Ludzkie koronawirusy - autor: Krzysztof Pyrć z Zakładu Mikrobiologii, Wydział Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii, Uniwersytet Jagielloński, Kraków

Zastanawiasz się, jak wydać pracę doktorską, habilitacyjną lub monografię? Chcesz dokonać zmian w stylistyce i interpunkcji tekstu naukowego? Nic prostszego! Zaufaj Wydawnictwu Borgis – wydawcy renomowanych książek i czasopism medycznych. Zapewniamy przede wszystkim profesjonalne wsparcie w przygotowaniu pracy, opracowanie dokumentacji oraz druk pracy doktorskiej, magisterskiej, habilitacyjnej. Dzięki nam nie będziesz musiał zajmować się projektowaniem okładki oraz typografią książki.

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Medycyna Rodzinna 2/2000, s. 21-23
Bogusław Szponar
Jaskra – współczesne pojęcie patomechanizmu i leczenia
z Oddziału Okulistycznego Radomskiego Szpitala Specjalistycznego w Radomiu
Ordynator Oddziału: dr n. med. Bogusław Szponar
„Człowiek, gdy czuje się dobrze, to uważa, że mu się to należy od natury,
każde zaś cierpienie ma za niesprawiedliwość, której od niej doznaje”.
Holbach
Pod określeniem jaskra kryje się grupa chorób narządu wzroku grożących utratą zdolności widzenia. Różne rodzaje jaskry mają odmienne objawy kliniczne i patofizjologię; wspólny jest tylko końcowy efekt nieleczonej lub nieskutecznie leczonej jaskry – jest nią nieodwracalna ślepota. Ocenia się, że na jaskrę choruje na świecie ponad 70 mln ludzi, z czego około 7 mln utraciło z powodu tej choroby wzrok. Jaskra jest chorobą podstępną, niektóre jej rodzaje przebiegają aż do późnego stadium prawie bezobjawowo. Tragiczną wymowę ma historyczne już powiedzenie, że „jaskra nigdy nie oddaje tego, co zabrała”. Leczenie może zatrzymać proces utraty widzenia, nie jest natomiast możliwe przywrócenie wzroku utraconego z powodu tej choroby – odmiennie niż np. przy leczeniu zaćmy, gdzie pomyślnie przeprowadzone leczenie operacyjne przywraca utraconą zdolność postrzegania otaczającego świata.
Do rozpoznania jaskry konieczne jest wykonanie kilku podstawowych badań, takich jak ocena tarczy nerwu wzrokowego i jej ewentualnego uszkodzenia, pole widzenia (przy użyciu polomierza, gdyż badanie orientacyjne możliwe do przeprowadzenia w gabinecie lekarza rodzinnego pozwala na wykrycie zmian dopiero w bardzo zaawansowanym stadium choroby), pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego (używając tonometru, aczkolwiek każdy zgłaszający się pacjent może mieć orientacyjnie sprawdzone ciśnienie palpacyjnie – wykonujemy to tak, jakbyśmy sprawdzali objaw chełbotania naciskając naprzemiennie dwoma palcami na gałkę oczną przez górną powiekę przy spoglądaniu przez badanego ku dołowi, aby pominąć tarczkę powieki górnej; uciśnięcie przez tarczkę da fałszywie dodatni wynik), ocena kąta przesączania (do wykonania tylko przez okulistę przy użyciu gonioskopu), badanie ostrości wzroku, która zresztą dość długo może być zachowana.
Choć istnieje wiele rodzajów jaskry, to można je ogólnie podzielić na dwie grupy tj. jaskrę wrodzoną i jaskrę nabytą. Zależnie od przyczyny utrudnienia odpływu cieczy wodnistej jaskrę nabytą można podzielić na jaskrę otwartego bądź zamkniętego kąta przesączania.
Inną klasyfikacją jest podział na jaskrę pierwotną i wtórną (przy czym wtórna bywa najczęściej nabyta, ale może być wrodzona i określenie to oznacza, że znaleziono konkretne zaburzenia powodujące wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego).
Celowe wydaje się przypomnienie w tym miejscu o jaskrze posterydowej, kiedy to przewlekłe stosowanie sterydów miejscowo, a w mniejszym stopniu ogólnie, może poprzez zahamowanie depolimeryzacji mukopolisacharydów w kącie przesączenia utrudnić odpływ cieczy wodnistej i spowodować wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego.
Dla lepszego zrozumienia istoty choroby należy uświadomić sobie, że oko wymaga określonego ciśnienia dla prawidłowego funkcjonowania. Ciecz wodnista wytwarzana jest stale przez ciało rzęskowe i wypełnia komorę tylną, następnie przez źrenicę przedostaje się do komory przedniej, skąd przez kąt przesączania przechodzi do żył wodnych i wreszcie do krwiobiegu. Jeśli droga odpływu cieczy wodnistej w którymkolwiek miejscu jest zaburzona dochodzi do wzrostu ciśnienia wewnątrzgałkowego i następczo do ucisku na naczynia krwionośne odżywiające nerw wzrokowy, co doprowadza do jego uszkodzenia. Teoria hypersekrecyjna sugerująca zwiększoną nadmiernie produkcję cieczy wodnistej przy prawidłowych drogach jej odpływu została przez większość badaczy uznana za nieprawdziwą.
Dawniej rozpoznanie i leczenie jaskry opierało się wyłącznie na ocenie wartości ciśnienia wewnątrzgałkowego oraz ostrości wzroku. Obecnie jaskrowe uszkodzenie nerwu wzrokowego uważa się za proces spowodowany wieloma czynnikami, aczkolwiek nadal nie znamy dokładnego patomechanizmu powstawania jaskry.
Wiemy, że oprócz podwyższonego ciśnienia wewnątrzgałkowego czynnikami sprzyjającymi powstaniu jaskrowego uszkodzenia nerwu wzrokowego są uwarunkowania genetyczne, krótkowzroczność oraz naczyniowe czynniki ryzyka.
Istotny jest również wiek (u ludzi starszych następuje zmniejszenie przepływu krwi w siatkówce nawet o 50%); wielu badaczy zwraca też uwagę na rasę, do której należy pacjent.
W ostatnim czasie coraz większy nacisk kładzie się na naczyniowe czynniki ryzyka do których należą: hypotonia nocna, zbyt niskie ciśnienie tętnicze, nadciśnienie tętnicze, wstrząs, zespoły naczynioskurczowe (wynikające z zaburzeń funkcjonowania mechanizmów autoregulacyjnych), hyperlipidemie, zaburzenia krzepliwości krwi i jej zwiększona lepkość, cukrzyca.
Niezależnie od faktu, który z czynników ryzyka przeważa, istotne jest, że zawsze dochodzi do niedokrwienia nerwu wzrokowego, co z kolei powoduje lawinowo następujące reakcje biochemiczne doprowadzające w końcowym efekcie do obumierania komórek nerwowych przez apoptozę.
Znane powszechnie zjawisko autoregulacji polegające na utrzymaniu stałego przepływu krwi, mimo zmian ciśnienia perfuzyjnego, opiera się na zjawisku wyrównawczych zmian oporu naczyniowego. Mechanizmów autoregulacyjnych utrzymujących prawidłowy przepływ krwi w obrębie nerwu wzrokowego jest kilka. Jednym z nich, istotnym z powodu możliwości wpływania na jego wartości, jest regulacja miogenna zależna od pozakomórkowego stężenia wapnia. Stąd też stosowanie przez okulistów blokerów kanału wapniowego u chorych leczonych z powodu jaskry.

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp do wszystkich zasobów Czytelni Medycznej

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu oraz WSZYSTKICH około 7000 artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 30 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

Piśmiennictwo
1. European Glaucoma Society: Terminologia i zasady postępowania w jaskrze. Savona. Włochy, DOGMA, S.r.l., 1999, 1-120. 2. Farnett L., Mulrow C.: The J-curve phenomenon and the treatment of hypertension. JAMA 1991, 265:489-495. 3. Geijssen H.C., Greve E.L.: Vascular risk factors in glaucoma. Current Concepts on Ocular Blood Flow in Glaucoma. Kugler Publications 1999. The Hague. The Netherlands 59-62. 4. Kański J.: Okulistyka kliniczna Urban & Partner Wrocław, 1997, 233-279. 5. Kański J. et al.: Jaskra. Urban & Partner Wrocław 1998, 1-5.52-53. 6. Kański J., Nischal K.: Okulistyka – objawy i różnicowanie. Urban & Partner Wrocław 2000, 254-255. 7. Muzyka M., Ćwirko M.: Krążeniowe czynniki ryzyka neuropatii jaskrowej i efekty jatrogenne w dynamice tego procesu. Terapia nr 4, Kwiecień 2000, 19-25. 8. Nizankowska M.H., Krzyżanowska P.: Współczesne poglądy na istotę i patomechanizm jaskry pierwotnej oraz ich wpływ na zasady i strategię leczenia. Terapia nr 4, Kwiecień 2000, 4-7. 9. Okulistyka Współczesna, t. II, PZWL Warszawa 1986, 507-508. 10. Patelska-Wytyk B.: Znaczenie przepływów krwi w jaskrze. Okulistyka Infomedica, Wydanie specjalne, Maj 2000, 1-4. 11. Żydecki M.: Farmakologiczne leczenie jaskry. Terapia i Leki nr 3-4, 1999, 15-18.
Medycyna Rodzinna 2/2000
Strona internetowa czasopisma Medycyna Rodzinna