Artykuły w Czytelni Medycznej o SARS-CoV-2/Covid-19

Chcesz wydać pracę doktorską, habilitacyjną czy monografię? Zrób to w Wydawnictwie Borgis – jednym z najbardziej uznanych w Polsce wydawców książek i czasopism medycznych. W ramach współpracy otrzymasz pełne wsparcie w przygotowaniu książki – przede wszystkim korektę, skład, projekt graficzny okładki oraz profesjonalny druk. Wydawnictwo zapewnia szybkie terminy publikacji oraz doskonałą atmosferę współpracy z wysoko wykwalifikowanymi redaktorami, korektorami i specjalistami od składu. Oferuje także tłumaczenia artykułów naukowych, skanowanie materiałów potrzebnych do wydania książki oraz kompletowanie dorobku naukowego.

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Postępy Fitoterapii 2/2016, s. 111-118
Marta Kula, *Mirosława Krauze-Baranowska
Jagoda kamczacka (Lonicera caerulea L.) – aktualny stan badań fitochemicznych i aktywności biologicznej
Blue-berried honeysuckle fruits (Lonicera caerulea L.) – current status of phytochemical and biological activity investigations
Katedra i Zakład Farmakognozji z Ogrodem Roślin Leczniczych, Wydział Farmaceutyczny z Oddziałem Medycyny Laboratoryjnej, Gdański Uniwersytet Medyczny
Kierownik Katedry i Zakładu: prof. dr hab. n. farm. Mirosława Krauze-Baranowska
Summary
Blue-berried honeysuckle fruits (Lonicera caerulea L.), in Poland commonly named “kamchatka berry”, have been known for centuries in folk medicine of Russia, China and Japan, and are also used as a food product. Phytochemical analysis of different cultivars suggests that the honeysuckle fruits are one of the richest sources of anthocyanins among berry fruits. Antoxidant activity research reveals strong antioxidant properties of L. caerulea fruit extracts and they are often higher than those displayed by berries commonly thought to be effective antioxidants. Biological activities displayed by the fruit are strongly associated with their high antioxidant capacity and include anti-inflammatory, radioprotective and anti-diabetic activities. Antimicrobial activities of the fruit extracts have also been reported. Compared to other berries, the number of biological activity research on the blue-berried honeysuckle is relatively low. Research conducted up to date on the blue-berried honeysuckle, including some of the Polish national varieties, indicates their potential in civilization diseases prevention, however this needs to be verified in a greater number of clinical trials.
Wstęp
Prozdrowotne właściwości i rola w zapobieganiu chorobom cywilizacyjnym decydują o wzrastającym zainteresowaniu surowcami leczniczymi pochodzenia roślinnego. Poszukiwania nowych surowców o działaniu terapeutycznym, często inspirowane medycyną tradycyjną, obejmują badania składu chemicznego i aktywności biologicznej.
Wiciokrzew siny (Lonicera caerulea L.) (Capri-foliaceae) jest rośliną znaną od wieków w medycynie ludowej północnej Rosji, Chin oraz Japonii. Owoce nazywane są „eliksirem życia” przez tubylczy lud Ajnów, zamieszkujący wyspę Hokkaido (1). Kwiaty, liście, gałęzie oraz kora są surowcami pozyskiwanymi z regionalnych gatunków rodzaju Lonicera jako remedia o działaniu moczopędnym (gałęzie), przeciwprzeziębieniowym (kwiaty), czy też przeciwzapalnym, w zakażeniach gardła i stanach zapalnych oczu (liście). Jednak tylko dla owoców L. caerulea wykazano szerokie spektrum właściwości leczniczych. Są one wykorzystywane w medycynie ludowej jako surowiec wzmacniający, o działaniu hipotensyjnym i obniżającym ryzyko zawału serca, zapobiegający anemii, spowalniający rozwój jaskry, jako lek przeciwmalaryczny, pomocny w chorobach układu pokarmowego oraz zakażeniach bakteryjnych (2). Natomiast zastosowanie owoców wiciokrzewu sinego w przemyśle spożywczym obejmuje produkcję dżemów, wina, słodyczy i jogurtów, z przeznaczeniem głównie na rynek japoński. Ograniczeniem zwiększenia produkcji przemysłowej owoców są wysokie koszty ich pozyskiwania, związane z ręcznym zbiorem (możliwości zbioru mechanicznego są ograniczone) (3).
Celem pracy jest przedstawienie obecnego stanu wiedzy o składzie chemicznym, kierunkach aktywności biologicznej i potencjalnych właściwościach prozdrowotnych owoców wiciokrzewu sinego.
Opis botaniczny
Lonicera caerulea L. (ryc. 1) jest suchodrzewem należącym do rodziny Przewiertniowatych (Caprifoli-aceae) i jednym ze 180 gatunków krzewów należących do rodzaju Lonicera, szeroko rozprzestrzenionych na półkuli północnej, głównie w strefie klimatu umiarkowanie chłodnego. Występuje w północnej Rosji, Chinach i Japonii. Uprawiana jest jako roślina użytkowa o jadalnych owocach i roślina lecznicza, stanowiąca źródło surowców stosowanych w medycynie tradycyjnej (4). W Europie, w środowisku naturalnym, jest spotykana na terenie Alp oraz w Skandynawii. W Ameryce Północnej i Europie wciąż jest mało znana, jakkolwiek owoce L. caerulea w ciągu ostatnich lat stopniowo zyskują popularność (5).
Ryc. 1. Jagoda kamczacka (źródło: internet)
Lonicera caerulea ma liczne odmiany, z których kilka jest szeroko uprawianych, m.in. pochodzące z Rosji – L. caerulea var. edulis, L. caerulea var. kamtshatica, L. caerulea var. altaica, L. caerulea var. boczkarnikovae oraz z wyspy Hokkaido z Japonii – L. caerulea var. emphyllocalyx (6). Do Polski odmianę L. caerulea var. edulis sprowadzono z Rosji około 30 lat temu i obecnie stanowi ona obiekt zainteresowania prywatnych hodowców oraz instytutów hodowlanych. W Polsce opracowano szereg odmian krajowych, do których należą m.in. Wojtek, Brązowa i Zielona (7).
Krzewy osiągają od 0,8 do 3 metrów wysokości, są długowieczne i mogą przeżyć od 25 do 30 lat. Rosną na glebach piaszczystych bądź też gliniastych, których pH może wahać się od 5 do 7 (4). Charakteryzują się wysoką odpornością na mrozy, nawet dochodzące do temperatury -46°C (8), są również bardzo odporne na choroby i szkodniki (2). Krzewy są obcopylne i zaczynają owocować po roku od założenia uprawy, na przełomie maja i czerwca. Po 3 latach osiąga się plony – ok. 500 g owoców z jednej rośliny. Jagody są koloru ciemnoniebieskiego bądź ciemnofioletowego, wielkości od 1,5 do 3 cm i wadze 0,6-2 g. Kształt owoców jest różny, najczęściej cylindryczny, koloru granatowego z woskowym nalotem (2, 4).
Problemy w botanicznej klasyfikacji gatunku L. caerulea wynikają z faktu opisywania niektórych odmian jako innych gatunków (np. L. caerulea var. edulis jako L. edulis) oraz stosowania szeregu nazw synonimicznych jak „haskap”, „jagoda kamczacka” czy „suchodrzew jadalny” dla odmiennych gatunków (4). Nazwa „haskap” (znana również jako „zimolost”) w Rosji oznacza przeważnie odmiany L. caerulea var. kamtshatica, L. caerulea var. edulis i L. caerulea var. boczkarnikovae, podczas gdy w Japonii nazywana jest tak odmiana L. caerulea var. emphyllocalix (6). W Polsce, choć popularnie funkcjonuje nazwa „jagoda kamczacka”, to opracowane krajowe odmiany hodowlane pochodzą z L. caerulea var. edulis. Klasyfikacja botaniczna wiciokrzewu sinego została przedstawiona na rycinie 2.
Lonicera caerulea:
KrólestwoPlantae
Podkrólestwo Tracheophyta – Naczyniowe
Klad Spermatophyta – Nasienne
Klasa Magnoliophyta – Okrytonasienne
Klad Asteridae – Astrowe
Rząd Dipsacales – Szczeciowce
RodzinaCaprifoliaceae – Przewiertniowate
Rodzaj Lonicera L. – Wiciokrzew
Gatunek Lonicera caerulea – Wiciokrzew siny
Ryc. 2. Klasyfikacja botaniczna wiciokrzewu sinego
Skład chemiczny
Owoce jagodowe uważane są za jedno z najważniejszych i najbogatszych źródeł związków fenolowych w codziennej diecie, takich jak antocyjany, flawonoidy, proantocyjanidyny oraz kwasy fenolowe (9). Aktywność biologiczna polifenoli i prostych fenoli obejmuje głównie działanie przeciwutleniające oraz przeciwzapalne (10), przeciwbakteryjne (11), chemoochronne (12) oraz zapobiegawcze w chorobie niedokrwiennej serca (13).
Wykazano, że skład chemiczny owoców L. caerulea jest zależny od stopnia dojrzałości oraz warunków przechowywania (4). Badania polskich odmian wiciokrzewów ujawniły, że dojrzałe owoce z końca sezonu charakteryzują się wyższą zawartością związków fenolowych (zwłaszcza antocyjanów), ale niższą kwasowością oraz zawartością witaminy C (14). Interesującym jest fakt, że warunki uprawy (rodzaj gleby oraz sposób nawożenia) nie mają wpływu na zawartość metabolitów wtórnych w owocach wiciokrzewu (15), co powoduje, że owoce pochodzące z różnych ośrodków hodowlanych charakteryzują się bardzo podobnymi profilami związków czynnych (16).
Stosując metodę Folina-Ciocalteau (F-C) oznaczono całkowitą zawartość fenoli w owocach L. caerulea mieszczącą się w zakresie od 140,5 do 1142 mg ekwiwalentów kwasu galusowego (GAE) na 100 g świeżej masy (ś.m.) (7, 17-22). Są to wartości wielokrotnie wyższe w porównaniu do innych owoców jagodowych, takich jak owoce truskawki (238,0 mg GAE/100 g ś.m.) (23), maliny czerwonej (455,5 mg GAE/100 g ś.m.) (18) czy owoce gatunku Vaccinium virgatum – borówki z południowo-wschodnich terenów Ameryki Północnej (330,0 mg GAE/100 g ś.m.) (24).
Oznaczając całkowitą zawartość antocyjanów spektrofotometryczną metodą różnicową (25), wykazano, że zawartość tych związków w owocach L. caerulea wynosi 1300 mg ekwiwalentów 3-O-glukozydu cyjanidyny (ryc. 3) (CE)/100 g ś.m. (18, 20). W porównaniu do wartości otrzymanych dla innych popularnych w Europie owoców jagodowych stanowiących źródło antocyjanów, takich jak owoce maliny czerwonej (22,2-436,9 CE/100 g ś.m.) (26), maliny czarnej (125,6-152,2 CE/100 g ś.m.), czerwonej porzeczki (1,4-7,8 CE/100 g ś.m.) (27) czy borówki wysokiej (99,9 CE/100 g ś.m.) (28), L. caerulea zawiera wielokrotnie wyższe stężenia antocyjanów.
Ryc. 3. Wzór chemiczny 3-O-glukozydu cyjanidyny
Metodą wysokosprawnej chromatografii cieczowej (HPLC) wykazano, że owoce wiciokrzewów, obok antocyjanów, są bogatym źródłem również kwasów fenolowych oraz flawonoidów (tab. 1).
Tab. 1. Związki fenolowe identyfikowane w owocach L. caerulea
AntocyjanyFlawonoidyFenolokwasyInne
3-glukozyd cyjanidyny
(16, 18, 30, 36-38)
3-glukozyd kwercetyny
(16, 30, 36, 38)
kwas chlorogenowy
(16, 30, 38)
procyjanidyna B2 (30)
3,5-diglukozyd cyjanidyny
(16, 18, 30, 36, 38)
3-rutynozyd kwercetyny (rutyna)
(16, 30, 36, 38)
kwas neochlorogenowy
(16, 30, 38)
3-galaktozyd cyjanidyny (18)3-ramnozyd kwercetyny (36)kwas galusowy (36)
3-rutynozyd cyjanidyny
(16, 18, 30, 36-38)
3-galaktozyd kwercetyny (16, 30)kwas kawowy (38)
3-ksylozyd cyjanidyny (18)katechina (30, 36)kwas ferulowy (38)
3-glukozyd delfinidyny (36)epikatechina (30, 36)kwas 4-aminobenzoesowy (36)
3-rutynozyd delifinidyny (36)7-glukozyd luteoliny (16, 36)kwas dikawoilochinowy (30)
3-arabinozyd-heksozyd delfinidyny (36)
3-glukozyd pelargonidyny
(16, 18, 30, 36, 38)
3,5-diglukozyd pelargonidyny (36)
3-rutynozyd pelargonidyny (36)
3-glukozyd peonidyny
(16, 18, 30, 36, 38)
3-rutynozyd peonidyny
(30, 36, 38)
3,5-diglukozyd peonidyny
(30, 36)
3-glukozyd petunidyny (36)
Antocyjany stanowią przeważającą grupę polifenoli w owocach jagody kamczackiej. 3-O-glukozyd cyjanidyny jest najbardziej rozpowszechnionym antocyjanem w świecie roślinnym oraz dominującym w owocach L. caerulea, stanowiąc 80-92% zawartości w zespole antocyjanów (16, 18, 19). Towarzyszą mu 3,5-diglukozyd cyjanidyny, 3-rutynozyd cyjanidyny oraz w niskich stężeniach pochodne innych antocyjanozydów: peonidyny, pelargonidyny oraz delfinidyny (tab. 1).
Zawartość kwasów fenolowych w owocach L. caerulea wynosiła od 2845,8 do 5418,2 mg/kg suchej masy, przy czym większość z nich występowała w formie związanej jako glikozydy lub estry, głównie pochodnych kwasu m-kumarowego. Jedynie niewielka ilość (1,7-4,2%) kwasów fenolowych była obecna w formie wolnej. W porównaniu do owoców borówki wysokiej i jeżyny bezkolcowej, L. caerulea zawiera mniej wolnych fenolokwasów, natomiast ok. 10-20% więcej w formie związanej (29). Wśród wolnych fenolokwasów dominującymi są: kwas kawowy, chlorogenowy, p-kumarowy, ferulowy oraz inne, towarzyszące im w znacznie niższych ilościach (tab. 1). Badania polskiej odmiany hodowlanej Wojtek wykazały obecność procyjanidyny B2 oraz kwasu dikawoilochinowego w owocach, co jest pierwszym doniesieniem na temat obecności tych związków w jagodach wiciokrzewu sinego (30). Obecność kwasów kawoilochinowych potwierdzono również w gatunku Lonicera japonica, którego pączki kwiatowe są surowcem o działaniu przeciwprzeziębieniowym w tradycyjnej medycynie chińskiej (31).

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp tylko do jednego, POWYŻSZEGO artykułu w Czytelni Medycznej
(uzyskany kod musi być wprowadzony na stronie artykułu, do którego został wykupiony)

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu wraz z piśmiennictwem , należy wprowadzić kod:

Kod (cena 19 zł za 7 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

 

 

Płatny dostęp do wszystkich zasobów Czytelni Medycznej

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu wraz z piśmiennictwem oraz WSZYSTKICH około 7000 artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 49 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

otrzymano: 2015-10-08
zaakceptowano do druku: 2016-01-15

Adres do korespondencji:
*prof. dr hab. Mirosława Krauze-Baranowska
Katedra Farmakognozji z Ogrodem Roślin Leczniczych GUMed
Al. Gen. J. Hallera 107, 80-416 Gdańsk
tel./fax.: +48 (58) 349-19-60
e-mail: krauze@gumed.edu.pl

Postępy Fitoterapii 2/2016
Strona internetowa czasopisma Postępy Fitoterapii