Długoterminowa ocena kliniczna wypełnień wykonanych z materiału złożonego Esthet X

Długoterminowe badania kliniczne pozwalają na realne i wiarygodne udokumentowanie zachowania się wypełnień w środowisku jamy ustnej. Im dłużej trwają obserwacje kliniczne tym uzyskane wyniki są cenniejsze.

Esthet X jest światłoutwardzalnym materiałem mikrohybrydowym przeznaczonym do odbudowy zębów we wszystkich klasach ubytków. Producent poleca stosowanie materiału z systemem łączącym zawierającym nanowypełniacz Prime & Bond NT.

Matryce materiału stanowi żywica Bis-GMA modyfikowana uretanem. Cząsteczki wypełniacza to mieszanina nieorganicznego szkła barowo-glinowo-fluoro-boro-krzemowego z krzemionką o dużym stopniu dyspresyjności. Cząsteczki wypełniacza o średniej wielkości 0,6-0,8 ?m stanowi 60% objętości i 77% wagowo masy materiału. Materiał charakteryzujący się dużą trwałością i obniżonym kurczem polimeryzacyjnym (1, 2, 3) Jest konfekcjonowany w kompiulach. W zestawie posiada podstawowe kolory opracowane zgodnie z kluczem kolorów Vita oraz kolorów o przezierności typowej dla zębiny a także zestaw uzupełniony jest o kolory mniej przezierne (opaque dentin shades) oraz kolory szkliwne przezierne (translucent enamel shades).

Celem pracy była ocena kliniczna wypełnień wykonanych ze światłoutwardzalnego materiału złożonego Esthet X z systemem adhezyjnym Prima & Bond NT w ubytkach wszystkich klas pochodzenia próchnicowego i niepróchnicowego.

Ogółem wykonano 216 wypełnień u pacjentów obojga płci w przedziale wiekowym 18-65 lat zgłaszających się do Zakładu Stomatologii Zachowawczej IS AM w Warszawie. Liczbę ocenianych wypełnień w poszczególnych klasach bezpośrednio po założeniu i po 5 latach obserwacji przedstawiono w tabela 1. Badania kontrolne przeprowadzone zgodnie z przyjętą metodą oceniają: kształt anatomiczny, przyleganie brzeżne, stabilność barwy i strukturę powierzchni. Ponadto podczas wywiadu zbierano informacje odnośnie występowania wrażliwości pozabiegowej.

Badano reakcję miazgi na bodźce termiczne, reakcję ze strony otaczających wypełnienie tkanek miękkich oraz ewentualne występowanie przy wypełnieniach próchnicy wtórnej.

Zastosowanie materiału poprzedzało badanie kliniczne oraz postępowanie lecznicze, zależne od rozpoznania.

Ubytki opracowywano oszczędnie, usuwając całkowicie tylko tkanki zmienione próchnicowo. Szkliwo opracowywano wiertłem diamentowym zgodnie z techniką adhezyjną. W zębach z żywą miazgą jako podkład stosowano cementy (sz-j) Ketac-Molar lub Ketac-Bond. W głębszych ubytkach dodatkowo stosowano podkład na bazie wodorotlenku wapnia (Ionosit). Zgodnie z zaleceniem producenta, zębinę i opracowane szkliwo pokrywano systemem wiążącym Prima & Bond NT. Po aplikacji systemu, ubytki wypełniano materiałem Esthet X. Gotowe wypełnienie opracowano wiertłem diamentowym oraz systemem Enhance z pastami Prima Gloss i Prima Gloss Extrafine.

Zgodnie z przyjętą metodą do oceny kształtu anatomicznego i przylegania brzeżnego wypełnień stosowano 4-stopniową skalę: 0 – bardzo dobra; 1 – satysfakcjonująca; 2 – konieczność wymiany w ciągu kilku miesięcy; 3 – konieczność natychmiastowej wymiany.

Ocenę stabilności barwy prowadzono w skali trzystopniowej: 0 – brak niezgodności koloru i przezierności z tkankami zęba; 1 – niewielka niezgodność; nie wymagająca interwencji i 2 – niezgodność wymagająca wymiany wypełnienia.

Do oceny struktury powierzchni posłużono się trzystopniową skalą: 0 – gładka, błyszcząca, 1 – gładka, matowa; 2 – szorstka, ziarnista. Uzyskane wyniki badań przedstawiono w tabeli 2. W tabeli 3 przedstawiono wypełnienia, które uzyskały oceny 0 i 1, uznano je jako akceptowalne co oznacza, że wykazywały stan idealny (0) lub (1) satysfakcjonujący. Wypełnienie nieakceptowalne klinicznie zostały zakwalifikowane jako 2 i 3 co wiązało się z koniecznością ich wymiany odroczonej lub natychmiastowej.

Bezpośrednio po założeniu wszystkie wypełnienia otrzymały ocenę 0 pod względem ocenianych cech klinicznych. Po 5 latach obserwacji oceniono 142 wypełnienia wykonane z Esthet X co stanowi 65,7% pierwotnie założonych wypełnień. Ocenę 0 i 1 po 5 latach obserwacji dotyczącą: kształtu anatomicznego uzyskało 98 (69,0%), przylegania brzeżnego 97 (68,3%), trwałości koloru 134 (94,4) i struktury powierzchni 129 (90,8) wypełnień. Utracie uległo 5 wypełnień 3 z kl. V w ubytkach niepróchnicowego pochodzenia 2 z klasą IV. W wywiadzie dotyczącym utraty wypełnień kl. IV pacjenci podawali uraz mechaniczny. W przypadku utraty wypełnień klasy V wypełnienia uległy przeciążeniom zgryzowym. Ubytki wypełniono powtórnie ale pacjentów wykluczano z obecnych badań. Nie odnotowano nieprawidłowej reakcji błony śluzowej na będące z nią w kontakcie wypełnienia. Przy żadnym z obecnych wypełnień nie spostrzeżono obecności próchnicy wtórnej.

Według naszej opinii wyniki badań wskazują, że większość ocenianych wypełnień uzyskało ocenę bardzo dobrą i były w pełni akceptowane względem ocenianych cech klinicznych. Było to spowodowane trwałością i odpornością materiału o czym świadczą uzyskane wyniki dotyczące zachowania kształtu anatomicznego. Uzyskany zadowalający efekt kolorystyczny wypełnień osiągnięto dzięki możliwości perfekcyjnego dobrania koloru, który jest oferowany przez producenta aż w 31 kolorach o trzech różnych stopniach przezierności. Załączony do materiału zestaw Enhance do ostatecznego opracowania i polerowania składa się z krążków ściernych, którego ściernik zatopiony jest w żywicy. Gumki polerujące i pasta polerownicza o dwóch stopniach ścieralności Prima Gloss i Prima Gloss Extrafine pozwoliły na osiągnięcie połysku wypełnienia zbliżonego do połysku szkliwa. Z uwagi na brak doniesień o 5-letnim okresie obserwacji stosowania tego materiału nie możemy porównać uzyskanych wyników z wynikami uzyskanymi w obecnym badaniu.

Po 2-letnim okresie obserwacji Wawrzyn-Sobczak i wsp. (4) z materiałem Esthet X uzyskały ocenę bardzo dobrą w 91,2% skontrolowanych wypełnień w stosunku do wszystkich przyjętych kryteriów. W niniejszym badaniu po 5 latach autorzy uzyskali średnio 80,6% ocen bardzo dobrych. Najbardziej autorów nadal niepokoi fakt występowania nieszczelności brzeżnych, które w obecnym badaniu ujawniły się w 31,7% wypełnień, najwyższe wartości osiągnięto w wypełnieniach ubytków kl. II i I odpowiednio (42,1% i 38,9%) i średnio około 28% w ubytkach kl. III, IV i V. Wyżej wymienieni autorzy łącznie we wszystkich klasach po 2-letnim okresie obserwacji uzyskali w 11% ocenianych wypełnień obecność szczeliny brzeżnej.

1. Oceniane wypełnienia wykonane z materiału Esthet X wykazały zadowalający efekt estetyczny.

2. Odbudowane twarde tkanki zęba ocenianym materiałem spełniały oczekiwania autorów oraz pacjentów.