Wydawnictwo Medyczne Borgis
Czytelnia Medyczna » Medycyna Rodzinna » 4/2004 » Zmiany w Programie Szczepień Ochronnych wprowadzone w 2004 roku. Część II: zmiany w zakresie szczepień zalecanych
- reklama -
Babuszka.pl
rosyjski online
z lektorem
Mamy sprzęt do ręcznej obróbki krawędzi i ślizgów - serwis narciarski Warszawa
- reklama -
© Borgis - Medycyna Rodzinna 4/2004, s. 164-166
Paweł Grzesiowski
Zmiany w Programie Szczepień Ochronnych wprowadzone w 2004 roku. Część II: zmiany w zakresie szczepień zalecanych
Changes in the National Immunization Program in Poland introduced in 2004. Part II: Changes in indicated vaccination program
z Zakładu Profilaktyki Zakażeń i Zakażeń Szpitalnych Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego
Summary
According to the Regulation of the Polish Parliament of 6th September 2001 concerning Infectious Diseases and Infections, new National Immunization Program was introduced for year 2004. The Immunization Program underwent regular changes based on new epidemiological and microbiological data. Minor changes were made in indicated vaccination program, such as vaccination against hepatitis B, mumps, meningitis and travel vaccines.
Reklama
WPROWADZENIE
Na podstawie Ustawy z 6 września 2001 r. o Chorobach Zakaźnych i Zakażeniach (Dz.U. nr 126, poz. 1384) wprowadzono nowy Program Szczepień Ochronnych na 2004 rok, zawierający jednolity schemat stosowania poszczególnych szczepionek oraz wskazania do szczepień obowiązkowych i zalecanych. Zmiany w zakresie szczepień obowiązkowych zostały omówione w części pierwszej. Zmiany dotyczące szczepień zalecanych są związane z aktualizacją wskazań do poszczególnych szczepionek. Ponadto wprowadzono szczepienia zalecane dla osób podróżujących w regiony endemiczne.
ZMIANY W PROGRAMIE SZCZEPIEŃ OCHRONNYCH – SZCZEPIENIA ZALECANE
Wzorem lat ubiegłych, w części dotyczącej szczepień zalecanych wykonywanych na koszt pacjenta wymieniono szczepienia, które są wskazane w określonych sytuacjach klinicznych lub z przyczyn epidemiologicznych. Aktualnie obejmują one 16 chorób zakaźnych (w 2003 roku 14 chorób) wraz ze wskazaniami do czynnego uodpornienia. W końcowej części zamieszczono zalecenia postępowania poekspozycyjnego w przypadku zagrożenia wścieklizną i tężcem.
SZCZEPIENIE PRZECIW WZW TYPU B
W aktualnym kalendarzu szczepień, szczepienie to zalecane jest:
– osobom, które ze względu na tryb życia lub wykonywane zajęcia narażone są na zakażenia związane z uszkodzeniem ciągłości tkanek lub poprzez kontakt seksualny,
– przewlekle chorym o wysokim ryzyku zakażenia nieobjętym szczepieniami obowiązkowymi,
– chorym przygotowywanym do zabiegów operacyjnych,
– dzieciom i młodzieży nieobjętych dotąd szczepieniami obowiązkowymi,
– osobom dorosłym, zwłaszcza w wieku starszym.
Zmiany zaleceń dotyczą poszczególnych grup ryzyka. Wycofano zalecenie szczepień u kobiet w wieku rozrodczym, natomiast wprowadzono zalecenie szczepień u osób w wieku podeszłym. Jednocześnie wprowadzono dodatkową informację o zalecanym schemacie szczepień (0,1,6 miesięcy) oraz braku konieczności podawania dawek przypominających po pełnym cyklu szczepienia podstawowego u osób z prawidłowym układem odporności. Jest to podyktowane wynikami badań wskazujących na długotrwałą pamięć immunologiczną, stwierdzaną u osób zaszczepionych trzema dawkami w schemacie podstawowym, mimo stężenia przeciwciał poniżej poziomu uodpornienia. Wykazano, że długotrwałe uodpornienie przeciw wzw B zależy przede wszystkim od rozwoju pamięci immunologicznej, dzięki której w przypadku kontaktu z wirusem uruchamiana jest produkcja swoistych przeciwciał przez komórki B. Stanowisko to budzi jednak wiele obaw wśród lekarzy i pacjentów w Polsce, szczególnie w sytuacji braku rutynowych oznaczeń stężenia przeciwciał poszczepiennych i sytuacji związanych z wysokim narażeniem na zakażenie, jak np. dializy. Należy jednak podkreślić, że w świetle dostępnych i opublikowanych badań porównawczych, oceniających skuteczność szczepień przeciw wzw B u dzieci i dorosłych, uznaje się, że w następstwie szczepień u osób, które odpowiedziały na szczepienie, powstają komórki pamięci immunologicznej, które decydują o długotrwałej odporności nawet gdy stężenie przeciwciał spada poniżej 10 mIU/ml. Poparcie tej tezy znaleziono w badaniach klinicznych, w których nie stwierdzono korelacji między zanikającymi stężeniami przeciwciał poszczepiennych (poniżej poziomu uodpornienia) a wzrostem zapadalności na wzw B. Rzadkie przypadki zachorowań u osób szczepionych, jeśli w ogóle występowały, miały łagodny przebieg i nie obserwowano przewlekłego zapalenia wątroby ani nosicielstwa HBV. Podkreśla się, że obserwacje te dotyczą osób z prawidłową funkcją układu odporności. Natomiast osobom z upośledzoną funkcją układu odporności zaleca się regularną kontrolę stężenia przeciwciał oraz podanie przypominającej dawki szczepionki gdy stężenie przeciwciał obniża się poniżej 10 mIU/ml. Powyższe rekomendacje zostały opublikowane jako Konsensus Europejski grupy roboczej w 2000 roku w czasopiśmie Lancet.
SZCZEPIENIE PRZECIW WZW TYPU A
Szczepienie to zalecane jest osobom wyjeżdżającym do krajów rozwijających się i innych o wysokiej zapadalności na wzw typu A oraz osobom zatrudnionym przy produkcji i dystrybucji żywności. Ponadto zaleca się wszystkim dzieciom w wieku przedszkolnym, szkolnym i młodzieży, które nie chorowały na wzw typu A. Szczepionka podawana jest domięśniowo w schemacie zalecanym przed jej producenta. Należy dodać, że u osób niezaszczepionych uprzednio przeciw wzw B wskazane jest zastosowanie szczepionki skojarzonej przeciw wzw A i B. Ponadto w piśmiennictwie światowym podkreślane jest duże znaczenie szczepień przeciw wzw A u pacjentów z przewlekłymi schorzeniami wątroby ze względu na redukcję ryzyka pogorszenia wydolności wątroby.
Szczepienie przeciw odrze, różyczce i śwince
Zgodnie ze strategią wprowadzenia powszechnych szczepień przeciw odrze, różyczce i śwince szczepionką skojarzoną, obecnie zaleca się wszystkim dzieciom w siódmym roku życia zamiast szczepienia przeciw odrze, szczepionkę skojarzoną. Dodatkowa informacja dotyczy możliwości szczepienia dzieci, które przebyły jedną z wymienionych chorób jednak nie wcześniej niż 2 miesiące od wyzdrowienia. Na skutek wycofania z rynku europejskiego monowalentej szczepionki przeciw śwince te dzieci, które otrzymały dwie dawki szczepionki przeciw odrze, mające wskazania do szczepienia przeciw śwince, mogą otrzymać szczepionkę skojarzoną (trzecia dawka szczepionki przeciw odrze nie powoduje działań niepożądanych i można ją podać po 6 tygodniach od poprzedniej dawki). Ta informacja wymaga aktualizacji w tabeli szczepień zalecanych, gdyż w materiale opublikowanym w Dzienniku Urzędowym pozostaje w dalszym ciągu informacja o szczepionce przeciw śwince, która jest niedostępna.
Szczepienie przeciw grypie
Mimo szerokiej akcji edukacyjnej liczba zaszczepionych osób w Polsce nie zwiększa się w ostatnich latach. Skład szczepionki jest corocznie uaktualniany zgodnie z zaleceniami WHO. Szczepienia te zaleca się w schemacie według zaleceń producenta.
Ze wskazań klinicznych i indywidualnych:
– osobom przewlekle chorym (astma, cukrzyca, niewydolność układu krążenia, oddychania, nerek),
– pacjentom w stanach obniżonej odporności,
– osobom w podeszłym wieku.
Ze wskazań epidemiologicznych:
– pracownikom służby zdrowia, szkół, handlu, transportu, budownictwa oraz osobom narażonym na kontakty z dużą liczbą ludzi bądź pracującym na otwartej przestrzeni.
Szczepienie przeciw kleszczowemu zapaleniu mózgu
Szczepienie to zalecane jest osobom przebywającym na terenach o nasilonym występowaniu tej choroby oraz osobom zatrudnionym przy eksploatacji lasu, stacjonującemu wojsku, rolnikom, młodzieży odbywającej praktyki oraz turystom, uczestnikom obozów i kolonii. Schemat szczepień i dawkowanie zgodnie z zaleceniami producenta.
Szczepienie przeciw zakażeniom wywoływanym przez H. influenzae typ b
Szczepienie to zalecane jest dzieciom od 2 miesiąca życia nie objętym szczepieniami obowiązkowymi dla zapobiegania zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych, posocznicy i zapaleniu nagłośni. Schemat szczepień i dawkowanie powinny być zgodne z zaleceniami producenta. Szczepienie można stosować jednocześnie z innymi szczepionkami, zarówno w oddzielnych iniekcjach, jak również (czego nie zawarto w tabeli) w postaci szczepionek skojarzonych np. DTP/aP + IPV + Hib. Stosowanie szczepionek skojarzonych jest obecnie zalecanym kierunkiem postępowania w związku ze zwiększającą się liczbą chorób, którym można zapobiegać poprzez szczepienia. Aktualnie dostępne szczepionki skojarzone zapewniają uodpornienie przeciw pięciu, a nawet sześciu różnym chorobom zakaźnym w różnych kombinacjach, tj. błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis oraz H.influenzae typ b lub hepatitis B (DTP-IPV, DTP-Hib, DTP-IPV-Hib, DTP-IPV-HBV, DTP-IPV-Hib-HBV). Szczepionki te są bezpieczne i immunogenne w zbliżonym zakresie jak preparaty monowalentne podawane w oddzielnych wstrzyknięciach. Praktycznym problemem związanym ze stosowaniem szczepionek skojarzonych może być brak informacji, co do możliwości zamiennego stosowania preparatów wytwarzanych przez różnych producentów. Ze względu na brak kontrolowanych badań klinicznych aktualnie zaleca się stosowanie preparatu jednego producenta przez cały cykl szczepień, w wyjątkowych przypadkach np. braku preparatu na rynku, dla zapewnienia ciągłości szczepień można tylko wtedy zastosować preparat innego producenta.
Szczepienie przeciw błonicy i tężcowi
Szczepienie to zalecane jest od wielu lat jako dawka przypominająca, co 10 lat osobom dorosłym powyżej 19 roku życia szczepionym podstawowo oraz osobom w podeszłym wieku, które ze względu na wykonywane zajęcia narażone są na zakażenie. Zalecenie podawania szczepień przypominających co 10 lat jest oparte na długoterminowej obserwacji stężeń przeciwciał poszczepiennych, które obniżają się po upływie tego okresu poniżej poziomu uodpornienia.
Szczepienie przeciw różyczce
Szczepienie to zalecane jest młodym kobietom dla zapobiegania zespołowi różyczki wrodzonej. Zwłaszcza pracującym w środowiskach dziecięcych (przedszkola, żłobki, szkoły), które nie były szczepione w 13 roku życia lub od ostatniego szczepienia minęło ponad 10 lat. Nie zaleca się szczepić w okresie ciąży i przez trzy miesiące po szczepieniu nie należy zachodzić w ciążę. W chwili obecnej w kalendarzu szczepień brak stanowiska wobec dziewczynek w wieku 13 lat, które otrzymały szczepionkę skojarzoną przeciw odrze, różyczce i śwince w wieku 7 lat, zamiast monowalentnej szczepionki przeciw odrze. Wydaje się, że w takich przypadkach szczepienie należy przesunąć na 15-17 rok życia, ponieważ szczepionka przeciw różyczce zapewnia co najmniej 10-letnią ochronę przed zakażeniem
Szczepienie przeciw zakażeniom wywoływanym przez S. pneumoniae
Szczepienie to zalecane jest wszystkim osobom w wieku powyżej 65 lat oraz dzieciom powyżej 2 roku życia i osobom dorosłym z grup podwyższonego ryzyka zakażeń (chorującym na przewlekłe choroby serca i płuc, cukrzycę, chorobę alkoholową, anemię sierpowatą, zespół nerczycowy, nabyte i wrodzone niedobory odporności, pacjentom po zabiegu usunięcia śledziony oraz z chorobą Hodgkina). Na polskim rynku dostępna jest szczepionka 23-waletna nieskoniugowana, która nie jest immunogenna u dzieci w 1-2 roku życia. Zarejestrowany jest również preparat 7-walentny, zawierający wielocukry otoczkowe skoniugowane z białkiem błoniczym, który jest immunogenny u dzieci do 2 lat, jednak aktualnie nie jest dostępny w Polsce.
Szczepienia przeciw zakażeniom wywołanym przez N. meningitidis gr C
Szczepienie to zaleca się w schemacie wg zaleceń producenta szczepionki osobom powyżej 2 miesiąca życia oraz osobom po splenektomii. W kalendarzu szczepień wskazania do tej szczepionki są bardzo ogólne, w 2004 roku ukazały się zasady postępowania w inwazyjnej chorobie meningokokowej rekomendowane przez Głównego Inspektora Sanitarnego. W myśl tych wytycznych podanie szczepionki monowalentnej typ C (skoniugowana) jest wskazane osobom mającym kontakt bezpośredni z chorym u którego stwierdzono zakażenie N. meninigitidis grupy C wraz z chemioprofilaktyką rozpoczynaną w ciągu 24 godzin od kontaktu.
Szczepienie przeciw wietrznej ospie
Wskazania do szczepienia są ogólne i obejmują wszystkie osoby, które nie chorowały na ospę wietrzną, szczególnie dzieci i młodzież z ostrą białaczką limfoblastyczną w okresie remisji.
Wśród szczepień zalecanych po raz pierwszy umieszczono szczepionki zalecane dla osób podróżujących w rejony endemiczne. Są to szczepienia przeciw żółtej gorączce, cholerze i japońskiemu zapaleniu mózgu.
Szczepienie przeciw żółtej gorączce
Szczepienie zaleca się osobom wyjeżdżającym za granicę, według wymogów kraju docelowego, zgodnie z zaleceniami międzynarodowych przepisów zdrowotnych. Dotyczy w szczególności krajów Afryki oraz Azji Południowej.
Szczepienie przeciw cholerze
Szczepienie to zaleca się osobom wyjeżdżającym za granicę, według wymogów kraju docelowego, zależnie od sytuacji epidemicznej lub podróży na tereny endemiczne. Nie należy szczepić w ciąży. Nie stosuje się powtórnego szczepienia podstawowego.
Szczepienie przeciw japońskiemu zapaleniu mózgu
Szczepienie zaleca się osobom podróżującym w rejony Azji Południowo-Wschodniej i Australii zależnie od sytuacji endemicznej rejonu występowania choroby.
PODSUMOWANIE
Zmiany w Programie Szczepień Ochronnych wprowadzone w 2004 roku są istotne i dotyczą zarówno szczepień obowiązkowych jak i zalecanych. Powyższe zmiany mają na celu unowocześnienie kalendarza szczepień, zwiększenie akceptacji i wykonalności szczepień ochronnych w Polsce. W kolejnych latach należy oczekiwać nowych zmian, dostosowujących polski kalendarz szczepień do aktualnej sytuacji epidemiologicznej oraz wymogów Unii Europejskiej.
Reklama
Piśmiennictwo
1. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia nr 2 z dnia 15 marca 2004 roku. 2.Red Book 2003, American Academy of Pediatrics. 3.Meldunek roczny 2003 o zachorowaniach na choroby zakaźne i zatrucia związkami chemicznymi zgłoszonych w 2003 roku. PZH, GIS. 4.S. Plotkin, W. Orenstein: Vaccines, 2004, Saunders, Philadelphia. 5.Are booster immunisations needed for lifelong hepatitis B immunity? European Consensus Group on Hepatitis B Immunity. Lancet. 2000, 12;355(9203):561-5. 6.Skoczyńska A. i wsp.: Inwazyjna choroba meningokokowa i inne bakteryjne zakażenia ośrodkowego układu nerwowego - zasady postępowania. Alfa-medica Press, 2004.
Medycyna Rodzinna 4/2004
Strona internetowa czasopisma Medycyna Rodzinna

Zamów prenumeratę

Serdecznie zapraszamy do
prenumeraty naszego czasopisma.

Biuletyn Telegram*

W celu uzyskania najnowszych informacji ze świata medycyny oraz krajowych i zagranicznych konferencji warto zalogować się w naszym
Biuletynie Telegram – bezpłatnym newsletterze.*
*Biuletyn Telegram to bezpłatny newsletter, adresowany do lekarzy, farmaceutów i innych pracowników służby zdrowia oraz studentów uniwersytetów medycznych.
- reklama -

Strona główna | Reklama | Kontakt
Wszelkie prawa zastrzeżone © 1990-2017 Wydawnictwo Medyczne Borgis Sp. z o.o.
Chcesz być na bieżąco? Polub nas na Facebooku: strona Wydawnictwa na Facebooku
polityka cookies