Zastanawiasz się, jak wydać pracę doktorską, habilitacyjną lub monografie? Chcesz dokonać zmian w stylistyce i interpunkcji tekstu naukowego? Nic prostszego! Zaufaj Wydawnictwu Borgis - wydawcy renomowanych książek i czasopism medycznych. Zapewniamy przede wszystkim profesjonalne wsparcie w przygotowaniu pracy, opracowanie dokumentacji oraz druk pracy doktorskiej, magisterskiej, habilitacyjnej. Dzięki nam nie będziesz musiał zajmować się projektowaniem okładki oraz typografią książki.

© Borgis - Nowa Stomatologia 1/2004, s. 17-19
Ewa Jankowska-Antczak, Dominika Szostak, Andrzej Wojtowicz
Przyczyny usuwania zębów stałych u mieszkańców Warszawy i okolic. Badanie porównawcze
The reasons for extraction of permament teeth in inhabitants from Warsaw and neighbourhood. Comparative research
z Zakładu Chirurgii Stomatologicznej IS Akademii Medycznej w Warszawie
Kierownik Zakładu: dr hab. Andrzej Wojtowicz
Celem właściwej opieki stomatologicznej jest jak najdłuższe utrzymanie własnych zębów pacjenta. Dobrze zachowane uzębienie jest warunkiem prawidłowego funkcjonowania całego układu stomatognatycznego. Pomimo ciągłego rozwoju zachowawczych metod leczenia, w dalszym ciągu usunięcie zęba jest w wielu przypadkach metodą leczenia z wyboru. Usuwane są zęby z zaawansowanym procesem próchnicowym lub z powodu powikłań próchnicy, a także ze zniszczonym aparatem zawieszeniowym w zaawansowanej chorobie przyzębia. Rzadziej przeprowadzane są ekstrakcje zębów zatrzymanych oraz ekstrakcje ze wskazań ortodontycznych, protetycznych lub z powodu urazów. W wielu krajach podejmowane są próby ustalenia przyczyn usuwania zębów (1-7).
Przeprowadzone badania na dużej liczbie leczonych pacjentów mogą być uznane za reprezentatywne dla mieszkańców Warszawy i województwa mazowieckiego.
CEL PRACY
Celem pracy było ustalenie przyczyn usunięcia zębów stałych u mieszkańców Warszawy w roku 2001 i porównanie z badaniami przeprowadzonymi w 1996 roku.
MATERIAŁ I METODY
Poddano analizie 11 677 historii chorób pacjentów leczonych w 2001 roku w Zakładzie Chirurgii Stomatologicznej Instytutu Stomatologii Akademii Medycznej w Warszawie. Z grupy tej wyodrębniono pacjentów powyżej 12 roku życia, u których z różnych przyczyn wykonano zabieg usunięcia zęba stałego. Grupa ta liczyła 6682 pacjentów, u których łącznie usunięto 12 728 zębów.
Wyodrębniono następujące przyczyny ekstrakcji: próchnica zębów i jej powikłania, choroby przyzębia, wskazania ortodontyczne, protetyczne, urazy, ekstrakcje zębów zatrzymanych i inne przyczyny.
Otrzymane wyniki porównano z wynikami badań przeprowadzonych w roku 1996 (4) i poddano analizie statystycznej, używając testu chi2.
WYNIKI
W analizowanej grupie pacjentów przeważały kobiety, których przebadano w 1996 roku 2470 (52%), a w 2001 r. 3685 (55,1%) (tab. 1).
Tabela 1. Podział grupy badanej wg płci.
  1996 2001
n%n%
Kobiety247052,0368555,1
Mężczyźni228248,0299744,9
Ogółem4752100,06685100,0
Ryc. 1. Struktura wiekowa badanej populacji.
Ryc. 2. Procentowy podział usuniętych zębów ze względu na umiejscowienie w szczęce.
Ryc. 3. Procentowy podział usuniętych zębów ze względu na umiejscowienie w żuchwie.
Ryc. 4. Procentowy podział usuniętych zębów ze względu na przyczynę ekstrakcji.
Średni wiek pacjentów wynosił w 1996 roku 44 lata, a w 2001 był wyższy o 3 lata i wyniósł 47 lat. Na rycinie 1 zawarto dane dotyczące struktury wiekowej badanej populacji. Najliczniejszą grupę stanowili pacjenci w wieku 20-29 lat. W porównaniu z rokiem 1996 w roku 2001 w stopniu istotnym statystycznie (ss) spadła liczba ekstrakcji zębów w przedziale wiekowym 13-19 lat i wzrosła w najstarszej grupie pacjentów, powyżej 70 rż.
Najczęściej do ekstrakcji kwalifikowane były zęby trzonowe. W szczęce stanowiły one 30,9% w 1996 r. i 32,4% w 2001 r. usuniętych zębów. W żuchwie również największy odsetek usuniętych zębów stanowiły zęby trzonowe odpowiednio 34,7% i 29,7%. Różnice w odsetkach usuwanych zębów w obu badanych latach ze względu na umiejscowienie nie były istotne statystycznie (ns). Dane dla szczęki przedstawiono na rycinie 2 a dla żuchwy na rycinie 3.
Na rycinie 4 przedstawiono dane dotyczące przyczyn usuwania zębów. Najczęstszą przyczyną usuwania zębów była zdecydowanie próchnica i jej powikłania. Stanowiła ona w roku 1996 74,2% usuniętych zębów, a w 2001 r. była niższa i wyniosła 69,1%. Choroby przyzębia w obu badanych latach stanowiły podobny odsetek wykonanych zabiegów 15,5% i 15,8%. W stosunku do roku 1996 w 2001 r. wzrósł odsetek usuniętych zębów z powodu wskazań ortodontycznych i ekstrakcji zębów zatrzymanych. W tabeli 2 zawarto dane dotyczące przyczyn usuwania zębów w 2001 roku z uwzględnieniem podziału na grupy wiekowe. W najmłodszej grupie wiekowej dominowały ekstrakcje ze wskazań ortodontycznych, stanowiły one 47,8% usuniętych zębów. W pozostałych grupach wiekowych próchnica stanowiła najczęstszą przyczynę ekstrakcji. Odsetek ekstrakcji z powodu chorób przyzębia wzrastał wraz z wiekiem badanych do poziomu 33,9% w grupie pacjentów 60-69 lat.
Tabela 2. Podział usuniętych zębów w 2001 roku z uwzględnieniem wieku badanych.
Gr. wiekowaPróchn. Ch. przyz. Wsk. ort. Uraz Z. zatrz. Wsk. prot. Inne
13-1925943,5%00,0%28547,8%132,2%396,5%00,0%00,0%
20-29132363,4%130,6%1175,6%00,0%63630,4%00,0%00,0%
30-39110377,3%00,0%523,6%130,9%23416,4%261,8%00,0%
40-49228487,6%2479,5%00,0%00,0%522,0%130,5%130,5%
50-59141773,3%38419,9%00,0%402,1%130,7%663,4%130,7%
60-6994762,9%51033,9%00,0%120,8%120,8%241,6%00,0%
70-+146457,0%85233,2%00,0%130,5%130,5%2268,8%00,0%
DYSKUSJA
Badania wykazały, że główną przyczyną usuwania zębów była próchnica i jej powikłania. W 1996 r. stanowiła 74,2% wykonanych ekstrakcji zębów, a w 2001 r. 69,1%. Różnica ta była istotna statystycznie. Uzyskane przez nas wyniki są porównywalne z danymi z innych publikacji krajowych (4, 9) jednak znacznie odbiegają od wyników autorów zagranicznych, u których odsetek zębów usuniętych z powodu próchnicy i jej powikłań wahał się od 55,3% w Japonii do 20,7% w Niemczech (1-3, 5-7, 9). Drugą pod względem częstości przyczyną ekstrakcji zębów były choroby przyzębia. W naszych badaniach odsetek usuniętych z tego powodu zębów w obu analizowanych latach był zbliżony i wyniósł odpowiednio 15,5% i 15,8%. W wielu krajach obserwowane są tendencje wzrostowe odsetka usunięcia zębów z powodu chorób przyzębia i spadku z powodu próchnicy (3, 7, 9). W badaniach przeprowadzonych wśród mieszkańców Wielkiej Brytanii (3) u pacjentów po 50 rż. stwierdzono przewagę usuniętych zębów z powodu chorób przyzębia. W naszych badaniach próchnica pozostaję najczęstszą przyczyną ekstrakcji we wszystkich grupach wiekowych powyżej 20 rż. Może to świadczyć o małej dbałości pacjentów o stan zdrowia jamy ustnej oraz o ograniczonym dostępie pacjentów do wczesnego leczenia zachowawczego (2, 3). W najmłodszej grupie wiekowej najwyższy odsetek zębów tj. 47,8%, usunięto ze wskazań ortodontycznych. Dla porównania w Anglii i Walii u osób poniżej 20 rż. ekstrakcje ze wskazań ortodontycznych stanowiły 74% (1).
5-letni przedział w obserwacji nie jest na tyle długi, by można było mówić o zdecydowanych zmianach. Zaobserwowane tendencje upoważniają do ostrożnych szacunków zniżkowych odnośnie odsetka usuwanych zębów z powodu próchnicy i jej powikłań.
WNIOSKI
1)Próchnica była najczęstszą przyczyną usunięć zębów zarówno w 1996, i w 2001 r.
2)W porównaniu z 1996 rokiem, w 2001 zaobserwowano wzrost odsetka usuniętych zębów ze wskazań ortodontycznych i zębów zatrzymanych.
3)Najwięcej usuniętych zębów zanotowano u pacjentów w przedziale wiekowym 20-29 lat.
4)Najczęściej usuwane były zęby trzonowe.
Piśmiennictwo
1. Agerholm D.M., Sidi A.D.: Reasons given for extraction of permanent teeth by general dental practitioners in England and Wales. Br. Dental J. 1988, 164:345-348. 2. Baelum V. et al.: Tooth mortality and periodontal condition in 40-80-years-old Chinese. Scand. J. Dent. Res. 1988, 96:99-107. 3. Hull P.S. et al.: The reasons for tooth extractions in adults and their validation. J. Dentistry 1997, Vol. 25, Nos 3-4:233-237. 4. Juszczyk-Popowska B. i wsp.: Przyczyny usuwania zębów stałych u mieszkańców Warszawy i okolic. Czas. Stom. 1998, LI, 9. 5. Kay E.J., Blinkhorn A.S.: The reasons underlying the extraction of teeth in Scotland. Brit. Dent J. 1986, 160:297-290. 6. Morita M. et al.: Reasons for extraction of permament teeth in Japan. Com. Dent. Oral Epidemiol. 1994, 22:303-306. 7. Reich E., Hiller K.-A.: Reasons for tooth extractions in the western states of Germany. Com. Dent. Oral Epidemiol. 1993, 21:379-83. 8. Klock K.S., Haugejorden O.: Primary resons for extraction of permament teeth in Norway: changes from 1968 to 1988. Com. Dent. Oral Epidemiol. 1991, 19:336-341. 9. Ratajek-Gruda M., Grzesiak-Janas G.: Przyczyny ekstrakcji zębów stałych na podstawie materiału klinicznego Zakładu Chirurgii Stomatologicznej IS AM w Łodzi. Mag. Stomat. 9/2001, 6-18.
Adres do korespondencji:
Ewa Jankowska-Antczak
02-006 Warszawa, ul. Nowogrodzka 59
tel. 502 12 42; e-mail: ewaj@amwaw.edu.pl,
awojt@kcsamwaw.edu.pl

Nowa Stomatologia 1/2004
Strona internetowa czasopisma Nowa Stomatologia