Wydawnictwo Medyczne Borgis
Czytelnia Medyczna » Nowa Pediatria » 3/2016 » Przypadki kliniczne: stwardnienie guzowate u noworodków – interdyscyplinarna jednostka chorobowa
- reklama -
Babuszka.pl
rosyjski online
z lektorem
Mamy sprzęt do ręcznej obróbki krawędzi i ślizgów - serwis narciarski Warszawa
- reklama -
© Borgis - Nowa Pediatria 3/2016, s. 121-127
Katarzyna Piotrowska1, Piotr Przymuszała1, Bartłomiej Mroziński2, *Katarzyna Jończyk-Potoczna1
Przypadki kliniczne: stwardnienie guzowate u noworodków – interdyscyplinarna jednostka chorobowa
Clinical cases: tuberous sclerosis complex in newborns – interdisciplinary disease
1Studenckie Towarzystwo Naukowe, Zakład Radiologii Pediatrycznej, Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu
Kierownik Zakładu: dr n. med. Katarzyna Jończyk-Potoczna
2Klinika Kardiologii i Nefrologii Dziecięcej, Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu
Kierownik Kliniki: prof. dr hab. n. med. Aldona Siwińska
Summary
Tuberous sclerosis is a rare genetic disease caused by inappropriate differentiation and proliferation of the stem cells, which results in the growth of the hamartomatic tumors in various locations in human body. These may include tumors of the brain, kidneys, heart, skin or eyes, but no pathognomonic sign have yet been found and what is more individual patients may present different combinations of the signs mentioned above. Moreover, these signs may develop in patients at any age, yet some of them, like the rhabdomyomas observed in young children, show strong tendencies to develop on certain stages of the patient’s life. Authors present two clinical cases of the newborns diagnosed with the tuberous sclerosis based on the presence of multiple tumors in their hearts in the cardiac echo and multiple subependymal nodules and subcortical tubers in the magnetic resonance imaging of the central nervous system. In the 24 hours of the Holter monitoring both of the presented newborns presented cardiac arrhythmias, which were successfully treated. Based on the cases described in this article, authors pay attention to the diversity of the symptoms, depending on the organ affected and the age of the final diagnosis, and in turn on the interdisciplinary character of the disease.
Reklama
Wstęp
Stwardnienie guzowate, inaczej choroba Bourneville’a-Pringle’a (ang. tuberous sclerosis complex – TSC), jest to rzadka, wielonarządowa choroba wynikająca z nieprawidłowego różnicowania i proliferacji komórek macierzystych, powiązana z wielonarządowymi guzami nienowotworowymi typu hamartoma, należąca do grupy fakomatoz. Jest uwarunkowana genetycznie, a u jej podłoża leżą mutacje w genach TSC1 i TSC2, powodujące utratę kontroli nad wzrostem i podziałem komórek, co predysponuje do rozwoju guzów. Nie istnieje jeden patognomoniczny objaw stwardnienia guzowatego. Choroba może być rozpoznawana na podstawie charakterystycznych zmian hamartomatycznych w wielu narządach, takich jak: mózg, skóra, płuca, nerki, oczy czy serce. Zmiany pojawiają się na różnych etapach rozwoju osobniczego, ponadto u poszczególnych chorych określone zmiany mogą nie wystąpić wcale. Jedną z najwcześniej pojawiających się możliwych zmian, bo obserwowalną w badaniu USG już w życiu płodowym, są mięśniaki prążkowanokomórkowe serca, mogące powodować niewydolność serca i arytmie u noworodka, a ustępujące zwykle samoistnie do 2. roku życia dziecka (1). Ich częstość u noworodków ze stwardnieniem guzowatym może wynosić nawet do 90% (2). U każdego noworodka prezentującego tego typu zmiany, w uzupełnieniu diagnostyki różnicowej należy przeprowadzić obrazowanie centralnego układu nerwowego celem poszukiwania również wcześnie pojawiających się guzów podkorowych mózgu. Stwardnienie guzowate jest jednostką wymagającą interdyscyplinarnej opieki i kontroli zarówno guzów już istniejących, jak i pojawiających się w miarę rozwoju, przez lekarzy specjalistów wielu dziedzin medycyny.
Opisy przypadków
Przypadek 1
Pierwsze dziecko, noworodek płci żeńskiej, z ciąży pierwszej porodu pierwszego, urodzony w 38. tygodniu ciąży drogą cięcia cesarskiego z powodu podejrzenia wady serca u płodu i zaburzeń rytmu serca. Przebieg ciąży niepowikłany. Po urodzeniu w badaniu ECHO w Klinice Neonatologii wykluczono wrodzoną wadę serca, natomiast stwierdzono liczne guzy w sercu. U dziecka od urodzenia obserwowano zaburzenia rytmu serca pod postacią przedwczesnych pobudzeń nadkomorowych. Przekazane w 3. tygodniu życia z Kliniki Neonatologii do Kliniki Kardiologii Dziecięcej.
Przy przyjęciu noworodek w stanie ogólnym wyrównanym, bez cech jawnej niewydolności serca. Czynność serca niemiarowa 130-150/min, liczne pojedyncze przedwczesne skurcze dodatkowe. Wątroba niepowiększona, obrzęków obwodowych nie stwierdzono. W wykonanym badaniu echokardiograficznym serca przeprowadzonym w Klinice potwierdzono obecność licznych guzów w sercu (wolna ściana RV 2 guzy o wymiarach: 0,38 x 0,31 cm i 0,5 x 0,4 cm, w dolnej ścianie IVS guz o wymiarach: 0,31 x 0,4 cm, w tylnej ścianie LV 3 guzy o wymiarach: 0,3 x 0,37 cm; 0,33 x 0,33 cm; 0,22 x 027 cm, w górnej części IVS guz o wymiarach: 0,2 x 0,27 cm), bez zaburzeń przepływu krwi przez serce, niewymagających leczenia kardiochirurgicznego. W pierwszym 24-godzinnym badaniu EKG metodą Holtera średnia czynność serca wynosiła 150/min. Stwierdzono pojedynczą ekstrasystolię nadkomorową (7%) i 1/24 h parę pobudzeń nadkomorowych o częstości ośrodka 232/min. Do leczenia włączono propranolol. W kontrolnym 24-godzinnym badaniu EKG metodą Holtera wykazano nasilenie arytmii – 23% pojedynczych przedwczesnych pobudzeń nadkomorowych, 5/24 h par oraz jeden epizod 3 kolejnych pobudzeń nadkomorowych z częstością rytmu 196/min.
Wobec powyższego zdecydowano się na zmianę leczenia antyarytmicznego z propranololu na amiodaron, nie obserwując skutków ubocznych leczenia. W kolejnym kontrolnym 24-godzinnym badaniu EKG metodą Holtera stwierdzono zmniejszenie nasilenia arytmii do 13%, przedwczesnych pojedynczych pobudzeń nadkomorowych, bez par i epizodów częstoskurczu.
W przeprowadzonym badaniu rezonansu magnetycznego głowy w znieczuleniu ogólnym układ komorowy nieprzemieszczony, poszerzony nieco w zakresie trójkątów komór bocznych. PKB 9 mm, LKB 11 mm, stwierdzono: liczne guzki podwyściółkowe (3-4 mm) w obu półkulach mózgu oraz guzki podkorowe (największe 6 x 5 mm i 5 x 4 mm w prawym płacie czołowym). Po podaniu kontrastu pojedynczy guzek w LKB (poziom trzonu) ulega dyskretnemu wzmocnieniu kontrastowemu. Pozostałe parametry oceniane w badaniu w granicach normy.
Całościowo obraz odpowiadający stwardnieniu guzowatemu (ryc. 1-3).
Ryc. 1. Osiowy obraz MR w sekwencji FLAIR ukazuje guzy podkorowe w postaci hipertensyjnych obszarów zlokalizowanych poniżej zakrętów
Ryc. 2. Osiowy obraz MR w sekwencji FLAIR ukazuje guzy podwyściółkowe w komorach bocznych mózgu
Ryc. 3. Osiowy obraz MR T1-zależny C+ ukazuje guzy podwyściółkowe w komorach bocznych mózgu
Dodatkowo w obrębie ośrodka półowalnego lewego płata czołowego uwidoczniono rozwojową malformację żylną (DVA – z objawem głowy Meduzy poszerzonych żył rdzeniowych, łączących się w żyłę zbiorczą przechodzącą przez korę mózgu) niewymagającą leczenia operacyjnego w ocenie konsultującego neurochirurga.
W wykonanym badaniu EEG zapis czynności bioelektrycznej mózgu w granicach normy wiekowej. W trakcie pobytu u dziecka nie obserwowano zaburzeń neurologicznych. Dziewczynkę zwolniono do domu w stanie ogólnym stabilnym z zaleceniem kontroli w Klinice Neurologii Instytutu Centrum Zdrowia Dziecka w Warszawie.
Przypadek 2
Drugie dziecko, noworodek płci żeńskiej, z ciąży pierwszej porodu pierwszego, urodzony w 39. tygodniu ciąży drogą cięcia cesarskiego z powodu zaburzeń rytmu serca płodu. W prenatalnym badaniu ECHO stwierdzono liczne guzy serca oraz zaburzenia rytmu serca płodu. Po urodzeniu w badaniu ECHO serca w Klinice Neonatologii wykluczono wadę serca oraz potwierdzono obecność licznych guzów w sercu. Od urodzenia obserwowano u noworodka zaburzenia rytmu serca pod postacią licznych pojedynczych przedwczesnych pobudzeń nadkomorowych, okresowo z aberracją przewodzenia śródkomorowego, okresowo układających się w rytm bigeminii i trigeminii nadkomorowej. Przekazany w 3. dobie życia z Kliniki Neonatologii do Kliniki Kardiologii Dziecięcej celem dalszej diagnostyki kardiologicznej i leczenia.
Przy przyjęciu noworodek w stanie ogólnym dobrym, bez cech jawnej niewydolności serca, czynność serca niemiarowa 65-140/min, liczne przedwczesne skurcze dodatkowe okresowo zablokowane. Na skórze widoczne zmiany o charakterze plam szagrynowych. W wykonanym w Klinice badaniu ECHO serca potwierdzono obecność licznych guzów w sercu (w LV przy koniuszku: 0,9 x 0,55 cm, przy IVS 0,35 x 0,3 cm, 3 guzy o wymiarach 0,3 x 0,2 cm, w RV przy koniuszku 3 guzy o wymiarach 0,2 x 0,2 cm, przy IVS 0,2 x 0,2 cm, podnasierdziowo w wolnej ścianie LV: 1,3 x 0,6 cm) bez zaburzeń przepływu krwi w sercu, niewymagających leczenia kardiochirurgicznego.
W pierwszym 24-godzinnym badaniu EKG metodą Holtera stwierdzono średnią czynność serca 88/min oraz bardzo liczne pojedyncze przedwczesne pobudzenia nadkomorowe okresowo układające się w bigeminię zablokowaną, która dominuje w zapisie, okresowo przewiedzione z abberacją przewodzenia śródkomorowego. Dodatkowo zarejestrowano również pary pobudzeń i jeden epizod trzech kolejnych pobudzeń nadkomorowych o częstości ośrodka 232/min. Włączono do leczenia amiodaron, stwierdzając stopniowe zmniejszenie się nasilenia stopnia arytmii.
W kontrolnym 24-godzinnym badaniu EKG metodą Holtera zarejestrowano około 10% pojedynczych przedwczesnych pobudzeń nadkomorowych okresowo zablokowanych, okresowo z abberacją przewodzenia śródkomorowego, oraz kilkanaście par pobudzeń nadkomorowych o częstości ośrodka 197/min. Nie rejestrowano epizodów częstoskurczu, utrzymano leczenie amiodaronem.
W badaniach laboratoryjnych podwyższone stężenie bilirubiny całkowitej oraz nieznaczne podwyższenie wskaźnika BNP. Obserwowano normalizację stężenia BNP.
W przeprowadzonym badaniu rezonansu magnetycznego głowy w znieczuleniu ogólnym układ komorowy nieprzemieszczony, poszerzony nieco w zakresie trójkątów komór bocznych, PKB 9 mm, LKB 7 mm, stwierdzono: liczne guzki podwyściółkowe (3 x 5 mm) w obu komorach bocznych oraz podkorowe, największy w lewej półkuli mózgu (15 x 11 mm i 9 x 9 mm w lewym płacie ciemieniowym) oraz drobne w lewym i prawym płacie czołowym. Po podaniu kontrastu bez cech wzmocnienia.
Pozostałe parametry oceniane w badaniu w granicach normy. Całościowo obraz odpowiadający stwardnieniu guzowatemu (ryc. 4-6).
Ryc. 4. Osiowy obraz MR w sekwencji FLAIR ukazuje guzy podkorowe w postaci hipertensyjnych obszarów zlokalizowanych poniżej zakrętów
Ryc. 5. Osiowy obraz w sekwencji FLAIR ukazuje guzy podwyściółkowe w komorach bocznych mózgu
Ryc. 6. Osiowy obraz MR T1-zależny C+ ukazuje guzy podwyściółkowe w komorach bocznych mózgu
W trakcie pobytu u dziecka nie obserwowano zaburzeń neurologicznych. Dziewczynkę zwolniono do domu w stanie ogólnym stabilnym z zaleceniem kontroli w Klinice Neurologii Instytutu „Pomnik – Centrum Zdrowia Dziecka” w Warszawie.
Omówienie
Stwardnienie guzowate występuje z częstością 1:6000 żywych urodzeń, równą u obu płci (3). Choroba dziedziczona jest w sposób autosomalny dominujący z wysoką penetracją i różnorodną ekspresją. W około 2/3 przypadków związana z mutacjami de novo (3). Zidentyfikowano dwa geny odpowiedzialne za powstanie choroby: TSC1 (9q34) kodujący białko hamartynę i TSC2 (16p13.3) kodujący białko tuberynę (1, 4). Oba te białka współdziałają ze sobą na poziomie komórkowym, łącząc się, regulują działanie Rheb-GTPazy, hamując tym samym szlak mTOR i regulując syntezę białek i wzrost komórek (3, 4). Działają więc jako kompleks zapobiegający powstawaniu nowotworów (hamartom). Kompleks ten wymaga prawidłowo działających obu jego składowych, dlatego mutacja nawet w jednym z tych genów powoduje aktywację białka mTOR, a przez to wzrost syntezy białkowej i proliferacji komórkowej – rozwój hamartom w wielu narządach, m.in. w mózgu, skórze, płucach, nerkach, oczach, sercu. Stwardnienie guzowate charakteryzuje przede wszystkim zróżnicowanie obrazu klinicznego, nawet u spokrewnionych ze sobą chorych.
W ośrodkowym układzie nerwowym, będącym jedną z częstszych lokalizacji zmian, dominują podwyściółkowe guzki (SENs), lokalizujące się najczęściej w ścianach komór bocznych, a zwłaszcza w okolicach otworu Monro (4). Występują u przeszło 90% chorych z TSC (1), mają tendencję do wapnienia, ponadto mogą u ok. 5-10% chorych ulegać transformacji złośliwej do podwyściółkowego gwiaździaka olbrzymiokomórkowego (SEGA), który ze względu na swoją lokalizację często utrudnia przepływ płynu mózgowo-rdzeniowego i daje objawy wodogłowia (3). Równie często jak SENs, występują guzy korowo-podkorowe, najczęściej zlokalizowane w płatach czołowych i ciemieniowych, ale obecne też i w pozostałych (4). Powstają one już w życiu płodowym, mogą być wykrywane za pomocą ultrafast MRI od 20. tygodnia ciąży i odpowiadają heterotropowemu glejowi, jako skutek nieprawidłowej migracji neuronów do kory w trakcie rozwoju mózgowia (5). Guzy te nie ulegają transformacji nowotworowej, ale istnieje związek między ilością guzów a ciężkością objawów neurologicznych, takich jak upośledzenie umysłowe, obecność drgawek lub padaczka.
Bardzo urozmaicone są zmiany skórne w przebiegu TSC, spośród których warto zwrócić uwagę (ze względu na pojawianie się już od pierwszych miesięcy życia) na znamiona bezbarwne typu liścia jesionu, występujące u ok. 95% chorych (1). Zmiany obejmują najczęściej tułów i kończyny (3). Zmianom występującym na skórze owłosionej głowy towarzyszy miejscowe odbarwienie włosów. Do częstych zmian należą także guzki Pringle’a, histologicznie należące do naczyniakowłókniaków. Zaczynają się one pojawiać od 3. roku życia, a u dzieci 5-letnich z TSC obserwowane są w ok. 90% przypadków (1).
Do innych zmian, o mniejszej częstości występowania, należą: plamy szagrynowe, włókniaki płaskie okolicy czołowej i włókniaki okołopaznokciowe.
Do cech charakterystycznych TSC w mięśniu sercowym należą mięśniaki prążkowanokomórkowe obserwowane u noworodków z TSC z częstością powyżej 90% (2), rzadkie jednak u starszych chorych ze względu na ich tendencję do samoistnego ustępowania do 2. roku życia (1).
W nerkach zmiany przybierają postać naczyniakomięśniakotłuszczaków (łac. angiomyolipoma). Stwierdza się je u przeszło 70% chorych po 14. roku życia (1). U większości przebiegają bezobjawowo, mogą być jednak przyczyną krwawień. Stanowią także 2-3% ryzyko raka jasnokomórkowego nerki w skali życia, podobnie jak w populacji ogólnej, ale u pacjentów z TSC diagnozowanego w młodszym wieku (6).
Ponadto u ok. 40-50% dzieci powyżej 10. roku życia występują angiomyolipoma wątroby (1). Ze zmian w pozostałych narządach warto jeszcze wspomnieć hamartoma astrocytarne siatkówki czy zwykle bezobjawowe zmiany torbielowate w kościach oraz hipoplazję szkliwa.
Rozpoznanie TSC było dawniej warunkowane spełnieniem tzw. triady Voigta, na którą składały się: upośledzenie umysłowe, padaczka i obecność na twarzy znamienia Pringle’a. Po przeprowadzonych badaniach wiadomo jednak, że wszystkie trzy składniki triady występują tylko u 29% chorych, tak więc straciła ona swoje znaczenie diagnostyczne (7).
Ze względu na mnogość i różnorodność zmian występujących w tej jednostce chorobowej, postawienie rozpoznania wymaga spełnienia określonych kryteriów, podzielonych odpowiednio na duże i małe (tab. 1) (7).
Tab. 1. Kryteria diagnostyczne stwardnienia guzowatego (7)
Kryteria dużeKryteria małe
Naczyniakowłókniak twarzy lub płaskie włókniaki czołaMnogie ubytki szkliwa
Atraumatyczne włókniaki paznokciPolipy odbytu
Znamiona bezbarwne (> 3)Torbiele kości
Ogniska skóry szagrynowejOgniska migracji istoty białej mózgu
Mnogie hamartomy siatkówkiWłókniaki dziąseł
Guzki korowe mózguHamartoma o pozanerkowej lokalizacji
Guzki okołokomorowe, podwyściółkowe mózguZmiany w siatkówce oka
Gwiaździak olbrzymiokomórkowyZmiany skórne typu confetti
Mięśniaki sercaMnogie torbiele nerek
Lymphangioleiomyomatoza płuc
Naczyniakotłuszczaki nerek
Pewne rozpoznanie jest możliwe po spełnieniu przynajmniej 2 dużych lub 1 dużego i 2 małych kryteriów.
Rozpoznanie TSC, zwłaszcza u dorosłych, stawiano dopiero po stwierdzeniu zmian skórnych i defektów neurologicznych, obecnie jednak dzięki postępowi technik obrazowych może do niego dojść już w okresie prenatalnym lub noworodkowym, jak miało to miejsce w przypadku naszych pacjentek.
Jednymi z najwcześniej prezentujących się zmian w TSC są mięśniaki prążkowanokomórkowe serca, obserwowane u płodów z TSC już w prenatalnym badaniu echokardiograficznym od 20.-30. tygodnia ciąży, z najwcześniejszą diagnozą dokonaną w 15. tygodniu ciąży (8). Jak wynika z opublikowanych badań, ich obecność nasuwa silne podejrzenie stwardnienia guzowatego z ryzykiem wykrycia choroby na poziomie 75-80% (8). Mięśniaki te mogą być pojedyncze lub jak w naszych przypadkach mnogie, typowo zlokalizowane w komorach, rzadziej w przedsionkach (9). Mogą one przebiegać bezobjawowo, ale mogą również przyczyniać się do powstania niewydolności serca lub arytmii, będąc niekiedy przyczyną nagłych zgonów w tej grupie wiekowej. Prezentowane powyżej noworodki miały zaburzenia rytmu serca i wymagały leczenia antyarytmicznego.
Takie podejrzenie wymaga weryfikacji, której można dokonać, poszukując innych zmian spełniających wyżej wymienione kryteria, biorąc pod uwagę statystyczne ich pojawianie się w zależności od wieku pacjenta.
Ze względu na wczesne, bo jeszcze prenatalne pojawianie się zmian w ośrodkowym układzie nerwowy, celowe jest w tym wieku obrazowanie centralnego układu nerwowego za pomocą rezonansu magnetycznego, w poszukiwaniu charakterystycznych dla TSC guzów korowo-podkorowych i SENs – tak właśnie postąpiono w przypadku naszych pacjentek. W obu przypadkach zostały one wykryte, co w połączeniu z opisywanymi wcześniej zmianami w sercu pozwala na rozpoznanie choroby.
U każdego dziecka z podejrzeniem TSC zalecane jest również wykonanie badania EEG głowy w celu wykrycia nieprawidłowości sugerujących możliwość wystąpienia w przyszłości napadów padaczkowych.
Wobec chorych na stwardnienie guzowate konieczne jest wielodyscyplinarne podejście zarówno ze względu na kontrolowanie zmian już istniejących i powodowanych przez nie objawów, jak i wykrywanie nowo powstających w miarę rozwoju.
Wnioski
Stwardnienie guzowate z uwagi na zróżnicowane objawy jest chorobą, która może zostać wykryta przez wielu lekarzy różnych specjalizacji.
Badanie prenatalne powinno być przeprowadzone bardzo skrupulatnie w poszukiwaniu wad różnych narządów. Jeśli takie zostaną wykryte, powinny podlegać dalszym konsultacjom u odpowiednich specjalistów.
W przypadku wczesnego wykrycia TSC szczególną rolę należałoby przypisać dokładnemu wykonania badania ECHO serca. Podejrzenie jakiejkolwiek wady serca powinno zawsze podlegać pogłębionej diagnostyce i konsultacji kardiologicznej nastawionej zarówno na diagnostykę izolowanych wad serca (np. ubytki w przegrodach, wady zastawek), jak i wad obejmujących składową większych zespołów, których przykładem jest TSC.
Ginekolog już w okresie prenatalnym na podstawie wykrytych w ECHO serca płodu guzów powinien podejrzewać tę jednostkę chorobową. Szybko wykryte zmiany patologiczne zmuszają lekarza do częstszej kontroli płodu; takie działanie umożliwia wcześniejsze przewidywanie powikłań i możliwą ich eliminację przez odpowiednią opiekę medyczną.
Neonatolodzy, pediatrzy badający noworodki powinni zwrócić szczególną uwagę na zmiany skórne, które mogę być obecne od urodzenia: znamiona bezbarwne, skórę szagrynową czy płaskie włókniaki czoła (10). Dokładne badanie przedmiotowe noworodka jest jednym z bardzo istotnych elementów, dostarczającym często informacji niezbędnych do postawienia odpowiedniego rozpoznania.
Neurolodzy prowadzą diagnostykę poprzez odpowiednie badania (m.in. EEG, MR mózgu) i ustalają profilaktykę lub odpowiednie leczenie takich powikłań jak napady padaczkowe.
Wraz z wiekiem pacjenta ze stwardnieniem guzowatym, wymaga on kontroli u specjalistów coraz to innych dziedzin medycyny: nefrologów, okulistów, pulmonologów, dermatologów, a niekiedy nawet chirurgów. W tabeli 2 przedstawiono zalecane badania kontrolne na podstawie Yatesa (11).
Tab. 2. Zalecane badania kontrolne (11)
Narząd lub objawy kliniczneBadanie diagnostyczneWskazania
Zmiany wewnątrzczaszkoweKT lub MR mózguPotwierdzenie diagnozy
Podejrzenie SEGA
Zalecane co 1-3 lata u dzieci, rzadziej u dorosłych, nadzór dla SEGA, ale nieprzyjęte powszechnie
PadaczkaEEGStopień ewaluacji napadów padaczkowych. Może być wymagane przedłużone monitorowanie za pomocą telemetrii lub wideo
Rozwój psychoruchowyOcena rozwoju odpowiednia do wiekuPrzy diagnozie
Powtórna ocena u dzieci prezentujących cechy opóźnienia w okresie przedszkolnym i przełomów rozwojowych
SkóraDokładne badanie z użyciem lampy WoodaWstępna ocena diagnostyczna
OczyBadanie dna okaPotwierdzenie diagnozy
SerceEchokardiograficzne badanie sercaPotwierdzenie diagnozy u dzieci
Objawy sugerujące obecność mięśniaków
EKGPrzy diagnozowaniu jako badanie podstawowe
Arytmia
Przed operacją
PłucaKT klatki piersiowejU bezobjawowych dorosłych kobiet – jednorazowo w diagnostyce
U kobiet z objawami klinicznymi LAM – co 6-12 miesięcy
Badania czynnościowe płucU kobiet z objawami klinicznymi LAM – co 6-12 miesięcy
NerkiUSGU wszystkich nowo zdiagnozowanych dzieci
U dzieci starszych i dorosłych co 1-3 lata
Ocena funkcji nerekU dzieci z wielotorbielowatością nerek
U dorosłych ze znacznie uszkodzonymi nerkami
EKG – elektrokardiografia; EEG – elektroencefalografia; KT – tomografia komputerowa; LAM – lymphangioleiomyomatoza; MRI – rezonans magnetyczny; SEGA – podwyściółkowy gwiaździak olbrzymiokomórkowy
Niezwykle istotny jest fakt, że na każdym etapie rozwoju i wzrostu pacjentów pojawiają się charakterystyczne, różnorodne objawy umożliwiające rozpoznanie – jednak by dobrze zdiagnozować takiego chorego, należy spojrzeć na niego holistycznie, biorąc pod uwagę wszystkie schorzenia, jakie prezentuje.
Stwardnienie guzowate bez wątpienia jest interdyscyplinarną jednostką chorobową.
Reklama
Piśmiennictwo
1. Dobrzańska A, Ryżko J: Pediatria. Podręcznik do Lekarskiego Egzaminu Końcowego i Państwowego Egzaminu Specjalizacyjnego. [W:] Jóźwiak S, Gołębiewska M (red.): Wybrane zagadnienia neurologii dziecięcej. Wyd. II. Elsevier Urban & Partner, Wrocław 2014: 961-962. 2. Jóźwiak S, Kawalec W, Dłuzewska J: Cardiac tumours in tuberous sclerosis: their incidence and course. Eur J Pediatr 1994; 153(3): 155-157. 3. Kliegman RM, Stanton BF, St. Geme JW et al.: Nelson Textbook of Pediatrics. [In:] Sahin M (ed.): Neurocutaneous syndromes. 19th ed. Elsevier Saunders, Philadelphia 2011: 2049-2050. 4. Barkovich AJ, Koch BL, Moore KR: Diagnostic Imaging: Pediatric Neuroradiology. [In:] Vezina G (ed.): Multiple Regions, Brain. 2nd ed. Elsevier, Philadelphia 2015: 10-13. 5. Park SH, Pepkowitz SH, Kerfoot C et al.: Tuberous sclerosis in a 20-week gestation fetus: immunohistochemical study. Acta Neropathol 1997; 94(2): 180-186. 6. Crino PB, Nathanson KL, Henske EP: The tuberous sclerosis complex. N Engl J Med 2006; 355(13): 1345-1356. 7. Roach ES, Gomez MR, Northrup H: Tuberous sclerosis complex consensus conference: revised clinical diagnostic criteria. J Child Neurol 1998; 13(12): 624-628. 8. Hinton R, Parkash A, Romp RL et al.: Cardiovascular Manifestations of Tuberous Sclerosis Complex and Summary of the Revised Diagnostic Criteria and Surveillance and Management Recommendations From the International Tuberous Sclerosis Consensus Group. J Am Heart Assoc 2014; 3(6): e001493. 9. Geva T, Santini F, Pear W et al.: Cardiac rhabdomyoma. Rare cause of fetal death. Chest 1991; 99(1): 139-142. 10. Schwartz AR, Fernandez G, Kotulska K et al.: Tuberous sclerosis complex: advances in diagnosis, genetics and management. J Am Acad Dermatol 2007; 57: 189. 11. Yates JRW: Tuberous sclerosis. Eur J Hum Genet 2006; 14: 1065-1073.
otrzymano: 2016-06-01
zaakceptowano do druku: 2016-06-30

Adres do korespondencji:
*Katarzyna Jończyk-Potoczna
Zakład Radiologii Pediatrycznej UMP
ul. Szpitalna 27/33, 60-572 Poznań
tel.: +48 (61) 849-15-97
e-mail: jonczyk@ump.edu.pl

Nowa Pediatria 3/2016
Strona internetowa czasopisma Nowa Pediatria

Zamów prenumeratę

Serdecznie zapraszamy do
prenumeraty naszego czasopisma.

Biuletyn Telegram*

W celu uzyskania najnowszych informacji ze świata medycyny oraz krajowych i zagranicznych konferencji warto zalogować się w naszym
Biuletynie Telegram – bezpłatnym newsletterze.*
*Biuletyn Telegram to bezpłatny newsletter, adresowany do lekarzy, farmaceutów i innych pracowników służby zdrowia oraz studentów uniwersytetów medycznych.
- reklama -

Strona główna | Reklama | Kontakt
Wszelkie prawa zastrzeżone © 1990-2017 Wydawnictwo Medyczne Borgis Sp. z o.o.
Chcesz być na bieżąco? Polub nas na Facebooku: strona Wydawnictwa na Facebooku
polityka cookies