Chcesz wydać pracę habilitacyjną, doktorską czy monografię? Zrób to w Wydawnictwie Borgis – jednym z najbardziej uznanych w Polsce wydawców książek i czasopism medycznych. W ramach współpracy otrzymasz pełne wsparcie w przygotowaniu książki – przede wszystkim korektę, skład, projekt graficzny okładki oraz profesjonalny druk. Wydawnictwo zapewnia szybkie terminy publikacji oraz doskonałą atmosferę współpracy z wysoko wykwalifikowanymi redaktorami, korektorami i specjalistami od składu. Oferuje także tłumaczenia artykułów naukowych, skanowanie materiałów potrzebnych do wydania książki oraz kompletowanie dorobku naukowego.

© Borgis - Medycyna Rodzinna 1/2003, s. 18-19
Romana Chmara-Pawlińska
Menopauza a terapia fitohormonalna
Menopause and Phytohormonal Therapy
z Katedry Biologii Stosowanej i Eksperymentalnej, Zakładu Biologii Człowieka, Uniwersytetu Opolskiego
Summary
Menopause is a natural biological process in which menses disappears. According to the WHO report „Research on the menopause in the 1990s” – it is a period of time consisting of 3 stages: premenopause, perimenopause and postmenopause, otherwise called the climacteric.
Phytohormonal therapy, applied at the time, might be very helpful in the relief of many disturbances, typical for that period of life.
Menopauza jest naturalnym procesem biologicznym, w którym – w skutek osłabienia funkcji hormonalnej jajników – następuje zanik menstruacji (11). Ten najbardziej zadziwiający element fizjologii ciała kobiety jakim jest zanik płodności na długo przed końcem życia nie doczekał się jak do tej pory ewolucyjnego wyjaśnienia. Nic więc dziwnego, że podejrzewano wiele prób w tym kierunku. Jedną z nich jest tzw. hipoteza babci.
Zakłada ona, że menopauza jest ewolucyjnie rozwiniętą adaptacją kobiet. Hipoteza ta opiera się na założeniu, że „chowanie” już urodzonych dzieci i wnuków jest bardziej dla kobiety korzystne z reprodukcyjnego punktu widzenia niż rodzenie dalszych dzieci w późniejszym wieku.
Jeszcze inne wyjaśnienie menopauzy zakłada, że rodzenie i karmienie dużej liczby dzieci we wczesnym okresie dojrzałości drenuje biologiczne zasoby organizmu kobiety, prowadząc do zaprzestania reprodukcji na długo przed końcem życia (4).
Hipotezy te budzą zastrzeżenia i wymagają z całą pewnością dalszych badań. Wg raportu WHO „Research on the menopause in the 1990s” (15) przyjmujemy definicje premenopauza to podział między okresem pełnej reprodukcji a menopauzą, rozpoczyna się mniej więcej 2 lata przed menopauzą. Perimenopauza – okres rozpoczynający się krótko przed menopauzą i trwający rok po jej wystąpieniu. Postmenopauza to okres liczony od zaprzestania miesiączkowania. Okresy te możemy określić jako klimakterium (przekwitanie).
Menopauzę rozpoznajemy, gdy u kobiety po 40 roku życia przez ponad 6 miesięcy nie występują samoistne krwawienia miesięczne i stężenie FSH przekracza 30 j/l a stężenie estradiolu jest mniejsze niż 30 pg/ml. (6, 7, 9) W krajach rozwiniętych gospodarczo u kobiet menopauza występuje w wieku około 51 lat, natomiast w Polsce okres ten przypada na ok. 49 rok życia. Czynnikami przyspieszającymi menopauzę, co naukowo zostało potwierdzone, jest przede wszystkim palenie papierosów (5). W dalszej kolejności niski poziom socjoekonomiczny, niepłodność i krótsze cykle miesiączkowe (3).
Znawcy tematu m.in. Brambilla i Mc Kinlay (1989), Saberon i wsp. (1966) oraz Van Keep i wsp. (1979) przyjmują, że zaburzenia okresu menopauzy dotyczą wszystkich aspektów biologicznych kobiety. Obserwowanymi zmianami są m.in. zmiany endokrynologiczne. W czasie menopauzy w organizmie obniżenie poziomu estrogenów prowadzi do rozregulowania sprzężenia zwrotnego jajników z podwzgórzem i przysadką. Efektem tego procesu mogą być tzw. uderzenia gorąca lub nadmierne pocenie się. Objawy te stają się często przyczyną nagłego dyskomfortu, któremu towarzyszą: zawroty głowy, nudności zmiany typu osteopenii i osteoporozy, a także wzrost ciśnienia tętniczego (3). Jednakże wpływ menopauzy na ciśnienie krwi pozostaje kontrowersyjny (12). Zmiany związane zarówno z menopauzą, jak i ciśnienie krwi podlegają wpływom takich czynników jak; masa ciała, palenie tytoniu i przynależność do klasy społeczno-ekonomicznej.
Chociaż menopauzę uważano za synonim zaburzeń psychonerwicowych trudno jest rozróżnić, który z objawów jest wynikiem zmian hormonalnych, który procesem inwolucji, a który niedostrojenia psychicznego do normalnych dla tego wieku warunków życia. Kobiety bowiem w okresie klimakterium są mniej odporne na stres. Wiele z nich wykazuje nerwowość (łatwą pobudliwość) umysłowy i fizyczny niepokój (odczucie niepewności, strach i zmniejszenie poczucia własnej wartości), drażliwość (niekontrolowany płacz, częsty gniew i złość) i depresję (niezdolność do podejmowania decyzji, apatię, zwolnienie psychomotoryczne, utratę libido i reakcji hormonalnych (14).
Osiągnięcie równowagi hormonalnej trwa u kobiety około 8-10 lat. Wszystkie przykre objawy, a często bardzo niebezpieczne dla zdrowia, można złagodzić stosując leki pochodzenia roślinnego. Szczególnie zalecane wtedy, gdy istnieją przeciwwskazania do bardziej radykalnych kuracji lub gdy kobiety z różnych powodów nie chcą stosować hormonalnej terapii zastępczej (HTZ). Terapię można przeprowadzić stosując:
Menofem czyli standaryzowany wyciąg z kłącza rośliny pluskwica groniasta (Cimicifuga Racemosa). Działa ona w organizmie jak naturalny modulator receptora estrogenowego (fitosterogen), łagodnie wpływając na gospodarkę hormonalną. Jednocześnie obok korzystnego wpływu na fizyczne i psychiczne samopoczucie kobiety poprawia się kondycja błony śluzowej pochwy, co z pewnością poprawia komfort życia płciowego.
Soyfem – standaryzowany wyciąg z nasion soi. W preparacie tym substancjami aktywnymi zaliczanymi do izoflawonów są: genisteina i daidzeina. Odznaczają się one zdolnościami do wiązania z receptorami estrogenowymi, dlatego preparat możemy zaliczyć do fitoestrogenów.
Tak więc natura ma gotowe podpowiedzi jak załagodzić dolegliowści klimakterium.
Piśmiennictwo
1. Brambilla DJ., Mc Kinlay SM.: A prospective study of factors affecting age at menopause.: J. Clin Epidemiol. 1989; 42:1031-1039. 2. Dawkins R.: The selfish gene. Oxford; Oxford University Press,1976. 3. Ginsberg J.: What determines the age at the manopause? Br. Med. J 1991, 302:1288-1289. 4. Hill K., Hurtado A.M. The evolution of premature reproductive senscense and menopause in human females Human Nature, 1991, 2:313-350. 5. How E.G. et al.: Effects of age, cigarette smoking and other factors on fertility: findings in a large prospective study. Br. Med. J. 1985, 290:1697-702. 6. Klein N.A. et al.: Decreased inhibin B secretion is older, orulatory women. J.Clin. Endoerinol. Metab. 1996, 81: 2742-2745 7. Mc Naughton J. et al.: Age related changes in follicle stimulating hormon, luteinizing hormone, aestradiol and immunoreactive inhibin in women of reproductive age. Clim. Endocrinal. 1992, 36:339-345. 8. Pattinson HA. et al.: The effect of cigarette smoking on orarian function and early pregnancy outcome of un vitro treatment, Fertil Steril 1991, 55:780-783. 9. Scaglin HM. et al.: LH and FSH secretion and responsiveness in women of old age. Acta Endoerinal, 1976. 10. Soberon J. et al.: Relation of parity to age at menopouse.: Am J Obstet Gynecol 1966, 96:96-100. 11. Snowers MR., La Pietra MT.: Menopausa. It is epidemiology and potential association with chronic disease. Epidemial. Rev. 1995, 17:287-302. 12. Taylor R.D. et al.: Menopausal hypertension: a critical study. Am. J. Med. Sci, 1947, 213:475- 476. 13. Van Keep PA. et al.: Factors affecting the age at menopause. J. Biosoc Sci 1979, Suppl 6:37-55. 14. Winokur G.: Depression in the menopause. Am. J. Psychiatry. 1973, 130-93. 15. World Health Organisation Research on the Menopause in the 1990s. Report of a WHO Scientific Group. WHO Technical Report Series No. 866, 1996.
Medycyna Rodzinna 1/2003
Strona internetowa czasopisma Medycyna Rodzinna