Wydawnictwo Medyczne Borgis
Czytelnia Medyczna » Medycyna Rodzinna » 1/2001 » Oczekiwania studentów dotyczące specjalizacji z medycyny rodzinnej
- reklama -
Babuszka.pl
rosyjski online
z lektorem
Usługi na jak najwyżym poziomie - serwis narciarski Warszawa
- reklama -
© Borgis - Medycyna Rodzinna 1/2001, s. 14-17
Tadeusz Kozielec, Dorota Strecker, Beata Karakiewicz
Oczekiwania studentów dotyczące specjalizacji z medycyny rodzinnej
Expectations of students related to specialization in family medicine
z Katedry i Zakładu Medycyny Rodzinnej Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie
Kierownik Zakładu: prof. dr hab. n. med. Tadeusz Kozielec
Summary
The opinions and expectations of medical students are presented concerning specialization in family medicine. In the light of inquiry responses it was found that specialization in family medicine arouses only a marginal interest among 6th year students and postgraduate medical education is insufficient to provide a basis for independent work in primary health service. The narrow place given to family medicine in the curriculum in the 6th year of studies is quite insufficient.
Reklama
Wstęp
Założenia reformy opieki zdrowotnej z 1990 r. przewidywały, że 50% absolwentów Akademii Medycznych będzie zatrudnionych w podstawowej opiece zdrowotnej (2). W 1994 r. została w Polsce wprowadzona nowa specjalizacja – medycyna rodzinna.
Przygotowanie do przyszłej pracy w charakterze lekarza rodzinnego należy rozpocząć już w trakcie studiów. Kształcenie powinno odbywać się równocześnie z innymi dyscyplinami medycznymi. Odpowiednio wczesne przekazanie informacji o instytucji lekarza rodzinnego pozwoliłoby zapoznać przyszłych absolwentów z nową specjalizacją, która w ciągu najbliższych kilku, kilkunastu lat może stać się dominującą formą opieki medycznej w podstawowej opiece zdrowotnej (1, 4).
W krajach gdzie podstawowa opieka zdrowotna opiera się na instytucji lekarza rodzinnego lub domowego kształcenie przeddyplomowe w zakresie medycyny rodzinnej rozpoczyna się na latach klinicznych równolegle z innymi dyscyplinami klinicznymi. Realizacja nauczania przedmiotu medycyna rodzinna w wielu Akademiach Medycznych w Polsce w wymiarze kilku lub kilkunastu (12-20, 30) godzin jest nieporozumieniem i nie ma nic wspólnego z priorytetami dotyczącymi kształcenia w zakresie medycyny rodzinnej. W Szczecinie przedmiot ten uwzględniany jest w programie studiów dopiero na VI roku. Ponadto program kształcenia przeddyplomowego w tej dziedzinie w różnych uczelniach jest znacznie zróżnicowany zarówno pod względem zakresu, formy nauczania oraz czasu trwania zajęć. Według Dragańskiego na postawę absolwentów oraz decyzję co do przyszłej specjalności oraz miejsca pracy zasadniczy wpływ ma cały okres studiów (1). Dlatego zapoznawanie studentów z tą dyscypliną medycyny na ostatnim roku studiów jest już znacznie spóźnione.
Celem naszej pracy było zapoznanie się z opiniami studentów dotyczącymi specjalizacji z medycyny rodzinnej oraz przyszłego zatrudnienia w reformowanej opiece zdrowotnej.
Materiał i metoda
Badaniami ankietowymi objęto 74 studentów (27 mężczyzn i 47 kobiet) VI roku Wydziału Lekarskiego Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie w roku akademickim 1998/1999. Narzędziem badawczym był kwestionariusz ankiety wypełniany w dniu kończącym zajęcia w Zakładzie Medycyny Rodzinnej. Wszyscy ankietowani uczestniczyli w zajęciach prowadzonych we wzorcowych praktykach lekarzy rodzinnych, gdzie mieli możliwość zapoznania się z formą i zakresem pracy lekarza rodzinnego. Ankieta dotyczyła zainteresowań i planów zawodowych oraz motywacji związanych z wyborem przyszłej specjalizacji ze szczególnym uwzględnieniem medycyny rodzinnej. Ankiety wypełniane były dobrowolnie, anonimowo oraz bez ograniczenia czasowego.
Wyniki i omówienie
Z danych uzyskanych z ankiety wynika, że 69 osób (93,24%) deklaruje po skończeniu studiów rozpoczęcie specjalizacji w wybranym kierunku, 1 osoba (1,35%) myśli o zmianie zawodu. Natomiast 4 respondentów (5,41%) nie potrafi sprecyzować swoich planów na przyszłość. Wśród ankietowanych dużym zainteresowaniem cieszy się specjalizacja z zakresu chorób wewnętrznych 16 respondentów (23,19%), następnie specjalności zabiegowe po 9 osób (13,04%) chirurgia, położnictwo i ginekologia. Chęć podjęcia specjalizacji z zakresu pediatrii wyraża 6 osób (8,70%). Żaden z naszych respondentów nie wymienił jako pierwszej specjalizacji z medycyny rodzinnej.
Wyniki badań ilustrujące kierunki przyszłej specjalizacji ankietowanych zawiera tabela 1.
Tabela 1. Najchętniej wybierane przez studentów specjalizacje.
SpecjalizacjaLiczba badanych%
Interna1623,19
Położnictwo i ginekologia913,04
Chirurgia913,04
Pediatria68,70
Razem główne specjalizacje4057,97
Okulistyka68,70
Psychiatria68,70
Ortopedia45,80
Dermatologia22,90
Neurologia11,45
Neurochirurgia11,45
Laryngologia11,45
Neonatologia11,45
Medycyna rodzinna--
Razem inne2231,90
Nie wiem34,33
Brak odpowiedzi45,80
Razem69100,00
Specjalizacja jest dla studentów realizacją własnych zainteresowań oraz sposobem osiągnięcia osobistej satysfakcji ze zdobycia wiedzy i umiejętności lekarskich. Spośród ankietowanych 16 osób (21,62%) jeszcze przed studiami na Akademii Medycznej miało sprecyzowany wybór specjalizacji. Jak wynika z danych przedstawionych w tabeli 2 – 44 osoby (59,46%) określiły swoje zainteresowania w ciągu pierwszych pięciu lat studiów. Na VI roku wyboru przyszłej specjalizacji dokonało tylko 6 respondentów (8,11%). 8 studentów (10,81%) nie sprecyzowało czasu w którym zdecydowali się na podjęcie specjalizacji. Wyniki obrazuje tabela 2.
Tabela 2. Termin podjęcia przez studentów decyzji o specjalizacji.
Lata studiówLiczba badanych%
a) przed studiami1621,62
b) na I lub II roku68,11
c) na III roku1013,51
d) na IV roku1520,27
e) na V roku1317,57
f) na VI roku68,11
Brak odpowiedzi810,81
Razem74100,00
Na pytanie w jakich okolicznościach studenci podjęliby specjalizację z medycyny rodzinnej, ankietowani rozważali taką ewentualność w wielu aspektach. Nadal ewentualne podjęcie specjalizacji z medycyny rodzinnej przez przyszłych absolwentów odbywa się w drodze negatywnej selekcji. Wyboru medycyny rodzinnej w tym przypadku dokonały 34 osoby (45,95%). Tabela 3 zawiera czynniki skłaniające do dokonania ewentualnego wyboru specjalizacji z medycyny rodzinnej.
Tabela 3. Czynniki motywujące do wyboru specjalizacji z medycyny rodzinnej.
Czynniki motywująceLiczba badanych%
a) w przypadku kiedy nie będę mieć możliwości specjalizowania się w innej dziedzinie2470,58
b) możliwość uzyskania samodzielności i wysokich zarobków38,82
c) większa możliwość znalezienia pracy25,89
d) możliwość kontaktu z szerszym gronem pacjentów25,89
e) po kilku latach stażu będę w pełni wykwalifikowanym, samodzielnym lekarzem12,94
f) lepsze poznanie swoich pacjentów, co zwiększa możliwość profilaktyki i lepszego, bardziej skutecznego leczenia12,94
g) możliwość sprawdzenia swoich umiejętności, nie tylko w zakresie interny i pediatrii, ale także innych specjalności12,94
Razem34100,00
Negatywnie wobec specjalizacji z medycyny rodzinnej wypowiedziało się 40 osób ankietowanych (54,05%). Nasi respondenci podawali różne przyczyny takiego ustosunkowania się do tej specjalizacji. W kolejności studenci podają, że:
– nie interesują się tą specjalizacją,
– obawiają się, że nie poradzą sobie z samodzielnym ambulatoryjnym prowadzeniem pacjentów,
– twierdzą, że obecny program kształcenia w czasie studiów nie przygotowuje do samodzielnej pracy w podstawowej opiece zdrowotnej,
– oceniają poziom usług medycznych jako niski oraz wskazują na małe możliwości diagnostyczne w gabinecie lekarza rodzinnego,
– obawiają się zbyt długiego czasu pracy oraz zbyt obszernego materiału do opanowania.
Studenci wskazują również na trudniejszy rozwój naukowy w przypadku prowadzenia praktyki lekarza rodzinnego, i nadal zbyt niskie zarobki w stosunku do wykonywanej pracy.
Studenci VI roku wykazują bardzo małe zainteresowanie medycyną rodzinną dlatego przyszłe miejsce pracy wiążą głównie z lecznictwem zamkniętym. 19 ankietowanych (25,68%) po skończeniu studiów chciałoby pracować w szpitalu rejonowym, 18 (24,32%) w szpitalu wojewódzkim, a 17 osób (22,98%) w szpitalu klinicznym. O zmianie zawodu myśli jeden student (1,35%). 13 osób (17,57%) nie określa miejsca swojej przyszłej pracy (tab. 4).
Tabela 4. Planowane miejsce pracy po ukończeniu studiów.
Miejsce pracyLiczba badanych%
a) szpital kliniczny1722,98
b) zakład naukowy (teoretyczny)22,70
c) szpital wojewódzki1824,32
d) szpital rejonowy1925,68
e) przychodnia rejonowa--
f) gabinet lekarza rodzinnego11,35
g) gabinet prywatny wybranej specjalności11,35
h) firma farmaceutyczna22,70
i) zmiana zawodu11,35
j) nie wiem1317,57
Razem74100,00
Z analizy uzyskanych danych wynika, że studenci nadal zainteresowani są głównymi specjalnościami medycyny, w kolejności: interną, chirurgią, położnictwem i ginekologią, pediatrią. Jednocześnie obserwujemy stały spadek zainteresowania medycyną rodzinną jako pierwszą ewentualnością specjalizacji (3). Uzyskane przez nas wyniki są również zbieżne z wynikami badań ankietowych innych autorów (5, 7). Na wybór danej specjalizacji ma również wpływ pierwszy kontakt z daną dyscypliną. Wśród naszych respondentów ponad 81% swoje plany zawodowe sprecyzowało jeszcze przed studiami albo najpóźniej do V roku studiów. Z medycyną rodzinną po raz pierwszy spotkali się dopiero na VI roku, czyli w momencie gdy mieli już sprecyzowane plany dotyczące przyszłej specjalizacji. Zajęcia w naszym Zakładzie i w gabinetach lekarzy rodzinnych spowodowały wzrost zainteresowania studentów tą dyscypliną medycyny. 14,87% naszych respondentów twierdzi, że po zajęciach podjęłoby specjalizację z medycyny rodzinnej.
Oprócz niewłaściwego kształcenia przeddyplomowego studenci uważają, że przyczynami wyboru innych specjalizacji są także niski poziom usług, małe możliwości diagnostyczne, zbyt długi czas pracy lekarza rodzinnego a także brak możliwości rozwoju naukowego. 9 studentów uważa, że nie wybrałoby tej specjalizacji z powodu zbyt obszernej wiedzy, którą powinien dysponować lekarz rodzinny. Podobne odpowiedzi uzyskała w swoich badaniach Papierz i wsp. (6).
Założenia reformy opieki zdrowotnej z 1990 r. przewidywały skierowanie połowy absolwentów Akademii Medycznych do pracy w podstawowej opiece zdrowotnej w charakterze lekarza rodzinnego. Jak wynika z przeprowadzonych przez nas badań ankietowych w latach 1986-1995 zainteresowanie specjalizacją z medycyny rodzinnej oraz praca w placówkach podstawowej opieki zdrowotnej były znacznie wyższe (3). Obecnie statystycznie spada zainteresowanie studentów tą specjalizacją. Nadal wielu studentów – 54 osoby (72,98%) marzy o pracy na oddziale szpitalnym. 13 osób (17,57%) nie wie gdzie chciałoby podjąć pracę, motywując to przyjęciem każdej pracy, która umożliwi im kontakt z wyuczonym zawodem i w miarę możliwości realizację ich zainteresowań.
Uzyskane przez nas dane wskazują na konieczność wprowadzenia zajęć z medycyny rodzinnej na niższych latach studiów, równocześnie z rozpoczęciem zajęć klinicznych. Umożliwiłoby to kształtowanie świadomości, że medycyna to nie tylko wysoko specjalistyczne kliniki, ale także podstawowa opieka zdrowotna (3, 5). Ponadto studenci mieliby możliwość ukształtowania właściwego obrazu lekarza rodzinnego.
Minimum programowe w zakresie nauczania medycyny rodzinnej, przyjęte przez Radę Główną w Akademiach Medycznych na rok akademicki 2000/2001, nie tylko nie czyni priorytetu z nauczania medycyny rodzinnej lecz co jest bardzo niekorzystne dla tej dziedziny medycyny traktuje ją marginalnie.
Wnioski
1. Specjalizacja z medycyny rodzinnej oraz praca w placówkach podstawowej opieki zdrowotnej stanowią marginalne zainteresowanie wśród studentów VI roku Wydziału Lekarskiego PAM.
2. Około 58% studentów nadal zainteresowanych jest podstawowymi specjalnościami medycyny: interną, chirurgią, położnictwem i ginekologią oraz pediatrią.
3. Kształcenie przeddyplomowe na studiach medycznych nie daje podstaw do samodzielnej pracy w podstawowej opiece zdrowotnej, a wprowadzenie zajęć z medycyny rodzinnej w wąskim zakresie dydaktycznym na VI roku jest niewystarczające.
Reklama
Piśmiennictwo
1. Dragański K. i wsp.: Nauczanie medycyny rodzinnej w ocenie studentów medycyny. Zdr. Publ. 1994, 9: 323-326. 2. Kierunki zmian w organizacji i finansowaniu opieki zdrowotnej. MZiOS, Warszawa, listopad 1990. 3. Kozielec T. i wsp.: Nauczanie przeddyplomowe w zakresie medycyny rodzinnej a oczekiwania studentów VI roku Wydziału Lekarskiego. Materiały konferencyjne I Krajowa Konferencja: Kształcenie przeddyplomowe w medycynie rodzinnej. Szczecin 1996, 38-45. 4. Kozielec T. i wsp.: Opinie studentów VI roku wydziału lekarskiego nt. Szkolenia przeddyplomowego w zakresie medycyny rodzinnej. Polska Medycyna Rodzinna 1999, 1, 1-2, s. 49-52. 5. Król H. i wsp.: Medycyna rodzinna – wybór świadomy czy konieczny. Nadzieje i obawy studentów medycyny. Polska Medycyna Rodzinna, 1999, 1, 1-2, 53-58. 6. Papierz I., Ratajczyk-Pakalska E.: Program nauczania przeddyplomowego w zakresie medycyny rodzinnej w Akademii Medycznej w Łodzi. Polska Medycyna Rodzinna, 1999, 1, 1-2, 35-38. 7. Tyszko P., Dragański K.: Medycyna rodzinna w planach zawodowych studentów oraz ocena zajęć z tego przedmiotu. Materiały konferencyjne II Krajowa Konferencja: Kształcenie przeddyplomowe w medycynie rodzinnej. Szczecin 1998, 69-72.
Medycyna Rodzinna 1/2001
Strona internetowa czasopisma Medycyna Rodzinna
Powrót na górę strony

Zamów prenumeratę

Serdecznie zapraszamy do
prenumeraty naszego czasopisma.

Biuletyn Telegram*

W celu uzyskania najnowszych informacji ze świata medycyny oraz krajowych i zagranicznych konferencji warto zalogować się w naszym
Biuletynie Telegram – bezpłatnym newsletterze.*
*Biuletyn Telegram to bezpłatny newsletter, adresowany do lekarzy, farmaceutów i innych pracowników służby zdrowia oraz studentów uniwersytetów medycznych.

Pozostałe artykuły z numeru 1/2001:

- reklama -

Strona główna | Reklama | Kontakt
Wszelkie prawa zastrzeżone © 1990-2017 Wydawnictwo Medyczne Borgis Sp. z o.o.
Chcesz być na bieżąco? Polub nas na Facebooku: strona Wydawnictwa na Facebooku
polityka cookies