Artykuły w Czytelni Medycznej o SARS-CoV-2/Covid-19

Zastanawiasz się, jak wydać pracę doktorską, habilitacyjną lub monografię? Chcesz dokonać zmian w stylistyce i interpunkcji tekstu naukowego? Nic prostszego! Zaufaj Wydawnictwu Borgis – wydawcy renomowanych książek i czasopism medycznych. Zapewniamy przede wszystkim profesjonalne wsparcie w przygotowaniu pracy, opracowanie dokumentacji oraz druk pracy doktorskiej, magisterskiej, habilitacyjnej. Dzięki nam nie będziesz musiał zajmować się projektowaniem okładki oraz typografią książki.

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Postępy Nauk Medycznych 4/2019, s. 136-143 | DOI: 10.25121/PNM.2019.32.4.136
Katarzyna Pogorzelczyk1, 2, Marta Gallas3, Marlena Robakowska4, Malgorzata Wojnarowska4, Przemyslaw Zuratynski1, *Daniel Slezak1, Sylwia Jaltuszewska5
Analiza ilościowa zmian na rynku farmaceutycznym
Quantitative analysis of changes in the pharmaceutical market
1Department of Emergency Medicine, Faculty of Health, Medical University of Gdansk, Poland
2Cathedral of the Economic Policy, Economic Department, Medical University of Gdansk, Poland
3Department of Nursing Management, Faculty of Health, Medical University of Gdansk, Poland
4Department of Public Health and Social Medicine, Faculty of Health, Medical University of Gdansk, Poland
5Institute of Theories about the Health, Plant of the Medical Rescue, Pomeranian Academy in Slupsk, Poland
Streszczenie
Światowy przemysł farmaceutyczny jest obecnie wart ponad 2 tryliony dolarów amerykańskich, przy stale rosnących jednocyfrowych perspektywach wzrostu w nadchodzących latach. Celem pracy jest analiza zmian gospodarczych zachodzących na polskim rynku farmaceutycznym w odniesieniu do sukcesywnie wprowadzanych zmian legislacyjnych regulujących kształt tej gałęzi gospodarki. Materiałami użytymi do przeprowadzenia analizy są akty prawne regulujące prawo farmaceutyczne, raporty i broszury ekonomiczne na temat rynku farmaceutycznego. Opisano literaturę zagraniczną i krajową przedstawiającą zmiany gospodarcze na polskim rynku farmaceutycznym. Pomimo znaczących zmian, które były odpowiedzią na konkretne potrzeby lub problemy występujące w sektorze opieki zdrowotnej, ze względu na charakterystykę tej części polityki społecznej, zamiast istniejących komplikacji powstały nowe.
Summary
The global pharmaceutical industry is currently worth over two trillion US dollars, with a steadily growing single-digit growth outlook in the coming years. The aim of the study is to analyze the economic changes taking place on the Polish pharmaceutical market in relation to the successive legislative changes regulating the shape of this branch of the economy. The materials used for the analysis are legal acts regulating pharmaceutical law, reports and economic brochures on the pharmaceutical market. Foreign and domestic literature presenting economic changes on the Polish pharmaceutical market is described. Despite significant changes, which were a response to specific needs or problems occurring in the healthcare sector, due to the characteristics of this part of social policy, instead of the existing complications, new ones were created.
Słowa kluczowe: analiza,
Key words: analysis, pharmaceutical market, pharmacy market
Wprowadzenie
Światowy przemysł farmaceutyczny jest obecnie wart ponad 2 tryliony dolarów amerykańskich, przy stale rosnących jednocyfrowych perspektywach wzrostu w nadchodzących latach.
Numerem jeden dla światowego przemysłu farmaceutycznego są Stany Zjednoczone (28% całkowitego obrotu światowego), Unia Europejska (wszystkie państwa członkowskie razem) jest na drugim miejscu (15%), a Japonia plasuje się na trzecim miejscu, z nieco niższym wynikiem niż UE – 12%. Pierwsze trzy miejsca w rankingu, które zostały opisane powyżej, odpowiadają za prawie 55% całkowitej wartości sprzedaży farmaceutycznej na świecie (1).
Jak oceniają analitycy branży farmaceutycznej, nadchodzące lata będą bezpośrednio związane z rozwojem gospodarek zwanych rynkami rozwijającymi się (tzw. rynki farmaceutyczne). Ich charakterystyczną cechą jest tendencja do wydawania coraz więcej na opiekę zdrowotną. Chiny będą miały największy udział w tej grupie. Dwa najbardziej przewidywane trendy rozwoju przemysłu to ekspansja rynku leków generycznych i wykorzystanie szybko rozwijającej się dziedziny biotechnologii jako podstawy do produkcji lub badań nad innowacyjnymi lekami.
Zgodnie z późniejszymi zmienionymi nowelizacjami Prawa farmaceutycznego, które obowiązują od prawie 18 lat, na rynku farmaceutycznym odnotowano zmiany w kwestiach ekonomicznych. Wpływają zarówno na środowisko makro-, jak i mikroekonomiczne.
Cel pracy
Celem pracy jest analiza zmian gospodarczych zachodzących na polskim rynku farmaceutycznym w odniesieniu do sukcesywnie wprowadzanych zmian legislacyjnych regulujących kształt tej gałęzi gospodarki.
Materiał i metody
Materiałami użytymi do przeprowadzenia analizy są akty prawne regulujące prawo farmaceutyczne, raporty i broszury ekonomiczne na temat rynku farmaceutycznego.
Opisano literaturę zagraniczną i krajową przedstawiającą zmiany gospodarcze na polskim rynku farmaceutycznym.
Wyniki
Główne analizowane aspekty to rozwój rynku hurtowego, sprzedaż detaliczna, popyt na leki, sprzedaż online i odwrotny łańcuch dystrybucji (2).
Pomimo znaczących zmian, które były odpowiedzią na konkretne potrzeby lub problemy występujące w sektorze opieki zdrowotnej, ze względu na charakterystykę tej części polityki społecznej, zamiast istniejących komplikacji, powstały nowe.
Lata 2004-2005 oraz czas bezpośrednio poprzedzający omawiany okres, tj. 2003 rok, głównie dzięki przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej zostały zdefiniowane jako dające potencjalnie ogromne możliwości dalszego rozwoju krajowego rynku farmaceutycznego. Te lata w literaturze specjalistycznej nazywane są czasem poszukiwania prawidłowego kształtu tej konkretnej gałęzi gospodarki – prawnej i ekonomicznej – w oparciu o doświadczenia innych krajów europejskich (3). Równie ważną kwestią dla tego problemu, w kontekście wejścia kraju do ram wspólnotowych, było określenie faktycznej struktury rynku. W związku z ówczesnymi rozważaniami Komisji Europejskiej priorytetem decydentów spośród osób bezpośrednio związanych z polską polityką lekową stał się wybór najważniejszych grup leków z przyjętych wówczas 16 kategorii, z uwzględnieniem ich właściwości leczniczych/procedur produkcyjnych (4). Jednak pomimo narzuconych z góry przepisów, sama władza wykonawcza, charakterystyczna dla społeczności europejskiej, stosuje warunki rynkowe pod względem geograficznym w oparciu o różnice w przepisach prawnych, różnice systemowe i metodę refinansowania opieki zdrowotnej w poszczególnych krajach. Od tego czasu polski sektor farmaceutyczny wdraża swoje działania w czterech podstawowych branżach: sprzedaż od producenta, sprzedaż przedhurtowa, sprzedaż hurtowa, sprzedaż na rynek szpitalny i sprzedaż apteczna.
Rynek polski, w porównaniu z 2001 rokiem, kiedy wprowadzono główny akt dotyczący nowoczesnego zarysu prawa farmaceutycznego, odnotowywał stały wzrost, osiągając na początku 2012 roku wartość 22,3 mld zł (w 2004 roku było to 13,2 mld zł) (5).
Pod koniec 2017 roku polski rynek farmaceutyczny po raz kolejny odnotował znaczący wzrost wartości, a tym samym przekroczył próg 38 mld zł. Najważniejszym czynnikiem tego wzrostu był segment apteki szpitalnej. Stanowiło to nieco ponad 15% całkowitej wartości rynkowej, ale warto wspomnieć o jego udziale – 25% w całkowitym wzroście wartości.
Omówione powyżej zmiany są przede wszystkim konsekwencjami ciągłego rozwoju programów leków i sektora chemioterapii, które są wprowadzane wraz z nowszymi, częściej nowatorskimi lekami o rosnących kosztach terapeutycznych. Podsumowując, ogólny wskaźnik całkowitego wzrostu wartości rynkowej sektora apteki szpitalnej w 2017 roku wyniósł blisko 10% (o 560 mln zł więcej niż w 2016 roku).
Rynek apteczny
Punkty apteczne osiągnęły 3,8% dynamikę, co przyniosło również przychody o prawie 1,2 mld zł wyższe niż w 2016 roku. Segment leków i produktów OTC był najszybciej zarabiającym segmentem przemysłu farmaceutycznego, który dostarczył ponad 723 mln zł. Wzrosła liczba aptek internetowych i sprzedaży online, które oferują leki niewymagające recepty wydawanej przez biały personel, tak jak w przypadku powyższych części rynku farmaceutycznego. Ostateczny wynik wyniósł ponad 80 mln PLN (6).
Szacuje się, że skok ten został wygenerowany przez produkty z dwóch klas: witaminy i minerały (wzrost o około 15 mln zł) oraz mleko dla dzieci (skok o 13 mln). Trzecią grupą, która zdecydowanie wyróżnia się na tle dwóch pierwszych, są kosmetyki dla kobiet. Osiągnęła ona ponad dwukrotnie niższy skok wartości w porównaniu do 2016 roku. Może to wynikać głównie z konkurencji produktów „pozaaptecznych” dostępnych w drogeriach lub kioskach o znacznie niższej cenie za jedno opakowanie.
Segment rynku farmaceutycznego, który niezmiennie należy do najbardziej rentownych, to segment leków refundowanych. Niestety, biorąc pod uwagę rosnące ograniczenia prawne, grupa ta od kilku lat notuje stały spadek wartości sprzedaży. Do innych czynników wpływających na tę tendencję spadkową należą przede wszystkim wymuszone obniżki cen leków dla określonych grup granicznych. Może to być związane głównie z możliwością stosowania substytutów leków zakupionych w aptekach.
Produkcja polskiego rynku farmaceutycznego
W latach 2004-2016 wszystkie leki oferowane w kraju pochodziły od kilkudziesięciu producentów – z kapitałem polskim i zagranicznym. Jednak koncentrując się na wartości sprzedaży leków, połowę uzyskanej kwoty wygenerowało 10 największych producentów zagranicznych, ale także krajowych. Jak wynika z raportu Azyx, pod koniec 2006 roku w kraju było ich 116. Zaskakujące okazało się również, że pierwsze 50 pozycji na liście największych koncernów realizujących swoją działalność w Polsce miało prawie 85% rynku. Patrząc jednak na faktyczny poziom koncentracji tej gałęzi gospodarki w latach 2004-2006, można zauważyć jej słabą koncentrację. Poziom HHI2 (wskaźnik Herfindahla-Hirschmana) nie przekroczył 400 punktów, podczas gdy (C4)3 – suma wspólnego udziału w rynku, charakterystyczna dla 4 największych producentów – nie przekroczyła 28%.
Pod koniec 2006 roku numerem jeden pod względem sprzedaży była krajowa spółka Polpharma S.A. Pierwsze miejsce zostało osiągnięte z wynikiem około 10% całkowitej wartości sprzedaży rynkowej. Na kolejnych stopniach podium były odpowiednio GSK i Servier, osiągając kolejno 8 i 6%. Należy również zauważyć, że od 2003 do 2006 roku wartości sprzedaży stale rosły, a liczba wydawanych opakowań leków spadała (7). Przygotowując analizę polskiego rynku produkcji leków, ważne jest także zrozumienie cech leków i wyrobów medycznych. Tutaj w latach 2004-2006 leki generyczne (88% produkcji krajowej) były zarówno produkowane, jak i sprzedawane, odwrotnie sytuacja miała się w przypadku firm zagranicznych – prawie 60% oferowanych przez nich leków było innowacyjnych (5). Było to wynikiem otwarcia granic oraz zwiększenia możliwości importu na podstawie aktów prawnych określających zarówno przystąpienie Polski do wspólnoty europejskiej, jak i potrzebę minimalizacji równań w zakresie aktywności rynku krajowego w stosunku do rynków zagranicznych.
Rynek detaliczny
Apteka nazywana jest głównym punktem sprzedaży detalicznej produktów farmaceutycznych. Jej zakres działalności zależy przede wszystkim od istniejących warunków prawnych.
W Polsce, według informacji Najwyższej Izby Farmaceutycznej, na początku 2018 roku istniało ponad 14 000 takich placówek. Bardzo silna konkurencja cenowa produktów, stale rosnące koszty procesu prowadzenia tego rodzaju działalności, ciągła potrzeba inicjowania nowszych projektów marketingowych i promocyjnych, a także możliwość prowadzenia negocjacji handlowych określonych ze względu na swój charakter skutkują coraz słabszą formą radzenia sobie z aptekami na rynku (8).

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp do wszystkich zasobów Czytelni Medycznej

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu oraz WSZYSTKICH około 7000 artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 30 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

Piśmiennictwo
1. Raport o globalnej wartości rynkowej; http://www.rynekzdrowia.pl/Farmacja/Raport-wartosc-globalnych-rynku-lekow-w-2021-r-wykorzyst-1-5-bln-USD,168467,6.html (dostęp 22.11.2019).
2. Pex PharmaSequence, Polityka narkotykowa – praca dyplomowa, raport przygotowany we współpracy z Instytutem Ochrony Zdrowia. Warszawa 2017: 1.24.
3. Raport z badań rynku hurtowego handlu narkotykami w Polsce, Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Warszawa 2006: 1.15.
4. Komisja Europejska, numer sprawy: IV/M.072 Sanofi/Sterling Drug.
5. Raport – rynek farmaceutyczny; https://www.pb.pl/ims-health-rynek-farmaceutyczny-wzrosl-w-okresie-i-xi-o-81-292279 (dostęp 22.11.2019).
6. IQVIA: Raport: rynek farmaceutyczny w 2017 r. Warszawa 2017.
7. Raport z badania rynku hurtowego handlu narkotykami w Polsce. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Warszawa 2006.
8. Przemysł farmaceutyczny w Polsce i na świecie; https://www.controlengineering.pl/branza-farmaceutyczna-w-polsce-i-na-swiecie/.
9. Kula P: Raport: Polski rynek apteczny – szanse i zagrożenia. Pharma Expert, Warszawa 2017: 1.10.
10. Prawo farmaceutyczne z dnia 6 września 2001 r. (Dz. U. 2001, nr 126, poz. 1381).
11. Sterna LW: Kanały dystrybucji: wymiary behawioralne. Houghton Mifflin Company, Nowy Jork 1969: 29-31.
12. Religioni U: główni uczestnicy kanałów dystrybucji na rynku farmaceutycznym. Probl Hig Epidemiol 2012; 93(3): 478-483.
otrzymano: 2019-10-07
zaakceptowano do druku: 2019-10-28

Adres do korespondencji:
*Daniel Ślęzak
Pracownia Ratownictwa Medycznego
ul. Smoluchowskiego 17, 80-210 Gdańsk
daniel.slezak@gumed.edu.pl

Postępy Nauk Medycznych 4/2019
Strona internetowa czasopisma Postępy Nauk Medycznych