Zastanawiasz się, jak wydać pracę doktorską, habilitacyjną lub monografie? Chcesz dokonać zmian w stylistyce i interpunkcji tekstu naukowego? Nic prostszego! Zaufaj Wydawnictwu Borgis - wydawcy renomowanych książek i czasopism medycznych. Zapewniamy przede wszystkim profesjonalne wsparcie w przygotowaniu pracy, opracowanie dokumentacji oraz druk pracy doktorskiej, magisterskiej, habilitacyjnej. Dzięki nam nie będziesz musiał zajmować się projektowaniem okładki oraz typografią książki.

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Postępy Fitoterapii 1/2017, s. 66-70
*Iwona Cieślik1, Ewa Cieślik2, Iwona Mentel2, Katarzyna Bartyzel2
Działanie lecznicze owoców mangostanu właściwego (Garcinia mangostana L.)
Therapeutic activity of mangosteen fruits (Garcinia mangostana L.)
1Katedra Przetwórstwa Produktów Zwierzęcych, Uniwersytet Rolniczy im. Hugona Kołłątaja w Krakowie
Kierownik Katedry: prof. dr hab. inż. Jacek Domagała
2Katedra Technologii Gastronomicznej i Konsumpcji, Małopolskie Centrum Monitoringu Żywności, Uniwersytet Rolniczy im. Hugona Kołłątaja w Krakowie
Kierownik Katedry: prof. dr hab. inż. Ewa Cieślik
Streszczenie
W artykule przedstawiono przegląd piśmiennictwa na temat pochodzenia, morfologii, składu chemicznego, właściwości leczniczych oraz praktycznego zastosowania mangostanu właściwego (Garcinia mangostana L.). Mangostan pochodzi z Azji Południowo-Wschodniej. Obecnie występuje także w północnej Australii i Brazylii. Owoce mangostanu właściwego charakteryzują się wysoką zawartością składników odżywczych oraz właściwościami prozdrowotnymi i leczniczymi. Jest bogatym źródłem węglowodanów (głównie fruktozy i glukozy), błonnika pokarmowego oraz związków chitynowych. Mangostan dostarcza organizmowi witaminy z grupy B i C oraz witaminy rozpuszczalne w tłuszczach (beta-karoten, tokoferole). Dzięki zawartości katechin ma silną aktywność przeciwbakteryjną, przeciwzapalną, przeciwnowotworową, jak również przeciwwirusową. Właściwości prozdrowotne owoców mangostanu wynikają również z zawartości koenzymu Q10 oraz ksantonów, które wspierają leczenie hipercholesterolemii, nowotworów oraz otyłości. Ma działanie hipolipemiczne (obniża LDL), hipotensyjne (obniża ciśnienie tętnicze krwi), zapobiegające miażdżycy, kardioochronne (chroni mięsień sercowy) oraz hipoglikemiczne. Wspomaga również leczenie choroby Alzheimera i Parkinsona. Ponadto przedstawione wyniki badań sugerują, że mangostan wykazuje silne właściwości antyproliferacyjne, przeciwutleniające i wywołujące apoptozę. Wykorzystywany jest jako środek wspomagający leczenie chorób reumatycznych, przewlekłego bólu, cukrzycy, silnej depresji, nadciśnienia tętniczego oraz do łagodzenia objawów menopauzy. Ze względu na fakt, iż owoce mangostanu są trudne do przechowywania, spożywa się je na surowo jako deser oraz w postaci soku, koncentratu lub syropu. W przemyśle kosmetycznym olej z nasion mangostanu wykorzystywany jest do produkcji mydła.
Summary
This paper presents an rerview of the literature on the origin, morphology, chemical composition, health benefits and the use of purple mangosteen (Garcinia mangostana L.). Mangosteen comes from South-East Asia. Currently, it occurs, among others, in northern Australia and Brazil. Mangosteen fruits are characterized by a high content of nutrients and pro-health and therapeutic properties. It is a rich source of carbohydrates (mainly fructose and glucose), dietary fiber and chitin compounds. According to the literature accompanying the mangosteen provides the body with vitamins B, C and fat-soluble vitamins (beta-carotene, tocopherols). Thanks to its catechin content, it has a strong antibacterial, anti-inflammatory, antitumor and antiviral activity. Health benefits of the mangosteen fruit also result from the content of coenzyme Q10 and xanthones which support the treatment of hypercholesterolemia, cancer and obesity. They exhibit hypolipidemic (LDL reducing), antihypertensive (blood pressure lowering), atherosclerosis preventing, cardio protective (heart muscle protective) and hypoglycemic effects. It also helps in the treatment of Alzheimer’s and Parkinson’s disease. Furthermore, the survey results suggests, that the mangosteen has a strong antiproliferative, antioxidative and apoptosis inducing properties. It is used as agent in the treatment of rheumatic diseases, chronic pain, diabetes, severe depression, hypertension and alleviating the symptoms of menopause. Due to the fact that the mangosteen fruit is difficult to store, it is eaten raw as well as a dessert in the form of juice, concentrate or syrup. In the cosmetics industry, the oil extruded from the mangosteen seeds is used in the manufacture of soap.
Wstęp
Mangostan właściwy (Garcinia mangostana L.) znany jest także jako garcynia, smaczelina, żółtopla, żółciecz. Jest to gatunek drzewa z rodziny Kluzjowatych. Mangostan pochodzi z Azji Południowo-Wschodniej, prawdopodobnie z Archipelagu Malajskiego (Indonezji). Obecnie można go spotkać w północnej Australii, Brazylii, Birmie, Ameryce Środkowej, na Hawajach, w Indiach, Indonezji, Malezji, Sri Lance, Tajlandii, Wietnamie i innych krajach tropikalnych. Należy do roślin uprawnych trudnych do rozmnażania. Plantacje uprawy tej rośliny mieszczą się głównie w Azji Południowo-Wschodniej (1, 2).
Owoc mangostanu podobny jest wielkością do mandarynki, ma grubą skórkę o ciemnofioletowej barwie. Własności lecznicze mangostanu były wykorzystywane w tradycyjnej, ludowej medycynie azjatyckiej. Według starożytnej legendy, Budda przemierzając tropikalne dżungle, spróbował owoc mangostanu, odczuł jego dobroczynny wpływ i pobłogosławił. W ten sposób mangostan stał się dla Azjatów darem niebios. Dlatego owoc ten jest postrzegany w tamtym rejonie świata jako jeden z najbardziej świętych i cennych (3).
Morfologia
Mangostan właściwy (Garcinia mangostana L.) należy do rodziny Kluzjowatych (Clusiaceae Lindl.), która liczy ponad 800 gatunków roślin. Jest to wiecznie zielone drzewo, dochodzące do 25 m wysokości, pokryte podłużnymi, eliptyczno-jajowatymi, lśniącymi liśćmi, o oliwkowozielonej barwie. Kwiaty są dwojakiego rodzaju: obupłciowe lub rozdzielnopłciowe i wyrastają w ilości 3-9 sztuk na szczytach pędów. Kwiaty żeńskie pojawiają się pojedynczo. Mają czterodziałowy kielich i czteropłatkową koronę o średnicy do 6 cm. Płatki korony są wewnątrz żółtawe, a z zewnątrz czerwonozielonkawe. W środku kwiatów znajduje się pojedynczy słupek oraz liczne pręciki. Owocem mangostanu jest jagoda podzielona na segmenty, podobnie jak u pomarańczy. Mają one okrągły kształt, o średnicy 4-7 cm. Owoce mangostanu pokryte są suchą, grubą, gładką, ciemnofioletową skórką, a ich miąższ zawiera kilka (6-8) nasion, jest biały, soczysty, miękki, słodki, aromatyczny i silnie orzeźwiający. Owoce mangostanu są podobne w smaku do owoców moreli, pomarańczy, ananasa, a czasem przypominają smak słodkiego agrestu (1).
W tropikalnym klimacie musi upłynąć prawie 10 lat, aby drzewo mangostanu zaczęło rodzić owoce. W pełni rozwinięte drzewa każdego roku dostarczają wiele tysięcy owoców. Rośliny te uważa się za „ultratropikalne”, ponieważ są wrażliwe zarówno na niskie, jak i wysokie temperatury. Stwierdzono, że nie tolerują temperatury poniżej 4,4°C ani powyżej 37,8°C. Sadzonki mangostanu giną już w temperaturze 7,2°C.
Skład chemiczny
Zdaniem wielu konsumentów owoce mangostanu właściwego należą do najsmaczniejszych spośród wszystkich owoców występujących w przyrodzie. Charakteryzują się wysoką zawartością składników odżywczych oraz wartościowych składników prozdrowotnych i leczniczych.
Jego skład chemiczny zdominowany jest przez węglowodany, w tym cukry proste (ok. 16%) – głównie fruktozę i glukozę. Jest bogatym źródłem błonnika pokarmowego, przy czym na szczególną uwagę zasługuje grupa związków chitynowych, zwanych chitozanami, których przedstawicielem jest chityna (N-acetylo-glukozoamina) (2, 4). W owocach mangostanu stwierdzono także witaminy, w tym dość dużą ilość witamin z grupy B (tiamina, ryboflawina), witaminy rozpuszczalne w tłuszczach (β-karoten, tokoferole) oraz niewielkie ilości witaminy C (3 mg/100 g). W popiele wykryto dużą liczbę składników mineralnych, m.in. K, Na, Ca, Mg, Fe, Mn, Zn, Cu. Owoce mangostanu zawierają wiele substancji biologicznie aktywnych, głównie przeciwutleniacze. Oprócz witamin przeciwutleniających występują także związki polifenolowe, w tym flawonoidy, zwłaszcza katechiny oraz stilbeny. Katechinom oprócz silnej aktywności przeciwutleniającej, przeciwbakteryjnej, przeciwzapalnej oraz przeciwnowotworowej przypisuje się także właściwości przeciwwirusowe, m.in. zdolność hamowania cyklu życiowego ludzkiego wirusa upośledzenia odporności typu 1 (HIV-1) (5-7).
Oprócz wyżej wspomnianych substancji mangostan jest również bogatym źródłem ksantonów – związków chemicznych występujących w całej roślinie. Głównymi ksantonami występującymi w owocach mangostanu są α- i γ-mangostyna (8, 9). Do chwili obecnej zidentyfikowano ponad 200 różnych pochodnych tych związków, przy czym ok. 40 z nich stwierdzono w owocach mangostanu (2). Ksantony należą do grupy substancji biologicznie aktywnych, które mają strukturę pierścienia 6-węglowego z licznymi podwójnymi wiązaniami, co czyni cząsteczkę bardziej stabilną.
Wśród wielu zidentyfikowanych związków tej grupy najliczniej występują: 1,3,6,7-tetrahydroksyksanton; 2,4,5-trihydroksy-1-metoksyksanton; 3-metyl-but-2-enylksanton; garcinon A, B, C, D, E; gartanina; 8-deoksygartanina; 5,9-dihydroksy-2,2-dwumetylo-8-metoksy-7-gartanina; dimetylokalabaksanton; 1-izomangostyna; 2,3,4,6-penta-hydroksybenzofenon (malakuryna); α-mangostyna; β-mangostyna; γ-mangostyna; garcimangoson A, B, C; ksantony mangostenonu A (2). Każdy ksanton składa się nie tylko z tego samego szkieletu chemicznego, lecz ma zróżnicowane łańcuchy boczne, które są odpowiedzialne za określoną aktywność chemiczną cząsteczek i ich różne właściwości. Na przykład α-mangostyna jest bardzo aktywnym przeciwutleniaczem, a γ-mangostyna działa przeciwzapalnie, natomiast garcinon E wykazuje właściwości przeciwnowotworowe (8-12). Doświadczenia kliniczne z udziałem zwierząt laboratoryjnych wykazały ponadto, że mangostyna występująca w dużej ilości w skórce owoców oraz jej pochodne 3-0-metylo-mangostyna, 3,6-di-0-metylomangostyna, 1-izomangostyna, trioctan mangostany, 6,6-di-0-glukozyd mangostyny oraz 3,6-di-0-(tetraacetylo)-glukozyd mangostyny charakteryzują się różnymi właściwościami farmakologicznymi (2). Potencjał przeciwutleniający i zawartość przeciwutleniaczy w owocach mangostanu przedstawiono w tabeli 1 (4).
Tab. 1. Zawartość substancji biologicznie aktywnych oraz działanie przeciwutleniające ekstraktów z owoców Garcinia mangostana (4)
KryteriumZawartość*
Polifenole ogółem
(GAE; g/100 g ekstraktu)
26,46 ± 0,22
Garbniki ogółem
(TAE; g/100 g ekstraktu)
34,05 ± 0,05
α-Mangostyna
(% (m/m) ekstraktu)
13,20 ± 0,20
Aktywność przeciwutleniająca
DPPH IC50 (μg/ml)14,66 ± 0,16
ABTS IC50 (μg/ml) 1,67 ± 0,03
FRAP EC1 (ng/ml) 0,33 ± 0,001
*Każda wartość przedstawia średnią ± SD z trzech niezależnych eksperymentów
Właściwości lecznicze
Właściwości lecznicze owoców mangostanu zależą od zawartości koenzymu Q10 (ubihinon) oraz ksantonów. Wyciągi z szypułki owocu mangostanu charakteryzują się najwyższym stężeniem tych związków i wykazują właściwości przeciwbakteryjne, przeciwgrzybicze, przeciwzapalne, moczopędne i przeczyszczające (2, 6). Ponadto wykazano, że ksantony (np. mangostyna i γ-mangostyna) mogą wspierać leczenie hipercholesterolemii, różnych nowotworów oraz otyłości (9, 10, 12). Mangostan uznany jest za najbogatsze w środowisku źródło przeciwutleniaczy. Odkryto również, że mangostan hamuje m.in. powstawanie reaktywnych form tlenu (RFT). W warunkach normalnych komórki są w stanie obronić się przed uszkodzeniami wywołanymi przez RFT, ponieważ mają swój system ich unieszkodliwiania, m.in. enzymy (dysmutaza ponadtlenkowa i katalaza). Małocząsteczkowe substancje przeciwutleniające, takie jak kwas askorbinowy czy glutation, wspierają ten system obronny (13).

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu oraz innych artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 10 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

Piśmiennictwo
1. Cieślik E. Właściwości odżywcze i prozdrowotne gravioli, opuncji figowej, mangostanu właściwego, aloesu zwyczajnego. Nutrition & Health 2014; 17, 1(63): 1-8.
2. Cui J, Hu W, Cai Z i wsp. New medicinal properties of mangostins: Analgesic activity and pharmacological characterization of active ingredients from the fruit hull of Garcinia mangostana L. Pharmacol Biochem Behav 2010; 95:166-72.
3. Pedraza-Chaverri J, Cárdenas-Rodríguez N, Orozco-Ibarra M i wsp. Medicinal properties of mangosteen (Garcinia mangostana). Food Chem Toxicol 2008; 46:3227-39.
4. Charernsriwilaiwat N, Rojanarata T, Ngawhirunpat T i wsp. Electrospun chitosan-based nanofiber mats loaded with Garcinia mangostana extracts. Intern J Pharmaceutics 2013; 452:333-43.
5. Yamaguchi K, Honda M, Ikigai H i wsp. Inhibitory effects of (-)-epigallocatechin gallate on the life cycle of human immunodeficiency virus type 1 (HIV-1). Antiviral Res 2002; 53:19-34.
6. Chen LG, Yang LL, Wang CC. Anti-inflammatory activity of mangostins from Garcinia mangostana. Food Chem Toxicol 2008; 46:669-88.
7. Vlietinck AJ, De Bruyne T, Apers S i wsp. Plant-derived leading compounds for chemotherapy of human immunodeficiency virus (HIV) infection. Planta Med 1998; 64(2):97-109.
8. Jinsart W, Ternai B, Buddhasukh D i wsp. Inhibition of wheat embryo calcium-dependent protein kinase and other kinases by mangostin and gamma-mangostin. Phytochem 1992; 31(11):3711-3.
9. Chairungsrilerd NI, Furukawa K, Ohta T i wsp. Pharmacological properties of alpha-mangostin, a novel histamine H1 receptor antagonist. Eur J Pharmacol 1996; 314(3):351-6.
10. Matsumoto K, Akao Y, Yi H i wsp. Preferential target is mitochondria in a-mangostin-induced apoptosis in human leukemia HL 60 cells. Bioorg Med Chem 2004; 12:5799-806.
11. Tosa H, Iinuma M, Tanaka T i wsp. Inhibitory activity of xanthone derivatives isolated from some Guttiferaeous plants against DNA topoisomerases 1 and II’. Chem Pharm Bull 1997; 45(2):418420.
12. Iinuma M, Tosa H, Tanaka T i wsp. Antibacterial activity of xanthones from guttiferaeous plants against methicillin-resistant Staphylococcus aureus. J Pharm Pharmacol 1996; 48(8):861-5.
13. Grajek W. Przeciwutleniacze w żywności. Aspekty zdrowotne, technologiczne, molekularne i analityczne. Wyd. Naukowo-Techniczne, Warszawa 2011.
14. Katsumoto K, Akao Y, Kobayashi E i wsp. Induction of apoptosis by xanthones from mangosteen in human leukemia cell lines. J Nat Prod 2003; 66:1124-7.
15. Chen GQ, Zhu J, Shi XG. In vitro studies on cellular and molecular mechanisms of arsenic trioxide (As2O3) in the treatment of acute promyelocytic leukemia: As2O3 induces NB4 cell apoptosis with down regulation of Bcl-2 expression and modulation of PML-RAR alpha/PML proteins. Blood 1996; 88(3):1052-61.
16. Wittenauer J, Falk S, Schweiggert-Weisz U i wsp. Characterisation and quantification of xanthones from the aril and pericarp of mangosteens (Garcinia mangostana L.) and a mangosteen containing functional beverage by HPLC–DAD–MS. Food Chem 2012; 134:445-52.
17. Zespół Ekspertów Polskiego Komitetu Zielarskiego oraz Katedry i Zakładu Farmakognozji Uniwersytetu Medycznego w Lublinie. Lista roślin, z których surowce lub ich przetwory mogą być składnikami suplementów diety. Post Fitoter 2013; (2):146-56.
18. Nakatani K, Nakahata N, Arakawa T i wsp. Inhibition of cyclooxgenase and prostaglandin E2 synthesis by c-mangostin, a-xanthone derivative in mangosteen, in C6 rat glioma cells. Biochem Pharmacol 2002; 63:73-9.
19. Nilar LJH. Xanthones from the heartwood of Garcinia mangostana. Phytochem 2002; 60:541-8.
otrzymano: 2016-09-06
zaakceptowano do druku: 2016-11-23

Adres do korespondencji:
*dr inż. Iwona Cieślik
Katedra Przetwórstwa Produktów Zwierzęcych Uniwersytet Rolniczy im. Hugona Kołłątaja w Krakowie
ul. Balicka 122, 30-149 Kraków
tel./fax +48 (12) 662-48-32
e-mail: mcmiaz@ar.krakow.pl

Postępy Fitoterapii 1/2017
Strona internetowa czasopisma Postępy Fitoterapii