Wydawnictwo Medyczne Borgis
Czytelnia Medyczna » Nowa Medycyna » 11/1999 » Zasady postępowania w ostatnich dniach życia u chorych dorosłych – wybór taktyki1
- reklama -
Usługi na jak najwyżym poziomie - serwis narciarski Warszawa


- reklama -
Pobierz odtwarzacz Adobe Flash Player
© Borgis - Nowa Medycyna 11/1999

Zasady postępowania w ostatnich dniach życia u chorych dorosłych – wybór taktyki1

„Zmarły, który nie doświadczył właściwej opieki nie może powstać i wyrazić krytyki”
Hinton
Cel opracowania „Zasad”
Zasady niniejsze opracowane zostały przez grupę roboczą powołaną przez brytyjską Narodową Radę Hospicjów i Zespołów Opieki Paliatywnej. Tytuł odnosi się do opieki nad chorymi w ostatnich dniach życia – odmiennej – na wzór zmiany biegów – od świadczonej dotąd opieki i leczenia objawowego.
Zawarte tu zalecenia są przeznaczone dla personelu służby zdrowia sprawującego opiekę nad umierającymi chorymi w ramach podstawowej opieki zdrowotnej oraz w szpitalach i domach opieki. Mają one zastosowanie zarówno w odniesieniu do chorych umierających z powodu chorób nowotworowych, jak i innych chorób przewlekłych. Zdaniem autorów podstawową zasadę dobrej opieki stanowi wczesne – przed osiągnięciem terminalnej fazy choroby – zgłaszanie chorych do specjalistycznych zespołów opieki paliatywnej. Pomaga to w nawiązaniu więzi pomiędzy chorym i jego rodziną, a personelem medycznym oraz pozwala na uzyskanie czasu niezbędnego do przygotowania do opieki nad chorym w ostatnich dniach życia.
Ostatnie dni życia
Mimo postępów w diagnozowaniu i leczeniu, wiele chorób nieuchronnie prowadzi do śmierci. W większości przypadków, poza nagłymi i niespodziewanymi zgonami, mamy do czynienia z terminalną fazą choroby o charakterystycznym przebiegu, która wymaga powtórnej wnikliwej oceny stosowanego postępowania oraz ponownego wyboru sposobów leczenia i łagodzenia dolegliwości.
Umieranie jest ważnym, osobistym wydarzeniem, mającym głęboki wpływ na całą sferę psychiczną i fizyczną człowieka. Brak łagodzenia dolegliwości fizycznych w tym okresie prowadzi do znacznej eskalacji cierpienia umierającego. Również rodzina osoby umierającej wobec perspektywy utraty bliskiej osoby, narażona jest na wielki stres psychiczny, a proces przeżywania żałoby staje się bardziej bolesny, gdy chory umierał w nie uśmierzonych cierpieniach. Te negatywne emocje utrzymują się przez długi czas po śmierci bliskiej osoby i powodują znacznie wyższe ryzyko zachorowania, a nawet śmierci w fazie osierocenia (1).
W terminalnej fazie choroby badania diagnostyczne i leczenie przyczynowe tracą na znaczeniu2, a opieka zostaje ukierunkowana na uśmierzanie dokuczliwych objawów, rozwiązywanie bolesnych problemów i wspieranie rodziny, co stanowi istotę opieki paliatywnej. Niniejsze zasady opisują strategię postępowania – opieki nad chorymi w ostatnich dniach życia oraz sposoby wspierania rodzin chorych. Przedstawione tu rekomendacje oparte są na systematycznym przeglądzie piśmiennictwa, a spis pozycji został opracowany jako odrębny dodatkowy dokument – „Dowody na podstawie prac badawczych” (2).
Pracownicy służby zdrowia pełniący opiekę nad terminalnie chorymi i ich rodzinami są w związku z wykonywaniem swych obowiązków często poddani działaniu silnego stresu. Zapewnienie im szkolenia i wsparcia odgrywa podstawową rolę w stworzeniu systemu właściwej opieki nad osobami w ostatnich dniach życia.
Cel opracowania „Zasad Postępowania”
1. Pomoc lekarzowi w ustaleniu kryteriów okresu umierania i w szybkiej ocenie somatycznych, psychosocjalnych i duchowych potrzeb osoby umierającej.
2. Zapewnienie postępowania mającego na celu uśmierzenie dokuczliwych dolegliwości i rozwianie lęków umierającego chorego.
3. Zapewnienie wsparcia i zachęcenie rodziny chorego do opieki nad bliską umierającą osobą.
4. Pomoc w zapewnieniu choremu wybranego przez niego miejsca umierania.
5. Zmniejszenie ryzyka wywołania patologicznego żalu i zachorowania u osieroconych.
Podstawowe założenia opieki paliatywnej
1. Chory i rodzina są obiektem opieki.
2. Opieka oparta jest na współpracy pracowników służby zdrowia o różnych uzupełniających się profesjach i specjalnościach.
3. Stosowane leki są dobierane indywidualnie dla każdego chorego i podawane regularnie w celu uśmierzania oraz zapobiegania dolegliwościom.
4. Konieczne jest zapewnienie regularnych wizyt w celu oceny zmieniającego się stanu klinicznego chorego oraz udzielenia właściwej pomocy, z dostępnością przez 24 godziny wizyt interwencyjnych.
5. Konieczne jest zapewnienie dostępności i możliwie wczesne zgłaszanie chorych do specjalistycznych zespołów opieki paliatywnej w celu udzielenia pomocy zarówno chorym, jak i ich rodzinom.
Odnośne piśmiennictwo
Wykaz prac badawczych, na których opierają się zawarte w niniejszym opracowaniu rekomendacje jest dostępny w sekretariacie National Council for Hospice and Specialist Palliative Care Services.3
Zebrane piśmiennictwo uszeregowano w zależności od wartości dowodowej przytaczanych badań – obserwacji.
A – dobrze udokumentowane badania potwierdzające wskazania zawarte w „Zasadach Postępowania”
B – nieźle udokumentowane badania potwierdzające wskazania zawarte w „Zasadach Postępowania”
C – słabo udokumentowane badania potwierdzające jednak wskazania zawarte w „Zasadach Postępowania”
D – dość dobrze udokumentowane badania zaprzeczające sposobom postępowania przedstawionym w „Zasadach Postępowania”
E – dobrze udokumentowane badania zaprzeczające sposobom postępowania przedstawionym w „Zasadach Postępowania”

1 Tytuł angielski: `changing gear´ – zmiana biegów – „zmiana taktyki, jakości” – zmieniono na: wybór taktyki – przyp. tłum.
2 Z wyjątkiem sporadycznych sytuacji, kiedy nagłe pogorszenie stanu chorego może być wywołane przyczyną, którą można skorygować (np. złamanie patologiczne, hiperkalcemia, hipo- i hiperglikemia) – przyp. tłum.
3 Adres: National Council for Hospice and Specialist Palliative Care Services, Heron House, 322 High Holborn, London, WC1V 7PW, FAX: 0171 269 4548.
Nowa Medycyna 11/1999
Strona internetowa czasopisma Nowa Medycyna

Zamów prenumeratę

Serdecznie zapraszamy do
prenumeraty naszego czasopisma.

Biuletyn Telegram*

W celu uzyskania najnowszych informacji ze świata medycyny oraz krajowych i zagranicznych konferencji warto zalogować się w naszym
Biuletynie Telegram – bezpłatnym newsletterze.*
*Biuletyn Telegram to bezpłatny newsletter, adresowany do lekarzy, farmaceutów i innych pracowników służby zdrowia oraz studentów uniwersytetów medycznych.
Strona główna | Reklama | Kontakt
Wszelkie prawa zastrzeżone © 1990-2014 Wydawnictwo Medyczne Borgis Sp. z o.o.
Chcesz być na bieżąco? Polub nas na Facebooku: strona Wydawnictwa na Facebooku