Program szczepień ochronnych na rok 2004

Program Szczepień Ochronnych (PSO) składa się z następujących części:

I.* Szczepienia obowiązkowe – kalendarz szczepień.

A. Szczepienia obowiązkowe dzieci i młodzieży według wieku.

B. Szczepienia obowiązkowe osób narażonych w sposób szczególny na zakażenie.

II.* Szczepienia zalecane – niefinansowane ze środków znajdujących się w budżecie Ministra Zdrowia.

III. Informacje uzupełniające.

^*Szczepienia określone w części I i II są szczepieniami zleconymi przez Ministra Zdrowia do wykonania Narodowemu Funduszowi Zdrowia w oparciu o przepisy ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391)

PROGRAM SZCZEPIEŃ OCHRONNYCH

patrz „Informacje uzupełniające” (cz. III PSO)

1. Szczepienia podstawowe noworodków wykonywane są trzema dawkami szczepionki w cyklu zbliżonym do 0; 1; 6 miesięcy.

Pierwsza dawka podawana jest w ciągu 24 godzin po urodzeniu (najlepiej w ciągu 12 godzin), jednocześnie ze szczepieniem przeciw gruźlicy. Druga dawka szczepienia pierwotnego musi być podana po 6 tygodniach od poprzedniej, jednocześnie ze szczepieniem przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi, natomiast trzecia dawka dawka, uzupełniająca szczepienie podstawowe po 6 miesiącach od pierwszej dawki, 2. Szczepienia młodzieży w 14 roku życia (gimnazjaliści). Szczepienie należy wykonać dawką dla dzieci lub dla dorosłych w zależności od wieku dziecka i zaleceń producenta w cyklu 0; 1; 6 miesięcy w czasie nauki w I lub II klasie. Szczepienia należy rozpoczynać u uczniów klasy I, podając przed wakacjami dwie dawki, a trzecią – jesienią (w klasie II).

3. Szczepienia osób z bliskiego otoczenia chorych na WZW typu B i nosicieli HBV, narażonych w sposób szczególny na zakażenie (domownicy oraz osoby przebywające w zakładach opiekuńczych, wychowawczych i zakładach zamkniętych), wykonywane są trzema dawkami szczepionki w cyklu 0,1,6 miesięcy. Nie przewiduje się podawania dawek przypominających.

4. Szczepienia u osób poddawanych zabiegom dializ wykonuje się z zastosowaniem dawek szczepionki zalecanych przez producenta dla osób dializowanych.

5. Niedopuszczalne jest odmawianie wykonania zabiegu medycznego związanego z naruszeniem ciągłości tkanek, jeśli pacjent nie szczepił się przeciw WZW typu B.

1. Szczepienie przypominające w 7 roku życia należy wykonać przed przypadającym w tym samym roku życia szczepieniem przeciw gruźlicy ze względu na długie gojenie się zmian po szczepieniu przeciw gruźlicy, najlepiej w czasie pierwszych dwóch miesięcy od podjęcia nauki w szkole.

2. Konieczne jest uzupełnienie dawki przypominającej szczepienia przeciw odrze dzieciom w 8-15 roku życia, które nie otrzymały jej we właściwym terminie, tj. w 7 roku życia.

1. Szczepienie szczepionką potrójną przeciw odrze, śwince i różyczce należy podać w 13-14 miesiącu życia, oraz w miejsce przypominającego szczepienia przeciw odrze w 7 roku życia.

2. Dzieciom w 7 roku życia, które są szczepione przeciw odrze, a nie są szczepione potrójną szczepionką przeciw odrze, śwince i różyczce, można zastosować monowalentną szczepionkę przeciw śwince, na zasadzie szczepienia zalecanego, najlepiej jednocześnie ze szczepieniem przeciw odrze.

1. Próbę tuberkulinową przed szczepieniem BCG dzieciom zdrowym, nie mającym styczności z chorym na gruźlicę, należy wykonywać jeśli szczepienie zostało przeprowadzone w 12 roku życia lub później.

2. Szczepienia dzieci mających styczność z chorym na gruźlicę należy poprzedzić próbą tuberkulinową Mantoux i szczepić dzieci tuberkulinoujemne w dniu odczytania próby.

3. Studenci akademii medycznych i uczniowie policealnych szkół medycznych, rozpoczynający naukę i nie zbadani próbami tuberkulinowymi w ciągu ostatnich 12 miesięcy, powinni wykonać to badanie w pierwszym miesiącu nauki, a osoby tuberkulinoujemne – poddać się szczepieniu.

1. Zgodnie z zaleceniami Polskiego Komitetu Certyfikacji Eradykacji Poliomyelitis, w celu wyeliminowania zachorowań towarzyszących szczepieniom, wprowadzono dla wszystkich niemowląt szczepionkę zabitą (IPV) jako pierwsze dwie dawki szczepienia. Pierwszą dawkę podaje się podskórnie lub domięśniowo, na przełomie 3 i 4 miesiąca życia (po 6 tygodniach od szczepienia poprzedniego), jednocześnie z drugą dawką szczepienia przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi, a II dawkę po 6 tygodniach jednocześnie z trzecią dawką szczepienia przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi. Trzecią dawkę szczepionki IPV w ramach szczepienia podstawowego (uzupełniająca) należy podać w 16-18 miesiącu życia jednocześnie ze szczepionką DTP.

2. W 6 roku życia należy podać szczepionkę OPV.

3. Dzieciom, mającym trwałe przeciwwskazania do szczepienia szczepionką żywą (OPV) proponuje się wykonanie szczepienia szczepionką zabitą (IPV) podskórnie, w cyklu jak szczepionką żywą.

1. Szczepienia przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi prowadzone są szczepionką DTP, trzykrotnie w odstępach co 6 tygodni w pierwszym roku życia (szczepienie pierwotne) oraz raz w 2 roku życia (szczepienie uzupełniające).

Pierwsza dawka szczepionki podawana jest w 2 miesiącu życia, po 6 tygodniach od szczepienia przeciw gruźlicy i WZW B, jednocześnie z drugą dawką szczepionki przeciw WZW B.

Druga dawka – na przełomie 3 i 4 miesiąca życia (po 6 tygodniach od szczepienia poprzedniego), jednocześnie ze szczepionką zabitą przeciw poliomyelitis (IPV).

Trzecia dawka – w 5 miesiącu życia (po 6 tygodniach od szczepienia poprzedniego), jednocześnie z drugą dawką szczepionki przeciw poliomyelitis (IPV).

Dawka czwarta – w 16-18 miesiącu życia, jednocześnie ze szczepionką inaktywowaną przeciw poliomyelitis (IPV).

2. Dzieciom, mającym trwałe przeciwwskazania do szczepienia szczepionką komórkową przeciw krztuścowi, zaleca się wykonanie szczepień szczepionką DT – dwukrotnie w pierwszym roku życia i jeden raz w drugim roku lub szczepionką DTaP, według schematu DTP z bezkomórkowym komponentem krztuścowym, jeżeli nie ma przeciwwskazań do szczepienia komponentem acelularnym.

1. Obowiązkowe szczepienia ochronne przeprowadzają wyłącznie świadczeniodawcy, w ramach umów zawartych z Narodowym Funduszem Zdrowiam na świadczenie podstawowej opieki zdrowotnej lub innego zakresu świadczeń (np. z zakresu medycyny szkolnej) o ile tak przewiduje zawarta umowa.

2. Przeprowadzanie szczepień dzieci w wieku szkolnym jesienią, tj. u rozpoczynających naukę, jest uzasadnione następującymi względami:

– chroni dzieci w nowym środowisku przed zakażeniami kontaktowymi,

– dopiero na jesieni większość dzieci urodzonych w danym roku osiąga wiek wskazany w programie szczepień ochronnych,

– zwykle wyprzedza sezonową zwyżkę zachorowań (styczeń-maj następnego roku kalendarzowego),

Jeżeli duża koncentracja szczepień utrudnia ich wykonanie albo przemawiają za tym ważne względy organizacyjne, część szczepień (zwłaszcza u dzieci kończących szkoły podstawowe lub ponadpodstawowe) można przeprowadzić w I połowie roku kalendarzowego. Wówczas należy szczepić wcześniej (przed wakacjami) dzieci, które ukończyły określony wiek w danym roku kalendarzowym, tzn. dopuszcza się wcześniejsze o około pół roku wykonywanie szczepień u dzieci w wieku szkolnym, aby nie przekładać ich na kolejny rok kalendarzowy.

3. Określony w części IA PSO wiek dziecka należy rozumieć jak w przykładzie: dziecko, które ukończyło 3 lata, jest w czwartym roku życia.

Szczepienia określone w części I są szczepieniami zleconymi przez ministra zdrowia do wykonania Narodowemu Funduszowi Zdrowia na podstawie przepisów ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r., o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz.U. nr 45, poz 391).

Z wyjątkiem szczepień przeciw WZW typu B dla pracowników wykonujących zawód medyczny, które to szczepienia są finansowane z budżetu ministra zdrowia, szczepienia ochronne wykonywane u pracowników zatrudnionych lub podejmujących pracę na stanowiskach, których wykaz podany jest w rozporządzeniu ministra zdrowia z dnia 3 stycznia 2003 roku w sprawie wykazu stanowisk pracy oraz szczepień ochronnych wskazanych do wykonania pracownikom podejmującym pracę lub zatrudnionym na tych stanowiskach (Dz.U. nr 5 poz. 60) są szczepieniami finansowanymi w całości przez pracodawców.

Wytyczne dotyczące swoistego zapobiegania wściekliźnie u osób mających kontakt ze zwierzęciem chorym lub podejrzanym o zachorowanie na wściekliznę. Zasady immunoprofilaktyki czynno-biernej:

Swoiste zapobieganie czynne:

Rozpoczęcie szczepienia wg skróconego (tj. poekspozycyjnego) schematu szczepień zgodnie z zaleceniami producenta szczepionki – schemat podawania kolejnych dawek – w 0; 3; 7; 14; 30 dobie.

Swoiste zapobieganie czynno-bierne:

jak wyżej + jednocześnie z pierwszą dawką szczepionki (do 24 godz. od jej podania) podaje się swoistą immunoglobulinę ludzką – 20 jm/kg mc. Immunoglobulinę można podać do 7 dnia od podania pierwszej dawki szczepionki lub surowicę końską przeciw wściekliźnie – 40 j.m./kg mc zgodnie z zaleceniami producenta.

Uwaga:

Rozpoczęcie postępowania poekspozycyjnego można odłożyć do czasu potwierdzenia wścieklizny u zwierzęcia, o ile zwierzę, które naraziło człowieka, nie wykazywało objawów choroby podczas ekspozycji i jest możliwa jego dziesięciodniowa obserwacja weterynaryjna – dotyczy wyłącznie psa i kota.

Jeżeli została narażona osoba uprzednio szczepiona przeciwko wściekliźnie, podaje się tylko dwie dawki przypominające szczepionki wg schematu szczepienia w 0, 3 dobie. Nie należy wówczas podawać swoistej immunoglobuliny (lub surowicy).

Wytyczne dotyczące swoistego zapobiegania tężcowi u zranionych osób zamieszczono w tabeli poniżej.