© Borgis - Medycyna Rodzinna 2/2005, s. 57-59
Stanisław Kułakowski
Ostry zespół wieńcowy w materiale Oddziału Kardiologii SP ZOZ w Sanoku w latach 1996-2001
Accute coronary syndrom in the material of the Cardiological Ward in the Sanok hospital during the period from 1996 to 2001
Ordynator Oddziału Kardiologii SP ZOZ w Sanoku
Summary
For the 15 years we have noticed the dicrease in the mortality rate in patients with cardiovascular diseases. This positive change is connected with the development of invasive cardiology, cardiosurgery as well as due to intensification of primary and secundary prevcention. The author of the article shows the changes occuring in accute cardiovascular syndrom in the years 1996 – 2001. It was a significant period in the development of Cardiological Ward / including the Emergency Ward, training of the medical personnel, changing the Internal Ward into Cardiological Ward/. In this short period an increase in the morbidity rate was noticed, especially in the group of patients trearted due to insufficient coronary disease.
Polecane
książki z księgarni medycznej BORGIS:
WSTĘP
Od 1991 roku obserwujemy spadek umieralności z powodu chorób układu krążenia. Zmiana niekorzystnego trendu została osiągnięta zmianą nawyków żywieniowych, redukcją czynników ryzyka, wzrostem aktywności fizycznej, oraz znaczącym rozwojem kardiologii. Pomimo burzliwego rozwoju kardiologii inwazyjnej, kardiochirurgii ostre zespoły wieńcowe stwarzają zagrożenie dla życia chorych, gdyż mogą ewoluować w kierunku odwracalnego lub nieodwracalnego uszkodzenia mięśnia sercowego a rozległość tych zmian będzie determinowała dalsze rokowanie. Mogą im towarzyszyć zaburzenia hemodynamiczne i elektryczne stanowiące bezpośrednie zagrożenie życia. Zgodnie z historyczną klasyfikacją ostre zespoły wieńcowe dzielimy na: zawał serca z uniesieniem odcinka ST, zawał serca bez uniesienia ST oraz niestabilną chorobę wieńcową. Od 1991 roku obserwujemy spadek liczby zawałów serca a wzrost chorych z niestabilną niewydolnością wieńcową.
CEL PRACY
Celem pracy jest przedstawienie zmian zachodzących w strukturze ostrych zespołów wieńcowych w Oddziale Kardiologii SP ZOZ w Sanoku w latach 1996-2001.
MATERIAŁ
W okresie od 1966 roku do 2001 roku w Oddziale Kardiologii Szpitala Powiatowego SP ZOZ w Sanoku było leczonych 556 chorych z powodu ostrego zespołu wieńcowego (OZW).
Z powodu zawału mięśnia sercowego było leczonych 314 chorych (189 mężczyzn i 125 kobiet). Zawał serca bez uniesienia odcinka ST, potwierdzony markerami martwicy mięśnia sercowego, stwierdzono u 112 chorych (średnia wieku 60,1+11,8 lat). Natomiast zawał serca z uniesieniem odcinka ST rozpoznano u 202 chorych (średnia wieku 65,5+11,9 lat).
WYNIKI
W omawianym okresie obserwuje się stały wzrost zachorowalności z powodu OZW szczególnie w grupie mężczyzn, największy w 2001 roku. Do roku 1999 widoczny był również wzrost liczby chorych leczonych z powodu zawału mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST, w ostatnich 2 latach badanego okresu zaobserwowano spadek ilości chorych hospitalizowanych. Natomiast w odniesieniu do zawału mięśnia sercowego bez uniesienia odcinka ST przez cały okres utrzymywała się tendencja wzrostowa liczby chorych leczonych. Na przestrzeni tego okresu stwierdzono szczególnie od 1998 roku gwałtowny wzrost liczby chorych leczonych z powodu niestabilnej niewydolności wieńcowej zarówno w grupie mężczyzn jak i kobiet. W grupie tej podobnie jak i w pozostałych grupach z OZW, QS, NQ obserwowano przewagę liczby leczonych mężczyzn. Średnia wieku najwyższa była rejestrowana w grupie chorych z zawałem serca z uniesieniem odcinka ST, a najniższa u chorych z niestabilną niewydolnością wieńcową. Rycina 1 przedstawia zachorowalność na OZW z podziałem na płeć w poszczególnych latach obserwacji. Rycina 2 przedstawia liczbę zawałów w poszczególnych latach obserwacji. Rycina 3 przedstawia liczbę chorych z niestabilną niewydolnością wieńcową z podziałem na płeć. Rycina 4 przedstawia liczbę chorych z niestabilną niewydolnością wieńcową w poszczególnych latach obserwacji z podziałem na płeć. Rycina 5 przedstawia średnią wieku w grupie chorych z NQ, QS, NNW.

Ryc. 1. Zachorowalność na OZW z podziałem na płeć w poszczególnych latach obserwacji.

Ryc. 2. Liczba zawałów serca w poszczególnych latach obserwacji QS – zawał serca z uniesieniem odcinka ST, NQ – zawał serca bez uniesienia odcinka ST.

Ryc. 3. Liczba chorych NNW z podziałem na płeć.
W okresie obserwacyjnym było leczonych 242 chorych z powodu NNW (124 mężczyzn i 118 kobiet).

Ryc. 4. Liczba chorych z powodu NNW z podziałem na płeć sw poszczególnych latacxh obserwacji.

Ryc. 5. Średnia wieku z odchyleniem standardowym w grupie chorych z: NQ – zawał serca bez uniesienia odcinka ST, QS – zawał serca z uniesieniem odcinka ST, NNW – niestabilna niewydolność wieńcowa.
OMóWIENIE
W skali całego świata OZW są najczęstszą przyczyną zgonów i zachorowalności, trend ten najbardziej ujawnił się w krajach uprzemysłowionych (1). Każdego roku jest leczonych ponad 20 milionów ludzi z powodu OZW (2). Od czasu doniesień Daviesa i Thomasa mamy świadomość, że przyczyną OZW jest pęknięcie blaszki miażdżycowej, tworzenie się zakrzepu doprowadzającego do upośledzenia drożności bądź zamknięcia światła naczynia (1, 3). W doniesieniach ostatniego okresu podnoszony jest istotny udział procesu zapalnego w destabilizacji blaszki miażdżycowej, który może inicjować destabilizację jak i uruchamiać ciąg zjawisk prowadzących do OZW (3). Istnieją tylko szacunkowe dane dotyczące trendów epidemiologicznych związanych z występowaniem OZW w Europie i krajach Ameryki Północnej (4). W wyniku przeprowadzonych badań GRACE, Euro Heart Survey ACS stwierdzono zmniejszenie liczby chorych leczonych z powodu OZW z uniesieniem ST w porównaniu do chorych leczonych z powodu OZW bez uniesienia ST. Obserwacje szpitalne z rejestru chorych leczonych wskazują na odwrócenie częstości występowania OZW na przełomie lat 90. (5, 6). Doniesienia te są zgodne z obserwacjami Oddziału Kardiologii SP ZOZ w Sanoku gdzie również w tak krótkim okresie zaobserwowano zmniejszenie liczby chorych leczonych z powodu OZW z uniesieniem ST a od 1998 roku stwierdzono znaczący wzrost liczby chorych leczonych z powodu niestabilnej niewydolności wieńcowej. Chorzy z ostrym zawałem mięśnia sercowego przed tym okresem rzadziej docierali do szpitali, częściej umierali w chwili ostrego bólu wieńcowego. W obserwacji odległej stwierdzano istotnie krótszy czas przeżycia szczególnie w grupie chorych z zaburzeniami rytmu serca, oraz w przebiegu niewydolności krążenia. W tym okresie diagnostyka choroby wieńcowej torowała sobie prawo do istnienia. Podobnie jak i w literaturze zaobserwowano u chorych z niestabilną niewydolnością wieńcowa średnią wieku niższą niż w pozostałych grupach OZW oraz zdecydowaną przewagę mężczyzn w porównaniu do kobiet w całej badanej grupie (7, 8).
Liczni autorzy zwracają uwagę na obciążający wpływ wieku i płci na odległe rokowanie chorych po zawale serca (9, 10, 11, 13, 14). Zachorowalność na zawał występuje u obu płci między 40-70 rokiem życia. Chociaż przeżycie starszych pacjentów, powyżej 55 roku życia uległo istotnej poprawie, zaawansowany wiek stanowi jeden z podstawowych czynników rokowniczych w zawale (11, 12, 13). U osób starszych częściej stwierdza się objawy niewydolności krążenia, a poza tym rzadziej stosuje się leczenie fibrynolityczne jak i podejmuje badania inwazyjne. Wszystko to wpływa na wyższą śmiertelność i gorsze rokowanie (13, 14). Wśród chorych na zawał dominują mężczyzni. Przyjmuje się, że chorują oni 3-4-krotnie częściej i jest to trend ogólnoświatowy (10, 11, 12, 15). Zwraca się natomiast uwagę, że wraz z wiekiem zwiększa się odsetek kobiet. Dziś pomimo znaczącego rozwoju diagnostyki, leczenia interwencyjnego, wdrażania programów leczenia zawału mięśnia sercowego schorzenie to nadal jest obciążone dużą śmiertelnością szczególnie w grupie chorych z powikłaniami elektrycznymi i hemodynamicznymi (7, 8, 15, 16).
Czas dotarcia chorego do szpitala oraz szybkość wdrożenia leczenia inwazyjnego warunkuje rokowanie.
WNIOSKI
1. W badanym okresie zaobserwowano stały wzrost zachorowalności na OZW, a w szczególności na niestabilną niewydolność wieńcową.
2. W obserwowanej grupie stwierdzono przewagę liczby chorych mężczyzn.
3. Średni wiek chorych z NNW był mniejszy niż chorych z zawałem serca QS i NQ.
Polecane
książki z księgarni medycznej BORGIS:
Piśmiennictwo
1. Yusuf S., et al.: Global burden of cardiovascular diseases, I: general considerations, the epidemilogic transition, risk factors, and impact of urbanization. Circulation 2001, 104, 2746. 2.Myerburg R.J., et al.: Frequencu of sudden cardiac death and profiles of risk. Am. J. Cariol., 1977, 80, 10 F - 11 F. 3.Dudek D., i wsp.: Blaszki miażdżycowe wysokiego ryzyka przyszłych incydentów sercowych. Diagnostyka metodą termografii wewnątrzwieńcowej. Kardiol. Pol., 2005, 62, 383. 4.Hasdai D., et al.: A prospective survey of the characteristics, treatment and outcomes of patients with acute coronary syndromes in Europe and the Mediterraneam basim. Eur. Heart J., 2002, 23, 1190. 5.Eagle K.A., et al.: Practice variation and missed oppurtunities for reperfusion in ST - segment - elevation myocardial infarction: findings from the Global Registry of Acute Coronary Events (GRACE). Lancet 2002, 359, 373. 6.Theroux P., Liddon R.M.: Unstable angina: pathogenesis, diagnosis and treatment. Curr. Prob. Cardiol., 1993, 18, 157. 7.Kułakowski S.: Zachorowalność na zawał mięśnia sercowego w Szpitalu SP ZOZ w Sanoku w latach 1970-1980. Por. Lek. Pra., 2004, 3, 20 3. 8.Kułakowski S.: Śmiertelność w ostrym okresie zawału mięśnia sercowego w Szpitalu SP ZOZ w Sanoku w latach 1970-1980. Część 1. Por. Lek. Pra., 2004, 1, 33. 9.Becker R.C., et al.: Comparison of clinical outcomes for women and men after acute myocardial infarction. Ann. Intern. Med., 1994, 120, 638. 10. Bednarzewski J.: Badania nad czynnikami warunkującymi rokowanie u chorych po zawale serca. Cz. I Płeć i wiek. Kard. Pol., 1979, 22, 259. 11.Broda G., i wsp.: Opieka szpitalna nad chorym z zawałem serca w latach 1986-92. Program Pol-MONICA Warszawa. Kard. Pol., 1996, 44, 482. 12.Broda G., i wsp.: Zachorowalność na zawał serca oraz śmiertelność w zawale serca w populacji prawobrzeżnej Warszawy. Program Pol-MONICA. Kard. Pol., 1994, 41, 381. 13.Devlin W., et al.: Comparision of outcome in patients with acute myocardial infarction aged >75 years with that in youngers patients. Am. J. Cardiol., 1995, 75, 573. 14.Paul S.D., et al.: Geriatric patients with acute myocardial infarction: cardiac factors profile, presentation, thrombolysis, coronary interventions and prognosis. Am. Heart J., 1996, 131, 710. 15.Adamska- -Dyniewska H.: Wymieralność chorych po zawale serca w zależności od 3 grup rokowniczych. Kard. Pol., 1974, 27, 203. 16.Bednarzewski J., Kutarski A.: Analiza śmiertelności chorych z zawałem serca i cukrzycą podczas pobytu w szpitalu. Pol. Tyg. Lek., 1976, 31, 279.

Pozostałe artykuły z numeru 2/2005: