Artykuły w Czytelni Medycznej o SARS-CoV-2/Covid-19

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Postępy Fitoterapii 4/2016, s. 332-337
*Anna Nowak, Magdalena Popko, Adam Klimowicz
Preparaty pochodzenia roślinnego w pielęgnacji skóry u chorych z łuszczycą
Plant origin preparations applied in the skin care of psoriatic patients
Katedra i Zakład Chemii Kosmetycznej i Farmaceutycznej, Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie
Kierownik Zakładu: prof. dr hab. n. med. Adam Klimowicz
Streszczenie
Łuszczyca jest przewlekłą, zapalną, nawrotową chorobą skóry, która występuje u około 1-3% populacji rasy kaukaskiej. W znaczący sposób ogranicza funkcjonowanie pacjenta w rodzinie i w społeczeństwie, bowiem ze względu na charakter objawów jest on negatywnie postrzegany przez otoczenie. Choroba ta może być także powodem zaburzeń emocjonalnych, a nawet depresji. W celu poprawy stanu skóry bardzo istotna jest jej codzienna pielęgnacja, obejmująca nawilżanie i natłuszczanie preparatami zawierającymi substancje lipidowe i w znacznym stopniu wiążące wodę. Preparaty te chorzy powinni stosować codziennie, także w okresach remisji, ponieważ niezależnie od stopnia nasilenia zmian skórnych, suchość skóry jest duża, szczególnie w miejscach zmienionych chorobowo. Celem leczenia i pielęgnacji jest uzyskanie jak najdłuższego okresu remisji choroby. W pracy omówiono wybrane substancje pochodzenia naturalnego wykorzystywane w pielęgnacji i leczeniu objawów łuszczycy. Obejmują one oleje roślinne, bogate w niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe, takie jak olej lniany czy olej z ogórecznika lekarskiego. Wśród surowców roślinnych, które mogą mieć wpływ na pielęgnację skóry łuszczycowej, zostały opisane m.in. dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum) i aloes zwyczajny (Aloe vera), a także niektóre olejki eteryczne.
Summary
Psoriasis is a chronic, inflammatory, recurrent disease found in about 1-3% Caucasians. It significantly reduces the patient’s functioning in the family and in community – the main reason are the symptoms not positively perceived by the people. The disease could lead to emotional disorders or even to depression. To improve the skin condition, the everyday care including moisturizing and oiling by applying the products containing both lipid and substantially retaining water substances, seems to be important. Such regimen should be applied every day, also during remission-periods, because the skin dryness is significant regardless of an intensity of the lesions, particularly in affected skin. The purpose of the treatment and skin care is to obtain in psoriatic patients the remission as long as possible. In the paper certain substances of natural origin, applied in skin care and to treat the symptoms of psoriasis, are described. They include plant oils rich in essential fatty acids, for example linseed oil and/or boraginis oil. Among the plant materials which can impact psoriatic skin care, St. John’s worth (Hypericum perforatum), Aloe vera as well as essential oils are also described.
Wstęp
Łuszczyca jest przewlekłą, zapalną, nawrotową i niezakaźną chorobą skóry, która występuje u około 1-3% populacji rasy kaukaskiej (1-4), z taką samą częstością u obu płci i może się ujawnić w każdym wieku. W jej etiopatogenezie, która pomimo licznych badań nie jest do końca poznana, odgrywają rolę zarówno czynniki genetyczne, immunologiczne, jak i środowiskowe (5-8). Jest chorobą niestwarzającą bezpośredniego zagrożenia dla życia, ale ze względu na charakter objawów jest negatywnie postrzegana przez otoczenie. Długotrwałe, uciążliwe i mało efektywne leczenie obniża komfort życia chorego i jego najbliższych (9, 10). W leczeniu łuszczycy wykorzystuje się przede wszystkim leki syntetyczne. Zastosowanie substancji pochodzenia naturalnego, takich jak oleje roślinne, rybie czy różnego rodzaju wyciągi z roślin, może odegrać znaczącą rolę w leczeniu oraz codziennej pielęgnacji skóry objętej zmianami zapalnymi, zaś aplikowane w aromaterapii olejki eteryczne mogą korzystnie wpłynąć na stan psychiczny i samopoczucie chorego (11).
Typy łuszczycy i objawy kliniczne
Ze względu na czas wystąpienia pierwszych objawów, wyróżnia się dwa typy łuszczycy: typ I i typ II. Typ I – młodzieńczy, w którym początek choroby przypada zazwyczaj na okres między 20. i 40. rokiem życia. Choroba ma ciężki przebieg i charakteryzuje się dużą opornością na leczenie. Ten typ łuszczycy związany jest z dziedziczeniem autosomalnym dominującym, u większości pacjentów można potwierdzić obecność antygenu HLA-Cw6. Typ II – dorosłych, ujawniający się u osób powyżej 40. roku życia, cechuje się brakiem zwiększonego ryzyka zachorowań w rodzinie; łuszczyca przebiega łagodniej, mimo że jest większe prawdopodobieństwo zajęcia stawów i paznokci. Najczęstszym antygenem związanym z tą postacią choroby jest HLA-Cw2 (1, 6, 12, 13).
Łuszczyca przebiega ze zwiększoną proliferacją naskórka, która, w połączeniu z procesem zapalnym, prowadzi do wystąpienia zmian na skórze o różnym nasileniu. Pierwotnym wykwitem jest grudka barwy czerwonej lub czerwonobrunatnej, różnej wielkości, wyraźnie odgraniczona od otoczenia, pokryta mniej lub bardziej nawarstwioną srebrzystobiałą łuską. Przy zadrapaniu łuski odpadają, tworząc cienkie płatki przypominające zeskrobiny ze świecy, następnie uwidacznia się lśniąca powierzchnia (objaw świecy stearynowej) oraz punkcikowate krwawienie (objaw Auspitza). Cechą charakterystyczną jest także rozwój zmian łuszczycowych w miejscu urazu skóry (objaw Köbnera). W zależności od wielkości wykwitów wyróżnia się łuszczycę: punkcikowatą, kropelkowatą, pieniążkowatą, plackowatą, geograficzną oraz erytrodermię łuszczycową (13, 14).
Klinicznie wyróżniamy cztery podstawowe typy łuszczycy: zwykłą, krostkową, stawową i erytrodermię.
Łuszczyca zwykła
Zmiany łuszczycowe są typowe, wykwitem pierwotnym jest grudka, która, rozszerzając się obwodowo, tworzy rumieniowo-złuszczającą blaszkę łuszczycową pokrytą łuską. W typowym obrazie zmiany chorobowe zajmują łokcie, kolana oraz okolicę lędźwiowo-krzyżową kręgosłupa, występują również na odsłoniętych częściach ciała: owłosionej skórze głowy, dłoniach, paznokciach, rzadziej twarzy, będąc często przyczyną napiętnowania, a przez to prowadząc do istotnego obniżenia jakości życia osób chorujących na łuszczycę (5, 13, 14).
Łuszczyca krostkowa
Morfologia zmian skórnych jest odmienna niż w łuszczycy zwykłej – charakteryzuje się pojawieniem drobnych krost, zlokalizowanych na podłożu rumieniowo-złuszczającym lub na skórze niezmienionej chorobowo. Krosty są jałowe, powstają w wyniku nagromadzenia leukocytów wielojądrzastych w górnych warstwach naskórka. Zmiany chorobowe mogą lokalizować się w różnych okolicach ciała, najczęściej jednak obserwuje się zajęcie części dłoniowej i podeszwowej stóp (13, 15).
Łuszczyca stawowa
Rozwija się u 5-30% pacjentów ze zmianami skórnymi, a u 10-15% dolegliwości stawowe wyprzedzają zmiany skórne nawet o wiele lat. Łuszczycowe zapalenie stawów jest zapaleniem seronegatywnym, co oznacza, że w surowicy chorych nie wykrywa się czynnika reumatoidalnego klasy IgM. Zapalenie stawów może rozwinąć się bez zmian skórnych i odwrotnie (14, 15).
Erytrodermia łuszczycowa
To zlewne, złuszczające zapalenie skóry – może rozwinąć się samoistne lub być sprowokowane czynnikami wyzwalającymi. Występuje zaczerwienienie i nacieczenie skóry całego ciała (według definicji > 90%) z nasilonym złuszczaniem, zwłaszcza w obrębie dłoni i stóp, także świąd o różnym nasileniu i podwyższona temperatura ciała (16, 17).
Metody leczenia łuszczycy
Łuszczyca zwykła nie jest chorobą zagrażającą życiu, niemniej, jak wspomniano poprzednio, w znaczny sposób ogranicza funkcjonowanie pacjenta w rodzinie i społeczeństwie. Może być także powodem zaburzeń emocjonalnych, a nawet depresji. Bardzo istotne są codzienna pielęgnacja i nawilżanie skóry. Stosuje się preparaty o działaniu nawilżającym i natłuszczającym, zawierające substancje lipidowe i w znacznym stopniu wiążące wodę. Preparaty te chorzy powinni stosować codziennie, także w okresach remisji (18).
Leczenie zależy od nasilenia i rozległości zmian skórnych, z uwzględnieniem chorób współistniejących i przeciwwskazań. Podstawową rolę w większości przypadków odgrywa terapia miejscowa, w której stosuje się preparaty zawierające cygnolinę, pochodne witaminy D3, a także kortykosteroidy o różnym stężeniu w postaci kremów, maści i roztworów oraz preparaty keratolityczne z kwasem salicylowym, mocznikiem (3).
Fototerapia wykorzystuje korzystny wpływ promieni UV na zmiany łuszczycowe. Najczęściej stosuje się naświetlania pełnym spektrum UVB 290-320 nm lub wąskim pasmem 311 nm, natomiast naświetlania promieniowaniem UVA połączone są zwykle z doustnym lub zewnętrznym stosowaniem psoralenów – metoda PUVA (3, 19).
Leczenie ogólne stosuje się w przypadkach ciężkich i opornych na leczenie miejscowe odmian łuszczycy. Obejmuje ono podawanie retinoidu, metotreksatu, cyklosporyny A. W ostatnim okresie obserwuje się jednak gwałtowny rozwój leków biologicznych. Z uwagi na bardzo wysoki koszt takiego leczenia, terapia ta, pomimo dobrej skuteczności, nie jest, jak na razie, jeszcze powszechnie dostępna. Stosuje się ją przede wszystkim u pacjentów, u których wyczerpano inne możliwości terapeutyczne (3, 20, 21).
Łuszczyca jest nadal chorobą nieuleczalną, na którą bardzo niekorzystny wpływ wywierają różnorodne czynniki wewnątrz- i zewnątrzustrojowe. Odpowiednia pielęgnacja, unikanie czynników prowokujących oraz systematyczne leczenie miejscowe i ogólnoustrojowe pozwalają na osiągnięcie dłuższych okresów remisji i w efekcie znaczącej poprawy jakości życia (14).
Surowce naturalne w leczeniu łuszczycy
Surowce pochodzenia naturalnego, wykorzystywane w leczeniu łuszczycy, mają za zadanie przede wszystkim łagodzenie objawów zmienionej chorobowo skóry. Są one najczęściej stosowane profilaktycznie do codziennej pielęgnacji skóry, ale także jako preparaty wspomagające leczenie farmakologiczne.
Oleje naturalne
Oleje roślinne są tłuszczami pochodzenia roślinnego, które w temperaturze pokojowej zachowują ciekłą konsystencję. Niektóre oleje roślinne ze względu na skład mogą być stosowane w dermatologii, ponieważ zawierają niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe (NNKT), zwane niekiedy witaminą F. Do najważniejszych związków z tej grupy zaliczamy: kwas oleinowy, kwas linolowy, kwas α-linolenowy, kwas γ-linolenowy oraz kwas arachidonowy. Kwasy te pełnią bardzo ważną rolę w produkcji sebum (łoju) naskórka, a także wpływają na gospodarkę lipidową, bowiem wchodzą w skład cementu międzykomórkowego warstwy rogowej oraz są prekursorami prostaglandyn. Ich niedobór w skórze prowadzi do zaburzenia procesu keratynizacji, szybszego łuszczenia się naskórka, znacznej suchości skóry oraz obniżenia odporności na zakażenie (22). Są często składnikiem emolientów stosowanych zewnętrznie w przypadku suchej i szorstkiej skóry, a także preparatów stosowanych doustnie w celu poprawy wyglądu, szczególnie skóry suchej i szorstkiej. Jednym z najważniejszych kwasów mających wpływ na stan skóry jest kwas γ-linolenowy. Jest on niezbędnym dla organizmu egzogennym nienasyconym kwasem tłuszczowym i pierwszym produktem w przemianie kwasu linolowego do kwasu dihomo-γ-linolenowego oraz kwasu arachidonowego (23). Za bogate źródło kwasu γ-linolenowego uważa się przede wszystkim: oleje z nasion ogórecznika lekarskiego, czarnej porzeczki, wiesiołka oraz olej konopny (24).

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp tylko do jednego, POWYŻSZEGO artykułu w Czytelni Medycznej
(uzyskany kod musi być wprowadzony na stronie artykułu, do którego został wykupiony)

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu wraz z piśmiennictwem , należy wprowadzić kod:

Kod (cena 19 zł za 7 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

 

 

Płatny dostęp do wszystkich zasobów Czytelni Medycznej

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu wraz z piśmiennictwem oraz WSZYSTKICH około 7000 artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 49 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

otrzymano: 2016-09-06
zaakceptowano do druku: 2016-10-15

Adres do korespondencji:
*dr inż. n. rol. Anna Nowak
Katedra i Zakład Chemii Kosmetycznej i Farmaceutycznej Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie
ul. Powstańców Wlkp. 72, 70-111 Szczecin
tel. +48 914-661-630, fax +48 914-661-849
e-mail: adklim@pum.edu.pl

Postępy Fitoterapii 4/2016
Strona internetowa czasopisma Postępy Fitoterapii