Ludzkie koronawirusy - autor: Krzysztof Pyrć z Zakładu Mikrobiologii, Wydział Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii, Uniwersytet Jagielloński, Kraków

Zastanawiasz się, jak wydać pracę doktorską, habilitacyjną lub monografię? Chcesz dokonać zmian w stylistyce i interpunkcji tekstu naukowego? Nic prostszego! Zaufaj Wydawnictwu Borgis – wydawcy renomowanych książek i czasopism medycznych. Zapewniamy przede wszystkim profesjonalne wsparcie w przygotowaniu pracy, opracowanie dokumentacji oraz druk pracy doktorskiej, magisterskiej, habilitacyjnej. Dzięki nam nie będziesz musiał zajmować się projektowaniem okładki oraz typografią książki.

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Postępy Fitoterapii 4/2017, s. 251-258 | DOI: 10.25121/PF.2017.18.4.251
*Agnieszka Najda
Skład chemiczny i działanie przeciwutleniające ekstraktów z Mentha x piperita L.
Chemical composition and antioxidant activity of extracts from Mentha x piperita L.
Katedra Warzywnictwa i Roślin Leczniczych, Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie
Kierownik Katedry: prof. dr hab. n. roln. Halina Buczkowska
Streszczenie
Wstęp. Rośliny są źródłem substancji leczniczych od tysięcy lat, a produkty roślinne nadal odgrywają istotną rolę w medycynie.
Suplementacja egzogennymi przeciwutleniaczami okazała się obiecującym sposobem przeciwdziałania niepożądanym skutkom stresu oksydacyjnego. Potrzeba znalezienia bezpiecznych i wysoce skutecznych leków na różne groźne choroby pozostaje głównym wyzwaniem dla współczesnej nauki. Najnowszy trend powrotu do naturalnych źródeł medycyny w celu zachowania zdrowia spowodował duży rozwój w pozyskiwaniu przeciwutleniaczy roślinnych.
Cel pracy. W pracy podjęto badania mające na celu określenie zawartości olejku eterycznego oraz składu polifenoli w ekstraktach metanolowych otrzymanych z ziela i liści mięty pieprzowej uprawianej w warunkach wschodniej Polski oraz porównanie ich właściwości przeciwutleniających.
Materiał i metody. W badaniach wykorzystano całe ziele oraz liść mięty pieprzowej pozyskane z gospodarstwa doświadczalnego. W powietrznie suchych surowcach oznaczono całkowitą zawartość polifenoli, kwasów fenolowych i flawonoidów oraz określono właściwości przeciwutleniające otrzymanych ekstraktów.
Wyniki. W oparciu o wyniki analiz fitochemicznych wykazano, że całkowita zawartość polifenoli, fenolokwasów i flawonoidów jest zróżnicowana w poszczególnych surowcach mięty niezależnie od odmiany. Związki flawonoidowe obecne w surowcu mięty pieprzowej wykazują zróżnicowane właściwości farmakologiczne i znacząco modyfikują aktywność przeciwutleniającą ekstraktów.
Wnioski. Na podstawie uzyskanych wyników można jednoznacznie stwierdzić, że liście mięty czarnej odmiany Asia i Multimentha charakteryzują się większą zawartością substancji biologicznie aktywnych w stosunku do ziela.
Summary
Introduction. Plants have been a source of medicinal substances for thousands of years, and phytoproducts still play an important role in medicine. The supplementation of exogenous antioxidants has been a promising way of counteracting the undesirable effects of oxidative stress. The need to find a safe and highly effective remedy for various serious illnesses remains a major challenge for modern science. The recent trend of returning to the natural sources of medicine to maintain health has led to a great development in the obtaining of antioxidants from plants.
Aim. The research aimed at essential oil content, determining the polyphenols composition of water-methanol extracts obtained from peppermint herb and leaves cultivated in the conditions of eastern Poland, and comparison of their antioxidant properties.
Material and methods. In the study, all herbs and leaves of peppermint were obtained from the experimental farm – Felin located in the suburbs of Lublin. The total content of polyphenols, phenolic acids and flavonoids was determined in air-dried raw materials as well as the antioxidant properties of water-methanol extracts.
Results. Based on the results of phytochemical analyzes, total polyphenols content was shown, phenolic acids and flavonoids are differentiated in individual mint raw materials regardless of variety. The flavonoids compounds present in peppermint have varied pharmacological properties and significantly modify the antioxidant activity of the extracts.
Conclusions. Based on the results obtained, it can be clearly stated that the leaves of the black mint varieties Asia and Multimentha are characterized by a higher content of biologically active substances in relation to the herb.
Słowa kluczowe: aktywność przeciwutleniająca, mięta pieprzowa, odmiany, przeciwutleniacze egzogenne
Wstęp
Rodzina wargowych (Lamiaceae) obejmuje ok. 236 rodzajów i 7100 gatunków, które są powszechnie stosowane do różnych celów na całym świecie (1-3). Rodzina ta reprezentowana jest przez różnorodne rośliny aromatyczne mające duże znaczenie w tradycyjnej medycynie, konserwacji żywności oraz jako kulinarne przyprawy i surowce perfumeryjne.
Rodzaj Mentha wykazuje dużą różnorodność morfologiczną i fitochemiczną (4, 5). Zdolność do swobodnej hybrydyzacji odmian uprawnych i dzikich między sobą, w wyniku której powstało wiele form pośrednich i mieszańców międzygatunkowych, sprawiła, że liczba taksonomicznie ważnych gatunków tego rodzaju pozostaje w sferze spekulacji (6-10). Według najnowszych danych rodzaj ten obejmuje 61 taksonów, od 27 do 32 gatunków i od 13 do 19 naturalnych mieszańców (6, 10-14), zlokalizowanych w czterech sekcjach: Pulegium, Tubulosae, Eriodontes i Mentha (8, 15, 16).
Większość ważnych handlowo gatunków mięty to hybrydy, zaś najczęściej uprawiane i stosowane gatunki na świecie to: Mentha x piperita, Mentha spicata, M. canadensis (11, 15, 17-19).
Mięta pieprzowa jest mieszańcem międzygatunkowym powstałym w wyniku hybrydyzacji M. spicata i M. aquatica (15, 20-22). Gatunek ten pochodzi z Europy i jest uprawiany jako roślina wieloletnia w celu pozyskania olejku eterycznego, którego głównymi aktywnymi składnikami są monoterpeny cykliczne reprezentowane przez mentol i menton oraz seskwiterpeny (4, 17).
Mentha x piperita L. jest popularną rośliną zielarską, znaną z orzeźwiającego smaku i aromatu. Jest to jedna z najstarszych roślin leczniczych w tradycji wschodniej i zachodniej, a lista zastosowań mięty w tradycyjnej medycynie, a także w terapii alternatywnej obejmuje: zespół jelita drażliwego, wzdęcia, niestrawność, nudności, wymioty (4), kaszel i zapalenie oskrzeli (23-25). Ponadto olejek eteryczny oraz ekstrakty z M. x piperita wykazują działanie przeciwdrobnoustrojowe, przeciwwirusowe, grzybobójcze, owadobójcze, radioochronne i przeciwutleniające (26-28). Niektóre gatunki mięty znane są z zastosowań przemysłowych i leczniczych lub uznawane za chwasty (17, 29).
Ziele i liście mięty pieprzowej zawierają składniki aktywne, w tym przeciwutleniające, dlatego od dawna były wykorzystywane w medycynie ludowej. Współczesne badania potwierdzają wcześniejsze obserwacje i przedstawiają dowody na to, że związki przeciwutleniające zawarte w mięcie pieprzowej zapobiegają wielu chorobom cywilizacyjnym, takim jak: miażdżyca, cukrzyca, otyłość czy choroby nowotworowe (24, 25).
Wiadomo, że aromat ziela mięty jest zasadniczo warunkowany przez związki lotne, natomiast związki nielotne głównie determinują smak surowca. W ostatnich latach rośnie liczba badań koncentrujących się na zawartości i identyfikacji składu fenolowego gatunków z rodzaju Mentha (17, 29, 30). Wykazano, że napar z liści mięty pieprzowej zawiera tylko 21% pierwotnego składu olejku eterycznego, podczas gdy zawartość polifenoli stanowi aż 75% materiału wyjściowego (31).
W ostatnich dwóch dekadach dużą uwagę skupiono na aktywności przeciwutleniającej roślin, ponieważ suplementacja za pomocą egzogennych przeciwutleniaczy okazała się obiecującym sposobem przeciwdziałania niepożądanym skutkom stresu oksydacyjnego (17, 25, 31).
Równowaga pomiędzy tworzeniem i usuwaniem cząstek reaktywnych form tlenu ROS (ang. reactive oxygen species) jest istotna w celu utrzymania prawidłowych funkcji fizjologicznych organizmu. Małe stężenia ROS są korzystne dla organizmu, gdyż pobudzają komórki do wzrostu i rozwoju (32, 33). Jednak utrzymujący się przez długi czas wysoki poziom reaktywnych form tlenu może powodować wiele działań szkodliwych, ponieważ mogą one reagować z cząsteczkami biologicznymi, w tym z DNA, RNA, białkami i lipidami w komórce, doprowadzając do patologicznych zaburzeń, co skutkuje zahamowaniem wzrostu i śmiercią komórek (apoptoza).
Rola wolnych rodników i reaktywnych form tlenu w etiologii wielu przewlekłych chorób, takich jak: miażdżyca tętnic, nowotwory, stany zapalne i zaburzenia neurodegeneracyjne (choroba Parkinsona i Alzheimera), została dobrze udokumentowana (34, 35). Skutecznym sposobem eliminowania ROS jest dostarczanie do organizmu przeciwutleniaczy endogennych, które chronią komórki przed uszkodzeniem powodowanym wolnymi rodnikami (36, 37).
Przeciwutleniacze mogą działać jako inaktywatory wolnych rodników, środki redukujące, środki chelatujące jony metali, niwelujące cząsteczki tlenu singletowego oraz jako aktywatory systemów przeciwutleniających (38, 39).
Większość wykorzystywanych komercyjnie przeciwutleniaczy, np. butylohydroksytoluen (BHT) oraz butylohydroksyanizol (BHA), otrzymywanych jest syntetycznie. W odniesieniu do niektórych z nich zostały udowodnione negatywne skutki dla zdrowia, dlatego też przyjmuje się pewne ograniczenia dotyczące ich zastosowania, w ich miejsce wprowadza się naturalne środki przeciwutleniające (33, 34, 39).
Poszukiwanie naturalnych środków przeciwutleniających, zwłaszcza roślinnych, znacznie wzrosło. W ostatnich latach niektóre gatunki roślin leczniczych były intensywnie badane w celu potwierdzenia ich działania przeciwutleniającego (36, 39-42). Wiele spośród aromatycznych, przyprawowych i leczniczych surowców roślinnych zawiera związki chemiczne o właściwościach przeciwutleniających. Przeprowadzone badania niektórych gatunków roślin spowodowały wzrost zainteresowania naturalnymi preparatami przeciwutleniającymi, jako dodatkami do żywności, leków i kosmetyków (43-47). Wśród związków naturalnych, związki fenolowe stanowią jedną z największych grup roślinnych substancji aktywnych, działających jako środki przeciwutleniające (17, 45).
Potrzeba znalezienia bezpiecznego i wysoce skutecznego leku na różne groźne choroby pozostaje głównym wyzwaniem dla współczesnej nauki. Rośliny są źródłem substancji leczniczych od tysięcy lat, a produkty roślinne nadal odgrywają istotną rolę w medycynie. Najnowszy trend powrotu do naturalnych źródeł medycyny w celu zachowania zdrowia spowodował duży rozwój pozyskiwania przeciwutleniaczy roślinnych. Z tego powodu w niniejszym opracowaniu skupiono się na związkach polarnych, takich jak związki polifenolowe, które są bardziej stabilne podczas zaparzania i przechowywania oraz są potencjalnym gwarantem zachowania dobrego stanu zdrowia (48).
Przeciwutleniacze są powszechnie stosowane jako dodatki do żywności, aby zapewnić ich ochronę przed szkodliwym działaniem rodników ponadtlenkowych i przedłużyć okres ich przydatności do spożycia (34, 43).
Cel pracy
W pracy podjęto badania mające na celu oznaczenie składu polifenolowego ekstraktów metanolowych otrzymanych z ziela i liści mięty pieprzowej uprawianej w warunkach wschodniej Polski oraz porównanie ich właściwości przeciwutleniających.
Materiał i metody
Materiał do badań stanowiło całe ziele i liść mięty pieprzowej odmiany Asia i Multimentha (Mentha x piperita L. var. officinalis Sole f. rubescens Camus), pozyskane z dwuletnich plantacji doświadczalnych Katedry Warzywnictwa i Roślin Leczniczych Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie. Miętę uprawiano z sadzonek rozłogowych trzywęzłowych, sadzonych na poletkach doświadczalnych w pierwszej dekadzie kwietnia 2015 i 2016 roku. Zbiór materiału roślinnego (ziele i liść) przeprowadzano w drugiej dekadzie lipca 2016 i 2017 roku, w okresie osiągnięcia przez rośliny fazy dojrzałości zbiorczej, odpowiadającej dojrzałości użytkowej porównywanych odmian mięty.
W świeżym materiale roślinnym określono zawartość: suchej masy (suszenie w temperaturze 105°C do stałej masy) wg PN-R-04013:1988 (49). W powietrznie suchych surowcach oznaczono zawartość wody metodą suszarkowo-wagową FP VI (50), sumę polifenoli, wykorzystując metodę spektrofotometryczną (51) z odczynnikiem Folina-Ciocalteu przy długości fali λ = 765 nm, podając zawartość polifenoli przeliczoną na kwas galusowy (GAE). Zawartość wolnych kwasów fenolowych oznaczano metodą Arnova w oparciu o zalecenia FP V (52), przy długości fali λ = 490 nm, w przeliczeniu na kwas galusowy (GAE) oraz flawonoidów metodą spektrofotometryczną Christa i Müllera wg FP VI (50), przy długości fali λ = 425 nm, w przeliczeniu na rutynę (RE).
Ekstrakty otrzymywano poprzez macerację 20 g surowca (powietrznie suchego ziela i liści), stosując 70% roztwór wodny metanolu, w stosunku 1:10. Aktywność przeciwutleniającą badanych ekstraktów określano jako skuteczność redukowania syntetycznych, stabilnych kationorodników ABTS+• (53) oraz zdolność redukowania żelaza(III) metodą FRAP (ang. ferric reducing antioxidant power) (54). Aktywność przeciwutleniającą ekstraktów wyrażono jako TEAC (ang. trolox equivalent antioxidant capacity). Wartość TEAC odnosi badaną aktywność przeciwutleniającą do aktywności Troloxu – rozpuszczalnego w wodzie analogu witaminy E.
Wyniki i dyskusja
Główne parametry fizykochemiczne badanych surowców
Oznaczenia dotyczące składu chemicznego surowców dwóch odmian mięty pieprzowej poprzedzono oceną podstawowych parametrów fizykochemicznych, takich jak zawartość suchej masy w świeżym zielu i liściach oraz strata masy po suszeniu – zawartość wilgoci w powietrznie suchym materiale roślinnym. Dane przedstawione na rycinie 1 wskazują, że zawartość suchej masy w świeżych surowcach wahała się od 18,46 do 23,02%.
Ryc. 1. Zawartość procentowa suchej masy i wilgotność analizowanych surowców dwóch odmian mięty pieprzowej w kolejnych latach badań

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp do wszystkich zasobów Czytelni Medycznej

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu oraz WSZYSTKICH około 7000 artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 30 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

Piśmiennictwo
1. Harley RM, França F, Santos EP i wsp. Lamiaceae. [In:] Catálogo de plantas e fungos do Brasil. Vol. 2. Jardim Botânico do Rio de Janeiro, Rio de Janeiro 2010; 1130-46.
2. Harley RM. Checklist and key of genera and species of the Lamiaceae of the Brazilian Amazon. Rodriguèsia 2012; 63(1):129-44.
3. Harley RM, Pastore JFB. A generic revision and new combinations in the Hyptidineae (Lamiaceae), based on molecular and morphological evidence. Phytotaxa 2012; 58:1-5.
4. Hayes JR, Stavanja MS, Lawrence BM. Mint: The genus Mentha. CRC Press, Boca Raton 2007.
5. Attiya J, Bin G, Bilal HA i wsp. Phylogenetics of selected Mentha species on the basis of rps8, rps11 and rps14 chloroplast genes. J Med Plants Res 2012; 6(1):30-6.
6. Hedge C. A global survey of the biogeography of the Labiatae. [In:] Harley RM, Reynolds T (eds.). Advances in Labiatae Science. Royal Botanic Gardens, Kew 1992; 7-17.
7. Dorman DHJ, Koşar M, Kahlos K i wsp. Antioxidant properties and composition of aqueous extracts from Mentha species, hybrids, varieties and cultivars. J Agric Food Chem 2003; 51:4563-9.
8. Šarić-Kundalić B, Fialová S, Dobeš CH i wsp. Multivariate numerical taxonomy of Mentha species, hybrids, varieties and cultivars. Sci Pharm 2009; 77:851-76.
9. Derwich E, Chabir R, Taouil R i wsp. In vitro antioxidant activity and GC/MS studies on the leaves of Mentha piperita (Lamiaceae) from Morocco. Int J Pharm Sci Drug Res 2011; 3(2):130-6.
10. Chen XH, Zhang FY, Yao L. Chloroplast DNA molecular characterization and leaf volatiles analysis of mint (Mentha; Lamiaceae) populations in China. Ind Crop Prod 2012; 37:270-4.
11. Kew 2010. The Plant list: http://www.theplantlist.org/tpl/search=Mentha+species.
12. Ibrahim MA. Molecular taxonomy among Mentha spicata, Mentha longifolia and Ziziphora tenuior populations using the RAPD technique. Jordan J Biol Sci 2011; 4(2):63-70.
13. Zabta KS, Sidra S, Tariq M. Molecular and morphological characterization of selected Mentha species. Pak J Bot 2011; 43(3):1433-6.
14. Chung SY, Choi SH. Genetic variability and relationships among interspecific hybrid cultivars and parental species. Plant Syst Evol 2012; 298:1897-907.
15. Lawrence BM. Oil composition of other Mentha species and hybrids. [In:] Lawrence BM (ed.). Mint: The genus Mentha. Medicinal and aromatic plants – Industrial profiles. CRC Press, Boca Raton 2007.
16. Wang HT, Yu X, Liui Y i wsp. Analysis of genetic variability and relationships among Mentha L. using the limonene synthase gene, LS. Gene 2013; 524:246-52.
17. Najda A. Zmienność ontogenetyczna mięty (Mentha species) czynnikiem warunkującym zawartość składników bioaktywnych w surowcu. Wyd Uniw Przyr Lublin, Rozprawy Nauk 2017; 387:1-179.
18. Božović M, Pirolli A, Ragno R. Mentha suaveolens Ehrh. (Lamiaceae) essential oil and its main constituent piperitenone oxide: biological activities and chemistry. Molecul 2015; 20:8605-33.
19. Urcovichea RU, Gazima ZC, Dragunski DC i wsp. Plant growth and essential oil content of Mentha crispa inoculated with arbuscular mycorrhizal fungi under different levels of phosphorus. Ind Crop Prod 2015; 67:103-7.
20. Tucker AO. The truth about mints. Herb Companion 1992; 4:51-2.
21. Iscan GN, Kirimer M, Kurkcuoglu KHC i wsp. Antimicrobial screening of Mentha piperita essential oils. J Agric Food Chem 2002; 50:3943-6.
22. Kizil S, Haşimi N, Tolan V i wsp. Mineral content, essential oil components and biological activity of two Mentha species (M. piperita L., M. spicata L.). Turk J Field Crops 2010; 15(2):148-53.
23. Shkurupii VA, Odintsova OA, Kazarinova NV. Use of essential of peppermint (Mentha piperita) in the complex treatment of patients with infiltrative pulmonary tuberculosis. Probl Tuberkul Bolezn Legkikh 2006; 9:43-5.
24. Derwich E, Chabir R, Taouil R i wsp. In vitro antioxidant activity and GC/MS studies on the leaves of Mentha piperita (Lamiaceae) from Morocco. Int J Pharm Sci Drug Res 2011; 3(2):130-6.
25. Charles C, Chemais M, Stèvigny C i wsp. Measurement of the influence of flavonoids on DNA repair kinetics using the comet assay. Food Chem 2012; 135:2974-81.
26. McKay DL, Blumberg JB. A review of the bioactivity and potential health benefits of peppermint tea (Mentha piperita L.). Phytother Res 2006; 20:619-33.
27. Peixoto ITA, Furlanetti VF, Anibal PC i wsp. Potential pharmacological and toxicological basis of the essential oil from Mentha spp. Basic and Appl Pharm Sci 2009; 30(3):235-9.
28. Rita P, Animesh K. An updated overview on peppermint (Mentha piperita L.). Int Res J Pharm 2011; 2(8):1-10.
29. Goudjil MB, Ladjel S, Bencheikh SE i wsp. Chemical compounds profile, antibacterial and antioxidant activities of the essential oil extracted from the Artemisia herba-alba of Southern Algeria. Int J Biol Chem 2015; 9:70-8.
30. Scharbert S, Hofmann T. Molecular definition of black tea taste by means of quantitative studies, taste reconstitution and omission experiments. J Agric Food Chem 2005; 53:5377-84.
31. Duband F, Carnat AP, Carnat A i wsp. Composition aromatique et polyphènolique de l’infusè de Menthe, Mentha x piperita L. Ann Pharm Franc 1992; 50(3):146-55.
32. Ozgen U, Mavi A, Terzi Z i wsp. Antioxidant properties of some medicinal Lamiaceae (Labiatae) species. Pharm Biol 2006; 44:107-12.
33. Nakiboglu M, Urek RO, Kayali HA i wsp. Antioxidant capacities of endemic Sideritis sipylea and Origanum sipyleum from Turkey. Food Chem 2007; 104:630-5.
34. Galvez M, Martin-Cordero C, Houghton PJ i wsp. Antioxidant activity of methanol extracts obtained from Plantago species. Agric Food Chem 2005; 53:1927-33.
35. Kukic J, Petrovic S, Niketic M. Antioxidant activity of four endemic Stachys taxa. Biol Pharm Bull 2006; 29:725-9.
36. Kiselova Y, Ivanova D, Chervenkov T i wsp. Correlation between the in vitro antioxidant activity and polyphenol content of aqueous extracts from Bulgarian herbs. Phytother Res 2006; 20:961-5.
37. Mathew S, Abraham TE. In vitro antioxidant activity and scavenging effects of Cinnamomum verum leaf extract assayed by different methodological. Food Chem Toxicol 2006; 44:198-206.
38. Yu L, Perret J, Davy B i wsp. Antioxidant properties of cereal products. Food Chem Toxicol 2002; 67:2600-3.
39. Nickavar B, Alinaghi A, Kamalinejad M. Evaluation of the antioxidant properties of five Mentha species. Iranian J Pharm Res 2008; 7(3):203-9.
40. Prior RL, Wu X, Schaich K. Standardized methods for the determination of antioxidant capacity and phenolics in foods and dietary supplements. J Agric Food Chem 2005; 53:4290-302.
41. Miliauskas G, Venskutonis PR, van Beek TA. Screening of radical scavenging activity of some medicinal and aromatic plant extracts. Food Chem 2004; 85:231-7.
42. Ondrejovič M, Kraic F, Benkovičová H i wsp. Optimization of antioxidant extraction from lemon balm (Melissa officinalis). Czech J Food Sci 2012; 30(4):385-93.
43. Djeridane A, Yousfi M, Nadjemi B i wsp. Antioxidant activity of some Algerian medicinal plants extracts containing phenolic compounds. Food Chem 2006; 97:654-60.
44. Nurzyńska-Wierdak R, Zawiślak G. Bioactive compounds and antioxidant activity of sweet basil (Ocimum basilicum L.) and lemon balm (Melissa officinalis L.). Ann UMCS, sec. EEE, Horticultura 2016; 26(4):43-51.
45. Nickavar B, Kamalinejad M, Haj-Yahya M i wsp. Comparison of the free radical scavenging activity of six Iranian Achillea species. Pharm Biol 2006; 44:208-12.
46. Tepe B, Sokmen M, Akpulat HA i wsp. Screening of the antioxidant potentials of six Salvia species from Turkey. Food Chem 2006; 95:200-4.
47. Lee KW, Kim YJ, Lee HJ i wsp. Cocoa has more phenolic phytochemicals and a higher antioxidant capacity than teas and red wine. Agric Food Chem 2003; 51:7292-5.
48. Mimica-Dukic N, Bozin B. Mentha L. Species (Lamiaceae) as promising sources of bioactive secondary metabolites. Curr Pharm Design 2008; 14:3141-50.
49. Polska Norma. PN-R-04013:1988. Analiza chemiczno-rolnicza roślin. Oznaczanie powietrznie suchej i suchej masy.
50. Farmakopea Polska VI. Wyd PTF, Warszawa 2002.
51. Swain T, Hillis WE. The phenolic constituents of Prunus domestica. I. The quantitative analysis of phenolic constituents. J Sci Food Agric 1959; 10:63-8.
52. Farmakopea Polska V. Wyd PTF, Warszawa 1999.
53. Re R, Pellegrini N, Proteggente A. Antioxidant activity applying in improved ABTS radical cationdecolorization assay. Free Rad Biol Med 1999; 26:1231-7.
54. Benzie JFF, Strain JJ. The ferric reducing ability of plasma (FRAP) as measurement of “antioxidant power”: the FRAP assay. Anal Biochem 1996; 239:70-6.
55. Grzeszczuk M, Jadczak D. Estimation of biological value of some species of mint (Mentha L.). Herba Pol 2009; 50(3):193-9.
56. Kazimierczak R, Hallmann E, Ziętara M i wsp. Zawartość antyoksydantów w ziołach przyprawowych pochodzących z produkcji ekologicznej i konwencjonalnej. J Res Appl Agric Engin 2010; 55(3):164-70.
57. Kazimierczak R, Hallmann E, Ziętara M i wsp. Zawartość związków przeciwutleniających w wybranych przyprawach z produkcji ekologicznej i konwencjonalnej. Nauk Inż Technol 2010; 2:11-25.
58. Kazimierczak R, Hallmann E, Sokołowska O i wsp. Zawartość związków bioaktywnych w roślinach zielarskich z uprawy ekologicznej i konwencjonalnej. J Res Appl Agric Engin 2011; 56(3):200-5.
59. Nickavar B, Alinaghi A, Kamalinejad M. Evaluation of the antioxidant properties of five Mentha species. Iranian J Pharm Res 2008; 7(3):203-9.
60. Kozłowska M, Ścibisz I. Badanie zawartości polifenoli i aktywności przeciwutleniającej ekstraktów z roślin przyprawowych podczas ich przechowywania. Bromat Chem Toksykol 2012; 65(3):358-63.
61. Capecka E, Mareczek A, Leja M. Antioxidant activity of fresh and dry herbs of some Lamiaceae species. Food Chem 2005; 93:223-6.
62. Chrpova D, Kourimska L, Gordon MH i wsp. Antioxidant activity of selected phenols and herbs used in diets for medical conditions. Czech J Food Sci 2010; 28(4):317-25.
63. Hoffmann BG, Lunder LT. Flavonoids from Mentha piperita leaves. Planta Med 1984; 50:361.
64. Zheng W, Wang SY. Antioxidant activity and phenolic compounds in selected herbs. J Agric Food Chem 2001; 49:5165-70.
65. Butryn G, Nebesny E. Fenolokwasy – ich właściwości, występowanie w surowcach roślinnych, wchłanianie i przemiany metaboliczne. Bromat Chem Toksykol 2006; 39(2):103-10.
66. Atanassova M, Georgieva S, Ivancheva K. Total phenolic and total flavonoid contents, antioxidant capacity and biological contaminants in medicinal herbs. J Univer Chem Technol Metall 2011; 46(1):81-8.
67. Khadraoui A, Hachama K, Khodja M i wsp. Extraction study and the antibacterial activity of phenol and flavonoid contents in Mentha pulegium L. from Algeria. J Mater Environ Sci 2015; 6(9):2501-8.
68. Soobrattee MA, Bahorun T, Neergheen VS i wsp. Assessment of the content of phenolics and antioxidant actions of the Rubiaceae, Ebenaceae, Celastraceae, Erythroxylaceae and Sterculiaceae families of Mauritian endemic plants. Toxicol In Vitro 2008; 22:45-56.
69. Prakash D, Kumar N. Cost effective natural antioxidants. [In:] Watson RR, Gerald JK, Preedy VR (eds.). Nutrients, Dietary Supplements, and Nutriceuticals: Cost Analysis Versus Clinical Benefits (Nutrition and Health). Springer, New York 2011.
70. Cosio MS, Buratti S, Mannino S i wsp. Use of an electrochemical method to evaluate the antioxidant activity of herb extracts from the Labiatae family. Food Chem 2006; 97:725-31.
71. Materska M. Evaluation of the lipophilicity and stability of phenolic compounds in herbal extracts. Acta Sci Pol Technol Aliment 2010; 9(1):61-9.
otrzymano: 2017-09-16
zaakceptowano do druku: 2017-10-10

Adres do korespondencji:
*dr hab. n. roln. Agnieszka Najda
Laboratorium Jakości Warzyw i Surowców Zielarskich Katedra Warzywnictwa i Roślin Leczniczych Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie
ul. S. Leszczyńskiego 58, 20-068 Lublin
tel.: +48 (81) 524-71-57
e-mail: agnieszka.najda@up.lublin.pl

Postępy Fitoterapii 4/2017
Strona internetowa czasopisma Postępy Fitoterapii