Czytelnia Medyczna » Medycyna Rodzinna » 1/2001 » Mleka modyfikowane dla dzieci powyżej 12 miesiąca życia

- reklama -

Fitomed
kosmetyki ziołowe

Mamy sprzęt do ręcznej obróbki krawędzi i ślizgów - serwis narciarski Warszawa

- reklama -

Kamil Hozyasz

Mleka modyfikowane dla dzieci powyżej 12 miesiąca życia

Milk formulas for young children

z Kliniki Pediatrii, Instytutu Matki i Dziecka w Warszawie
Kierownik Kliniki: prof. dr hab. med. Andrzej Milanowski

Summary
Safe and effective nutrition must primarily support healthy development of the child. The aim of the paper was to review milk formulas for young children.

Key words: milk formulas, young children, probiotics.

Polecane książki z księgarni medycznej BORGIS:

Mowa pacjenta z rozszczepem podniebienia. Szkice foniatryczno logopedyczne

Wspomaganie rozwoju dzieci z zespołem Downa teoria i praktyka

Chirurgia dziecięca

Mleko krowie i jego przetwory powinny wchodzić w skład diety każdego zdrowego dziecka w wieku poniemowlęcym. Mleko jest doskonałym źródłem białka oraz innych makro- i mikroelementów dla szybko rozwijającego się organizmu.

Przeciwwskazaniem do podawania mleka jest:

– alergia na białka mleka krowiego (szacunkowa częstość występowania w omawianej grupie wiekowej wynosi ok. 0,5-3%),

– hipolaktazja typu dorosłych (która bywa rozpoznawana w populacji polskiej u części dzieci po ukończeniu 3-5 r.ż., nietolerancja laktozy ma różne nasilenie),

– wrodzona alaktazja (całkowity brak enzymu laktazy występuje bardzo rzadko).

Stosowanie mlek modyfikowanych (tzw. mleko typu 3) jest ważną propozycją w żywieniu dzieci w wieku poniemowlęcym (2-3 rok życia). Renomowani producenci dbają o wysoką jakość surowców. Modyfikacja mleka krowiego poprawia przyswajalność jego składników, korzystna jest również zmiana składu jakościowego i ilościowego białek, lipidów, minerałów oraz wzbogacenie w witaminy i mikroelementy (tab. 1).

Tabela 1. Skład (w przeliczeniu na 100 ml) i ceny mlek modyfikowanych przeznaczonych dla dzieci powyżej 12. miesiąca życia

Nazwa mleka	*Bebiko 3 (Ovita-Nutricia)**	Junior (Nestle)	Junior Bifidus (Nestle)	Milumil 3 (Milupa)	Zalecane dobowe spożycie (1-3 r.ż.)***
Wartość energetyczna, kJ (kcal)	300 (71,5)	280 (67)	280 (67)	318 (76)	428 kJ/kg m.c.
Białko, g	2,7	2,2	2,2	2,5	1,3 g/kg m.c.
Węglowodany ogółem, g	7,7	8,0	8,7	10,1	Powinny uzupełniać zapotrzebowanie energetyczne, ważna jest podaż włóknika
Laktoza, g	6,6	z miodem -5,5 waniliowy -5,9	4,4	4,9
Tłuszcz ogółem, g	3,4	2,9	2,6	2,9	32% zapotrzebowania energetycznego
Kwas linolowy, g	0,41	0,3	0,49	0,4	NNKT - 3% zapotrzebowania energetycznego
Kwas a-linolenowy, g	0,09	brak danych	0,06	brak danych	NNKT - 3% zapotrzebowania energetycznego
Wapń, mg	109	104	78	89,7	800-1000 mg
Fosfor, mg	79	64	64	66,8	1000 mg
Żelazo, mg	0,96	1,2	0,8	1,0	10 mg
Magnez, mg	11	7	7	9,4	100-150 mg
Cynk, mg	0,55	2	0,66	0,5	10 mg
Jod, mg	11,9	14	14	11,6	70 mg
Potas, mg	143	102	100	121	550-1650 mg
Sód, mg	37	32	30	32,8	325-375 mg
Chlor, mg	79	73	73	65,8	500-1500 mg
Miedź, mg	24	brak danych	60	21,7	0,7-1,0 mg
Mangan, mg	21	z miodem - 7,7 waniliowy - 4,2	3	17,7	brak danych
Witamina A, mg	60	80	80	57,2	400 mg
Witamina D, mg	1,5	1,7	1,7	1,4	15 mg
Witamina E, mg	0,95	1,2	1,2	1,0	6 mg
Witamina K, mg	brak danych	3	3	3,7	1 mg/kg m.c.
Witamina C, mg	11	8	8	9,5	45 mg
Witamina B1, mg	0,06	0,1	0,14	0,05	0,9 mg
Witamina B2, mg	0,12	0,16	0,16	0,13	1,0 mg
Niacyna, mg	0,25	1,8	1,86	0,2	11 mg
Witamina B6, mg	0,06	0,2	0,2	0,04	1,2 mg
Kwas foliowy, mg	4,6	20	20	4,3	70 mg
Witamina B12, mg	0,3	0,1	0,13	0,24	2,0 mg
Biotyna, mg	2,25	4	4	2,0	ok.100mg ? (brak dokładnych danych)
Kwas pantotenowy, mg	0,32	0,6	0,6	0,3	3 mg
Dodatki smakowe	smak wieloowocowy (naturalny proszek bananowy i morelowy, naturalny aromat jabłkowy)	smak miodowy (termizowany miód pszczeli) smak waniliowy (naturalny ekstrakt z wanilii)	bez dodatków smakowych	bez dodatków smakowych
Opakowanie jednostkowe	karton 350 g	karton 350 g	puszka 450 g	karton 350 g
Cena jednego opakowania, zł**	7,50	7,90	16	8,10
Cena 100 mL mleka, zł	0,32	0,32	0,51	0,38

*dostępne jest również Bebiko 3R z dodatkiem kleiku ryżowego. Wartość energetyczna 100 mL wynosi 333 kJ (79 kcal). Mleko to ma wyższą niż Bebiko 3 zawartość białka i węglowodanów natomiast w jego skład wchodzi mniej tłuszczów.
**uśrednione ceny detaliczne ze sklepów (Bebiko 3, Nestle Junior, Milumil 3) i aptek (Junior Bifidus) w Warszawie, listopad 2000 r.
***dane Instytutu Żywności i Żywienia w Warszawie.
**** Występowanie alergii atopowej jest traktowane w krajach Europy Zachodniej i USA jako nowa, wielka epidemia.
Powszechnie uważa się, że u jej podstaw leży tzw. „zachodni styl życia”. W grę wchodzą czynniki środowiskowe, m.in. zmiana fizjologicznej flory jelitowej, czynniki zakaźne i chemiczne, szybko ewoluujące w miarę wzrostu dobrobytu i higieny. W końcu XX wieku spożywamy z pokarmem ok. 10⁶ razy mniej bakterii niż nasi przodkowie w epoce kamiennej.

Przesadna higiena przeciwdziała normalnej kolonizacji bakteryjnej przewodu pokarmowego oraz uniemożliwia rozwój prawidłowej tolerancji alergenów i odpowiedzi immunologicznej limfocytów Th1. Dla dzieci wychowywanych „pod kloszem”, w zasobnych domach o niemalże sterylnej higienie oraz przy braku kontaktu z rówieśnikami, interesującą propozycją jest Junior Bifidus z żywymi kulturami bakterii (Bifidobacterium lactis, Streptococcus thermophilus). Nie wykonano dotychczas prospektywnych badań umożliwiających obiektywną ocenę korzyści wynikających z takiego postępowania dietetycznego. Junior Bifidus jest najdroższym mlekiem typu 3. Dla wielu przeciętnie sytuowanych rodzin koszt 0,51 zł za 100 mL mleka jest zbyt wysoki. Wybór tej marki byłby błędem – jeżeli cena produktu miałaby decydować o mniejszym spożyciu mleka przez dziecko.

W 2000 r. producent wstrzymał sprzedaż modyfikowanego mleka w proszku Gerber 3, które było przedtem obecne na polskim rynku. Ostatnio firma Novartis wprowadziła do sprzedaży w Europie Zachodniej mleko typu 3 z dodatkiem nukleotydów (Adapta 3), co jest ważnym dalszym krokiem w humanizacji mieszanek opartych o mleko krowie.

W Polsce przeciętna rodzina przeznacza aż ok. 40% dochodów na zakup żywności. Z racji życia na granicy ubóstwa, wiele rodzin nie stać na zakup mleka typu 3 i zachęcanie do stosowania tych mlek w rodzinach o trudnej sytuacji materialnej wydaje się nieuzasadnione. U dzieci, które ukończyły 12 miesiąc życia, niemodyfikowane mleko krowie nie powoduje nasilonych zaburzeń metabolizmu podobnych do obserwowanych w pierwszych miesiącach życia.

Rodzice, których stać na zakup powinni być informowani o zaletach poszczególnych mlek typu 3. O wyborze produktu dla w pełni zdrowego dziecka powinna przesądzać:

– analiza dotychczas stosowanej diety, wywiadu chorobowego dziecka i rodziny,

– sytuacja finansowa rodziny (w tabeli 1 zestawiono średnie ceny produktów dostępnych na polskim rynku),

– akceptacja smaku mleka.

Mlek modyfikowanych przeznaczonych do stosowania u dzieci powyżej 12 miesiąca życia nie można traktować jako preparatów leczniczych, jednakże w niektórych sytuacjach problem kliniczny może skłaniać do wyboru określonego preparatu. Poniżej podano kilka przykładów:

– Niedobory masy ciała, ponadprzeciętna aktywność ruchowa.

Najwyższą wartość kaloryczną ma mleko Milumil 3 (oraz Bebiko 3R z dodatkiem kleiku ryżowego).

– Dieta uboga w magnez.

Najbogatszym źródłem magnezu są produkty pochodzenia roślinnego, szczególnie zielone części roślin oraz gruboziarniste kasze, ciemne pieczywo. 500 ml Bebika 3 pokrywa ok. 50% dobowego zapotrzebowania na ten pierwiastek. Pozostałe mleka typu 3 również zawierają dużo magnezu.

– Częste biegunki w wywiadzie.

Optymalnym wyborem jest Junior Bifidus z bakteriami probiotycznymi. Jednocześnie mleko to zawiera najmniej laktozy – co jest korzystne w przypadku przejściowego zmniejszenia tolerancji dwucukrów wtórnego do zniszczenia nabłonka jelitowego w przebiegu infekcji przewodu pokarmowego.

– Niedokrwistość z niedoboru żelaza, niechęć do spożywania posiłków mięsnych.

Najwięcej żelaza zawiera Junior.

– Otyłość.

Najniższą wartość energetyczną ma Junior Bifidus, poza tym 100mL tego mleka zawiera tylko 2,6 g tłuszczu.

– Zamieszkiwanie w górach i okolicach podgórskich.

W całej Polsce spożycie jodu jest niskie, a szczególnie w niektórych rejonach Polski południowej – gdzie też jodowane mleka modyfikowane stanowią ważne źródło pierwiastka (najwięcej jodu zawiera Junior i Junior Bifidus). Zgodnie z kryteriami Międzynarodowej Komisji ds. Kontroli Zaburzeń z Niedoboru Jodu Polska jest krajem o umiarkowanej, a w obszarze nadmorskim lekkiej endemii wola.

– Zaburzenia mineralizacji kośćca.

Odpowiednio wysoka podaż wapnia w ciągu całego życia jest niezbędna dla prawidłowej mineralizacji kośćca. Najlepszym źródłem wapnia są mleko i jego przetwory. W przypadku częstego występowania osteoporozy w rodzinie dziecka nie lubiącego serów, jogurtów, które pije w miarę chętnie mleko (lub płatki, kaszki z mlekiem) trafnym wyborem jest Bebiko 3 lub Junior.

– Wczesne występowanie miaż-dżycy naczyń w rodzinie.

W związku z udowodnionym działaniem ochronnym witaminy E i kwasu foliowego (np. w przypadkach hiperhomocysteinemii, która w ostatnich latach została uznana za niezależny czynnik ryzyka rozwoju miażdżycy obok hipercholesterolemii czy nałogu nikotynowego) – warto rozważyć wybór mleka gwarantującego najwyższą podaż wspomnianych witamin, tj. Junior Bifidus. Udowodniono, że bakterie probiotyczne wywierają korzystny wpływ na metabolizm cholesterolu.

– Dieta wegetariańska.

Dla wegetarian dopuszczających spożycie mleka (laktowegetarianie) – nabiał jest jedynym naturalnym źródłem witaminy B₁₂. Bebiko 3 zawiera najwięcej witaminy B₁₂ ze wszystkich mlek modyfikowanych, jednocześnie mleko to jest zasobne w witaminę D₃ i jod, których niedobory także są częste u niesuplementowanych wegetarian. 250 ml Bebika 3 zapewnia bezpieczną podaż cyjanokobalaminy, natomiast 700 ml pokrywa tzw. normę zalecaną dla dzieci w wieku 1-3 lat życia.

– Niedobory cynku w organizmie.

Junior zawiera czterokrotnie więcej pierwiastka niż pozostałe mleka. 500 ml Juniora całkowicie pokrywa dobowe zapotrzebowanie dzieci w okresie poniemowlęcym.

– Terapia lekami przeciwpadaczkowymi.

Leki te zwiększają zapotrzebowanie organizmu dziecka na kwas foliowy. Junior i Junior Bifidus zawierają 20 mg folacyny w 100 ml.

Polecane książki z księgarni medycznej BORGIS:

Stomatologia zachowawcza wieku rozwojowego

Rozwój daje radość

Autyzm dziecięcy

Medycyna Rodzinna 1/2001
Strona internetowa czasopisma Medycyna Rodzinna

Powrót na górę strony

Pozostałe artykuły z numeru 1/2001:

- reklama -