Wydawnictwo Medyczne Borgis
Czytelnia Medyczna » Medycyna Rodzinna » 4/2004 » Ospa wietrzna – choroba o nie zawsze łagodnym przebiegu
- reklama -
Babuszka.pl
rosyjski online
z lektorem
Ski Spa - serwis narciarski Warszawa
- reklama -
© Borgis - Medycyna Rodzinna 4/2004, s. 167-168
Kamil Hozyasz
Ospa wietrzna – choroba o nie zawsze łagodnym przebiegu
Chickenpox – not always mild and self-limiting disease
z Kliniki Pediatrii Instytutu Matki i Dziecka
Kierownik Kliniki: prof. dr hab. med. A. Milanowski
Summary
Clinical manifestations and treatment of chickenpox are referred. The armamentarium for the chemotherapy of Herpesvirus varicellae infections consists of several antiviral drugs. Chickenpox should not always be considered as trivial illness.
Reklama
Ospa wietrzna ( Varicella) i półpasiec ( Herpes zoster) są różniącymi się postaciami klinicznymi zakażenia wirusem Herpesvirus varicellae. U 96% nieuodpornionych osób kontaktujących się z chorym na ospę domownikiem rozwija się infekcja w ciągu 1 miesiąca, okres wylęgania wynosi ponad 10 dni – zazwyczaj 13-17dni. Chorzy są najbardziej zakaźni na 2 dni przed i przez pierwsze 3 dni po wystąpieniu wysypki. Wirusy mogą być przenoszone zarówno przez dotyk jak i na drodze powietrznej. Pęcherzyki półpaścowe są mniej zakaźne od ospowych. Uważa się, że ospa wietrzna obrazuje pierwotną odpowiedź podatnego gospodarza a półpasiec odpowiedź osobnika częściowo uodpornionego, u którego utajone zakażenie ulega uczynnieniu wskutek obniżenia odporności, wtórnego do silnego stresu, napromieniowania, urazu, czy rozrostu nowotworowego.
Szybko pojawiającą się wysypkę ospową zazwyczaj poprzedzają objawy zwiastunowe: niewielka gorączka, uczucie rozbicia, dyskretna wysypka płoniczo- lub odropodobna. Wykwity ospowe początkowo mają postać czerwonych grudek, które szybko przekształcają się w przejrzyste, łezkowate pęcherzyki na rumieniowym podłożu. Treść pęcherzyków mętnieje po około dobie, po czym łatwo pękają i pokrywają się strupami. Wysiewy rozproszonych pęcherzyków trwają zwykle przez 3-4 doby a najwięcej wykwitów w różnym stadium rozwoju umiejscawia się na tułowiu i głowie: twarzy, owłosionej skórze i błonie śluzowej jamy ustnej, gdzie szybko ulegają maceracji i tworzą płytkie owrzodzenia. Rzadziej wykwity lokalizują się na spojówkach i rogówkach, krtani oraz błonie śluzowej narządów płciowych.
Ospa wietrzna może mieć łagodny przebieg, jak i bardzo ciężki z setkami wykwitów, powiększeniem węzłów chłonnych, skazą krwotoczną. Uszkodzona skóra łatwo jest kolonizowana przez gronkowce i paciorkowce. U połowy pacjentów hospitalizowanych w przebiegu ospy występuje głębokie zakażenie skóry i tkanki podskórnej. Inne powikłania to zapalenie płuc (u ok. 20-30% chorych w wieku dorosłym), zaburzenia neurologiczne (poinfekcyjne zapalenie mózgu u ok. 0,025%, ostra ataksja móżdżkowa, porażenia), zapalenie kości, stawów i mięśni kończyn, zapalenie mięśnia sercowego, osierdzia i wsierdzia oraz ostra martwica nerek. U pacjentów poddanych przewlekłej terapii sterydowej ospa wietrzna stanowi zagrożenie dla życia. Około 10% przypadków zespołu Reya występuje w przebiegu ospy wietrznej (nieustępujące wymioty stanowią sygnał ostrzegawczy!) i dlatego chorzy nie powinni przyjmować salicylanów. Na 100tys. zachorowań śmiertelność wynosi 6,2 u niemowląt, 0,75 u dzieci w wieku do 15 roku życia, 3-4 u młodzieży i 25,2 w wieku 30-49 lat. Ryzyko wystąpienia powikłań groźnych dla zdrowia i życia jest tym większe, im starszy jest pacjent chorujący na ospę wietrzną. W krajach o umiarkowanym klimacie szczyt zachorowań przesuwa się w kierunku starszych grup wiekowych i tym samym pogląd, że ospa wietrzna stanowi łagodną chorobę wieku dziecięcego jest błędny.
ZAPOBIEGANIE I LECZENIE
W Polsce jest dostępna żywa atenuowana szczepionka (Varilrix(r)). Zaszczepienie osób nieuodpornionych w okresie do 36 godzin od kontaktu z chorym zapobiega zakażeniu w 95% przypadków. Izolacja chorego powinna trwać co najmniej 5 dni lub do czasu niepojawiania się nowych wykwitów. Zwykle 70-90% osób dorosłych, negujących przechorowanie ospy wiecznej, przebyło skąpoobjawową infekcję. U dzieci z chorobami alergicznymi szczepienia mogą być wykonywane równie bezpiecznie jak u osób zdrowych, u których poronne objawy kliniczne występują w ok. 5%. W rzadkich przypadkach półpasiec rozwija się po 25-722 dniach od wacynacji. Liczne doniesienia wskazują, że u dzieci szczepionych w wieku poniemowlęcym częściej dochodzi do spontanicznego wygaszania odporności niż w innych grupach wiekowych.
Profilaktyka w oparciu o podanie immunoglobuliny przeciw ospie wietrznej jest wskazana u osób obciążonych wysokim ryzykiem ciężkiego przebiegu choroby: pacjentów z głębokimi zaburzeniami odporności, nowotworami złośliwymi, otrzymujących leczenie immunosupresyjne oraz noworodków, których matki zachorowały w ciągu 5 dni po porodzie.
Obecnie około 40 substancji chemicznych – obok interferonów i immunoglobulin –znajduje zastosowanie w klinice jako leki przeciwwirusowe. W Europie w leczeniu infekcji wywoływanych przez Herpesvirus varicellae wykorzystywany jest acyclovir (Antivir(r), Herpesin(r), Heviran(r), Virolex(r), Zovirax(r); ryc. 1) i jego prekursor – valaciclovir (Valtrex(r)), prekursor pencicloviru - famciclovir (Famvir(r)) oraz brivudina (Zerpex(r), Zonavir(r), Zostex(r)). Zazwyczaj wybiera się jeden z tych leków do monoterapii. Lekoporność jest rzadko stwierdzana a wówczas alternatywę stanowią: foscarnet (Foscavir(r)) i cidofovir (Vistide(r), Forvade(r)), wykorzystywane głównie w leczeniu zakażeń cytomegalowirusowych.
Ryc. 1. Acyclovir (acykloguanozyna). Lek jest substratem blokującym polimerazę DNA wirusów VZV, HSV1 i HSV2, co zapobiega powielaniu ich materiału genetycznego.
Acyklowir skraca czas trwania objawów i łagodzi przebieg choroby, jednocześnie nie upośledza wytwarzania długotrwałej odporności przeciwko Herpesvirus varicellae. Korzyści z leczenia przeciwirusowego mogą odnieść osoby dorosłe i młodzież. Szczególne wskazania do chemoterapii występują u pacjentów z cukrzycą, mukowiscydozą, organicznymi kwasicami, zaburzeniami oksydacji kwasów tłuszczowych, zaburzeniami spichrzania glikogenu oraz mukopolisacharydozami.
Reklama
Piśmiennictwo
1. American Academy of Pediatrics.: Varicella Vaccine Update. Pediatrics 2000, 105, 136-141. 2.Bednarek M., Majda-Stanisławska E. Bezpieczeństwo stosowania szczepień przeciwko ospie wietrznej u dzieci z chorobami alergicznymi. Pediatr. Pol., 2004, 79, 27-31. 3.De Clercq E.: Antiviral drugs in current clinical use. J. Clin. Virol., 2004, 30, 115-133. 4.Pietrzak J., et al.: Powikłania narządowe w przebiegu ospy wietrznej przyczyną zgonu 4,5-letniego chłopca. Pediatr. Pol., 2004, 79, 71-74. 5.Tarlow M.J., Walters S.: Chickenpox in childhood. J. Infect., 1998, 36, suppl. 1, 39-47. 6.Vazquez M.: Varicella zoster virus infections in children after the introduction of live attenuated varicella vacine. Curr. Opin. Pediatr., 2004, 16, 80-84.
Medycyna Rodzinna 4/2004
Strona internetowa czasopisma Medycyna Rodzinna

Zamów prenumeratę

Serdecznie zapraszamy do
prenumeraty naszego czasopisma.

Biuletyn Telegram*

W celu uzyskania najnowszych informacji ze świata medycyny oraz krajowych i zagranicznych konferencji warto zalogować się w naszym
Biuletynie Telegram – bezpłatnym newsletterze.*
*Biuletyn Telegram to bezpłatny newsletter, adresowany do lekarzy, farmaceutów i innych pracowników służby zdrowia oraz studentów uniwersytetów medycznych.
- reklama -

Strona główna | Reklama | Kontakt
Wszelkie prawa zastrzeżone © 1990-2017 Wydawnictwo Medyczne Borgis Sp. z o.o.
Chcesz być na bieżąco? Polub nas na Facebooku: strona Wydawnictwa na Facebooku
polityka cookies