Ludzkie koronawirusy - autor: Krzysztof Pyrć z Zakładu Mikrobiologii, Wydział Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii, Uniwersytet Jagielloński, Kraków

Chcesz wydać pracę habilitacyjną, doktorską czy monografię? Zrób to w Wydawnictwie Borgis – jednym z najbardziej uznanych w Polsce wydawców książek i czasopism medycznych. W ramach współpracy otrzymasz pełne wsparcie w przygotowaniu książki – przede wszystkim korektę, skład, projekt graficzny okładki oraz profesjonalny druk. Wydawnictwo zapewnia szybkie terminy publikacji oraz doskonałą atmosferę współpracy z wysoko wykwalifikowanymi redaktorami, korektorami i specjalistami od składu. Oferuje także tłumaczenia artykułów naukowych, skanowanie materiałów potrzebnych do wydania książki oraz kompletowanie dorobku naukowego.

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Postępy Nauk Medycznych 5/2016, s. 332-336
*Iwona Wrześniewska-Wal, Anna Augustynowicz
Wybrane rozwiązania prawne w obszarze zdrowia publicznego w Norwegii, Hiszpanii i Czechach
The selected legal solutions in the area of public health in Norway, Spain and the Czech Republic
Zakład Ekonomiki, Prawa i Zarządzania, Szkoła Zdrowia Publicznego, Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego, Warszawa
Kierownik Zakładu: lek. dr n. prawn. Iwona Wrześniewska-Wal
Streszczenie
Na całym świecie przed zdrowiem publicznym stoją nowe wyzwania. Aby rozwiązać związane z tym problemy, niektóre państwa stworzyły solidne podstawy prawne, uchwaliły strategie lub zreorganizowały swój system ochrony zdrowia. W artykule pokazano rozwiązania z Norwegii, Czech i Hiszpanii dla zilustrowania działań tych krajów na rzecz zdrowia publicznego, które są skoordynowane w różnym stopniu i na różnym poziomie. Rozwiązania stosowane w tych krajach są zróżnicowane pod względem systemowym, a zatem prawnym, organizacyjnym czy finansowym. Ponadto różnice wiążą się ze specyfiką poszczególnych zagadnień z obszaru zdrowia publicznego w krajach i regionach, z zakresem dokumentów strategicznych bądź też ustalonymi priorytetami poszczególnych rządów. Z uwagi na wspomnianą różnorodność w kwestiach organizacyjnych, prawnych i kulturowych obszaru zdrowia publicznego przejęcie wprost w naszym kraju rozwiązań funkcjonujących w innych krajach nie jest ani możliwe, ani pożądane. Warto jednak bliżej przyjrzeć się tym rozwiązaniom w kontekście polskiej ustawy o zdrowiu publicznym uchwalonej 11 września 2015 roku.
Summary
All over the world, are facing new challenges to public health. To solve the associated problems, some countries have created a solid legal basis, enacted strategie or reorganized its health care system. The article shows solutions from Norway, the Czech Republic and Spain to illustrate the actions of these countries in favor of public health, which are coordinated to varying degrees and at different levels. Practices in these countries are diverse in terms of the system, and therefore legal, organizational and financial. Moreover, the differences are related to the specifics of individual issues in the area of public health in countries and regions, with a range of strategic documents or the priorities set by individual governments. Due to this diversity in matters of organizational, legal and cultural area of public health, the acquisition directly in the our country solutions operating in other countries is neither possible nor desirable. But it is worth a closer look at the solutions adopted in the context of recent Polish Act on public health of 11 September 2015.
Wprowadzenie
Państwa europejskie mimo bliskości geograficznej i ekonomicznej oraz podobieństw historycznych i prawnych są silnie zróżnicowane pod względem aktualnego potencjału naukowego i wykonawczego zdrowia publicznego, systemu wartości i kontekstu kulturowego oraz potrzeb zdrowotnych ludności oraz potrzeb związanych z systemami ochrony zdrowia. Trudne jest prowadzenie precyzyjnych porównań sektorów zdrowia pomiędzy poszczególnymi państwami. Z tego względu w pracy wybrano trzy kraje, aby na ich przykładzie pokazać funkcjonale i efektywne rozwiązania oraz wskazać potencjalne obszary dla ewentualnych zmian polskiej ustawy o zdrowiu publicznym (1).
NORWEGIA
The Norwegian Public Health Act (2) to norweska ustawa o zdrowiu publicznym obowiązująca od 2012 roku. Celem tej ustawy jest przyczynienie się do rozwoju społeczności poprzez promocję zdrowia ludności i zmniejszenie nierówności społecznych w zdrowiu. Istotą tej regulacji jest to, że publiczna ochrona zdrowia ma promować zdrowie społeczeństwa, dobre samopoczucie oraz dobre warunki społeczne i środowiskowe, a także przyczyniać się do prewencji chorób psychicznych i somatycznych, zaburzeń lub urazów. Ustawę tę stosuje się do gmin, władz hrabstw i władz rządu centralnego. Zgodnie z nią gminy, władze hrabstw i władze ochrony zdrowia rządu centralnego wdrożą środki i skoordynują działania w sferze zdrowia publicznego we właściwy i dostateczny sposób.
Na uwagę zasługuje fakt, że ustawa zawiera słowniczek, a w nim definicję zdrowia publicznego, która wskazuje na zdrowie publiczne jako na determinantę rozwoju społecznego i zmniejszenia nierówności społecznych w zdrowiu. W ustawie wyraźnie określono, że gmina ma promować zdrowie w ramach obowiązków i środków, które są przypisane do gminy, w tym dbać o warunki społeczne i środowiskowe; zapobiegać zaburzeniom psychicznym i somatycznym, urazom; przyczyniać się do zmniejszenia nierówności społecznych w zakresie zdrowia i chronić ludność przed czynnikami, które mogą mieć negatywny wpływ na zdrowie. Działania te są prowadzone poprzez doradztwo, współpracę i udział w planowaniu oraz sprawozdania. W tym zakresie gminy mają również współpracować z sektorem wolontariatu. Ponadto gminę powinny wspierać władze hrabstwa poprzez, na przykład, partnerstwo w promocji zdrowia.
W celu realizacji powyższych zadań gmina powinna mieć dostateczny przegląd zdrowia populacji oraz pozytywnych i negatywnych czynników, które mogą na nie wpłynąć. Przegląd ten powinien bazować m.in. na: a) informacjach, które udostępniają władze ochrony zdrowia rządu centralnego i władze hrabstw, b) wiedzy od gminnych służb ochrony zdrowia i opieki, c) wiedzy o czynnikach i kierunkach rozwoju w środowisku i społeczności lokalnej, które mogą wpłynąć na zdrowie populacji. Przegląd ten ma być sporządzony na piśmie i ma identyfikować wyzwania publicznej ochrony zdrowia w gminie, łącznie z szacunkami wpływu poszczególnych czynników i przyczynami ich występowania. Gmina ma w szczególności zwracać uwagę na kierunki rozwoju, które mogą stwarzać lub utrzymywać problemy społeczne lub powiązane ze zdrowiem, czy nierówności społeczne w ochronie zdrowia.
Osobny rozdział The Norwegian Public Health Act jest poświęcony zdrowiu środowiskowemu. Środowisko dla zdrowia oznacza te czynniki w środowisku, które bezpośrednio lub pośrednio wpływają na zdrowie w danym czasie. Obejmuje to, na przykład, czynniki biologiczne, chemiczne, fizyczne i społeczne. W ramach realizacji poszczególnych celów ustawy Ministerstwo Zdrowia może ustanowić przepisy dotyczące ochrony środowiska dla zdrowia, łącznie z postanowieniami dotyczącymi wewnętrznej polityki klimatycznej, jakości powietrza, wody i jej dostarczania, hałasu, środowiska higienicznego, zapobiegania wypadkom i urazom itp. Mogą także zostać wprowadzone przepisy odnośnie powoływania i utrzymywania wewnętrznych systemów kontroli w celu zapewnienia przestrzegania wymagań, jakie nakłada ustawa.
Ustawa wskazuje, że władze centralne powinny oceniać wpływ na zdrowie populacji we wszystkich uzasadnionych przypadkach. Gubernator hrabstwa powinien przyczyniać się do wdrażania polityki krajowej w sferze zdrowia publicznego i promocji zdrowia w oparciu o wiedzę na poziomie lokalnym i regionalnym poprzez, na przykład, prowadzenie doradztwa i udzielanie wskazówek gminom i władzom lokalnym. Natomiast Dyrektoriat Zdrowia ma dostarczać informacje, doradzać i udzielać wskazówek odnośnie strategii i środków w zdrowiu publicznym gminom, władzom hrabstw, gubernatorom hrabstw i innym instytucjom publicznym, personelowi służby zdrowia i ludności. Dyrektoriat ma także współpracować z Norweskim Instytutem Zdrowia Publicznego, który odpowiada za monitorowanie działań w zakresie zdrowia publicznego, przygotowuje analizę i ocenę sytuacji zdrowotnej i jej uwarunkowań na poziomie populacji, dodatkowo jest zaangażowany w badania w dziedzinie zdrowia publicznego. Norweski Instytut Zdrowia Publicznego udostępnia zbierane informacje w ramach sprawozdań, które stanowią podstawą dla działań gmin i władz poszczególnych hrabstw. Informacje oparte są na statystyce z centralnych rejestrów zdrowia, jak również innych istotnych statystykach.
Podkreślić należy, że ustawa ma ułatwiać długoterminową, systematyczną publiczną ochronę zdrowia.
CZECHY
Głównym aktem prawnym regulującym kwestię zdrowia publicznego w Czechach jest ustawa z 14 lipca 2000 roku o ochronie zdrowia publicznego (4). W tej ustawie znajduje się słowniczek, a w nim definicje podstawowych pojęć, takich jak: zdrowie publiczne, promocja zdrowia, ocena ryzyka zdrowotnego i choroba zakaźna (oraz związane z tym pojęciem: izolacja i kwarantanna).
Na czeski system zdrowia publicznego składają się: Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego, dwa Regionalne Urzędy Zdrowia Publicznego (Ostarwa i Usti) i Regionalne Instytuty Zdrowia Publicznego, z których wszystkie są bezpośrednio podporządkowane i zarządzane przez Ministerstwo Zdrowia (3). Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego został ustanowiony na mocy artykułu 86 omawianej ustawy nr 258/2000. Misja i główne zadania Instytutu określono w art. 86 ust. 2 i 3 ustawy nr 258/2000 oraz na mocy statutu. Zgodnie z tymi przepisami Instytut ma przygotować podstawowe informacje niezbędne do kształtowania polityki zdrowia publicznego i promocji zdrowia. Ponadto Instytut bierze udział w realizacji zadań w zakresie higieny, epidemiologii, toksykologii i mikrobiologii (5).
Regionalne Instytuty Zdrowia Publicznego mają swoje siedziby w takich miastach jak: Praga, Kolín, Czeskie Budziejowice, Pilzno, Karlowe Wary, Pardubice, Jihlava, Brno, Ołomuniec, Ostrawa i Zlín. Są odpowiedzialne za szereg usług w zakresie zdrowia publicznego, w tym epidemiologicznych, nadzór, logistykę szczepień oraz certyfikaty i zezwolenia (4).

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp do wszystkich zasobów Czytelni Medycznej

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu oraz WSZYSTKICH około 7000 artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 30 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

Piśmiennictwo
Ustawa z 11 września 2015 r. o zdrowiu publicznym. Dz. U. z 2015 r. poz. 1916.
The Norwegian Public Health Act; http://app.uio.no/ub/ujur/oversatte-lover/data/lov-20110624-029-eng.pdf (dostęp z dnia: 18 stycznia 2016 r.).
Health Systems in Transition, Czech Republic – Health system review. WHO Regional Office for Europe 2009; 11(1).
The Public Health Protection Act No. 258/2000 Coll; http://esdac.jrc.ec.europa.eu/Library/Themes/Contamination/workshop_Nov2003/legislation/CzechPublicHealthProtection.doc (dostęp z dnia: 30 marca 2016 r.).
Statutes of the National Institute of Public Health; http://www.ianphi.org/documents/pdfs/Czech_republic_Law.pdf (dostęp z dnia: 30 marca 2016 r.).
National Strategy for Health Protection and Promotion and Disease Prevention published by the Ministry of Health of the Czech Republic, Prague 2014; Health_2020__National_Strategy_for_Health_Protection_and_Promotion_and_Disease_Prevention%20(4).pdf (dostęp z dnia: 18 stycznia 2016 r.).
Ministeria de Sanidad; http://www.msssi.gob.es/organizacion/ministerio/home.htm (dostęp z dnia: 19 stycznia 2016 r.).
Kozierkiewicz A, Pinkas J: Systemy ochrony zdrowia. [W:] Cianciara D (red.): Zdrowie publiczne. Wyd. CMKP, Warszawa 2010: 50.
Health Systems in Transition, Spain – Health system review. WHO Regional Office for Europe 2010; 12(4).
Spanish National Health System, Ministeria de Sanidad; http://www.msssi.gob.es/en/organizacion/sns/docs/LIBRO-BAJA.pdf (dostęp z dnia: 19 stycznia 2016 r.).
otrzymano: 2016-04-04
zaakceptowano do druku: 2016-04-25

Adres do korespondencji:
*Iwona Wrześniewska-Wal
Zakład Ekonomiki, Prawa i Zarządzania Szkoła Zdrowia Publicznego CMKP
ul. Kleczewska 61/63, 01-826 Warszawa
tel. +48 (22) 560-11-31
idrwal@yahoo.com

Postępy Nauk Medycznych 5/2016
Strona internetowa czasopisma Postępy Nauk Medycznych