Chcesz wydać pracę doktorską, habilitacyjną czy monografię? Zrób to w Wydawnictwie Borgis – jednym z najbardziej uznanych w Polsce wydawców książek i czasopism medycznych. W ramach współpracy otrzymasz pełne wsparcie w przygotowaniu książki – przede wszystkim korektę, skład, projekt graficzny okładki oraz profesjonalny druk. Wydawnictwo zapewnia szybkie terminy publikacji oraz doskonałą atmosferę współpracy z wysoko wykwalifikowanymi redaktorami, korektorami i specjalistami od składu. Oferuje także tłumaczenia artykułów naukowych, skanowanie materiałów potrzebnych do wydania książki oraz kompletowanie dorobku naukowego.

© Borgis - Medycyna Rodzinna 1/2003, s. 47-48
Tadeusz Parnowski
Choroba Alzheimera
Alzheimer´s disease
z Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie
Summary
Alzheimer´s disease is the most commor form of dementia, with insidious onset and progressive nature. The disease has devastating effects on the patient´s and ability to cope with daily life.
The article deals with the recognition and management of Alzheimer´s disease in the elderly.
1 ***
Choroba Alzheimera należy do grupy chorób otępiennych występujących zazwyczaj u osób powyżej 60. roku życia. Jest to choroba przewlekła i postępująca, w przebiegu której zaburzone są takie funkcje poznawcze, jak: pamięć, myślenie, orientacja, rozumienie, liczenie, zdolność uczenia się, funkcje językowe, zdolność do porównywania, oceniania i dokonywania wyborów.
Upośledzeniu funkcji poznawczych towarzyszy zwykle, a czasami je poprzedza, obniżenie kontroli nad reakcjami emocjonalnymi, społecznymi, zachowaniem i motywacją.
Pierwsze stadium
U niektórych chorych mogą występować zaburzenia mowy: trudności w odnalezieniu właściwego słowa, ubożenie języka. Zaczynają się zaburzenia pamięci, które mogą objawiać się zadawaniem tych samych pytań czy gubienia przedmiotów. Pojawiają się problemy w pracy, trudności w prowadzeniu samochodu (drobne stłuczki). Innym znakiem dla otoczenia i rodziny jak fakt, iż chory zmienia swój stosunek do najbliższych, odsuwa się od nich. Chory przestaje interesować się tym, co dotychczas sprawiało mu radość i satysfakcję. Chorobę może poprzedzać depresja, która może również być jej pierwszym objawem.
Bardzo często chory zaczyna zdawać sobie sprawę, że coś się z nim dzieje. Jednak wielu pacjentów uważa, iż nie ma powodów do obaw. W tym okresie w badaniu klinicznym oraz w badaniach dodatkowych można stwierdzić odchylenia od normy. Jest to również moment, w którym powinno się rozpocząć leczenie dostępnymi na rynku środkami. W Polsce, podobnie jak na całym świecie, są już leki łagodzące objawy choroby Alzheimera (Aricept i Exelon 70%, oraz Reminyl). W przeprowadzonych badaniach klinicznych wykazano, że poprawiają one funkcje poznawcze (pamięć), codzienne funkcjonowanie i jakość życia pacjentów.
Pierwsze stadium choroby Alzheimera trwa od 2 do 4 lat.
Cechy charakterystyczne dla drugiego stadium choroby Alzheimera są następujące:
– często znaczna utrata wagi (nawet do 10 kg),
– poważne kłopoty w zakresie codziennego funkcjonowania i samodzielności (ubieranie się, jedzenie, higiena),
– dalsze pogarszanie pamięci,
– apatia, depresja lub zupełnie odwrotnie: silne pobudzenie, agresja, podejrzliwość.
W tym okresie chory już nie czyta, nie rozumie treści filmów, nie jest w stanie śledzić toku rozmowy. U niektórych pojawiają się bardzo duże problemy z mówieniem, jedzeniem sztućcami (bardzo często chory musi być karmiony), rozpoznawaniem najbliższych. Wtym stadium większość chorych nie kontroluje już potrzeb fizjologicznych. Chory przestaje rozumieć znaczenie różnych wydarzeń. Nie pozwala zmieniać ubrania, myć się, nie rozumiejąc znaczenia tych czynności. Bardzo często chory nie rozpoznaje nie tylko opiekuna, ale również swojego odbicia w lustrze.
Pojawiają się trudności w poruszaniu, które mogą być spowodowane występującym w tym stadium zespołem objawów przypominających chorobę Parkinsona. Ta faza może trwać od 2 do 4 lat.
Ostatnie stadium choroby, to czas kiedy chory już nie chodzi, leży w łóżku, nie mówi, nie kontroluje zwieraczy. Chory nie ma kontaktu z otoczeniem. Stadium to trwa od roku do 3 lat.
Każdy pacjent choruje inaczej, ma inne objawy, które pojawiają się w różnej kolejności. Również czas trwania choroby jest różny u poszczególnych pacjentów i co się z tym wiąże – czas trwania poszczególnych etapów choroby jest również inny.
Patogeneza
Badania wykazały, iż choroba ma podłoże genetyczne, jednakże czynniki środowiskowe nie pozostają bez znaczenia. Do chwili obecnej odkryto cztery geny główne oraz kilka genów o mniejszym znaczeniu. Wprzypadku postaci choroby Alzheimera o wczesnym początku (przed 60. rokiem życia), obecność określonego genu ma charakter determinujący, szczęśliwie jedynie 5% przypadków ma taki przebieg.
W 95% mamy do czynienia z postacią o późnym początku (po 60. roku życia), charakterystycznymi cechami choroby Alzheimera są: odkładanie się amyloidu wokół komórek nerwowych (neuronów) i w ścianach naczyń krwionośnych mózgu oraz obecność zwyrodnienia włókienkowego (nerurofibrylarnego) w obrębie neuronów. Obie patologiczne zmiany prowadzą do uszkodzenia komórek nerwowych, w wyniku czego dochodzi do obniżenia poziomu substancji neuroprzekaźnikowych (czyli substancji odpowiedzialnych za przekazywanie bodźców pomiędzy komórkami).
W procesach pamięci najważniejszą rolę odgrywa acetylocholina i to właśnie jej spadek jest stwierdzany w przebiegu choroby Alzheimera.
Występowanie
Choroba Alzheimera stanowi połowę przypadków otępień wśród osób w wieku ponad 65 lat. W Polsce osób w wieku 65-79 lat jest ponad 4 miliony. Obecnie szacuje się, iż ludzi chorych na otępienie jest w Europie około 16 mln, w Polsce – 400 tysięcy. Z tej liczby ponad 200 tysięcy to chorzy na chorobę Alzheimera.
Szacuje się, że 5% ludzi w wieku ponad 65 lat – czyli co dwudziesta osoba – cierpi na chorobę Alzheimera. Otępienie dotyka ponad 25% osób w wieku 85 lat i starszych oraz 33 do 50% osób mających 90 i więcej lat. Występowanie wszystkich rodzajów otępień rośnie wraz z wiekiem. Częstość występowania choroby Alzheimera podwaja się po 65. roku życia co 4,5 roku.
Medycyna Rodzinna 1/2003
Strona internetowa czasopisma Medycyna Rodzinna