Zastanawiasz się, jak wydać pracę doktorską, habilitacyjną lub monografie? Chcesz dokonać zmian w stylistyce i interpunkcji tekstu naukowego? Nic prostszego! Zaufaj Wydawnictwu Borgis - wydawcy renomowanych książek i czasopism medycznych. Zapewniamy przede wszystkim profesjonalne wsparcie w przygotowaniu pracy, opracowanie dokumentacji oraz druk pracy doktorskiej, magisterskiej, habilitacyjnej. Dzięki nam nie będziesz musiał zajmować się projektowaniem okładki oraz typografią książki.

© Borgis - Medycyna Rodzinna 2/2017, s. 111-117
Bartosz Kulczyński, Anna Gramza-Michałowska, Marzena Grdeń
Właściwości terapeutyczne Moringa oleifera
Therapeutic properties of Moringa oleifera
Katedra Technologii Żywienia Człowieka, Wydział Nauk o Żywności i Żywieniu, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu
Summary
Moringa oleifera is a small tree belonging to the Moringaceae family. It is known as „tree of life” or „miracle tree” due its high health-promoting potential. Originally Moringa comes from India, Pakistan, Bangladesh and Afghanistan. For thousands of years it has been widely used in folk medicine. It was used in the treatment of many diseases: asthma, rhinitis, bronchitis and cholera. Chemical composition analysis showed that Moringa is a rich source of numerous bioactive compouds: flavonoids (myricetin, quercetin, kaempferol, isorhamnetin, rutin), phenolic acids (caffeic, chlorogenic, coumaric, ellagic, ferulic, gallic acids) or carotenoids (lutein, luteoxanthin, beta-carotene, zeaxanthin). It also contains components such as dietary fiber, minerals (potassium, magnesium, zinc), vitamins (A, C, niacin, pantothenic acid), alkaloids, tannins, saponins, phytates, oxalates, glucosinolates and isothiocyanates. Based on the numerous studies it can be stated that the Moringa oleifera exerts hypoglycemic, lipid lowering, antiplatelet and antihypertensive properties. Furthermore its anti-inflammatory and antimicrobial activities were confirmed.
Wprowadzenie
Moringa olejodajna (Moringa oleifera) to niewielkie drzewo należące do rodziny moringowatych (Moringaceae), obejmującej łącznie 13 gatunków: M. arborea, M. rivae, M. borziana, M. pygmaea, M. longituba, M. stenopetala, M. ruspoliana, M. ovalifolia, M. drouhardii, M. hildebrandi, M. peregrine, M. concanesis (1, 2). Ze względu na liczne właściwości prozdrowotne, nazywana jest „drzewem życia” lub „drzewem cudu”. Korzenie moringi cechują się smakiem podobnym do chrzanu, stąd jest ona również bardzo często określana drzewem chrzanowym (3). Roślina ta pochodzi z obszarów Indii, Pakistanu, Bangladeszu i Afganistanu. Głównym producentem są wspomniane Indie, gdzie jej roczną produkcję szacuje się na poziomie 1,1-1,3 mln ton (1). W wielu krajach afrykańskich, takich jak: Ghana, Nigeria, Etiopia, Malawi, wykorzystuje się ją do wzbogacania wielu produktów spożywczych, m.in. pieczywa, ciastek, jogurtów, serów, zup (2, 4). Aktualnie moringa olejodajna rozprzestrzeniona jest na terenach Filipin, Karaibów, Kambodży, Ameryki Północnej i Południowej (5). Od tysięcy lat stosowano ją w ajurwedzie (systemie medycyny indyjskiej). Cieszyła się także sporą popularnością wśród starożytnych Egipcjan, Greków i Rzymian (1). Wiele różnych części rośliny: liści, korzeni, kwiatów, nasion czy też owoców, wykorzystywano w celach terapeutycznych (5). Przypisywano im właściwości przeciwreumatyczne, bakteriobójcze, przeciwrobacze, moczopędne, wykrztuśne, przeczyszczające, przeciwzapalne oraz pobudzające (3, 6). Wykorzystywano je w leczeniu astmy, kataru, zapalenia oskrzeli czy też cholery (2). Spożywanie kory, liści i korzeni służyło poprawie trawienia (6). Moringę olejodajną stosowano także w celu zwiększenia laktacji u kobiet i dlatego też określa się ją mianem „najlepszego przyjaciela matki” (5). Moringa oleifera znalazła zastosowanie nie tylko w medycynie, lecz również w innych gałęziach życia. Drewno pozyskane z drzewa służy do produkcji niebieskich barwników. Ze sproszkowanych nasion przygotowuje się biopestycydy, nawozy oraz paszę dla zwierząt. Wykorzystuje się je również przy oczyszczaniu mętnych wód. Z liści moringi uzyskuje się biogaz. Z kolei otrzymany z nasion olej stosuje się w produkcji kosmetyków (3, 7). W dalszej części artykułu przedstawiono krótką charakterystykę botaniczną rośliny oraz skupiono się na omówieniu jej składu chemicznego i właściwości prozdrowotnych.
Charakterystyka botaniczna
Moringa oleifera jest szybko rosnącym, wiecznie zielonym drzewem liściastym, osiągającym wysokość 10-12 m. Jego średnica wynosi ok. 20-40 cm. Rośnie głównie w klimacie tropikalnym lub subtropikalnym, na terenach położonych do 2000 m n.p.m. Dla optymalnego wzrostu preferuje temperaturę w zakresie 18-28°C oraz wymaga rocznej sumy opadów na poziomie 250-3000 mm (1, 7, 8). Adaptuje się do różnych warunków glebowych, dobrze rośnie na glebach piaszczystych i gliniastych o pH 4,5-8,0 (1, 9). Nie toleruje nadmiaru wody i mrozu (9). Drzewo pokryte jest miękką, kruchą, biało-szarą korą. Charakteryzuje się opadającymi gałęziami z naprzemianległymi, eliptycznymi, jasnozielonymi liśćmi, osiągającymi 30-60 cm długości (10). Kwiaty o szerokości 2,5 cm są białe, pachnące, zebrane w wiechy. Zwisające, zielone strąki są żebrowane i mają długość 20-60 cm (3, 7). Moringa olejodajna zaczyna owocować po 6-8 miesiącach od momentu nasadzenia. Produktywność drzewa szacuje się na poziomie 45 ton strąków/hektar (10).
Skład chemiczny
Roślina jest źródłem wielu składników odżywczych. Owoce moringi są niskokaloryczne i dostarczają tylko 37 kcal/100 g. Zawierają: błonnik pokarmowy, magnez, potas i witaminę C. Liście cechują się wyższą kalorycznością (64 kcal/100 g) i dostarczają przede wszystkim wapnia, potasu, fosforu, witaminy A i C (11). Co ciekawe, w badaniach przeprowadzonych na modelu zwierzęcym zaobserwowano wysoką biodostępność folianów (ok. 82%) pochodzących z tej części rośliny (12). Z kolei nasiona są bogate w białko, tłuszcz, wapń, żelazo, fosfor oraz witaminę E (13). Wartość odżywcza poszczególnych części moringi została przedstawiona w tabeli 1. Wysoka wartość żywieniowa liści wynika z obecności wielu związków bioaktywnych. W liściach zidentyfikowano przede wszystkim flawonoidy (mirycetynę, kwercetynę, kaempferol, izoramnetynę, rutynę) oraz kwasy fenolowe (kawowy, chlorogenowy, kumarowy, elagowy, ferulowy, galusowy) (14-18). Znajdują się w nich także alkaloidy (niazyryna, marumozyd A, marumozyd B, morynginina) (19, 20), taniny, saponiny, fityniany (21), szczawiany (22), glukozynolany (23) i będące produktem ich rozkładu – izotiocyjaniany (24). Świeże liście moringi są jednocześnie dobrym źródłem karotenoidów, takich jak luteina (37 mg/100 g), β-karoten (18 mg/100 g) i zeaksantyna (6 mg/100 g) (25). Wysokie ilości karotenoidów zaobserwowano również w niedojrzałych owocach, spośród których najwięcej znajdowało się luteiny (52%). W mniejszych ilościach zidentyfikowano luteoksantynę, luteinę, zeaksantynę i β-karoten (26). Analiza składu białka liści wykazała, że najliczniej występującymi aminokwasami są: leucyna, lizyna, glicyna, walina, alanina, arginina, kwas glutaminowy oraz kwas asparaginowy (11). Liście moringi są dobrym źródłem kwasów tłuszczowych omega-3 i omega-6. Dominującymi kwasami są kwas α-linolenowy (49-59%) i kwas linolowy (6-13%). Spośród nasyconych kwasów tłuszczowych wymienia się przede wszystkim kwas palmitynowy (16-18%). Z kolei niedojrzałe strąki i kwiaty cechują się wyższą zawartością jednonienasyconych kwasów tłuszczowych (16-30%) i niższą wielonienasyconych kwasów tłuszczowych (34-47%) (27). Odmiennym profilem kwasów tłuszczowych charakteryzują się nasiona, w których dominują kwasy: oleinowy (70-80%), palmitooleinowy (6-10%), stearynowy (4-10%) i arachidonowy (2-4%) (17). Nasiona moringi są bogate w sterole roślinne, w tym głównie: β-sitosterol (46,65%), stigmasterol (19%), kampesterol (16%), Δ5-avenasterol (10,70%). W niewielkich ilościach obecne są również: klerosterol (1,95%), 24-metylenocholesterol (1,49%), stigmastanol (1,0%), Δ7-avenasterol (0,96%) oraz Δ7-kampestanol (0,5%) i 28-izoavenasterol (0,5%) (28).
Tab. 1. Wartość energetyczna i zawartość składników odżywczych w owocach, liściach i nasionach Moringa oleifera (11, 13)
Składniki*Owoce (strąki)LiścieNasiona
Energiakcal3764b/d
Białkog2,19,435,97
Tłuszcz0,21,438,67
Węglowodany8,538,288,67
Błonnik pokarmowy3,222,87
Popiół0,972,26b/d
Wapńmg30185751,67
Żelazo0,3645,2
Magnez454245
Fosfor50112635
Potas46133775
Sód429b/d
Cynk0,450,60,05
Miedź0,080,1b/d
Mangan0,261b/d
Selen ug0,70,9b/d
Witamina Cmg14151,74,5
Tiamina0,050,260,05
Ryboflawina0,070,660,06
Niacyna0,622,220,2
Kwas pantotenowy0,790,12b/d
Witamina B60,121,2b/d
Witamina Eb/db/d751,7
Folianyug4440b/d
Witamina AIU747564b/d
*Wartości wyrażono w przeliczeniu na 100 g części jadalnej surowca
Właściwości kardioprotekcyjne
Przeprowadzono szereg badań, których celem było określenie wpływu związków zawartych w Morindze olejodajnej na funkcjonowanie układu sercowo-naczyniowego. Mehta i wsp. wykonali doświadczenie, w którym badali efekt działania owoców moringi na gospodarkę lipidową organizmu (29). Zaobserwowali oni, że doustne podawanie królikom będącym na diecie wysokotłuszczowej sproszkowanych owoców w dawce 200 mg/kg masy ciała/dzień przez 120 dni, spowodowało statystycznie istotne obniżenie poziomu cholesterolu całkowitego, trójglicerydów, fosfolipidów oraz lipoprotein VLDL i LDL, przy jednoczesnym wzroście stężenia cholesterolu HDL we krwi. Działanie hipolipemiczne zostało odnotowane także na podstawie analizy zawartości cholesterolu całkowitego, trójglicerydów oraz fosfolipidów w takich tkankach, jak: aorta, wątroba i serce. Ponadto wykazano wzrost ilości wydalanego cholesterolu wraz z kałem. Działanie hipolipemiczne moringi zostało potwierdzone w eksperymencie przeprowadzonym przez Jain i wsp. (30). Autorzy badania zauważyli, że szczury z wywołaną hiperlipidemią, którym podawano metanolowy ekstrakt z liści moringi w ilości 300 lub 600 mg/kg masy ciała przez 30 dni cechowały się niższym stężeniem cholesterolu całkowitego, trójglicerydów, cholesterolu VLDL i LDL we krwi, w porównaniu do grupy kontrolnej. Obniżeniu uległa również wartość wskaźnika aterogenności. Równocześnie nastąpił wzrost poziomu cholesterolu HDL. Obniżenie poziomu lipidów we krwi zaobserwowano także w przypadku podaży ekstraktu w ilości 150 mg/kg, jednakże nie odnotowano statystycznie istotnych różnic w zawartości cholesterolu całkowitego, LDL oraz HDL. W tym samym badaniu zauważono, że podawanie ekstraktu z liści moringi spowodowało inhibicję aktywności reduktazy 3-hydroksy-3-metyloglutarylo-koenzymu A (HMG-CoA) oraz wzrost ilości cholesterolu wydalonego wraz z kałem. Tabboon i wsp. podjęli próbę wyjaśnienia mechanizmu odpowiedzialnego za właściwości hipolipemiczne liści moringi (31). W badaniu wykonanym na ludzkich komórkach nowotworu wątroby (HepG2) wykazali, że ich inkubacja z etanolowym ekstraktem spowodowała obniżenie stężenia wewnątrzkomórkowego cholesterolu. Jednocześnie dowiedli, że związki obecne w ekstrakcie spowodowały zahamowanie aktywności reduktazy HMG-CoA, wzrost aktywności receptora wiążącego lipoproteiny LDL oraz zwiększenie ekspresji genu kodującego receptor LDL i reduktazę HMG-CoA. Również Sangkitikomol i wsp. potwierdzili działanie hipolipemiczne moringi. Wykazali, że sproszkowany, metanolowo-wodny ekstrakt z liści hamuje ekspresję genów kodujących reduktazę HMG-CoA oraz receptory aktywowane przez proliferatory peroksysomów α1 (PPARα1) i γ (PPARγ) (32). Badania wykonane z udziałem kobiet w wieku postmenopauzalnym dowiodły, że codzienna podaż sproszkowanych liści moringi w ilości 7 g przez 3 miesiące spowodowała obniżenie poziomu cholesterolu całkowitego (o 14,2%), triglicerydów (o 5,9%), cholesterolu LDL (o 10,9%) oraz cholesterolu VLDL (o 5,8%), przy jednoczesnym podwyższeniu stężenia cholesterolu HDL (15,3%). W tym samym badaniu wykazano działanie hipotensyjne moringi olejodajnej. Stwierdzono, że podaż sproszkowanych liści przyczyniła się do obniżenia skurczowego (o 3,6%) i rozkurczowego ciśnienia krwi (o 4,3%) (33). Doświadczenie przeprowadzone na izolowanych mięśniach gładkich dwunastnicy szczurów wykazało, że wodny ekstrakt z liści moringi spowodował zahamowanie skurczów mięśni wywołane acetylocholiną (Ach). Dodatkowo odnotowano, że dożylne podanie szczurom ekstraktu w ilości 5-70 mg/kg masy ciała przyczyniło się do obniżenia ciśnienia tętniczego krwi. Ci sami autorzy, w celu sprawdzenia efektu przeciwnadciśnieniowego ekstraktu, przeprowadzili eksperyment z wykorzystaniem fenylofryny, powodującej skurcz naczyń krwionośnych poprzez bezpośrednie pobudzenie receptorów α-adrenergicznych w ścianie naczyń. Zaobserwowano, że podanie wyciągu z liści moringi przyczyniło się do redukcji podwyższonego ciśnienia tętniczego krwi, indukowanego wspomnianą substancją (34). Z kolei Sana i wsp. udowodnili, że również ekstrakty otrzymane z korzeni moringi cechują się działaniem hipotensyjnym (35). Arabshahi-Delouee i wsp. prowadzili badania [i]in vitro, podczas których analizowali wpływ moringi na agregację płytek krwi. Dostarczyli oni wniosków świadczących o działaniu przeciwpłytkowym składników wodnego ekstraktu z liści badanego surowca. Zaobserwowali, że ekstrakt ten hamował agregację płytek krwi, indukowaną kolagenem, difosforanem adenozyny (ADP) oraz epinefryną. W zakresie stężeń 0,2-1,0 mg ekstrakt hamował agregację płytek na poziomie 26-89% w przypadku kolagenu oraz na poziomie 21-65% w przypadku ADP. W wariancie, w którym zastosowano epinefrynę, odnotowano zahamowanie agregacji płytek na poziomie 13-38% przy zakresie stężeń ekstraktu 0,2-0,8 mg. Zwiększenie stężenia ekstraktu do poziomu 1,0 mg spowodowało prawie 100% zahamowanie agregacji płytek (36). Panda i wsp. badali właściwości kardioprotekcyjne alkaloidu indolowego, wyizolowanego z liści moringi na modelu zwierzęcym, u którego wywołano kardiotoksyczność przy użyciu izoproterenolu (19). W przeprowadzonym eksperymencie, po doustnym podaniu alkaloidu w dawce 40 mg/kg masy ciała przez 7 dni zaobserwowano poprawę wartości markerów sercowych u badanych szczurów. Zauważono statystycznie istotne obniżenie stężenia kinazy kreatynowej MB (CK-MB), troponiny T (cTnT), dehydrogenazy mleczanowej (LDH) oraz transaminazy glutaminowo-pirogronianowej (SGPT). W doświadczeniu tym odnotowano również, że szczury, które otrzymywały alkaloid, cechowały się mniejszym obszarem serca objętym martwicą (20%), w porównaniu do osobników z grupy kontrolnej (52%) (19).
Działanie hipoglikemiczne
Dotychczasowy stan wiedzy wskazuje, że Moringa oleifera wpływa korzystnie na gospodarkę węglowodanową organizmów żywych. W doświadczeniu wykonanym przez Olayaki i wsp. szczurom z cukrzycą wywołaną alloksanem podawano metanolowy ekstrakt z liści moringi w dawce 300 lub 600 mg/kg masy ciała przez 6 tygodni. Pod koniec badań zaobserwowano, że zwierzęta, które otrzymywały moringę, miały niższy poziom glukozy we krwi, w porównaniu do grupy kontrolnej. Co więcej, odnotowano, że podaż ekstraktu spowodowała statystycznie istotny wzrost stężenia insuliny we krwi. Ponadto, u suplementowanych szczurów odnotowano wzrost aktywności syntazy glikogenowej zarówno w badanych mięśniach, jak i wątrobie. Dodatkowo nastąpiło zwiększenie wychwytu glukozy oraz wzrost zapasu glikogenu w analizowanych tkankach (37). Przedmiotem badań prowadzonych przez Adisakwattana i Chanathonga było określenie wpływu ekstraktu z liści moringi na aktywność enzymów odpowiedzialnych za trawienie węglowodanów (38). Badacze dowiedli, że podaż wodnego ekstraktu spowodowała zahamowanie aktywności sacharazy (IC50 = 0,98 mg/ml). Jednocześnie, przy stężeniu 5 mg/ml, zaobserwowano inhibicję maltazy i α-amylazy trzustkowej na poziomie odpowiednio 22,3 i 5,3%. Właściwości hipoglikemiczne moringi potwierdzili również Chinedu i wsp., którzy dowiedli, że podawanie szczurom cierpiącym na cukrzycę etanolowego ekstraktu z liści w ilości 250 lub 500 mg/kg masy ciała, przyczyniło się do statystycznie istotnego obniżenia poziomu glukozy we krwi na czczo (39). W przeprowadzonym eksperymencie zaobserwowano również poprawę wartości wskaźnika HOMA-IR, stanowiącego matematyczny model oceny insulinooporności. Z kolei Gupta i wsp. wykazali hipoglikemiczne działanie metanolowego ekstraktu ze strąków moringi (40). Naukowcy udowodnili, że podawanie ekstraktu w ilości 150 lub 300 mg/kg masy ciała powoduje obniżenie poziomu glukozy we krwi oraz podwyższenie stężenia insuliny. Ponadto, badania histologiczne wykazały, że podaż ekstraktu wpłynęła na odwrócenie niekorzystnych zmian degeneracyjnych w komórkach trzustki, wywołanych streptozotocyną. Ajibola i wsp. dowiedli, że szczury z wywołaną hiperglikemią, które otrzymywały wodny ekstrakt z nasion moringi w dawce 400 mg/kg masy ciała, cechowały się niższym poziomem glukozy we krwi, w porównaniu do grupy kontrolnej. Przy dootrzewnowej podaży zaobserwowano wyższy poziom redukcji glukozy (89,6%) niż przy podaniu ekstraktu doustnie (69,7%) (41). W przeprowadzonych badaniach dostrzeżono, że ekstrakt z liści moringi hamuje tworzenie się zaawansowanych produktów glikacji (AGE), których zwiększona zawartość odgrywa rolę w rozwoju wielu chorób przewlekłych, w tym powikłań związanych z cukrzycą, takich jak choroby nerek, retinopatie czy też neuropatie. Odnotowano, że wspomniany ekstrakt w stężeniach 2,5-10,0 mg/ml hamuje tworzenie się AGE na poziomie 10-45% (32). Wyniki badań przeprowadzone na modelach zwierzęcych, wskazujące na działanie hipoglikemiczne moringi olejodajnej, zostały potwierdzone także w badaniach z udziałem ludzi. Kiranmayi i Babitha zaobserwowali, że u pacjentów, którzy suplementowali sproszkowane liście w ilości 10 g dziennie przez 20 dni, nastąpiło obniżenie poziomu glukozy we krwi na czczo o 12,84 mg/dl (42).
Właściwości przeciwzapalne
Ocena właściwości przeciwzapalnych ekstraktów otrzymanych z różnych części anatomicznych moringi była przedmiotem wielu badań. Mahajan i wsp. wykazali, że u szczurów z wywołanym artretyzmem, które otrzymywały wraz z dietą ekstrakt z nasion w dawce 100 lub 200 mg/kg masy ciała, nastąpiło zmniejszenie obrzęku łapy, indukowanego adiuwantem Freunda (CFA) (43). Co więcej, stwierdzono obniżenie stężenia czynnika reumatoidalnego (RF) oraz cytokin (TNF-α, IL-1, IL-6) we krwi. Kooltheat i wsp. zaobserwowali, że inkubowanie ludzkich makrofagów z ekstraktem z liści moringi spowodowało obniżenie produkcji czynnika martwicy nowotworu alfa (TNF-α), interleukiny 6 (IL-6) oraz interleukiny 8 (IL-8) stymulowanej lipopolisacharydem i dymem tytoniowym (44). Ponadto, ekstrakt ten przyczynił się do zahamowania ekspresji genu RelA, zaangażowanego w procesy odpowiedzi zapalnej. Tan i wsp. wykonali doświadczenie, w którym udowodnili działanie przeciwzapalne kwiatów moringi (45). Autorzy badania analizowali wpływ dodatku etanolowo-wodnego ekstraktu na sekrecję cytokin przez linię makrofagową RAW 264.7, indukowaną LPS. Dowiedli oni, że w makrofagach inkubowanych w obecności ekstraktu z kwiatów moringi nastąpiło zahamowanie wydzielania prostaglandyny E2 (PGE2), interleukiny 6 (IL-6), interleukiny 1β (IL-1 β), czynnika martwicy nowotworu alfa (TNF-α), transkrypcyjnego czynnika jądrowego kB (NF-kB) oraz cyklooksygenazy 2 (COX-2). Z kolei Araújo i wsp. zauważyli, że wodny ekstrakt z nasion moringi wykazuje aktywność przeciwzapalną w stymulowanych lipopolisacharydem mysich makrofagach, poprzez regulację produkcji tlenku azotu, TNF-α oraz IL-1 (46). Natomiast w badaniu przeprowadzonym przez Ezeamuzie i wsp. zaobserwowano, że doustna podaż ekstraktu z korzeni moringi spowodowała zmniejszenie obrzęku łapy szczurów, wywołanego przez karagenian (47).
Aktywność przeciwdrobnoustrojowa
Wykonane w ostatnich latach badania potwierdzają działanie przeciwdrobnoustrojowe moringi. Auwal i wsp. wykazali, że wodny ekstrakt z nasion hamuje wzrost bakterii, takich jak: Staphylococcus aureus, Streptococcus pyogenes, Bacillus subtilis, Corynebacterium pyogenes, Klebsiella pneumoniae, Salmonella typhi, Escherichia coli oraz Pseudomonas aeruginosa (48). Nie zaobserwowano natomiast wpływu inhibitującego na Proteus mirabilis oraz Enterobacter aerogenes. Udowodniono również działanie przeciwgrzybicze ekstraktów z nasion oraz oleju z nasion moringi wobec następujących mikroorganizmów: Fusarium oxysporum, Fusarium solani, Alternaria solani, Alternaria alternate, Rhizoctonia solani, Sclerotium rolfsii i Macrophomina phaseolina (49). Z kolei Sayeed i wsp. zauważyli, że metanolowy ekstrakt z owoców moringi hamuje wzrost zarówno bakterii: Staphylococcus aureus, Bacillus subtilis, Vibrio cholera, Bacillus cereus, Salmonella typhi, Shigella dysenteriae, Pseudomonas aeruginosa, Klebsiella species, Proteus species, jak i grzybów: Alternaria sp., Colletotrichum sp., Curvularia sp., Fusarium sp. (50). El-Mohamedy i Abdalla na podstawie przeprowadzonych badań stwierdzili, że zarówno ekstrakty z korzeni, jak i z liści moringi olejodajnej hamują wzrost testowanych grzybów: Fusarium oxysporum, Fusarium solani, Alternaria solani, Alternaria alternata, Rhizoctonia solani, Sclerotium rolfsii i Macrophomina phaseolina (51).
Podsumowanie
Moringa olejodajna od tysięcy lat była szeroko wykorzystywana w medycynie ludowej, w leczeniu wielu schorzeń. Aktualne wyniki badań wskazują na jej wysoki potencjał terapeutyczny. Przeprowadzone doświadczenia in vivo oraz in vitro potwierdzają jej działanie hipolipemiczne, przeciwpłytkowe, hipotensyjne czy też hipoglikemiczne. Ponadto udowodniono, że roślina ta wykazuje właściwości przeciwzapalne, przyczyniając się do zahamowania produkcji cytokin prozapalnych. Z kolei badania mikrobiologiczne dowiodły, że ekstrakty uzyskane z moringi hamują rozwój wielu patogennych bakterii i grzybów. Udowodniony potencjał prozdrowotny omawianej rośliny wynika z obecności w jej składzie wielu związków bioaktywnych, w tym flawonoidów, kwasów fenolowych, karotenoidów oraz steroli.
Piśmiennictwo
1. Leone A, Spada A, Battezzati A et al.: Cultivation, genetic, ethnopharmacology, phytochemistry and pharmacology of Moringa oleifera leaves: an overview. Int J Mol Sci 2015; 16: 12791-12835.
2. Razis AFA, Ibrahim MD, Kntayya SB: Health benefits of Moringa oleifera. Asian Pac J Cancer Prev 2014; 15(20): 8571-8576.
3. Amjad MS, Qureshi H, Arshad M et al.: The incredible queen of green: Nutritive value and therapeutic potential of Moringa oleifera Lam. J Coast Life Med 2015; 3(9): 744-751.
4. Oyeyinka AT, Oyeyinka SA: Moringa oleifera as a food fortificant: Recent trends and prospects. J Saudi Soc Agric Sci 2016 (Article in press).
5. Anwar F, Latif S, Ashraf M, Gilani AH: Moringa oleifera: a food plant with multiple medicinal uses. Phytother Res 2007; 21: 17-25.
6. Pandey A, Pandej RD, Tripathi P et al.: Moringa oleifera Lam. (Sahijan) – a plant with a plethora of diverse therapeutic benefits: an updated retrospection. Med Aromat Plants 2012; 1: 1.
7. Mishra G, Singh P, Verma R et al.: Traditional uses, phytochemistry and pharmacological properties of Moringa oleifera plant: an overview. Der Pharmacia Lettre 2011; 3(2): 141-164.
8. Gopalakrishnan L, Doriya K, Kumar DS: Moringa oleifera: a review on nutritive importance and its medical application. Food Science and Human Wellness 2016; 5: 49-56.
9. Varmani SG, Garg M: Health benefits of Moringa oleifera: a miracle tree. IJFANS 2014; 3(3): 111-117.
10. Saini RK, Sivanesan I, Keum YS: Phytochemicals of Moringa oleifera: a review of their nutritional, therapeutic and industrial significance. 3 Biotech 2016; 6(2): 203.
11. Haytowitz DB, Bhagwat S: USDA Database for the Oxygen Radical Absorbance Capacity (ORAC) of Selected Foods, Release 2, 2010.
12. Saini R, Manoj P, Shetty N et al.: Relative bioavailability of folate from the traditional food plant Moringa oleifera L. as evaluated in a rat model. J Food Sci Technol 2016; 53: 511-520.
13. Olagbemide PT, Alikwe PCN: Proximate analysis and chemical composition of raw and deffated Moringa oleifera kernel. Adv Sci Technol 2014; 24: 92-99.
14. Zhang M, Hettiarachchy SN, Hora R et al.: Phytochemicals, antioxidant and antimicrobial activity of Hibiscus sabdariffa, Centella asiatica, Moringa oleifera and Murraya koenigii leaves. J Med Plants Res 2011; 5: 6672-6680.
15. Singh BN, Singh BR, Singh RL et al.: Oxidative DNA damage protective activity, antioxidant and anti-quorum sensing potentials of Moringa oleifera. Food Chem Toxicol 2009; 47: 1109-1116.
16. Bajpai M, Pande A, Tewari SK, Prakash D: Phenolic contents and antioxidant activity of some food and medicinal plants. Int J Food Sci Nutr 2005; 56: 287-291.
17. Amaglo NK, Bennett RN, Lo Curto RB et al.: Profiling selected phytochemicals and nutrients in different tissues of the multipurpose tree Moringa oleifera L., grown in Ghana. Food Chem 2010; 122: 1047-1054.
18. Sultana B, Anwar F: Flavonols (kaempeferol, quercetin, myricetin) contents of selected fruits, vegetables and medicinal plants. Food Chem 2008; 108: 879-884.
19. Panda S, Kar A, Sharma P, Sharma A: Cardioprotective potential of N,α-L-rhamnopyranosyl vincosamide, an indole alkaloid, isolated from the leaves of Moringa oleifera in isoproterenol induced cardiotoxic rats: in vivo and in vitro studies. Bioorg Med Chem Lett 2013; 23: 959-962.
20. Kasolo JN, Bimenya GS, Ojok L et al.: Phytochemicals and uses of Moringa oleifera leaves in Ugandan rural communities. J Med Plant Res 2010; 4: 753-757.
21. Makkar HPS, Becker K: Nutrional value and antinutritional components of whole and ethanol extracted Moringa oleifera leaves. Anim Feed Sci Technol 1996; 63: 211-228.
22. Joshi P, Mehta D: Effect of dehydration on the nutritive value of drumstick leaves. J Metabolomics Syst Biol 2010; 1: 5-9.
23. Forster N, Ulrichs C, Schreiner M et al.: Development of a reliable extraction and quantification method for glucosinolates in Moringa oleifera. Food Chem 2015; 166: 456-464.
24. Waterman C, Cheng DM, Rojas-Silva P et al.: Stable, water extractable isothiocyanates from Moringa oleifera leaves attenuate inflammation in vitro. Phytochemistry 2014; 103: 114-122.
25. Saini R, Shetty N, Prakash M, Giridhar P: Effect of dehydration methods on retention of carotenoids, tocopherols, ascorbic acid and antioxidant activity in Moringa oleifera leaves and preparation of a RTE product. J Food Sci Technol 2014; 51: 2176-2182.
26. Saini RK, Shetty NP, Giridhar P: Carotenoid content in vegetative and reproductive parts of commercially grown Moringa oleifera Lam. cultivars from India by LC–APCI–MS. Eur Food Res Technol 2014; 238: 971-978.
27. Saini RK, Shetty NP, Giridhar P: GC-FID/MS analysis of fatty acids in Indian cultivars of Moringa oleifera: potential sources of PUFA. J Am Oil Chem Soc 2014; 91: 1029-1034.
28. Anwar F, Bhanger MI: Analytical characterization of Moringa oleifera seed oil grown in temperate regions of Pakistan. J Agric Food Chem 2003; 51: 6558-6563.
29. Mehta K, Balaraman R, Amin AH et al.: Effect of fruits of Moringa oleifera on the lipid profile of normal and hypercholesterolaemic rabbits. J Ethnopharmacol 2003; 86(2-3): 191-195.
30. Jain PG, Patil SD, Haswani NG et al.: Hypolipidemic activity of Moringa oleifera Lam., Moringaceae, on high fat diet induced hyperlipidemia in albino rats. Braz J Pharmacogn 2010; 20(6): 969-973.
31. Tabboon P, Sripanidkulchai B, Sripanidkulchai K: Hypocholesterolemic mechanism of phenolics-enriched extract from Moringa oleifera leaves in HepG2 cell lines. Songklanakarin J Sci Technol 2016; 38(2): 155-161.
32. Sangkitikomol W, Rocejanasaroj A, Tencomnao T: Effect of Moringa oleifera on advanced glycation end-product formation and lipid metabolism gene expression in HepG2 cells. Genet Mol Res 2014; 13(1): 723-735.
33. Kushwaha S, Chawla P, Khurana DS: Effect of supplementation of drumstick (Moringa oleifera) and amaranth (Amaranthus tricolor) leaves powder on lipid profile in postmenopausal women. IJSRP 2012; 2(11): 1-7.
34. Some AA, Belemtougri RG, Ouedraogo Y et al.: Effects of water crude leaf extract of Moringa oleifera Lam. (Moringaceae) on normotensive rat blood pressure and isolated duodenum. J Phys Pharm Adv 2015; 5(10): 771-778.
35. Sana A, Saleem R, Faizi S: Hypotensive activity of Moringa oleifera Lam (Moringaceae) root extracts and its volatile constituents. Trop J Pharm Res 2015; 14(5): 823.
36. Arabshahi-Delouee S, Aalami M, Urooj A, Krishnakantha TP: Moringa oleifera leaves as an inhibitor of human platelet aggregation. Pharm Biol 2009; 47(8): 734-739.
37. Olayaki LA, Irekpita JE, Yakubu MT, Ojo OO: Methanolic extract of Moringa oleifera leaves improves glucose tolerance, glycogen synthesis and lipid metabolism in alloxan-induced diabetic rats. J Basic Clin Physiol Pharmacol 2015; 26(6): 585-593.
38. Adisakwattana S, Chanathong B: Alpha-glucosidase inhibitory activity and lipid-lowering mechanisms of Moringa oleifera leaf extract. Eur Rev Med Pharmacol Sci 2011; 15(7): 803-808.
39. Chinedu AA, Alani SO, Olaide AO: Effect of the ethanolic leaf extract of Moringa oleifera on insulin resistance in streptozotocin induced diabetic rats. JPS 2014; 2(6-1): 5-12.
40. Gupta R, Mathur M, Bajaj VK et al.: Evaluation of antidiabetic and antioxidant activity of Moringa oleifera in experimental diabetes. J Diabetes 2012; 4(2): 164-171.
41. Ajibola M, Eunice O, Stephanie IN: Effects of aqueous extract of Moringa oleifera seeds on alloxan induced hyperglycemia. Basic Sciences of Medicine 2014; 3(3): 37-42.
42. Kiranmayi P, Babitha B: Effect of Moringa oleifera leaf powder on blood glucose levels in type II diabetes mellitus patients. Vegetos 2011; 24(2): 114-116.
43. Mahajan SG, Mali RG, Mehta AA: Protective effect of ethanolic extract of seeds of Moringa oleifera Lam. against inflammation associated with development of arthritis in rats. J Immunotoxicol 2007; 4(1): 39-47.
44. Kooltheat N, Sranujit RP, Chumark P et al.: An ethyl acetate fraction of Moringa oleifera Lam. inhibits human macrophage cytokine production induced by cigarette smoke. Nutrients 2014; 6(2): 697-710.
45. Tan WS, Arulselvan P, Karthivashan G, Fakurazi F: Moringa oleifera flower extract suppresses the activation of inflammatory mediators in lipopolysaccharide-stimulated RAW 264.7 macrophages via NF-kB pathway. Mediators Inflamm 2015; ID 720171.
46. Araújo LC, Aguiar JS, Napoleão TH et al.: Evaluation of cytotoxic and anti-inflammatory activities of extracts and lectins from Moringa oleifera seeds. PLoS One 2013; 8(12): e81973.
47. Ezeamuzie IC, Ambakederemo AW, Shode FO, Ekwebelem SC: Antiinflammatory effects of Moringa oleifera root extract. Int J Pharmacogn 1996; 34(3): 207-212.
48. Auwal MS, Tijjani AN, Sadiq MA et al.: Antibacterial and haematological activity of Moringa oleifera aqueous seed extract in Wistar albino rats. Sokto J Vet Sci 2013; 11(1): 28-37.
49. El-Mohamedy RSR, Abdallah AM: Antifungal activity of Moringa oleifera oil and seed extract against some plant pathogenic fungi. Middle East J Agric Res 2014; 3(2): 242-249.
50. Sayeed MA, Hossain MS, Chowdhury MEH, Haque M: In vitro antimicrobial activity of methanolic extract of Moringa oleifera Lam fruits. J Pharmacogn Phytochem 2012; 1(4): 94-98.
51. El-Mohamedy RSR, Abdalla AM: Evaluation of antifungal activity of Moringa oleifera extracts as natural fungicide against some plant pathogenic fungi in vitro. J Agr Sci Tech 2014; 10(4): 963-982.
otrzymano: 2017-05-10
zaakceptowano do druku: 2017-05-31

Adres do korespondencji:
Bartosz Kulczyński
Katedra Technologii Żywienia Człowieka
Wydział Nauk o Żywności i Żywieniu
Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu
ul. Wojska Polskiego 31, 60-624 Poznań
tel. +48 (61) 848-73-26
bartekk@up.poznan.pl

Medycyna Rodzinna 2/2017
Strona internetowa czasopisma Medycyna Rodzinna