Ocena częstości występowania patologicznych migracji zębów u pacjentów z chorobą przyzębia

Chasens zdefiniował patologiczne migracje zębów ( pathologic tooth migration PTM) jako zmiany w pozycji zębów, występujące w następstwie zaburzenia równowagi pomiędzy czynnikami zachowującymi fizjologiczną pozycję zęba w stosunku do czaszki. (1).

Etiologia patologicznych migracji zębów jest złożona. Głównymi składowymi mającymi wpływ na położenie zębów są: tkanki przyzębia, czynniki zgryzowe, siły wytwarzane przez tkanki miękkie policzka, języka i warg oraz nawyki. (2, 3, 4). Często więcej niż jeden z tych czynników bierze udział w powstaniu patologicznych migracji poszczególnego zęba.

Udowodniono, że destrukcja tkanek przyzębia odgrywa istotną rolę w powstaniu patologicznych migracji zębów. (5, 6).

Patologiczne migracje zębów są częstym powikłaniem choroby przyzębia i stanowią jedną z przyczyn zgłaszania się pacjentów do lekarza periodontologa. Pacjenci często sami dostrzegają pojawianie się migracji, szparowatości i ekstruzji zębów oraz zgłaszają chęć ich korekty w planie leczenia proponowanym przez stomatologa. (7).

Ocena częstości występowania patologicznych migracji zębów w grupie pacjentów z chorobą przyzębia oraz korelacji między obecnością patologicznych migracji zębów a występowaniem agresywnego bądź przewlekłego zapalenia przyzębia.

Grupę badaną stanowiło 156 osób w wieku 25-71 lat, (109 kobiet i 47 mężczyzn), które zgłosiły się do Zakładu Chorób Błony Śluzowej i Przyzębia Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego z powodu choroby przyzębia. Wykonano badanie podmiotowe, przedmiotowe oraz szczegółowe badanie periodontologiczne, obejmujące pomiar utraty przyczepu łącznotkankowego CAL oraz pomiar głębokości kieszonek PD za pomocą kalibrowanej sondy periodologicznej w 6 punktach: dystalnym, środkowym i mezjalnym po stronie przedsionkowej i od strony jamy ustnej właściwej przy każdym zębie. Na podstawie wytycznych Amerykańskiej Akademii Periodontologicznej z 1999 stawiano rozpoznanie – przewlekłe, średnie lub ciężkie zapalenie przyzębia bądź agresywne zapalenie przyzębia. (8).

Z badania wykluczono osoby, które zgłosiły się do Zakładu z innych przyczyn oraz tych pacjentów, którzy mieli jakiekolwiek leczenie periodontologicznie w ciągu ostatnich 6 miesięcy.

W badaniu klinicznym oceniano również obecność patologicznych migracji zębów bądź ich brak. Dodatkowo pacjenci wzięli udział w badaniu ankietowym dotyczącym migracji zębów. Ankieta dotycząca powodu zgłoszenia się do periodontologa, występowania patologicznych migracji w ciągu ostatnich 5 lat i oceny estetyki zębów przez pacjenta, składała się z 3 pytań:

1. Czy migracja zębów była głównym powodem zgłoszenia się do periodontologa?

2. Czy zauważył/a Pan/Pani, że zęby w okresie ostatnich 5 miesięcy uległy rozsunięciu?

3. Czy migracja stanowi dla Pana/Pani problem estetyczny?

Spośród 156 osób, które wzięły udział w badaniu, patologiczne migracje zębów stwierdzono u 72 osób (46%). W grupie 127 pacjentów ze zdiagnozowanym przewlekłym zapaleniem przyzębia, patologiczne migracje zębów występowały u 51 osób (40%), a w grupie 29 pacjentów ze zdiagnozowanym agresywnym zapaleniem przyzębia PMZ występowały u 21 osób (72%). Na podstawie wyników ankiety stwierdzono, że 40% pacjentów z badanej grupy zauważyło, że w ciągu ostatnich 5 lat ich zęby uległy przemieszczeniu, dla 30% pacjentów był to problem estetyczny, a 25% pacjentów właśnie z powodu występujących migracji zębów zgłosiła się do Zakładu Chorób Błony Śluzowej i Przyzębia Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.

Według różnych autorów częstość migracji zębów u pacjentów z chorobą przyzębia waha się od 30,3 do 55,8%. (7, 9, 10, 11). Brak dokumentacji pacjentów z okresu sprzed pojawienia się migracji jest czynnikiem, który wpływa na ograniczoną ilość informacji w tym zakresie. Większość prac dostępnych w literaturze prezentuje badania retrospektywne opierające się na wywiadzie i ankiecie.

Martinez-Caunt i wsp. przeprowadzili badania w grupie 852 pacjentów (36,7% mężczyzn, 63,3% kobiet) w wieku od 19-72 lat (średnia wieku 42,5+/-9,9 lat), którzy zgłosili się do leczenia w prywatnej praktyce periodontologicznej. Z badania zostały wykluczone osoby, u których stwierdzono brak jednego lub więcej zębów w górnym przednim sekstancie oraz ci, którzy mieli obecną diastemę od momentu zakończenia wyrzynania zębów. Tremę pomiędzy górnymi przednimi zębami klasyfikowano jako patologiczną migrację zębów w przypadku, gdy nie istniała, ona w przeszłości lub gdy istniała ale powiększyła się. Częstość migracji według Martinez-Caunt i wsp. wyniosła 55,8% (475 pacjentów z migracją), w badaniach własnych 46%, co potwierdza te dane, że u około połowy pacjentów z chorobą przyzębia występują patologiczne migracje zębów. (9). Towfighi i wsp. ocenili częstość występowania patologicznych migracji zębów w grupie 343 pacjentów, którzy zgłosili się do Kliniki Periodontologicznej w Texas Health Science Center w San Antonio. Pacjentów z rozpoznanym średnim lub ciężkim zapaleniem przyzębia badano w celu wykluczenia lub stwierdzenia obecności przemieszczeń zębów. Na podstawie badania klinicznego i subiektywnego odczucia pacjenta dotyczącego przemieszczenia zębów w odcinku przednim w ostatnich 5 latach, określili oni częstość migracji zębów jako 30,03+/-2,5% (103/343 pacjentów), a więc wystepowały one rzadziej niż w przeprowadzonych badaniach własnych (40%) (10). Demetriou i wsp. przeprowadzili badania ankietowe w grupie 330 periodontologicznych pacjentów pytając o powody, które stanowiły przyczynę zgłoszenia się do lekarza periodontologa. 36% pacjentów podało migrację zębów jako główną przyczynę zgłoszenia się do periodontologa, w badaniach własnych tylko 1/4 badanych pacjentów podała tę przyczynę, ale badana grupa była o połowę mniejsza. (11).

Patologiczne migracje zębów są częstym powikłaniem choroby przyzębia i stanowiły jedną z przyczyn zgłaszania się pacjentów do lekarza periodontologa. PMZ są prawie dwukrotnie częściej obserwowane u pacjentów z agresywnym niż z przewlekłym zapaleniem przyzębia.