Artykuły w Czytelni Medycznej o SARS-CoV-2/Covid-19

Chcesz wydać pracę habilitacyjną, doktorską czy monografię? Zrób to w Wydawnictwie Borgis – jednym z najbardziej uznanych w Polsce wydawców książek i czasopism medycznych. W ramach współpracy otrzymasz pełne wsparcie w przygotowaniu książki – przede wszystkim korektę, skład, projekt graficzny okładki oraz profesjonalny druk. Wydawnictwo zapewnia szybkie terminy publikacji oraz doskonałą atmosferę współpracy z wysoko wykwalifikowanymi redaktorami, korektorami i specjalistami od składu. Oferuje także tłumaczenia artykułów naukowych, skanowanie materiałów potrzebnych do wydania książki oraz kompletowanie dorobku naukowego.

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Postępy Fitoterapii 3/2004, s. 146-149
Katarzyna Karłowicz-Bodalska1
Ocena korzenia kozłka lekarskiego ( Valeriana officinalis) jako środka o działaniu uspokajającym i ułatwiającym zasypianie
Hasco-Lek S.A. we Wrocławiu
Zaburzenia snu odnotowuje się u ok. 20-40% populacji krajów zachodnio-europejskich, przy czym występowanie bezsenności lub utrudnionego zasypiania wzrasta wraz z wiekiem. Ok. 40% pacjentów stosuje leki nasenne, w tym 4-6% z tej grupy przyjmuje je regularnie (1). Efekt leczenia okazuje się jednak w wielu przypadkach nieskuteczny: badania epidemiologiczne wykazały, że ok. 40-50% przyjmujących leki w dalszym ciągu skarży się na trudności w zasypianiu.
Najczęściej stosowanymi lekami w tym schorzeniu są pochodne benzodiazepiny lub agoniści receptorów benzodiazepiny jak Zolpidem i Zopiclon. Powyższe leki, chociaż charakteryzują się szybkim i skutecznym działaniem nasennym, wykazują wiele niepożądanych efektów ubocznych (zwłaszcza przy dłuższym stosowaniu), do których należą m.in. senność, niezborność, osłabienie napięcia mięśniowego, zawroty głowy, nudności, uczucie zmęczenia i oszołomienia a przede wszystkim, przy częstym przyjmowaniu – uzależnienie (27, 30).
Liczącą grupę leków sedatywnych i ułatwiających zasypianie, pozbawionych niemal całkowicie niekorzystnych działań ubocznych przy prawidłowym dawkowaniu, stanowią preparaty sporządzane na bazie ekstraktów roślinnych. Najbardziej znanym i najlepiej zbadanym pod względem chemicznym i farmakologicznym roślinnym środkiem uspokajającym, zalecanym w umiarkowanej bezsenności (szczególnie w utrudnionym zasypianiu, spowodowanym stanami napięcia i pobudzenia nerwowego), jest korzeń kozłka lekarskiego – Radix Valerianae, zwany popularnie korzeniem waleriany (2, 3). Roślina macierzysta ( Valeriana officinalis z rodz. Valerianaceae) jest gatunkiem zbiorowym, obejmującym kilka odmian różniących się morfologią oraz składem chemicznym. W Polsce najczęściej jest uprawiana odmiana szerokolistna kozłka lekarskiego – V. officinalis L. var. latifolia Vahl. Farmakopea europejska dopuszcza do obrotu również inne gatunki, odmiany i rasy chemiczne waleriany rozpatrywane jako gatunek zbiorowy Valeriana officinalis sensu latiore ( s.l.) (5). Surowiec europejski – kłącza ( Rhizoma Valerianae) oraz korzenie ( Radix Valerianae) kozłka – pochodzi z upraw. Najważniejsze uprawy europejskie znajdują się w Belgii, Holandii i Francji. Po zbiorze (zwykle jesienią) surowiec należy ostrożnie wysuszyć w temp. nie przekraczającej 40°C.
Surowiec leczniczy (korzeń i kłącza) zawiera nie mniej niż 5 ml/kg olejku eterycznego o charakterystycznej woni, w którym stwierdzono obecność ponad 100 różnych związków chemicznych. Znaczenie farmakologiczne mają zarówno monoterpeny – borneol i eugenol, izowalerianian i octan bornylu, jak i seskwiterpeny, przede wszystkim waleranon i kwasy cyklopentano-seskwiterpenowe: walerenowy, acetoksywalerenowy i hydroksywalerenowy, których zawartość w surowcu leczniczym jest ściśle określona – 0,17% w przeliczeniu na kwas walerenowy (w suchej masie) (4, 5, 6). Obecne w korzeniu kozłka walepotriaty mono- i dienowe – związki z grupy irydoidów, wykazujące w badaniach farmakologicznych działanie sedatywne – okazały się substancjami nietrwałymi. W procesie suszenia oraz podczas przechowywania ulegają łatwo degradacji i z tego względu brak ich lub występują w surowcu w nieznacznych ilościach, nieistotnych dla działania leczniczego (7). Obecnie ich zawartość nie jest brana pod uwagę w standaryzacji surowca.
Dalszymi składnikami korzenia kozłka są fenolokwasy (kawowy, chlorogenowy i izoferulowy) oraz lignany (monoepoksylignany i pochodne diepoksylignanu) Związki te wykazują zróżnicowaną aktywność sedatywną i anksjolityczną (8).
Działanie sedatywne oraz spazmolityczne korzeni kozłka jest znane od 2000 lat (18). Do tej pory nie udało się jednak przypisać właściwości leczniczych surowca konkretnej grupie związków chemicznych. Być może stwierdzenie obecności lignanów w V. officinalis wyjaśni działanie sedatywne wodnych i alkoholowych przetworów z surowca, wolnych lub zawierających małe ilości walepotriatów i czynnych składników olejku eterycznego.
Chronologiczny opis badań farmakologicznych surowca i otrzymanych z niego substancji w zakresie działania sedatywnego jest zamieszczony w Hager´s Handbuch d. pharm. Praxis (2003) (2). Badania te, prowadzone na modelach zwierzęcych, dotyczyły wpływu na OUN ekstraktów z surowca, olejku i jego składników – jak kwas walerenowy, walerenal i waleranon oraz walepotriatów i produktów ich degradacji.
Holzl (9) w roku 1998 przeprowadził ocenę dotychczasowych badań farmakologicznych handlowego ekstraktu oraz poszczególnych substancji wyizolowanych z surowca. Metody, wykorzystywane w tych badaniach, obejmowały różne techniki: badanie spontanicznej ruchliwości zwierząt doświadczalnych, przedłużenie snu tiopentanowego, metody neurofizjologiczne (pomiar EEG), technikę dezoksyglukozową (DOG) wg Sokołowa z pomiarem zapotrzebowania na glukozę w różnych obszarach mózgu oraz badanie wiązania receptorów.
Stwierdzono, że frakcja octanowa (otrzymana w wyniku ekstrakcji wyciągu wodnego octanem etylu), zawierająca m.in. kwasy walerenowe i lignany, a pozbawiona walepotriatów i lotnych składników olejku, w badaniach in vivo z synaptosomami z kory mózgowej szczura powoduje czterokrotne podwyższenie koncentracji GABA (kwas g-aminomasłowy) w szczelinie synaptycznej (10, 11). GABA jest najważniejszym inhibitorowym neurotransmitterem, któremu przypisuje się istotną rolę w stresie i reakcjach lękowych. Przez wtórne tłumienie efektów noradrenergicznych i dopaminergicznych kwas ten jest również odpowiedzialny za sen (12, 28).
W dalszych testach zaobserwowano, że ekstrakt metylenochlorkowy z surowca obniżał zapotrzebowanie na glukozę (głównie w różnych obszarach kory mózgowej), co przemawia za działaniem hamującym aktywność neuronów i jest zgodne z dotychczas opisanym działaniem sedatywnym kozłka.
Hiller i Zetler (13) stwierdzili znaczną aktywność przeciwdrgawkową frakcji niezawierającej walepotriatów wobec pikrotoksyny, nie zaobserwowali natomiast żadnego wpływu zmniejszającego konwulsje wywołane harmanem.
Handlowy ekstrakt (LI 156) z korzenia waleriany posiada, w zależności od dawki , zdolność uwalniania melatoniny (hormon szyszynki) z jej punktów uchwytu. W stosowanych testach autoradiograficznych stwierdzono, że melatonina wykazuje w mózgu ludzkim podobne działanie do GABA (14). Badania kliniczne tego ekstraktu prowadzone z podwójnie ślepą próbą vs placebo wykazały już po 2-tygodniowej medykacji polepszenie jakości snu a po 4 tygodniach – ustąpienie stanów lękowych oraz bezsenności w grupie verum; nie stwierdzono przy tym (lub w pojedynczych przypadkach) niekorzystnych efektów ubocznych (15,16, 17).
Seskwiterpen waleranon, składnik olejku eterycznego, stosowany w dawce 5 mg/kg powoduje u myszy efekt hypotensyjny, w dawce 4 mg/kg redukuje spontaniczną aktywność zwierząt, a w dawce 100 mg/kg – powoduje znaczące przedłużenie snu wywołanego pentobarbitalem (2, 28).
Kwas walerenowy występuje w korzeniach V. officinalis w stężeniu 0,08-0,3%. Związek ten jest inhibitorem zespołu enzymów powodujących rozkład GABA w mózgu. Wykazuje także działanie depresyjne na OUN oraz działanie spazmolityczne (2).

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp tylko do jednego, POWYŻSZEGO artykułu w Czytelni Medycznej
(uzyskany kod musi być wprowadzony na stronie artykułu, do którego został wykupiony)

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu wraz z piśmiennictwem , należy wprowadzić kod:

Kod (cena 19 zł za 7 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

 

 

Płatny dostęp do wszystkich zasobów Czytelni Medycznej

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu wraz z piśmiennictwem oraz WSZYSTKICH około 7000 artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 49 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

Postępy Fitoterapii 3/2004
Strona internetowa czasopisma Postępy Fitoterapii