Czytelnia Medyczna » Medycyna Rodzinna » 3-4/2003 » Miejsce aspiryny w codziennej praktyce lekarskiej

- reklama -

Fitomed
kosmetyki ziołowe

Profesjonalny, stricte ręczny serwis narciarski Warszawa

- reklama -

Krystyna Knypl

Miejsce aspiryny w codziennej praktyce lekarskiej

Aspirin in everyday medical practice

Specjalista European Society of Hypertension

Summary
Historical data concerning the invention of aspirin, its mechanism of action and place in modern medicine were presented. Aspirin is used in many areas of medicine. It is widely known as an analgetic and antipyretic medication. Moreover it is also used in myocardial and stroke prevention. Latest resaearch indicate the possibility of using aspirin in colonorectal adenomas and other neoplasm prevention.

Key words: aspirin, prevention, myocardial infarction, stroke, colonorectal adenomas, neoplasm.

Polecane książki z księgarni medycznej BORGIS:

Wczesne postępowanie medyczne w katastrofach

Wielka Interna Stany nagłe

Chirurgia stanów nagłych

FAKTY HISTORYCZNE

Przeglądając podręczniki farmakologii, doniesienia naukowe lub internetowe bazy danych trudno znaleźć lek, którego losy byłyby choć trochę podobne do kwasu acetylosalicylowego. Zanim dokonano syntezy chemicznej kwasu acetylosalicylowego, posługiwano się w celach leczniczych salicyną. Pierwsze wzmianki o stosowaniu salicyny znajdują się już w zaleceniach Hipokratesa (460-377 r. p.n.e.), w wiekopomnym dziele „Corpus Hippocraticum”. Glikozyd salicyny jest zawarty w korze wierzby białej (Salix alba). W dawnych czasch był wykorzystywany w postaci proszku, naparu lub wywaru do obniżania gorączki oraz leczenia bólu, między innymi do uśmierzania bólów porodowych. Można sądzić, że jego stosowanie w medycynie ludowej sięga czasów jeszcze bardziej odległych niż epoka Hipokratesa, wierzba bowiem jest znana od 12 tysięcy lat. Od X wieku natomiast palmy wierzbowe (bazie) są uważane za symbol płodności, dostatku oraz zdrowia.

Współczesna historia salicylanów rozpoczyna się w roku 1828, kiedy to Johann Buchner, profesor farmacji na Uniwersytecie w Monachium, wyizolował niewielką ilość gorzkiego, żółtego, krystalicznego proszku i nazwał go salicyną. Wcześniej, bo w 1826 roku, dwóch włoskich badaczy, Brugnatelli i Fontana, wyizolowali niewielką ilość salicyny, jednakże była ona w zacznym stopniu chemicznie zanieczyszczona. W roku 1829 francuski chemik Henri Leroux uzyskał 30 g salicyny z 1,5 kg kory wierzbowej. Syntezę chemiczną kwasu acetylosalicylowego przeprowadził po raz pierwszy włoski chemik Raffaele Pira, pracujący na Sorbonie.

W roku 1899 chemik Feliks Hoffman, pracujący w koncernie Bayer, po raz pierwszy zastosował kwas acetylosalicylowy jako środek przeciwbólowy. Pacjentem był jego ojciec, cierpiący na silne bóle z powodu zapalenia stawów. Ojciec F. Hoffmana otrzymywał salicylan sodowy, powszechny w owych latach w użyciu, jednak źle go tolerował. Chęć uzyskania leku lepiej tolerowanego była inspiracją do otrzymania chemicznie oczyszczonego kwasu salicylowego. Nazwa „aspiryna” powstała od słów „acetyl” oraz „spiric acid” (1). Rezultaty lecznicze uzyskiwane za pomocą aspiryny były tak zachęcające, że już w 1915 roku była ona lekiem dostępnym bez recepty (www.aspirinworks.com).

W roku 1948 dr Lawrence Craven, lekarz rodzinny, zauważył, że spośród 400 mężczyzn, którym zalecał aspirynę (w postaci tabletek „Aspergum” do żucia) jako lek przeciwbólowy przed tonsilektomią, żaden nie doznał ataku serca. Pacjenci ci byli przez dr. L. Cravena obserwowani dokładniej niż inni, ponieważ bezpośrednio po tonsilektomii występowało u nich dłużej trwające krwawienie miejscowe. Spostrzeżenia swe dr L. Craven opublikował w 1953 roku¹, jednakże nie spotkały się one początkowo z zainteresowaniem ani uznaniem. Była to pierwsza obserwacja, która utorowała drogę aspirynie do dalszego stosowania w kardiologii.

Kolejną przełomową datą w historii aspiryny było odkrycie w 1970 roku mechanizmu jej przeciwzapalnego działania². Stwierdzono, że następuje ono poprzez hamowanie syntezy prostaglandyn; za odkrycie to trzech naukowców otrzymało w 1982 roku Nagrodę Nobla. Ukoronowaniem sukcesów odnoszonych przez aspirynę jest rozległość jej stosowania, sięgająca 80 milionów tabletek dziennie, zażywanych przez Amerykanów dla zapobieżenia atakom serca oraz udarom mózgu (www.aspirinworks.com).

Aspiryna początkowo była sprzedawana jako proszek. Pierwsze tabletki aspiryny wyprodukowano w 1915 roku i od tego czasu pod tą nazwą handlową jest dostępna jako produkt firmy Bayer.

MECHANIZM DZIAŁANIA

Wyjaśnienie mechanizmu działania aspiryny jest związane z badaniami nad prostaglandynami, prowadzonymi przez sir Johna Roberta Vane, Begstrome Sune i S.B. Ingemar. Naukowcy ci otrzymali w 1982 roku Nagrodę Nobla za odkrycie jednej z prostaglandyn, a mianowicie prostacykliny (PGI2), oraz za wykazanie jej roli w procesach zapalnych. Warto wspomnieć, że prof. Bergstrom Sune jest od 1976 roku doktorem honoris causa Akademii Medycznej we Wrocławiu, zaś sir John Robert Vane wsławił się również odkryciem pierwszego z inhibitorów ACE – kaptoprilu.

Od czasu odkrycia prostacykliny przez wspomnianych badaczy odkryto jeszcze wiele innych związków z tej grupy oraz poznano, jak rozległy jest ich udział w wielu procesach ustrojowych.

Prostaglandyny są grupą związków będących pochodnymi kwasu arachidonowego (główny składnik fosfolipidów błon komórkowych), chemicznie zaliczanych do nienasyconych kwasów tłuszczowych. Wyróżnia się następujące prostagladyny: PGA, PGD, PGE1, PGE2, PGH, PGG, PGI2. Działanie poszczególnych prostaglandyn jest bardzo zróżnicowane. Do najważniejszych wpływów wywieranych przez prostaglandyny należą:

– rozszerzanie naczyń krwionośnych, a w następstwie obniżanie ciśnienia krwi (głównie PGI2, PGE, PGA),

– zwiększanie kurczliwości mięśnia sercowego (PGA, PGE, PGF),

– zwiększanie wydzielania erytropoetyny z kory nerek, co zwiększa ertyrpoezę (PGE1, PGE2, PGA2),

– hamowanie agregacji płytek (PGI2, PGE1,PGD2),

– hamowanie wydzielania soku żołądkowego stymulowanego pokarmem i zwiększanie wydzielania śluzu żołądkowego (PGE, PGA, PGI2),

– zwiększanie przepływu krwi przez nerki, wydzielania wody, sodu oraz potasu,

– oddziaływanie na czynność neuronów układu adrenergicznego: PGE hamuje wydzielanie adrenaliny, natomiast PGF pobudza to wydzielanie,

– zwiększanie wrażliwości nerwowych zakończeń czuciowych na bodźce bólowe, co prowadzi do przeczulicy (PGE i PGI2).

Uważa się, że główny wpływ aspiryny na syntezę prostaglandyn odbywa się poprzez oddziaływanie na tromboksan A2, który zwiększa agregację płytek (2). Aspiryna zapobiega wytwarzaniu tromboksanu poprzez hamowanie działania cyklooksygenazy. Wpływ ten odbywa się również na obszarze śródbłonka naczyniowego.

ZASTOSOWANIE W REUMATOLOGII

Najdłuższy staż terapeutyczny, spośród szerokiego wachlarza wskazań, ma kwas acetylosalicylowy w leczeniu zapalenia stawów. Reumatoidalne zapalenie stawów (dawna nazwa gościec przewlekły postępujący) dotyczy 1-2% populacji, występuje czterokrotnie częściej u kobiet niż u mężczyzn (3). Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) jest schorzeniem autoimmunologicznym. Typowe objawy choroby są następujące: poranna sztywność stawów, obrzęk stawu obejmujący co najmniej trzy lub więcej stawów, lokalizacja zmian w obrębie stawów dłoni, symetryczność zmian, typowe zmiany radiologiczne, guzki reumatoidalne oraz obecność czynnika reumatoidalnego. Dla rozpoznania RZS niezbędne jest stwierdzenie co najmniej czterech z wymienionych kryteriów.

Powszechnie zalecane postępowanie farmakologiczne w RZS obejmuje rozpoczynanie terapii od leków niesterydowych przeciwzapalnych. Oprócz aspiryny są to: indometacyna, diklofenac, ibuprofen. Skuteczność tych leków oceniana jest na 50-70%.

Mechanizm działania leków z grupy niesterydowych przeciwzapalnych polega na hamowaniu cyklooksygenaz COX-1 oraz COX-2. Przewlekłe stosowanie leków z tej grupy u pacjentów z RZS wymaga zwrócenia uwagi na możliwość pojawienia się objawów niepożądanych. Poza przewlekłym stosowaniem, innym czynnikiem wpływającym na możliwość pojawienia się objawów niepożądanych są większe dawki aspiryny stosowane w reumatologii niż w doraźnym postępowaniu przeciwbólowym lub przewlekłym stosowaniu w profilaktyce kardiologicznej. Do najczęściej spotykanych objawów niepożądanych należą: podrażnienie śluzówki przewodu pokarmowego, retencja sodu (możliwość wzrostu ciśnienia krwi lub nasilenia objawów niewydolności krążenia), sródmiąższowe zapalenie nerek, uszkodzenie wątroby lub szpiku, wysypki skórne oraz astma oskrzelowa.

ZASTOSOWANIE W KARDIOLOGII

Kwas acetylosalicylowy stosowano w kardiologii od wczesnych lat pięćdziesiątych XX w. Początkowo było to zastosowanie profilaktyczne, w większych niż obecnie dawkach. W roku 1985 wykazano, na podstawie metaanalizy, że dawki 75-150 mg są bardziej skuteczne oraz bezpieczne niż stosowane uprzednio duże dawki, sięgające 500-1500 mg na dobę (2). W metaanalizie oceniono działanie aspiryny w dawkach 75-150 mg (7 prób klinicznych), 160-325 mg (12 prób klinicznych) oraz 500-1500 mg (30 prób klinicznych). Zmniejszenie ryzyka zawału serca, udaru mózgu lub nagłego zgonu sercowego wynosiło odpowiednio 26%, 28% i 21% dla poszczególnych przedziałów dawek aspiryny (2). Stwierdzono, że nie występują znamienne statystycznie różnice w redukcji powikłań kardiologicznych przy stosowaniu dawek małych i dużych aspiryny.

Najszerszym opracowaniem na temat zastosowania aspiryny lub innych leków przeciwpłytkowych w profilaktyce zawału serca, udaru mózgu lub nagłego zgonu sercowego jest Antithrombic Trialists´ Collaboration. Pierwsza analiza, przeprowadzona w 1994 r., objęła 287 badań naukowych, w których uczestniczyło łącznie 135 000 pacjentów. Wykazano, że leczenie przeciwpłytkowe powoduje znamienne zmniejszenie częstości zawałów serca, udarów mózgowych oraz nagłych zgonów sercowych. Pomimo wykazania tych korzyści nie wszystkie wątpliwości były wyjaśnione. Pozostały bez odpowiedzi tak ważne pytania jak:

– Czy uzasadnione jest stosowanie aspiryny w ostrej fazie udaru mózgu?

– Czy uzasadnione jest stosowanie aspiryny w migotaniu przedsionków, stabilnej chorobie wieńcowej, miażdżycy tętnic obwodowych?

– Czy stosowanie dawek mniejszych niż 75 mg na dobę zapewnia skuteczną redukcję takich powikłań jak zawał serca czy udar mózgu?

Brak odpowiedzi na powyższe, ważne dla codziennej praktyki pytania, był powodem ponownej analizy, której wyniki opublikowano w 2002 roku (4). Opracowanie obejmowało 448 prób klinicznych (wliczając w to próby zakwalifikowane do analizy z 1994 roku). Do ostatecznych opracowań statycznych włączono 197 prób klinicznych, randomizowanych, w których porównywano leczenie przeciwpłytkowe v. grupa kontrolna oraz 90 prób klinicznych, w których porównywano różne metody leczenia przeciwpłytkowego (4).

Według opublikowanego w 2002 roku Antithrombic Trialists´ Collaboration leczenie przeciwpłytkowe u pacjentów z podejrzeniem ostrego niedokrwiennego udaru mózgu powinno być wdrażane jak najszybciej, a jeżeli jest to możliwe, rozpoznanie udaru niedokrwiennego powinno być potwierdzone tomograficznie. Zasady postępowania w migotaniu przedsionków, stabilnej chorobie wieńcowej, miażdżycy tętnic obwodowych nie zostały jednoznacznie określone w opracowaniu. Zwrócono uwagę na dużą różnorodność kliniczną poszczególnych grup pacjentów. W grupach tych, w opracowaniu łącznym, stwierdzono 10,7% powikłań naczyniopochodnych wśród pacjentów otrzymujących leczenie przeciwpłytkowe oraz 13,2% w grupie kontrolnej.

Redukcja powikłań w całej analizowanej grupie otrzymującej leczenie przeciwpłytkowe była najbardziej wyraźna w przypadku zawału serca (o 31%) oraz udaru mózgu (o 28%) w porównaniu z grupą kontrolną.

Działanie dawek aspiryny mniejszych niż 75 mg jest niepewne, zaś powyżej 325 mg nie jest zalecane.

Powszechność wskazań do stosowania aspiryny w kardiologii pwoduje, że może być ona zaleceniem wydawanym przez lekarzy różnych specjalności. R.S. Stanfford analizował częstość zaleceń stosowania aspiryny, wydawanych przez lekarzy różnych specjalności (5). Oceniano 10 942 wizyt u kardiologów oraz lekarzy opieki podstawowej. Badani pacjenci mieli ustalone rozpoznanie choroby wieńcowej. Przedmiotem oceny było wydanie zalecenia na rozpoczęcie stosowania aspiryny lub zalecenie kontynuowania takiego leczenia otrzymywanego wcześniej przez pacjenta. Zalecenie stosowania aspiryny w badanej grupie było wydawane przez 37% kardiologów, 20% internistów, 18% lekarzy rodzinnych oraz 11% lekarzy ogólnych. Częstość zażywania aspiryny wśród pacjentów ambulatoryjnych wzrosła z 5,0% w 1980 roku do 26,2% w 1996 roku. Zastosowanie aspiryny w zapobieganiu zawałowi serca wśród chorych z nadciśnieniem tętniczym pierowtnym było przedmiotem szerokiej oceny w próbie HOT (Hypertension Optimal Treatment). Badanie to wykazało, że szczególnie korzystne wyniki uzyskano w grupie mężczyzn z docelowym ciśnieniem rozkurczowym <80 mmHg, otrzymujących aspirynę w dawce 75 mg (6). Warto podkreślić, że oceniane przez rok przestrzeganie zaleceń (ang. compliance rate) w stosowaniu aspiryny wynosiło 78,3% w porównaniu z 78,5% w grupie otrzymującej placebo.

Interesujące doniesienie o nowych możliwościach zastosowania aspiryny u chorych z nadciśnieniem tętniczym opublikowali R.C. Hermida i wsp. (9) w maju 2003. Autorzy badali 100 pacjentów z nieleczonym uprzednio nadciśnieniem. Pacjentów podzielono na trzy grupy. Pierwsza grupa otrzymała ogólne zalecenia niefarmakologicznego postępowania w nadciśnieniu tętniczym, druga grupa otrzymała dodatkowo zalecenie zażywania apiryny 100 mg rano; trzecia grupa otrzymała zalecenia ogólne oraz zażywanie aspiryny 100 mg wieczorem przed snem. Po 3 miesiącach stosowania zaleceń niefarmakologicznych stwierdzono statystycznie nieznamienne obniżenie ciśnienia (<1,1 mmHg). W grupie otrzymującej aspirynę rano nie stwierdzano istotnych zmian w ciśnieniu krwi. Natomiast w grupie otrzymującej aspirynę wieczorem stwierdzono obniżenie ciśnienia krwi o 6/4 mmHg (p <0,001). Wyniki te wskazują, że małe dawki aspiryny działają na ciśnienie krwi w różny sposób w zależności od pory dnia, w której lek jest zażywany.

Korzyści wynikające ze stosowania aspiryny w profilaktyce wtórnej w kardiologii są powszechnie znane, a panujące w tym względzie poglądy jednolite. Natomiast rola aspiryny w profilaktyce pierwotnej nie jest postrzegana i oceniana jednakowo (8).

American Heart Association zaleca małe dawki aspiryny w profilaktyce pierwotnej u pacjentów, u których 10-letnia prognoza wystąpienia zawału serca przekracza 10%, tj. ryzyko jest> 1% w ciągu roku. Natomiast Preventive Services Task Force zaleca stosowanie małych dawek aspiryny u osób z ryzykiem powyżej 3% w ciągu pięciu lat, tj.> 0,6% w ciągu roku. Rozbieżności we wskazaniach w profilaktyce pierwotnej wymagają indywidualnej oceny u każdego pacjenta czynników ryzyka choroby wieńcowej oraz zagrożenia wystąpieniem ewentualnych powikłań związanych z przewlekłym stosowaniem aspiryny. Powszechnie wiadomo, że najlepsze korzyści są osiągane u pacjentów z wysokim ryzykiem powikłań narządowych ze strony układu krążenia oraz niskim zagrożeniem wystąpienia powikłań krwotocznych w następstwie stosowania aspiryny.

Jak wiadomo do czynników ryzyka choroby wieńcowej oraz zawału serca należą: wiek, płeć męska, palenie papierosów, nadciśnienie tętnicze, hipercholesterolemia, obniżenie poziomu HDL-cholesterolu, podwyższone stężenie glukozy oraz dodatni wywiad rodzinny, dotyczący choroby wieńcowej.

Do czynników zwiększających zagrożenie wystąpienia powikłań krwotocznych w przebiegu stosowania aspiryny należą: wiek, powikłania krwotoczne w przeszłości, niekontrolowane nadciśnienie, zażywanie leków z grupy niesterydowych przeciwzapalnych lub antykoagulantów.

ZASTOSOWANIE W NEUROLOGII

Podstawowe zastosowanie aspiryny w neurologii wiąże się z profilaktyką udaru mózgu, który jest trzecią co do częstości przyczyną zgonu oraz najczęstszą przyczyną niesprawności u osób po 40 roku życia (10).

Leczenie przeciwpłytkowe w neurologii jest powszechnie uznanym sposobem profilaktyki wtórnej udaru mózgu. Ale poglądy na temat roli leczenia przeciwpłytkowego w profilaktyce pierwotnej nie są jednoznaczne. Podobnie nie jest ustalony wpływ wcześniejszego stosowania aspiryny na przebieg kliniczny udaru mózgu.

Najnowsze doniesienia przedstawiane na 28^th International Stroke Conference w lutym 2003 r. (www.medscape.com) nie przynoszą definitywnej odpowiedzi w kwestii stosowania aspiryny w profilaktyce pierwotnej udaru mózgu. Pomimo iż na kongresie przedstawiono ponad 450 doniesień na temat zapobiegania oraz leczenia udaru mózgu, pytanie o rolę leczenia przeciwpłytkowego w profilaktyce pierwotnej pozostaje nadal otwarte. Przydatność aspiryny w profilaktyce pierwotnej udaru mózgu u kobiet nie została określona dokładnie nawet po przeanalizowaniu wyników dużej próby klinicznej Nurses´ Health Study. Badanie to objęło 79 319 kobiet w wieku od 34 do 59 lat (10). U kobiet, które zażywały od 1 do 6 tabletek aspiryny tygodniowo stwierdzono tylko niewielkie zmniejszenie częstości udarów mózgu. Natomiast u kobiet, które zażywały 7 lub więcej tabletek aspiryny stwierdzono nieznaczny wzrost częstości udarów mózgu. Ponadto u kobiet, które zażywały więcej niż 7 tabletek aspiryny tygodniowo zaobserwowano zwiększone ryzyko wystąpienia udaru krwotocznego.

Grupa chorych, u których wskazania do stosowania leczenia przeciwpłytkowego jako profilaktyki pierwotnej udaru mózgu są uznawane – to pacjenci z migotaniem przedsionków, u których istnieją przeciwwskazania do leczenia przeciwzakrzepowego, a ogólne ryzyko zagrożenia udarem jest duże (11). Badania randomizowane wykazują, że ryzyko udaru u osób z migotaniem przedsionków zmniejsza się o 68% przy stoso- waniu warfaryny oraz o 21% przy stosowaniu aspiryny w dawce 300 mg dziennie (11).

Wcześniejsze stosowanie aspiryny może mieć wpływ na ciężkość przebiegu oraz rozległość udaru mózgu. Sugestie takie pojawiły się w latach dziewięćdziesiątych³ . Szersze naświetlenie tego poglądu, nie przez wszystkich podzielanego, przynosi próba TOAST (12). W badaniu analizowano ciężkość przebiegu udaru mózgu u 1275 randomizowanych pacjentów, spośród których 509 stosowało aspirynę w tygodniu poprzedzającym wystąpienie objawów udaru mózgu, a 766 osób nie zażywało tego leku. Ciężkość udaru oceniano z pomocą „National Institutes of Health Stroke Scale” (NIHSS) oraz „Supplementary Motor Examination” (SME) na początku choroby oraz 3 miesiące później. W zależności od wyników badania udary określano jako łagodne, umiarkowane oraz ciężkie. Stwierdzono, że wśród pacjentów zażywających aspirynę przed udarem mózgu nasilenie objawów choroby było mniejsze. Stosowanie aspiryny w profilaktyce pierwotnej udaru mózgu oraz zawału serca wiąże się z koniecznością rozważenia ewentualnych zagrożeń wystąpienia objawów niepożądanych podczas takiego postępowania. Wśród objawów niepożądanych do najpoważniejszych należy krwotoczny udar mózgu. Zagadnienie to było przedmiotem metaanaliz (13, 14).

Opracowanie R. G. Harta i wsp. (13) objęło 5 randomizowanych prób klinicznych, w których uczestniczyło 52 251 osób zażywających aspirynę w dawkach od 75 do 650 mg na dobę. Autorzy stwierdzili, że regularne stosowanie aspiryny zwiększa zagrożenie wystąpienia udaru krwotocznego zarówno w profilaktyce pierwotnej, jak i wtórnej. Większe korzyści odnoszą osoby z wysokim poziomem ryzyka powikłań narządowych. U osób zdrowych lub z niewielkim poziomem ryzyka powikłań występuje niewielki wzrost zagrożenia wystąpienia udaru krwotocznego w trakcie stosowania aspiryny. Zdaniem R.G. Harta i wsp. dawki aspiryny w prewencji pierwotnej powinny wynosić od 75 do 81 mg.

W metaanalizie przedstawionej przez J. He i wsp. (14) oceniano dane dotyczące 55 462 pacjentów z 16 prób klinicznych, którzy otrzymywali aspirynę. W grupie tej stwierdzono 108 udarów krwotocznych mózgu. Średnia dawka aspiryny wśród pacjentów, u których wystąpił udar krwotoczny mózgu wynosiła 273 mg na dobę, a czas stosowania średnio 37 miesięcy. Autorzy szacują, że bezwzględne ryzyko zagrożenia udarem krwotocznym mózgu, związanym z leczeniem aspiryną wynosi 12 udarów na 10 000 osób. W podsumowaniu J. He i wsp. stwierdzają, że choć stosowanie aspiryny może zwiększać zagrożenie udarem krwotocznym mózgu, to przeważają korzyści związane z redukcją zagrożenia zawałem serca oraz udarem niedokrwiennym mózgu.

ZASTOSOWANIE W PROFILAKTYCE PRZECIWNOWOTWOROWEJ

Badania doświadczalne oraz epidemiologiczne sugerują możliwość stosowania aspiryny w zapobieganiu nowotworom jelita grubego. Badania doświadczalne A. Goel i wsp. (15) wykazują, że działanie przeciwnowotworowe aspiryny nie jest związane z jej wpływem na hamowanie cyklooksygenazy, lecz z oddziaływaniem na system nieprawidłowo spreparowanych nukleotydów (ang. DNA mismatch repair system). Stwierdza się częste występowanie tych zaburzeń we wrodzonym niepolipowatym raku okrężnicy, w którym występuje mutacja jednego z genów białek systemu usuwania nieprawidłowo spreparowanych nukleotydów (16). Badania J.A. Barona i wsp. (17), oparte na obserwacji 1121 pacjentów z uprzednio rozpoznanym gruczolakiem jelita grubego wskazują, że najlepsze wyniki w profilaktyce nawrotów obserwuje się wśród pacjentów otrzymujących małe dawki aspiryny (w cytowanym badaniu 81 mg).

Badania R.E. Harrisa i wsp. (18) wykazują, że istnieje możliwość stosowania aspiryny w profilaktyce raka piersi. Autorzy analizowali populację 80 741 kobiet w okresie postmenopauzalnym (w wieku od 50 do 79 lat). Przewlekłe stosowanie aspiryny, ibuprofenu lub innych leków z grupy niesterydowych przeciwzapalnych związane było ze zmniejszeniem zapadalności na raka piersi o 28% w okresie 10 lat. Dawki aspiryny poniżej 100 mg nie wykazywały takiego działania.

NOWE ZASTOSOWANIA

Poza przedstawionymi zastosowaniami aspiryny prowadzone są badania nad przydatnością tego leku w wielu innych stanach chorobowych.

Zakres prowadzonych badań obejmuje zwalczanie bólu, gorączki, objawów przeziębienia, profilaktykę zawału serca, zatorowości żylnej oraz profilaktykę przeciwnowotworową (19). Badania te obejmują 20 międzynarodowych przedsięwzięć, w których uczestniczy około 80 000 pacjentów na całym świecie.

¹ Craven L.: Experiences with aspirin (acetylosalicylic acid) in the nonspecific prophylaxis of coronary thrombosis. Miss Valley Med. J. 1953, 75, 38.

² Vane J.R.: Inhibition of prostaglandin synthesis as a mechanism of action for aspirin-like drugs. Nat. New Biol. 1971, 231, 232.

³ Joseph R. i wsp.: Prior use aspirin may reduce stroke severity. Ann.Neurol.1989,26:131 abstract.

Polecane książki z księgarni medycznej BORGIS:

Ostry dyżur echokardiograficzny + CD

Chirurgia stanów nagłych

Pierwsza pomoc

Piśmiennictwo

1. Jneid H. et al.: Aspirin and clopidogres in acute coronary syndromes. Arch. Int. Med. 2003,163:1145. 2. Lloyd J.: Aspirin: how low is low dose. Aust. Prescr. 1996, 19:79. 3. Mc Kinney S.B.: Early treatment of rheumatoid arthritis. www.gahec.org/pharmacy/files/9920.doc. 4. Collaborative meta-analysis of randomised trials of antiplatelet therapy for prevention of death, myocardial infarction, and stroke in high risk patients. Antithrombotic Trialists´ Collaboration. BMJ 2002, 324:71. 5. Stanfford R.S.: Aspirin use is low among United States outpatients with coronary artery disease. Circulation 2000, 101:1097. 6. Kjeldsen S.E. et al.: Influence of gender and age on preventing cardiovascular disease by antihypertensive treatment and acetylosalicylic acid. The HOT Study (Hypertension Optimal Treatment) J. Hypertns. 2000, 5:629. 7. Waeber B. et al.: Compliance with aspirin or placebo in the Hypertension Optimal treatment (HOT) study. J. Hypertens. 1999, 7:1041. 8. Hankey G.J., Eikelboom J.W.: Aspirin for the primary prevention of cardiovascular disease. eMJA 2002, 177:344. www.mja.com.au. 9. Hermida R.C. et al.: Administration time dependent effects of aspirin on blood pressure in untreated hypertensive patients. Hypertension 2003, May 5, published on line. www.ahjournals.com. 10. Iso H. et al.: Prospective study of aspirin use and risk of stroke in women. Stroke 1999, 30:1764. 11. Członkowska A.: Pierwotna profilaktyka udaru mózgu. Przewodnik Lekarza 2001, 5 www.termedia.pl. 12. Wilterdink J.L. et al.: Effect of prior aspirin use on stroke severity in the Trial of Org in acute stroke treatment (TOAST). Stroke 2001, 32:2836. 13. Hart R.G. et al.: Aspirin for the primary prevention od stroke and other major vascular events. Meta-analysis and hypotheses. Arch. Neurol. 2000, 57:326. 14. He J. et al.: Aspirin and risk of hemorrhagic stroke. JAMA 1998, 280:1930. 15. Goel A. et al.: A novel mechanism for aspirin-mediated growth inhibiton of human colon cancer cells. Clin. Cancer Res. 2003, 1:383. 16. Nikliński J. i wsp.: Badania molekularne w rozpoznawaniu nowotworów. Nowa Medycyna – Onkologia V. 2000/10. www.borgis.pl. 17. Baron J.A. et al.: A randomized trial od aspirin to prevent colonorectal adenomas. NEJM 2003, 348:891. 18. Harris R.E. et al.: Inverse association of breast cancer and NSAIDs: results from the Women´s Health Initiative (WHI). Proc. AACR 2003, 44:4893 abstract. 19. Aspirin. Wiecej niż myślisz. Informacja prasowa firmy Bayer.

Adres do korespondencji:
krystyna.knypl@compi.net.pl

Medycyna Rodzinna 3-4/2003
Strona internetowa czasopisma Medycyna Rodzinna

Powrót na górę strony

Pozostałe artykuły z numeru 3-4/2003:

- reklama -