Artykuły w Czytelni Medycznej o SARS-CoV-2/Covid-19

Chcesz wydać pracę doktorską, habilitacyjną czy monografię? Zrób to w Wydawnictwie Borgis – jednym z najbardziej uznanych w Polsce wydawców książek i czasopism medycznych. W ramach współpracy otrzymasz pełne wsparcie w przygotowaniu książki – przede wszystkim korektę, skład, projekt graficzny okładki oraz profesjonalny druk. Wydawnictwo zapewnia szybkie terminy publikacji oraz doskonałą atmosferę współpracy z wysoko wykwalifikowanymi redaktorami, korektorami i specjalistami od składu. Oferuje także tłumaczenia artykułów naukowych, skanowanie materiałów potrzebnych do wydania książki oraz kompletowanie dorobku naukowego.

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Postępy Fitoterapii 4/2018, s. 248-256 | DOI: 10.25121/PF.2018.19.4.248
*Halina Ekiert1, Agnieszka Sondej1, Marta Klimek-Szczykutowicz1, Radosław J. Ekiert2, Agnieszka Szopa1
Nowe surowce roślinne w Farmakopei Europejskiej. Część I. Gatunki rodzaju Bupleurum (przewiercień) – źródło nowego surowca saponinowego
The new plant raw materials in the European Pharmacopoeia. Part 1. Species from Bupleurum genus – new saponin raw material
1Katedra i Zakład Botaniki Farmaceutycznej, Wydział Farmaceutyczny, Uniwersytet Jagielloński – Collegium Medicum, Kraków
Kierownik Katedry i Zakładu: prof. dr hab. n. farm. Halina Ekiert
2KZZ Herbapol SA w Krakowie
Streszczenie
Jeden z ostatnich suplementów do Farmakopei Europejskiej (Supl. 9.4) wprowadza kilka nowych roślinnych surowców leczniczych, dotychczas nieznanych i niewykorzystywanych w oficjalnym lecznictwie europejskim. W artykule scharakteryzowano gatunki roślin z rodzaju Bupleurum (Przewiercień), dostarczające nowego surowca saponinowego. Przedstawiono charakterystykę botaniczno-ekologiczną oraz aktualny stan badań dotyczący chemizmu farmakopealnych gatunków z tego rodzaju. Szczegółowo przedstawiono zastosowania terapeutyczne surowca – Bupleuri radix, potwierdzone badaniami naukowymi. Zwrócono uwagę na pozycję tego surowca w tradycyjnej chińskiej medycynie (TCM). Podkreślono, że od ok. 20 lat surowiec ma monografię World Health Organization (WHO). Ponadto zasygnalizowano znaczenie omawianych roślin w przemyśle spożywczym oraz rosnącą ich pozycję w przemyśle kosmetycznym. Celem publikacji jest popularyzacja podstawowej wiedzy dotyczącej farmakopealnych gatunków rodzaju Bupleurum w polskim środowisku farmaceutycznym, lekarskim i fitoterapeutycznym.
Summary
One of the last supplements to the European Pharmacopoeia (Supl. 9.4) introduces several new herbal medicinal raw materials, so far unknown and not used in official Central European phytotherapy. The article describes plant species from Bupleurum genus providing new saponin raw material. The botanical and ecological characteristics as well as the current state of research on the chemistry of pharmacopoeial species from that genus were presented. The confirmed by scientific researches therapeutic applications of plant raw material – Bupleuri radix, were described particularly. Attention was paid to the position of that raw material in Traditional Chinese Medicine (TCM). It was emphasized that for about 20 years, it has had the World Health Organization (WHO) monograph. In addition, the importance of this plant in the food industry and its increasing status in the cosmetic industry were pointed. The aim of the article is the popularization of basic knowledge about pharmacopoeial species from Bupleurum genus in the Polish pharmaceutical, medical and phytotherapeutical environment.
Wstęp
W ostatnim 10-leciu można zaobserwować znaczny wzrost liczby roślin wprowadzonych do lecznictwa zarówno w Europie, jak i w Polsce. Największa liczba nowych gatunków roślin leczniczych pochodzi z obszaru Azji Południowo-Wschodniej i wynika ze wskazań tradycyjnej medycyny dalekowschodniej, głównie chińskiej i koreańskiej. Liczne nowe gatunki pochodzą także z obszaru Ameryki Południowej i wynikają ze wskazań tradycyjnej medycyny południowoamerykańskiej.
Jeden z najnowszych dokumentów farmakopealnych – Suplement 9.4 do Farmakopoei Europejskiej (nieprzetłumaczony jeszcze na język polski) (1) wprowadza nieznane dotychczas w lecznictwie europejskim gatunki pochodzące z Azji Południowo-Wschodniej, które od dawna znane są w tradycyjnej chińskiej medycynie (TCM): Bupleurum chinense DC. – przewiercień chiński i gatunek równocenny – Bupleurum scorzonerifolium Willd. (Apiaceae), a także Platycodon grandiflorus (Jacq.) A. DC. – rozwar wielkokwiatowy (Campanulaceae), Ligusticum sinense Oliv. – lubczyk chiński (Apiaceae), Houttuynia cordata Thunb. – pstrolistka sercowata (Saururaceae) oraz Paeonia × suffruticosa Andrews – piwonia drzewiasta (Paeoniaceae). Pierwsze trzy gatunki dostarczają nowych surowców saponinowych, kolejne surowca olejkowego, flawonoidowego i terpenowego. Nowymi roślinami farmakopealnymi zgodnie z wymienionym Suplementem są także rośliny o utrwalonej pozycji w lecznictwie ogólnoświatowym, które nie były dotychczas roślinami farmakopealnymi w Europie, m.in.: dwa gatunki południowoamerykańskie – Paullinia cupana Kunth – Paullinia guarana (Sapindaceae), Ilex paraguariensis A.St.-Hil. (Mate) – ostrokrzew paragwajski (Aquifoliaceae) oraz azjatycki gatunek – Camellia sinensis (L.) Kuntze – herbata chińska (Theaceae) (1).
Na początek zdecydowano scharakteryzować gatunki roślin z rodzaju Bupleurum, dostarczające nowego surowca saponinowego. Następnie zaplanowano zaprezentować inny wschodnioazjatycki gatunek – Platycodon grandiflorus, a w kolejnych artykułach: Ligusticum sinense, Houttuynia cordata i Paeonia × suffruticosa. Dalsze publikacje poświęcone będą innym znanym gatunkom roślin wprowadzonym przez Suplement 9.4 do oficjalnego lecznictwa europejskiego: Paullinia cupana, Ilex paraguariensis oraz Camellia sinensis.
Celem zaplanowanej serii artykułów jest popularyzacja podstawowej wiedzy dotyczącej nowych farmakopealnych gatunków i możliwych zastosowań terapeutycznych pozyskiwanych z nich surowców zarówno w środowisku farmaceutów i lekarzy, jak i fitoterapeutów.
Bupleurum sp. (przewiercień) –
gatunki farmakopealne
Bupleuri radix jako surowiec roślinny znany w tradycyjnej chińskiej medycynie (TCM) jest szeroko stosowany w Chinach, Japonii, Korei i innych krajach azjatyckich w leczeniu grypy, gorączki, stanów zapalnych, malarii, zaburzeń miesiączkowania, zapalenia wątroby i chorób przewodu pokarmowego. Surowiec wchodzi także w skład wielu preparatów złożonych (2).
We współczesnych dokumentach farmakopealnych monografia Bupleuri radix figuruje w Farmakopei Chińskiej i Japońskiej (3-4). Surowiec ten ma również od 1999 roku monografię World Health Organization (WHO) (5).
Informacje ogólne
Rodzaj Bupleurum (Apiaceae – Selerowate) obejmuje około 180-190 gatunków powszechnie występujących na półkuli północnej, w Europie i Azji, a także w Ameryce Północnej i północnej Afryce, gdzie są stosowane ze względu na właściwości lecznicze. B. chinense i B. scorzonerifolium występują na stanowiskach naturalnych i są powszechnie uprawiane w krajach Azji Wschodniej, tj. w Chinach, Japonii i Korei. W Chinach podaż na surowiec Bupleurum radix sięga rocznie około 8 milionów kilogramów. Kilka gatunków Bupleurum występuje również w Polsce – w tym B. falcatum. Niektóre z nich są objęte ochroną i figurują w „Polskiej czerwonej księdze roślin” (2, 6-8).
Zagadnienia taksonomiczne
Monografia „Bupleurum root” – korzenia przewiercienia pojawiła się po raz pierwszy w Suplemencie 9.4 do European Pharmacopoeia 9th. Suplement dopuszcza do pozyskiwania tego surowca dwa gatunki: Bupleurum chinense DC. (przewiercień chiński) oraz Bupleurum scorzonerifolium Willd. Surowcem farmaceutycznym są wysuszone, całe lub połamane korzenie B. chinense lub B. scorzonerifolium. Surowiec standaryzowany jest na zawartość saikosaponiny A (ryc. 1), której zawartość nie może być mniejsza niż 0,16% (9).
Ryc. 1. Struktura chemiczna saikosaponin A, B1 i B3
Monografia WHO wskazuje, że B. chinense DC. i B. scorzonerifolium Willd. są traktowane jako synonimy B. falcatum L. var. scorzonerifolium Willd. (5), jednakże w niektórych źródłach, a także w badaniach eksperymentalnych są traktowane jako odrębne gatunki (6, 10).
W niniejszym opracowaniu zebrano informacje o gatunkach opisywanych jako B. chinense DC., B. scorzonerifolium Willd. oraz B. falcatum L.
Wymienione gatunki występują pod licznymi nazwami synonimowymi. B. chinense w piśmiennictwie naukowym określany jest jako: B. vanheurckii Müll. Arg., B. togasii Kitag., B. pekinense f. chiliosciadium (H. Wolff) Hemsl., B. pekinense Franch. ex Hemsl., B. octoradiatum Bunge, oraz B. falcatum var. chiliosciadium H. Wolff (11). Z kolei B. scorzonerifolium pojawia się pod następującymi nazwami: B. falcatum var. longipedunculatum H. Boissieu, B. falcatum var. scorzonerifolium (Willd.) Ledeb., B. sinensium Gand., B. stenophyllum (Nakai) Kitag. oraz B. falcatum subsp. scorzonerifolium (Willd.) Koso-Pol. (12).
Surowiec znany jest jako: chaihu (dla B. chinense; j. chiń.), Bei Chai Hu, saiko (dla B. falcatum; j. chiń.), bupleurum, thorow-wax (j. ang.) (5, 13). Najważniejsza z nich to chińska nazwa „saiko”; od niej biorą nazwę główne związki aktywne surowca – saikosaponiny.
Charakterystyka botaniczno-ekologiczna
Bupleurum chinense DC. jest wieloletnią rośliną zielną, osiągającą wysokość 50-85 cm. Korzeń tego gatunku jest szarobrązowy, stożkowaty, o długości 6-20 cm. Liście są pojedyncze, ułożone naprzemianlegle, o kształcie liniowolancetowatym z zaostrzonym wierzchołkiem, o wymiarach 4-7 × 0,6-0,8 cm. Kwiaty liczą po 5 jasnożółtych płatków korony i są zebrane w baldach złożony. Owoce są podłużne, brązowe. Osiągają ok. 3 mm długości. Roślina kwitnie od lipca do września. Owocuje od sierpnia do października. B. chinense w środowisku naturalnym rośnie na obszarach trawiastych, brzegach rzek, słonecznych stokach i na poboczach dróg oraz w innych miejscach na wysokości od 100 do 2700 m n.p.m.
Bupleurum scorzonerifolium Willd. dorasta do wysokości 30-60 cm. Korzeń ma długość 4-10 cm oraz czerwonawobrązowy kolor. Liście osiągają wymiary 6-16 × 0,2-0,7 cm. Kwiaty mają po 5 płatków korony. Owoce są elipsoidalne, ciemnobrązowe o długości 2-3 mm. Roślina kwitnie od lipca do sierpnia. Owocuje od sierpnia do października. Gatunek ten rośnie na skraju lasów, na słonecznych stokach górskich, suchych obszarach trawiastych i w innych miejscach na wysokości od 200 do 3000 m n.p.m.
Bupleurum falcatum L. to bylina osiągająca wysokość do 80 cm. Liście tego gatunku są eliptyczne o długości 5-10 cm i szerokości 5-10 mm. Kwiaty zebrane są w 6-10 baldaszków. Owoc jest gładki, z nitkowatymi żeberkami. Gatunek ten w stanie naturalnym występuje na suchych zboczach i skałach wapiennych. Kwitnie od lipca do października. Jest charakterystyczny dla kserotermicznych zbiorowisk okrajkowych na siedliskach ciepłolubnych dąbrów (Geranion sanguinei) (2, 8).
Skład chemiczny
W ciągu ostatnich lat z Bupleuri radix wyizolowano około 74 związki. Za główne składniki aktywne biologicznie uznaje się saponiny triterpenowe – saikosaponiny (tab. 1). W surowcu występują także flawonoidy, poliacetyleny, lignany, olejek eteryczny, sacharydy, sterole i kwasy tłuszczowe. Saikosaponiny wykazują szerokie spektrum efektów biologicznych i farmakologicznych, w tym działanie przeciwzapalne, przeciwnowotworowe, immunomodulujące, przeciwwirusowe, przeciwbakteryjne, przeciwgorączkowe i hepatoochronne. Z surowca wyizolowano około 35 saponin. Wśród nich saikosaponiny A, B1, B3, C i D są głównymi związkami bioaktywnymi występującymi w surowcu (ryc. 1). Ważną grupę stanowią także polisacharydy pektynowe, w tym głównie bupleuran IIb (2).
Tab. 1. Główne grupy związków chemicznych występujące w Bupleuri radix
Grupa związków, przykładyPiśmiennictwo
Saponiny triterpenowe:
saikosaponina A, B1, B2, B3, B4, C, D, E, F; 6”-O-malonylo-saikosaponina A, 6”-O-malonylosaikosaponina D,
2”-O-acetylosaikosaponina A, 3”-O-acetylosaikosaponina A, 4”-0- acetylosaikosaponina A ,
6”-O-acetylosaikosaponina A, 23-O-acetylosaikosaponina A, 2”-O-acetylosaikosaponina D,
3”-O-acetylosaikosaponina D, 4”-O-acetylosaikosaponina D, 6”-O-acetylosaikosaponina D, hydroksysaikosaponina A, hydroksysaikosaponina C, prosaikogenina G, prosaikogenina F, prosaikogenina D
(14-18)
Flawonoidy:
eugenina, saikochromon A, saikochromozyd A, saikoizoflawonozyd A
(19-22)
Poliacetyleny:
saikodiyny A, C; 2Z-9Z-pentadekadien-4,6-diyn-1-ol, (2Z,8Z,10E)-pentadekatrien-4,6-diyn-1-ol, (2Z,8E,10E)-pentadekatrien-4,6-diyn-1-ol, (2Z,8Z,10E)- heptadekatrien-4,6-diyn-1-ol, bupleurynol
(23-24)
Lignany:
nortrachelogenina, nemerozyna, kaerofilina, izochaihulakton, izokaerofilina, (–)-yateina, chinensinaftol, chaihunafton
(2)
Olejek eteryczny:
heksanal (29,5%), furfural (7,3%), kwas heksanowy (7,4%), 2-amylofuran (5,5%), (E,E)-2,4-dekadienal (5,9%)
(2-28)
Sacharydy:
monosacharydy: rybitol, ksyloza, arabinoza polisacharydy pektynowe: bupleuran IIb, bupleuran IIc
(25)
Sterole:
α-spinasterol, Δ7-stigmastenol, Δ22-stigmastenol
(26)
Kwasy tłuszczowe:
kwas palmitynowy, kwas palmitooleinowy, kwas oleinowy, kwas linolowy
(27)
Bupleuri radix – działanie biologiczne
Działanie przeciwzapalne
Za działanie przeciwzapalne surowca odpowiedzialne są głównie: saiksaponina A, saikosaponina C i saikogenina D. Korzeń od dawna jest stosowany w TCM w terapii różnorodnych chorób o podłożu zapalnym.
Przeprowadzono eksperyment, w którym badano wpływ saikogeniny D na PGE2 oraz na wewnątrzkomórkowe stężenie wolnych jonów Ca2+ w komórkach glejaka szczura. Wykazano, że saikogenina D hamuje produkcję PGE2 wywoływaną przez kalcymycynę. Badany związek nie wpływał na proces przekształcania kwasu arachidonowego w PGE2. Saikogenina D podwyższała wartość połowy maksymalnego skutecznego stężenia (EC50) jonów Ca2+. W badaniu wykazano, że saikogenina D hamuje wytwarzanie PGE2 oraz wpływa na wzrost stężenia wewnątrzkomórkowych jonów Ca2+ (29).
Działanie przeciwzapalne saikosaponiny A występującej w Bupleuri radix wynika z jej zdolności do regulowania mediatorów zapalnych oraz hamowania szlaków sygnalizacyjnych NF-κB i MAPK. Wykazano, że saikosaponina A wyraźnie hamowała ekspresję niektórych czynników związanych z odpornością, takich jak COX-2 i syntaza tlenku azotu (iNOS), a także cytokin prozapalnych: czynnika martwicy nowotworu (TNF-α), interleukiny 1β (IL-1β) i interleukiny 6 (IL-6). Zaobserwowano także wyraźną regulację ekspresji interleukiny 10 (IL-10). Badania wykazały ponadto hamowanie aktywacji szlaków sygnalizacyjnych białka NF-κB poprzez zmniejszenie fosforylacji inhibitora α (IκBα) oraz hamowanie szlaków sygnalizacyjnych kinaz aktywowanych mitogenami (MAPK) (30).
Inne badania, dotyczące działania przeciwzapalnego saikosaponiny A, przeprowadzono na pobudzanych przez LPS komórkach ludzkiego śródbłonka żyły pępowinowej (HUVECs). W komórkach, do których dodawano saikosaponinę A, zaobserwowano zmniejszenie wytwarzania ROS, czynnika TNF-α, IL-8, COX-2 oraz iNOS. Wykazano także hamowanie aktywacji pobudzanego przez lipopolisacharyd białka NF-κB. Saikosaponina nie wpływała natomiast na ekspresję receptoraTLR4 (ang. toll like receptor 4), jedynie na jego translokację i oligomeryzację na platformie lipidowej (ang. lipid rafts). Ponadto saikosaponina A spowodowała aktywację szlaków sygnalizacyjnych LXRα-ABCA1, w wyniku których doszło do przerwania tworzenia platform lipidowych poprzez uwalnianie cholesterolu (31).
W innych badaniach sprawdzano wpływ saikosaponiny A na hamowanie wytwarzania mediatorów prozapalnych w kilku typach komórek oraz działania ochronnego na wywoływane przez CCl4 uszkodzenia komórek wątroby szczura. Saikosaponina A skutecznie obniżyła podwyższony poziom TNF-α i IL-6. Podawanie saponiny spowodowało także zahamowanie zwiększonego poziomu ekspresji domeny NOD2 mRNA i poziomu fosforo-NF-κB p65. Saikosaponina ze względu na hamowanie aktywności TNF-α i IL-6 może odgrywać ochronną rolę w procesie zapalnym (32).

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp tylko do jednego, POWYŻSZEGO artykułu w Czytelni Medycznej
(uzyskany kod musi być wprowadzony na stronie artykułu, do którego został wykupiony)

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu wraz z piśmiennictwem , należy wprowadzić kod:

Kod (cena 19 zł za 7 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

 

 

Płatny dostęp do wszystkich zasobów Czytelni Medycznej

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu wraz z piśmiennictwem oraz WSZYSTKICH około 7000 artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 49 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

otrzymano: 2018-10-26
zaakceptowano do druku: 2018-11-09

Adres do korespondencji:
prof. dr hab. Halina Ekiert
Katedra i Zakład Botaniki Farmaceutycznej
Wydział Farmaceutyczny UJCM
30-688 Kraków, ul. Medyczna 9
tel.: +48 12 620 54 30, fax. +48 620 54 40
e-mail: mfekiert@cyf-kr.edu.pl

Postępy Fitoterapii 4/2018
Strona internetowa czasopisma Postępy Fitoterapii