Ponad 7000 publikacji medycznych!
Statystyki za 2021 rok:
odsłony: 8 805 378
Artykuły w Czytelni Medycznej o SARS-CoV-2/Covid-19

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu
© Borgis - Nowa Pediatria 4/2006, s. 82-85
*Janusz Siarkiewicz, Maciej Karolczak
Profilaktyka najczęstszych wad wrodzonych i rozwojowych narządu ruchu u dzieci
Prophylaxis of the most frequently congenital and developmental postural defects of the musculosceletal system in children
II Katedra i Klinika Kardiochirurgii i Chirurgii Ogólnej Dzieci AM w Warszawie
Kierownik: prof. dr hab. med. Maciej Karolczak
Streszczenie
Author presents the most common frequently congenital and developmental postural defects of the musculosceletal system in neonates, children and adolescents. Current prophylaxis, early diagnostics and treatment are discussed in detail.



Choroby wrodzone i nabyte narządu ruchu u dzieci i młodzieży rozwijają się podstępnie, bezbólowo oraz często jako bezobjawowe pułapki kliniczne. Pozostawione swemu losowi bez wczesnej diagnozy i leczenia pogłębiają się wraz ze wzrostem i pionizacją, doprowadzając następnie do wczesnego wystąpienia zmian wytwórczo-zwyrodnieniowych i w końcu do trwałego kalectwa.
Obecna sytuacja finansowa publicznej służby zdrowia znacznie ogranicza dostępność dziecka do lekarza ortopedy (okres oczekiwania na wizytę wynosi około trzech miesięcy, brakuje lekarzy w żłobkach, przedszkolach i szkołach), stwarzając jednocześnie dogodne podłoże do niekontrolowanego rozwoju schorzeń narządu ruchu. Konsekwencją powyższego procesu jest znaczący wzrost w późniejszym okresie liczby osób kalekich, inwalidów oraz zwiększone koszty niezbędne do leczenia, rehabilitacji i opieki socjalnej.
Celem chociażby częściowego przerwania powyższego błędnego koła chorobowego powinna być profilaktyka i wczesna kompleksowa opieka zdrowotna pacjentów w wieku rozwojowym. Należy zatem dążyć do wczesnego wykrywania i natychmiastowego leczenia najczęściej występujących i przynoszących najwięcej powikłań schorzeń narządu ruchu. U noworodków i niemowląt dotyczy to rozwojowej dysplazji stawów biodrowych, natomiast u dzieci i młodzieży wiodącymi patologiami są statyczne i dynamiczne postacie wad postawy (skrzywienia kręgosłupa, wady stóp, dysfunkcje mięśni).
Rozwojowa dysplazja stawów biodrowych, czyli rozwojowe zaburzenie w kształtowaniu i rozwoju biodra dziecięcego, występuje w Polsce u około 6% populacji noworodków (z czego 2% stanowią wrodzone zwichnięcia stawów biodrowych), częściej dotyczy dziewczynek i trzykrotnie częściej obejmuje lewy staw biodrowy (4, 14).
Pojawienie się i dalszy rozwój zmian dysplastycznych może wystąpić w okresie wewnątrzmacicznym, podczas porodu oraz w późniejszym dzieciństwie (14). Zmiany dysplastyczne powstają w panewce stawu, w bliższej nasadzie kości udowej lub równocześnie w obu powyższych lokalizacjach. Obejmują elementy kostne, chrzęstne oraz tkanki miękkie okołostawowe.
Anatomiczne cechy biodra noworodkowego i współistniejąca wiotkość torebki stawowej zaburzają zwartość stawu i niejednokrotnie doprowadzają do jego niestabilności – jest to dysplazja fizjologiczna (4). Przy większym nasileniu istniejących zmian dysplastycznych, niewłaściwej pielęgnacji noworodka oraz braku prawidłowej diagnozy i leczenia, dysplazja fizjologiczna z łatwością może przybrać postać dysplazji patologicznej, powikłanej niejednokrotnie podwichnięciami, zwichnięciami i w końcowym okresie utrwalonym kalectwem (16, 19).
Zahamowanie powyższej patologii i eliminacja jej powikłań jest celem działań profilaktycznych. Obejmują one badania kliniczne przesiewowe, których celem jest ustalenie wczesnego prawidłowego rozpoznania i w przypadku stwierdzenia zmian dysplastycznych natychmiastowe wdrożenie optymalnego leczenia (1, 4).
Podstawowym sposobem rozpoznania dysplazji stawów biodrowych są badania fizykalne. Wykonywane są one najczęściej przez lekarzy różnych specjalności (lekarzy rodzinnych, pediatrów, neonatologów czy też ortopedów).
Interpretacja powyższych badań u noworodków i niemowląt jest niejednokrotnie bardzo trudna, subiektywna i często może być obarczona omyłkami diagnostycznymi (6, 8). Przyczyną tego jest niejednoznaczny czasokres pojawiania się i zanikania patognomonicznych objawów klinicznych dysplazji. Systematyczne badania fizykalne skierowane na niestabilność i objawy preluksacyjne bioder noworodków i niemowląt (objaw Ortolaniego, Barlowa, ograniczonego odwodzenia, teleskopowy), przyczyniły się wprawdzie do poprawy diagnostyki lecz nie wyeliminowały całkowicie istniejących pułapek.
Jak wynika z piśmiennictwa (3, 7, 8) od około 6%, a nawet do 50% przypadków, dysplazja stawów biodrowych ma przebieg bezobjawowy. W powyższej sytuacji z łatwością może dojść do omyłki diagnostycznej, następstwem której może być zaniechanie leczenia dysplazji lub zbędne rozpoczęcie terapii zdrowego stawu, mogące doprowadzić do powstania martwicy aseptycznej głowy kości udowej (11).
Niejednokrotnie badanie kliniczne uzupełniano badaniem radiologicznym stawów biodrowych. Obecnie powszechnie wiadomo, że rentgenogram wykonany przed czwartym miesiącem życia jest zawodny, gdyż staw biodrowy noworodka zawiera tylko nieliczne elementy kostne. Przeważają w nim natomiast składowe chrzęstne, włókniste i mięśnie, które nie mogą zostać zobrazowane na rentgenogramie. Stosowanie powyższej techniki powodowało niezadawalające wyniki leczenia (10, 15). Dzieci kwalifikowano do leczenia operacyjnego lub zachowawczego raczej na zasadach empirycznych, niż na podstawie istniejących rzeczywistych defektów anatomicznych w stawach biodrowych.
Obecnie w Europie za optymalną metodę diagnostyczną stawów biodrowych uważa się wczesne skriningowe badanie ortopedyczno-ultrasonograficzne według standardów opracowanych przez prof. R. Grafa w 1978 r. (7, 13, 19).
Omawiana procedura Grafa (2, 3, 9, 20) jest obiektywna, nieinwazyjna, powtarzalna i tania. Umożliwia ona:
– podjęcie wczesnej i precyzyjnej diagnostyki rzeczywistych defektów anatomicznych w stawach biodrowych,
– określenie dokładnego deficytu elementów kostnych, chrzęstnych i tkanek miękkich,
– badanie dynamiczne położenia głowy kości udowej względem panewki (stabilność stawu),
– podjęcie wczesnej terapii zachowawczej gwarantującej 100% wyleczeń z całkowicie zachowaną funkcją stawu,
– monitorowanie procesu leczenia,
– eliminacje następstw powikłań,
– eliminacje procedur chirurgicznych,
– znaczne obniżenie kosztów leczenia.
Skojarzone badanie ortopedyczno-ultrasonograficzne powinien wykonywać ortopeda posiadający doświadczenie z zakresu ultrasonograficznej diagnostyki dziecięcego stawu biodrowego. Pierwsze badanie powinno być wykonane na oddziale noworodkowym w pierwszym tygodniu życia dziecka. W przypadku wykrycia niedorozwoju stawu należy natychmiast rozpocząć leczenie zachowawcze i w szóstym tygodniu życia wykonać ponownie badanie selektywno-kontrolne. U dzieci z prawidłowymi stawami biodrowymi, w trzecim miesiącu życia należy wykonać drugie badanie w celu oceny prawidłowości rozwoju stawu, dokonania ostatecznej diagnozy, i uchwycenia ewentualnych nieprawidłowości. Powyższe badania powinien wykonać ortopeda w poradni preluksacyjnej.
W przypadku wykrycia objawów fizjologicznej dysplazji powinna być stosowana profilaktyka polegająca na utrzymywaniu kończyn dolnych w zgięciu w stawach biodrowych powyżej 90 stopni i w jednoczesnym odwiedzeniu do około 50 stopni. Powyższa pozycja zapobiega wyważaniu głowy kości udowej z panewki zapewniając jednocześnie prawidłowe kształtowanie stawu i jego stabilność. Noworodek powinien zatem jak najdłużej przebywać w pozycji leżącej na brzuchu łącznie ze spaniem nocnym, natomiast podczas noszenia noworodka przez matkę kończyny dolne dziecka powinny szeroko obejmować jej biodro lub brzuch.
Przedstawiona metoda zespolonego badania ortopedyczno-ultrasonograficznego pozwoliła na całkowite wyeliminowanie leczenia operacyjnego tej wady w państwach Unii Europejskiej. W Polsce również coraz rzadziej stosowane jest leczenie operacyjne, które niestety zawsze pozostawia większe lub mniejsze defekty oraz inicjuje szybsze występowanie zmian zwyrodnieniowych w stawach biodrowych.
Wady postawy
Omawiając złożony problem profilaktyki wad postawy należy przypomnieć podstawowe wiadomości dotyczące postawy prawidłowej-nawykowej (swobodnej).

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.
Mam kod dostępu
  • Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu albo wszystkich artykułów (w zależności od wybranej opcji), należy wprowadzić kod.
  • Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.
  • Aby kupić kod proszę skorzystać z jednej z poniższych opcji.

Opcja #1

19

Wybieram
  • dostęp do tego artykułu
  • dostęp na 7 dni

uzyskany kod musi być wprowadzony na stronie artykułu, do którego został wykupiony

Opcja #2

49

Wybieram
  • dostęp do tego i pozostałych ponad 7000 artykułów
  • dostęp na 30 dni
  • najpopularniejsza opcja

Opcja #3

119

Wybieram
  • dostęp do tego i pozostałych ponad 7000 artykułów
  • dostęp na 90 dni
  • oszczędzasz 28 zł
Piśmiennictwo
1. Barlow T.G.: Early diagnosis and treatment of congenital dislocation of the hip. J. Bone Joint Sur., 1962, 44-B, 292-301. 2.Castelein R.M., Jauter A.J.M.: Ultrasound sceening for congenital dysplasie of the hip in newborns. It is value, J. Ped. Orthop., 1988, 8, 666-670. 3.Czyżewska-Stefaniak E., i wsp.: Wartość ultrasonografii w rozpoznzwaniu dysplazji stawów biodrowych u dzieci. Pol. Tyg. Lek., 1988, nr. 3, 1459 1462. 4.Dega W., Senger A.: Wrodzona dysplazja stawu biodrowego. Ortopedia i rehabilitacja PZWL Wyd. IV 1996. 5.Dega W., Wady Postawy. Ortopedia i rehabilitacja PZWL. Wyd. IV 1996. 6.Dorn U., Hattwich M.: Huftsonographie bei Neugeborenen. Klinische und sonographische Befunde. Orthop. Praxis 1986 34/39 (Beiheft). 7.Garncarek P., Gadzicki M.: Porównanie wyników badania klinicznego z badaniem ultrasonograficznym u niemowląt. Chir. Narządu Ruchu Ortop. Pol., 1989. 8.Garncarek P., Zwierzchowski H.: Ultrasonograficzna weryfikacja objawów wrodzonej dysplazji stawu biodrowego u niemowląt. Chir. Narz. Ruchu Ortop. Pol., 1987, 52. 254-257. 9.Graf R., Sonographie der Sauglingshufte – ein Kompendium. Ferdinand Enke Verlag, Stuttgart 1989. 10.Graf R., Tapisser R.: Neue Moglichkeiten der Bildverarbeitung und Dokumentation, Dtsch., Arztebl., 1986, 83, 23. 11.Gregosiewicz A., Konera W.: Zaburzenia odżywcze głowy kości udowej w bezoperacyjnym leczeniu wrodzonego zwichnięcia stawu biodrowego. Chir Narz. Ruchu i Ortop. Pol., 1988; 53: 113. 12.Kasperczyk T.: Wady postawy ciała diagnostyka i leczenie. Kraków 1994. 13.Koblan M., i wsp.: Przydatność ultrasonografii we wczesnej diagnostyce dysplazji stawu biodrowego, Pol. Przegl. Radiol., 1987, 51, 171-176. 14.Mrukowicz J.: Wczesne rozpoznawanie rozwojowej dysplazji stawu biodrowego. Med. Prak. – Ped., 4/2000, 115-120. 15. Szulc W.: Współczesne poglądy na zagadnienie profilaktyki, rozpoznawania i zachowawczego leczenia wrodzonego niedorozwoju stawu biodrowego. Terapia i Leki 1980. 30. 4-7. 16.Szulc W.: The Frequency of occurrence of congenital dysplasia of the hip in Poland. Clin. Orthop., 1991; 272: 100. 17.Wolański N.: Metody kontroli i normy rozwoju dzieci i młodzieży. PZWL, Warszawa 1975b. 18. Wolański N.: Krytyczny wiek w kształtowaniu postawy ciała. Chir. Narz. Ruchu i Ort. Pol., T. XXIII, nr 2. 19.Wośko I.: Propozycje organizacyjne powszechnej profilaktyki wrodzonej dysplazji stawów biodrowych u dzieci. Chir. Narz. Ruchu Ortop. Pol., 1992, 57 (sup. 3) 125-126. 20. Zwierzchowski H., Garncarek P.: Znaczenie ultrasonografiii w rozpoznawaniu i leczeniu stanów przedzwichnięciowych stawu biodrowego u niemowląt. Chir. Narz. Ruchu Ortop. Pol., 1986. 51.
otrzymano: 2006-11-06
zaakceptowano do druku: 2006-12-20

Adres do korespondencji:
*Janusz Siarkiewicz
II Katedra i Klinika Kardiochirurgiii Chirurgii Ogólnej Dzieci AM w Warszawie
ul. Działdowska 1, 01-184 Warszawa
tel. (0-22) 452-33-01
e-mail: j.siarkiewicz@op.pl

Nowa Pediatria 4/2006
Strona internetowa czasopisma Nowa Pediatria