Ludzkie koronawirusy - autor: Krzysztof Pyrć z Zakładu Mikrobiologii, Wydział Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii, Uniwersytet Jagielloński, Kraków

Chcesz wydać pracę habilitacyjną, doktorską czy monografię? Zrób to w Wydawnictwie Borgis – jednym z najbardziej uznanych w Polsce wydawców książek i czasopism medycznych. W ramach współpracy otrzymasz pełne wsparcie w przygotowaniu książki – przede wszystkim korektę, skład, projekt graficzny okładki oraz profesjonalny druk. Wydawnictwo zapewnia szybkie terminy publikacji oraz doskonałą atmosferę współpracy z wysoko wykwalifikowanymi redaktorami, korektorami i specjalistami od składu. Oferuje także tłumaczenia artykułów naukowych, skanowanie materiałów potrzebnych do wydania książki oraz kompletowanie dorobku naukowego.

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Medycyna Rodzinna 2/2015, s. 97-100
Waldemar Gniadek
Rafał Radziwiłłowicz – wybitny psychiatra, działacz społeczny i wolnomularski
Wydział Historyczny, Akademia Humanistyczna im. Aleksandra Gieysztora, Pułtusk
O życiu i działalności tego wybitnego człowieka doby przedwojennej na przestrzeni ostatnich kilkudziesięciu lat napisano w sposób kompetentny szereg publikacji autorstwa m.in. Teresy Ostrowskiej, historyka, autorki biogramu w Polskim Słowniku Biograficznym, Tadeusza Nasierowskiego, historyka polskiej medycyny, Ludwika Hassa, autora licznych opracowań omawiających wolnomularstwo i jego dzieje, Wojciecha Giełżyńskiego, pisarza, dziennikarza i podróżnika, Karola Wojciechowskiego, redaktora Wirtualnego Wschodu Wolnomularskiego, i wielu innych badaczy przeszłości. Mimo to wiedza i pamięć o tym zmarłym niemal sto lat temu adepcie sztuki królewskiej, postaci silnie związanej z historią polskiej spółdzielczości, lekarzem, profesorem psychiatrii Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie, jednym z wielkich mistrzów odrodzonej po latach niewoli masonerii polskiej, pełnym poświęcenia działaczu społecznym i politycznym, inicjatorze wielu akcji i stowarzyszeń dzisiaj są już niemal zapomniane.
Rafał Radziwiłłowicz urodził się 20 grudnia 1860 roku w Petersburgu, jako najstarszy z trojga dzieci Ignacego i Oktawii z Medunickich. Miał młodsze rodzeństwo: brata Stanisława (ur. 1858) i siostrę Oktawię (1862-1928), primo voto Rodkiewiczową, która potem wyszła za mąż za Stefana Żeromskiego. Rodzice w Petersburgu organizowali opiekę nad zesłańcami 1863 roku i nad ich rodzinami. Gdy Rafał miał pięć lat, zmarł jego ojciec, a matka niedługo po tym przeniosła się do Warszawy, gdzie poślubiła Konrada Chmielewskiego. W nowej rodzinie Rafał miał dwóch przyrodnich braci: Konrada (1871-1946) i Zygmunta (1873-1939) Chmielewskich. Atmosfera domu rodzinnego, który był jednym z ważniejszych ośrodków warszawskiego życia towarzyskiego i umysłowego II połowy XIX wieku, ukształtowała jego poglądy społeczne, ale przede wszystkim stosunek do kultury polskiej. Częstymi gośćmi rodziców byli najwybitniejsi pisarze i krytycy, m.in. Henryk Sienkiewicz, Bolesław Prus, Adolf Dygasiński, Antoni Sygietyński, Aleksander Świętochowski, Stanisław Witkiewicz. Dzięki tym kontaktom Radziwiłłowicz stał się mecenasem sztuki, fundatorem wielu stypendiów artystycznych, a także właścicielem cennego zbioru obrazów, który w niepodległej już Polsce ofiarował muzeom państwowym.
Jeszcze jako gimnazjalista, mając szesnaście lat, zaprzyjaźnił się ze Stanisławem Witkiewiczem, który w 1875 roku powrócił po studiach w Monachium do Warszawy. Przyjaźń ta, która przetrwała do śmierci Witkiewicza, zdaniem samego Radziwiłłowicza wywarła na nim szczególnie silny wpływ.
W Warszawie ukończył w 1879 roku IV Gimnazjum i wstąpił na Wydział Lekarski Uniwersytetu Dorpackiego (obecnie Tartu), który ukończył w 1886 roku, a w 1887 roku obronił rozprawę pt. „Ueber Nachweis und Wirkung des Cytisins” („Wykrywanie i zastosowanie cytyzyny”), której badania kliniczne wykonał w Klinice Psychiatrycznej E. Kraepelina, i uzyskał doktorat z medycyny. Podczas studiów w Dorpacie należał wraz Andrzejem Niemojewskim, postacią tyle barwną co kontrowersyjną, i Witoldem Jodko-Narkiewiczem, późniejszym ideologiem obozu piłsudczykowskiego, do Towarzystwa Trzeźwość.
Po powrocie do Warszawy w latach 1887-1889 pracował jako asystent w Zakładzie Leczniczym w Nałęczowie (koło Lublina), którego współwłaścicielem i dyrektorem był jego ojczym Konrad Chmielewski, oraz w Szpitalu Dzieciątka Jezus w Warszawie na oddziałach: chirurgicznym u Władysława Orłowskiego i chorób wewnętrznych u Ignacego Baranowskiego. Wtedy też podjął ostateczną decyzję o specjalizowaniu się w psychiatrii.
W 1889 roku wyjechał do Sankt Petersburga, gdzie od listopada specjalizował się w psychiatrii na stanowisku asystenta w Szpitalu św. Mikołaja Cudotwórcy pod kierunkiem Ottona Czeczotta, jednocześnie będąc wolontariuszem w Klinice Psychiatrycznej Cesarskiej Akademii Wojskowo-Medycznej w Petersburgu, którą kierował prof. Jan Mierzejewski.
W 1891 roku przeniósł się do nowo otwartej lecznicy dla Umysłowo Chorych w Tworkach pod Warszawą, gdzie objął stanowisko ordynatora. Przyczynił się do wykrycia nadużyć popełnionych przez urzędników carskiej administracji, za co przyznano mu order, którego, z pobudek patriotycznych, nie przyjął. W 1903 roku zawarł związek małżeński z Marią de domo Weryho, znaną pod nazwiskiem Weryho-Radziwiłłowiczowa (1856-1944), która w czasach petersburskich przyjaźniła się z działaczkami ruchu socjalistycznego: Marią Gertrudą Paszkowską i Marią z Koplewskich Piłsudską (autorka prac z wychowania przedszkolnego, jej starania doprowadziły do utworzenia Towarzystwa Wychowania Przedszkolnego).
W 1904 roku dr Radziwiłłowicz został zdymisjonowany z zakazem wstępu do państwowej służby rosyjskiej. Poświęcił się wtedy praktyce prywatnej, wspomagał stypendiami uczniów i studentów z niezamożnych rodzin. Bardzo często też nie pobierał od swoich ubogich pacjentów należnego wynagrodzenia. Wielokrotnie podróżował w celach naukowych za granicę, zwłaszcza do Berlina. W latach 1905-1915 wykładał psychiatrię na Wyższych Kursach Pedagogicznych dla Kobiet. Początkowo Radziwiłłowicz zajmował się badaniami anatomopatologicznymi pod kierunkiem Alfonsa Erlickiego. W późniejszym okresie znacznie więcej uwagi poświęcał psychologii, która z biegiem lat wywierała coraz silniejszy wpływ na jego praktykę kliniczną. Pracą będącą podsumowaniem jego dorobku naukowego w zakresie anatomii i histologii układu nerwowego był zamieszczony w wydanym w 1901 roku podręczniku pt. „Histologia ciała ludzkiego” (pod red. H. Hoyera) rozdział poświęcony histologii mózgu.
Wiosną 1900 roku Radziwiłłowicz wraz z Edwardem Abramowskim, Wacławem Sieroszewskim i Stanisławem Stempowskim, ziemianinem z Ukrainy, za dwadzieścia tysięcy rubli (sumę jak na tamte czasy ogromną) odkupili od Aleksandra Świętochowskiego podupadające pismo „Prawda”. Redakcja wspierana przez nowe grono współpracowników odeszła od wcześniej propagowanych przez Świętochowskiego poglądów pozytywistycznych i ugodowych, nadając temu tytułowi charakter ewidentnie socjalistyczny. W latach 1907-1915 Radziwiłłowicz współpracował z antyklerykalnym tygodnikiem ludowym „Zaranie”, poświęconym tematyce popularnonaukowej, politycznej i gospodarczej, głównie jednak demaskującym zdzierstwo księży katolickich i ich niemoralne życie. Zasłużył się również na polu pracy oświatowej z nauczycielami ludowymi.
Od końca XIX w. współpracował z Polską Partią Socjalistyczną (PPS). Często w swym domu ukrywał osoby poszukiwane przez żandarmerię rosyjską. W 1900 roku za pośrednictwem łączniczki PPS Marii Gertrudy Paszkowskiej przekazał Józefowi Piłsudskiemu, więzionemu w Cytadeli Warszawskiej, instrukcje dotyczące symulowania choroby psychicznej. Tak o tym zdarzeniu pisał w swojej książce „Prywatna historia XX wieku” Wojciech Giełżyński: „Nie wiadomo natomiast, kto do spisku wciągnął psychiatrę, ordynatora z Tworek, bardzo w Warszawie popularnego doktora Rafała Radziwiłłowicza: wszędobylskiego szaławiłę, tęgiego ochlapusa, słynnego anglofila, który wbrew obowiązującej modzie paryskiej chodził w szokujących spodniach – pumpach w kratkę! Był gorącym patriotą, sympatykiem PPS, a Piłsudskiego znał osobiście. Wymyślił, żeby go poinstruować przez Siedelnikowa, jak... symulować obłęd. Miał Piłsudski okazywać nieprzeparty wstręt do żandarmskich i strażniczych mundurów, odmawiać przyjmowania posiłków od osobników w uniformach. Tydzień, dwa – schudł i osłabł, ale nie skutkowało, straż była obojętna na głodówkę. Wtedy »Gintra« [Maria Paszkowska, przyp. autora] podjęła ryzyko: zwróciła się do Iwana Szabasznikowa, dyrektora szpitala Jana Bożego, by zbadał »chorego na umyśle« więźnia i ocenił, czy może pozostawać za kratkami. Szabasznikow, Buriat z Syberii, zorientował się natychmiast, że więzień symuluje, lecz Piłsudski tak go ujął osobistym wdziękiem i barwnymi opowieściami z Sybiru, że postawił diagnozę: »stan psychiczny groźny«. Na tej podstawie przewieziono Piłsudskiego do szpitala Michała Cudotwórcy w Petersburgu, gdzie Aleksander Sulkiewicz, as wśród organizatorów przemytu bibuły, miał zaprzyjaźnionych lekarzy – członków i sympatyków PPS. Po kilku miesiącach »kuracji« młodziutki medyk Władysław Mazurkiewicz znalazł stosowny moment, zmylił straże i razem prysnęli”.
Poza pracą zawodową dr Radziwiłłowicz udzielał się aktywnie jako działacz społeczny: od 1905 roku działał w Związku Postępowo-Demokratycznym oraz Związku Lekarzy Polskich, przed I wojną światową był również czołowym aktywistą ruchu spółdzielczego. Lekarze z tego związku wydali w 1906 roku książkę pt. „Medycyna w samorządzie. Stan obecny lecznictwa w Królestwie Polskim. Braki i potrzeby”. Radziwiłłowicz przedstawił w niej zagadnienia opieki nad chorymi psychicznie, wykazał szereg zaniedbań takich jak: brak miejsc szpitalnych, zły stan sanitarny zakładów, nadużycia finansowe administracji. Wskazywał na potrzebę budowy nowych szpitali, postulował przeprowadzenie radykalnej reformy lecznictwa i wprowadzenie autonomii poszczególnych szpitali oraz kolektywnego nimi zarządzania.
Około 1902 roku podjął wraz ze Stanisławem Michalskim i Stanisławem Kłobukowskim nieudaną próbę utworzenia stronnictwa radykalnego, po czym powrócił do działalności społecznej. Podobno miał dostęp do środków finansowych Leopolda Kronenberga.

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp do wszystkich zasobów Czytelni Medycznej

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu oraz WSZYSTKICH około 7000 artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 30 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

Piśmiennictwo
1. Chajn L: Polskie wolnomularstwo 1920-1938. Warszawa, Czytelnik 1984; s. 89 - 93, 105, 113, 130, 184, 354, 399. 2. Giełżyński W: Prywatna historia XX wieku. Warszawa , Rosner i Wspólnicy 2005; s. 44, 49, 54, 55, 110-112, 122, 125. 3. Hass L: Wolnomularze polscy w kraju i na świecie 1821-1999. Warszawa , Oficyna Wydawnicza Rytm 1999; s. 407-408. 4. Hass L, OstrowskaT: Polski Słownik Biograficzny, XXX Tom, 1987. 5. Nasierowski T: Curriculum Vitae Rafała Radziwiłłowicza. Psychiatria Polska 1987; 21, 1: s. 60-67. 6. Nasierowski T: Psychiatria a wolnomularstwo w Polsce. Warszawa, Wydawnictwo Neriton 1998; s. 9-19, 44-50, 85-100.
Adres do korespondencji:
Waldemar Gniadek
Wydział Historyczny Akademia Humanistyczna im. Aleksandra Gieysztora
ul. Mickiewicza 36B, 06-100 Pułtusk
tel. +48 602-260-637
w_gniadek@poczta.onet.pl

Medycyna Rodzinna 2/2015
Strona internetowa czasopisma Medycyna Rodzinna