz jazda na rolkach i łyżwach była zdecydowanie wyższa wśród dziewczynek niż chłopców ze wszystkich dotychczas badanych regionów Polski. Natomiast umiejętnością jazdy na rowerze i nartach oraz pływania legitymował się większy odsetek chłopców niż dziewczynek. Uczenie dzieci, w zależności od płci, pewnych form aktywności fizycznej, obrazuje tradycyjne spojrzenie na te zajęcia jako zależne od płci, co nie jest korzystne dla wzajemnego ich zrozumienia się w przyszłości i może nie sprzyjać wspólnemu aktywnemu spędzaniu wolnego czasu w rodzinie. Również w badaniach prowadzonych w innych krajach wykazano wpływ płci na stosunek do aktywności fizycznej (20, 21).
Podobnie jak we wcześniejszych badaniach (3, 4), również w przypadku badanych dzieci z Darłowa, przede wszystkim rodzice byli nauczycielami umiejętności ruchowych swoich dzieci. Największy ich odsetek nauczył swoje dzieci wszystkich umiejętności ruchowych. Tylko badane dzieci z Darłowa były uczone jazdy na nartach przez identyczny odsetek rodziców i inne osoby, którymi byli instruktorzy narciarstwa. Udział dziadków i rodzeństwa badanych dzieci darłowskich w nauczaniu umiejętności ruchowych, odpowiednio, swoich wnuków i rodzeństwa był niewielki, podobnie jak w przypadku dziadków i rodzeństwa dzieci z Poznania (4) i z nowosądeckiego (3). Należy ocenić bardzo niekorzystnie fakt, iż wychowawcy przedszkolni z Darłowa w jeszcze mniejszym stopniu niż wychowawcy przedszkolni z nowosądeckiego (3) i Poznania (4) angażowali się w nauczanie umiejętności ruchowych badanych przedszkolaków. Zbyt małe zaangażowanie nauczycieli wychowania przedszkolnego jest problemem występującym nie tylko w Polsce (22). Wydaje się konieczne wprowadzenie szkoleń z zakresu aktywności fizycznej dla nauczycieli wychowania przedszkolnego i w większym stopniu uwzględnienie tej problematyki w programie studiów.
Sprzęt sportowo-rekreacyjny a umiejętności ruchowe
Odsetek wszystkich badanych dzieci darłowskich posiadających sprzęt sportowy był mniejszy od odsetka wszystkich dzieci z nowosądeckiego (3) i Poznania (4). Rower posiadał większy odsetek badanych dziewczynek z Darłowa niż dziewczynek z Poznania (4) i nowosądeckiego (3), a hulajnogę, badminton, hula-hop i deskorolkę – większy odsetek badanych dziewczynek z Darłowa niż dziewczynek z Poznania (4). Piłkę i skakankę posiadał większy odsetek dziewczynek z nowosądeckiego (3) niż dziewczynek z Darłowa. Natomiast odsetek dziewczynek z nowosądeckiego (3) i Poznania (4) mających na własność łyżwy, narty, rolki i sanki był wyższy od odsetka badanych dziewczynek z Darłowa posiadających ten sprzęt.
Wszyscy badani chłopcy z Darłowa posiadali piłkę, podobnie jak wszyscy chłopcy z nowosądeckiego (3), posiadali piłkę, oraz rower – podobnie jak wszyscy chłopcy z Poznania (4). Większy odsetek badanych chłopców z Darłowa niż ich rówieśników z Poznania (4) i nowosądeckiego (3) miał własne rolki. Odsetek badanych chłopców z Darłowa mających własną hulajnogę i badminton był większy niż odsetek chłopców z Poznania (4). Sanki na własność posiadał taki sam odsetek badanych chłopców z Darłowa jak chłopców z Poznania (4). Natomiast deskorolkę i hula-hop posiadał większy odsetek chłopców z Poznania (4) niż chłopców z Darłowa. Własne łyżwy, narty i skakankę posiadał większy odsetek chłopców z Poznania (4) i nowosądeckiego (3) niż odsetek badanych chłopców z Darłowa.
Najprawdopodobniej na to, że znaczna część badanych dzieci z Darłowa nie miała, poza piłką, rowerem, sankami i skakanką, innego rodzaju sprzętu sportowo-rekreacyjnego, złożyło się wiele przyczyn. Do przyczyn zewnętrznych należy zaliczyć brak infrastruktury – placów zabaw i dróg, gdzie dziecko mogłoby bezpiecznie jeździć na deskorolce lub na rolkach, oraz brak sztucznego lodowiska. Jedynym miejscem do jazdy na łyżwach w Darłowie jest zamarznięty zimą staw, który stanowi zagrożenie dla życia dzieci.
Statystycznie istotne wartości współczynników korelacji rang Spearmana obliczone dla badanych dziewczynek z Darłowa pomiędzy posiadaniem łyżew, rolek i skakanki a umiejętnością, odpowiednio, jazdy na łyżwach, rolkach i skakania na skakance były wyższe od współczynników obliczonych dla dziewczynek z poznańskich przedszkoli (4). Statystycznie istotne wartości współczynników korelacji rang Spearmana obliczone dla badanych dziewczynek z Darłowa pomiędzy posiadaniem nart a umiejętnością jazdy na nartach były niższe od współczynników obliczonych dla dziewczynek z poznańskich przedszkoli (4).
Z kolei statystycznie istotne wartości współczynników korelacji rang Spearmana obliczone dla badanych chłopców z przedszkoli darłowskich pomiędzy posiadaniem łyżew a umiejętnością jazdy na łyżwach były wyższe od współczynników obliczonych dla chłopców z poznańskich przedszkoli (4), a statystycznie istotne wartości współczynników korelacji rang Spearmana obliczone dla badanych chłopców z Darłowa pomiędzy posiadaniem rolek i skakanki a umiejętnością, odpowiednio, jazdy na rolkach i skakania na skakance były niższe od współczynników obliczonych dla chłopców z poznańskich przedszkoli (4).
Statystycznie istotne wartości współczynników korelacji rang Spearmana obliczone dla całej badanej grupy dzieci darłowskich pomiędzy posiadaniem skakanki a umiejętnością skakania na skakance były wyższe od współczynników korelacji obliczonych dla całej grupy dzieci z przedszkoli nowosądeckich (3) i poznańskich (4). Natomiast statystycznie istotne wartości współczynników korelacji rang Spearmana obliczone dla całej badanej grupy dzieci darłowskich pomiędzy posiadaniem łyżew i rolek a umiejętnością, odpowiednio, jazdy na łyżwach i rolkach były wyższe od współczynników obliczonych w całej grupie dzieci z poznańskich przedszkoli (4), ale niższe od współczynników korelacji obliczonych dla całej grupy dzieci z przedszkoli nowosądeckich (3). Statystycznie istotne wartości współczynników korelacji rang Spearmana obliczone dla całej badanej grupy dzieci darłowskich pomiędzy posiadaniem nart a umiejętnością jazdy na nartach były niższe od współczynników korelacji obliczonych dla dzieci nowosądeckich (3) i poznańskich (4).
Postawy rodziców wobec aktywności fizycznej
Odsetek rodziców badanych dzieci darłowskich obojga płci, przekonanych o tym, że posiadają wystarczającą wiedzę odnośnie znaczenia aktywności fizycznej w rozwoju dziecka, był wyższy niż odsetek rodziców dzieci obojga płci z nowosądeckiego (3) i Poznania (4). Również odsetek rodziców badanych chłopców z Darłowa pogłębiający swoją wiedzę odnośnie znaczenia aktywności fizycznej w rozwoju dziecka był większy od odsetka rodziców chłopców z nowosądeckiego (3) i Poznania (4), a odsetek rodziców badanych dziewczynek z Darłowa był nieznacznie niższy od odsetka rodziców dziewczynek z Poznania (4). Jednakże odsetek odpowiedzi udzielonych przez rodziców badanych dzieci darłowskich na pytania: czy dziecko w wieku przedszkolnym powinno uczęszczać na pływalnię oraz czy aktywność fizyczna ich dziecka w domu jest wystarczająca, wskazuje, że ankietowani rodzice mieli trudności z prawidłowym wykorzystaniem wiedzy odnośnie znaczenia aktywności fizycznej w rozwoju dziecka.
W dostępnej literaturze nie znaleziono prac analizujących aktywność fizyczną rodziców dzieci w wieku przedszkolnym. W porównaniu do wcześniej badanej reprezentatywnej grupy 387 pracowników Zakładu Philips Lighting S.A. Pabianice w Pabianicach, w wieku od 25 do 45 lat (23), aktywny fizycznie był większy odsetek matek badanych dzieci z Darłowa niż pracownic Zakładu Philips Lighting i mniejszy odsetek ojców badanych dzieci niż mężczyzn pracujących w Zakładzie Philips Lighting.
Wydaje się konieczne zwrócenie uwagi rodzicom dzieci przedszkolnych jak ważne jest uprawianie aktywności fizycznej, zarówno przez nich, jak i przez ich dzieci. Wykazano bowiem (24), że aktywność fizyczna dzieci jest związana z aktywnością fizyczną ich rodziców.
Wnioski
1. Umiejętności ruchowe badanych dzieci z Darłowa były bardzo podobne do umiejętności ich wcześniej badanych rówieśników, a nauczycielami tych umiejętności byli przede wszystkim rodzice.
2. Uczenie dzieci, w zależności od płci, pewnych form aktywności fizycznej, obrazuje tradycyjne spojrzenie na te zajęcia jako zależne od płci, co nie jest korzystne dla wzajemnego ich zrozumienia się w przyszłości.
3. Minimalne zaangażowanie wychowawców przedszkolnych w nauczanie umiejętności ruchowych dzieci wskazuje na konieczność wprowadzenia dla nich szkoleń z zakresu nauczania dzieci umiejętności ruchowych i w większym stopniu uwzględnienie tej problematyki w programie studiów.
4. Wydaje się konieczne zwrócenie uwagi rodzicom dzieci przedszkolnych jak ważne jest uprawianie aktywności fizycznej zarówno przez nich, jak i przez ich dzieci.
Piśmiennictwo
1. Chalcarz W, Hodyr Z: Ocena sposobu żywienia, stanu odżywienia i aktywności ruchowej dzieci w wieku przedszkolnym. Materiały IX Międzynarodowej Konferencji Naukowej: Dziecko w środowisku zagrożonym ekologicznie. Legnica 2-3 czerwca 2000 roku, 72-79. 2. Chalcarz W, Radzimirska-Graczyk M, Dulat D: Sposób żywienia i aktywność ruchowa dzieci w wieku przedszkolnym z różnych regionów Polski. Materiały X Jubileuszowej Międzynarodowej Konferencji Naukowej: Uwarunkowania środowiskowe zdrowia dzieci. Legnica, 1-2 czerwca 2001 roku, 53-59. 3. Chalcarz W, Merkiel S: Charakterystyka aktywności ruchowej nowosądeckich dzieci w wieku przedszkolnym. Medycyna Sportowa (Polish J Sport Med) 2005; 21(6): 425-431. 4. Chalcarz W, Merkiel S, Pach D, Lasak Ż: Charakterystyka aktywności fizycznej poznańskich dzieci w wieku przedszkolnym. Physical activity in preschool children from Poznań. Medycyna Sportowa (Polish J Sport Med) 2008; 24(5): 318-329. 5. Merkiel S, Chalcarz W, Deptuła M: Porównanie aktywności fizycznej oraz ulubionych form spędzania czasu wolnego dziewczynek i chłopców w wieku przedszkolnym z województwa mazowieckiego. Roczn PZH 2011; 62(1): 93-99. 6. Merkiel S, Chalcarz W, Roszak M: Analiza aktywności fizycznej dzieci w wieku przedszkolnym z Darłowa. Część I. Zwykła i dodatkowa aktywność fizyczna oraz ulubione formy spędzania czasu wolnego. Medycyna Rodzinna 2014; 17(1): 3-11. 7. Benjamin SE, Haines J, Ball SC, Ward DS: Improving nutrition and physical activity in child care: What parents recommend. J Am Diet Assoc 2008; 108(11): 1907-1911. doi: 10.1016/j.jada.2008.08.018. 8. Jones R, Wells M, Okely A et al.: Is an online healthy lifestyles program acceptable for parents of preschool children? Nutr Diet 2011; 68: 149-154. doi: 10.1111/j.1747-0080.2011.01514.x 9. Sharma S, Ru-Jye Chuang, Hedberg AM: Pilot-testing CATCH Early Childhood: A Preschool-based Healthy Nutrition and Physical Activity Program. Am J Health Educ 2011; 42(1): 12-23. 10. Kordi R, Nourian R, Ghayour M et al.: Development and evaluation of a basic physical and sports activity program for preschool children in nursery schools in Iran: an interventional study. Iran J Pediatr. 2012; 22(3): 357-363. 11. Tremblay L, Boudreau-Larivière C, Cimon-Lambert K: Promoting Physical Activity in Preschoolers: A Review of the Guidelines, Barriers, and Facilitators for Implementation of Policies and Practices. Can Psychol 2012; 53(4): 280-290. 12. Dowda M, Pfeiffer KA, Brown WH et al.: Parental and environmental correlates of physical activity of children attending preschool. Arch Pediatr Adolesc Med 2011; 165(10): 939-944. doi: 10.1001/archpediatrics.2011.84. 13. Hinkley T, Salmon J, Okely AD et al.: The HAPPY study: development and reliability of a parent survey to assess correlates of preschool children’s physical activity. J Sci Med Sport 2012; 15(5): 407-417. doi: 10.1016/j.jsams.2011.12.009. 14. Hinkley T, Salmon J, Okely AD et al.: Correlates of preschool children’s physical activity. Am J Prev Med 2012; 43(2): 159-167. doi: 10.1016/j.amepre.2012.04.020. 15. McCabe MP, Ricciardelli LA, Stanford J et al.: Where Is All the Pressure Coming From? Messages From Mothers and Teachers About Preschool Children’s Appearance, Diet and Exercise. Eur Eat Disord Rev 2007 May; 15(3): 221-30. 16. Dwyer J, Needham L, Simpson JR, Heeney ES: Parents report intrapersonal, interpersonal, and environmental barriers to supporting healthy eating and physical activity among their preschoolers. Appl Physiol Nutr Metab 2008; 33(2): 338-346. doi: 10.1139/H07-195. 17. Bevan AL, Reilly SM: Mothers’ efforts to promote healthy nutrition and physical activity for their preschool children. J Pediatr Nurs 2011; 26(5): 395-403. doi: 10.1016/j.pedn.2010.11.008. 18. O’Connor TM, Cerin E, Hughes SO, Robles J, Thompson D, Baranowski T, Lee RE, Nicklas T, Shewchuk RM: What Hispanic parents do to encourage and discourage 3-5 year old children to be active: a qualitative study using nominal group technique. IJBNPA 2013; 10: 93. doi: 10.1186/1479-5868-10-93. 19. Khanolkar AR, Byberg L, Koupil I: Parental influences on cardiovascular risk factors in Swedish children aged 5-14 years. Eur J Public Health 2012; 22(6): 840-847. doi: 10.1093/eurpub/ckr180. 20. Thorne B: Gender Play: Girls and Boys in School. New Brunswick, NJ: Rutgers University Press 1993. 21. Nielsen G, Pfister G, Andersen LB: Gender differences in the daily physical activities of Danish school children. EPER 2011; 17(1): 69-90. doi: 10.1177/1356336X11402267. 22. Van Cauwenberghe E, Labarque V, Gubbels J et al.: Preschooler’s physical activity levels and associations with lesson context, teacher’s behavior, and environment during preschool physical education. Early Childhood Research Quarterly 2012; 27(2): 221-230. doi:10.1016/j.ecresq.2011.09.007. 23. Hodyr Z, Chalcarz W: Ocena aktywności ruchowej pracowników Zakładu Philips Lighting S.A. Pabianice w Pabianicach. Nowiny Lekarskie 2003; 72(2): 100-103. 24. Craig CL, Cameron C, Tudor-Locke C: Relationship between parent and child pedometer-determined physical activity: a sub-study of the CANPLAY surveillance study. IJBNPA 2013; 10:8. doi:10.1186/1479-5868-10-8.
otrzymano: 2014-01-08
zaakceptowano do druku: 2014-02-20

Adres do korespondencji:
Sylwia Merkiel
Zakład Żywności i Żywienia, Akademia Wychowania Fizycznego
ul. Królowej Jadwigi 27/39,
61-871 Poznań
tel. +48 (61) 835-52-87
sylwiamerkiel@awf.poznan.pl

Medycyna Rodzinna 1/2014
Strona internetowa czasopisma Medycyna Rodzinna