Chcesz wydać pracę doktorską, habilitacyjną czy monografię? Zrób to w Wydawnictwie Borgis – jednym z najbardziej uznanych w Polsce wydawców książek i czasopism medycznych. W ramach współpracy otrzymasz pełne wsparcie w przygotowaniu książki – przede wszystkim korektę, skład, projekt graficzny okładki oraz profesjonalny druk. Wydawnictwo zapewnia szybkie terminy publikacji oraz doskonałą atmosferę współpracy z wysoko wykwalifikowanymi redaktorami, korektorami i specjalistami od składu. Oferuje także tłumaczenia artykułów naukowych, skanowanie materiałów potrzebnych do wydania książki oraz kompletowanie dorobku naukowego.

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Medycyna Rodzinna 4/2018, s. 335-338 | DOI: 10.25121/MR.2018.21.4.335
Grażyna Jarząbek-Bielecka1, Justyna Opydo-Szymaczek2, Małgorzata Mizgier3, Katarzyna Bojanowska1, Magdalena Pisarska-Krawczyk4, Marek Chuchracki4, Witold Kędzia1, Andrzej Wojtyła4
Zespół policystycznych jajników jako problem w ginekologii i medycynie rodzinnej, z uwzględnieniem pacjentek w wieku rozwojowym
Polycystic ovary syndrome as a problem in gynecology and family medicine, including patients in developmental age
1Klinika Ginekologii, Katedra Perinatologii i Ginekologii, Wydział Lekarski II, Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu
2Klinika i Katedra Stomatologii Dziecięcej, Wydział Lekarski II, Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu
3Zakład Dietetyki, Katedra Nauk Biomedycznych i Nauk o Zdrowiu, Zamiejscowy Wydział Kultury Fizycznej w Gorzowie Wielkopolskim, Akademia Wychowania Fizycznego im. Eugeniusza Piaseckiego w Poznaniu
4Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. Prezydenta Stanisława Wojciechowskiego w Kaliszu
Summary
Symptoms of female developmental changes associated with puberty appear at the age of 9 to 14 years. These include the formation of secondary sexual characteristics that begin with breast development followed by rapid growth and, finally, the first menstruation (menarche), after which fertility is achieved. There is no fixed age limit for puberty in girls. It may start early or late. It may be also disturbed by endocrinopathies. Polycystic ovary syndrome (PCOS), which develops at a late stage of puberty, is one of them. The syndrome is associated with hyperandrogenism and overweight. At the same time, it is one of the most common causes of hyperandrogenism in women. Polycystic ovary syndrome is manifested by the lack of menstruation, hirsutism, obesity and significantly enlarged cystic ovaries. Girls with clinical signs of polycystic ovary syndrome show a different pattern of GnRH secretion during early adolescence, which may lead to abnormal stimulation of the maturing ovary. Therefore, polycystic ovary syndrome is not only a problem in adult gynaecology, but also in adolescent gynaecology.
Wstęp
W ocenie prawidłowości rozwojowych dziewcząt wiek kalendarzowy nie jest wystarczającą miarą stopnia zaawansowania w rozwoju biologicznym ? jest nią wiek rozwojowy (zwany też biologicznym). Wiek biologiczny określa się na podstawie stopnia wykształcenia wybranych cech lub układów organizmu. Węższym pojęciem od „wieku biologicznego” jest „wiek rozwojowy” ? odnosi się on do okresu życia osobniczego, w którym przebiegają wyraźne zmiany progresywne (od urodzenia do zakończenia okresu młodzieńczego). Według Księgi Mądrości Koheleta: „Wszystko ma swój czas, na każdą bowiem sprawę (...) jest czas wyznaczony”. Jednym z nich jest czas pokwitania. Objawy zmian rozwojowych związanych z pokwitaniem u dziewcząt najczęściej pojawiają się pomiędzy 9. a 14. rokiem życia. Obejmują one kształtowanie drugorzędowych cech płciowych, które rozpoczynają się od rozwoju piersi; następuje gwałtowny skok wzrostu, wreszcie pojawia się pierwsza miesiączka (menarche), a następnie osiągnięta zostaje płodność. Nie stanowi to jednak zakończenia okresu dojrzewania, gdyż w jego trakcie następują również głębokie zmiany psychosomatyczne ? przy trwającej niedojrzałości psychospołecznej. Pokwitanie u dziewcząt nie zawsze pojawia się w wyznaczonym czasie ? bywa, że ulega przyspieszeniu czy opóźnieniu lub też jest zakłócone przez endokrynopatie. Jedną z nich, w późnej fazie pokwitania, może być zespół policystycznych jajników (ang. polycystic ovary syndrome ? PCOS) związany z problemem hiperandrogenizacji i nadwagi. Zespół ten opisali Stein i Leventhal. Objawia się on: brakiem miesiączki, hirsutyzmem, otyłością i znacznie powiększonymi, torbielowatymi jajnikami (1-7).
Zespół policystycznych jajników (PCOS)
Dziewczęta z klinicznymi objawami PCOS wykazują odmienny wzorzec wydzielania GnRH we wczesnym okresie dojrzewania, co może wpływać na nienormalną stymulację dojrzewających jajników, charakteryzują się trądzikiem, policystyczną strukturą jajników w badaniu USG oraz podwyższonym stężeniem androgenów w surowicy krwi (1-5). Za początek rozwoju PCOS uważa się okres wystąpienia pierwszej miesiączki, a rozpoznanie można postawić już w okresie dojrzewania. Poza zaburzeniami układu endokrynnego i rozrodczego u pacjentek z PCOS często obserwujemy również podwyższone stężenie insuliny, insulinooporność, a nawet cukrzycę typu 2. Otyłe dziewczęta zwykle wcześniej rozpoczynają okres dojrzewania. Równie często jest u nich spotykana zwiększona produkcja androgenów spowodowana zbyt dużą konwersją hormonów w tkance tłuszczowej lub, stymulowaną hiperinsulinemią, nadmierną ich produkcją w jajnikach i nadnerczach. Zmniejszone stężenie SHBG może jednocześnie powodować, że pula wolnych hormonów jest wyższa niż u dziewcząt szczupłych. Zaburzenia te sprawiają, że otyłe dziewczęta pozostają w grupie zwiększonego ryzyka zaburzeń miesiączkowania, nadmiernego owłosienia i rozwoju zespołu policystycznych jajników. Hiperandrogenizm klinicznie manifestuje się nasilonym trądzikiem, skąpymi lub rzadkimi miesiączkami oraz nadmiernym owłosieniem, szczególnie widocznym u dziewcząt o ciemnej karnacji. Często widoczne są także zmiany skórne w postaci rogowacenia ciemnego powstającego w wyniku insulinooporności. W badaniach laboratoryjnych występuje graniczne lub nieznacznie podwyższone stężenie testosteronu, androstendionu i DHEAS. W badaniu USG jajników nierzadko opisywana jest ich policystyczna struktura i zwiększona objętość (4).
Podkreślić należy, że istnieją odległe skutki zdrowotne zespołu policystycznych jajników. Choroba ta stanowi także istotny problem społeczny. W grupie kobiet z rozpoznanym PCOS obserwuje się istotnie wyższą częstość występowania chorób cywilizacyjnych, takich jak: niepłodność, cukrzyca typu 2, miażdżyca i niewydolność układu krążenia, osteoporoza, zespoły metaboliczne. Ważnym podkreślenia jest fakt, że w tej grupie kobiet choroby ujawniają się znacznie wcześniej niż w populacji generalnej. W wymiarze indywidualnym objawy kliniczne, które mogą towarzyszyć PCOS, mogą negatywnie oddziaływać na sferę psychiczną i seksualną kobiet ? wiążą się one z obniżoną samoocenę oraz negatywnym obrazem własnej kobiecości. Podwyższone stężenie testosteronu jest również czynnikiem ryzyka stanów depresyjnych, co może przekładać się na jakość życia rodzinnego i efektywność w pracy zawodowej. Hiperandrogenizacja i otyłość są jedną z najczęstszych endokrynopatii u dziewcząt w okresie rozwojowym (adolescencji).

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu oraz innych artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

Piśmiennictwo
1. Pelusi C, Pasquali R: Polycystic ovary syndrome in adolescents: pathophysiology and treatment implications. Treat Endocrinol 2003; 2(4): 215-230.
2. Johnstone EB, Rosen MP, Neru R et al.: The polycystic ovary post-Rotterdam: a common, age-dependent finding in ovulatory women without metabolic significance. J Clin Endocrinol Metab 2010; 95 (11): 4965-4972.
3. Banaszewska B, Spaczyński R, Pawelczyk L: Zastosowanie statyn w leczeniu zespołu policystycznych jajników (PCOS). Ginekol Pol 2010; 81: 618-621.
4. Małecka-Tendera E: Zespół policystycznych jajników u dziewcząt. Endokrynol Ped 2017; 59: 43-48.
5. Birdsall MA, Farquhar CM, White HD: Association between polycystic ovaries and extent of coronary artery disease in women having cardiac catheterization. Ann Intern Med 1997; 126: 32-35.
6. Knochenhauer ES, Key TJ, Kahsar-Miller M et al.: Prevalence of the polycystic ovary syndrome in unselected black and white women of the southeastern United States: a prospective study. J Clin Endocrinol Metab 1998; 83: 3078-3082.
7. Farah L, Lazenby AJ, Boots LR et al.: Prevalence of polycystic ovary syndrome in women seeking treatment from community electrologists. Alabama Professional Electrology Association Study Group. J Reprod Med 1999; 44: 870-874.
8. Homburg R: What is polycystic ovarian syndrome? A proposal for a consensus on the definition and diagnosis of polycystic ovarian syndrome. Hum Reprod 2002; 17: 2495-2499.
9. The Rotterdam ESHRE/ASRM-Sponsored PCOS consensus workshop group: Revised 2003 consensus on diagnostic criteria and long-term health risks related to polycystic ovary syndrome (PCOS). Hum Reprod 2004; 19: 41-47.
10. Legro RS: Polycystic ovary syndrome. Phenotype to genotype. Endocrinol Metab Clin North Am 1999; 28: 379-396.
11. Jakubowski L: Genetic aspects of polycystic ovary syndrome. Endokrynol Pol 2005; 56: 285-293.
12. Yildiz BO, Yarali H, Oguz H et al.: Glucose intolerance, insulin resistance, and hyperandrogenemia in first degree relatives of women with polycystic ovary syndrome. J Clin Endocrinol Metab 2003; 88: 2031-2036.
13. Jarząbek-Bielecka G, Mizgier M, Wilczak M et al.: Metabolic syndrome, hypothyroidism and depression at consultation: a case history. J Health Inequal 2016; 2(1): 89-91.
14. Jarząbek-Bielecka G, Loewe-Kiedrowska A, Radomski D, Paluszkiewicz A: The significance of hormonal tests in female patients at the developmental age of hirsutism. Pol Prz Nauk Zdr 2011; 3(28): 294-304.
15. Opydo-Szymaczek J, Jarząbek-Bielecka G, Kędzia W, Borysewicz-Lewicka M: Child sexual abuse as an etiological factor of overweight and eating disorders ? considerations for primary health care providers. Ginekol Pol 2018; 89(1): 48-54.
otrzymano: 2018-10-08
zaakceptowano do druku: 2018-10-29

Adres do korespondencji:
Grażyna Jarząbek-Bielecka
Klinika Ginekologii Katedra Perinatologii i Ginekologii Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu
ul. Polna 33, 60-535 Poznań
tel.: +48 618-419-278
grajarz@o2.pl

Medycyna Rodzinna 4/2018
Strona internetowa czasopisma Medycyna Rodzinna