Chcesz wydać pracę habilitacyjną, doktorską czy monografię? Zrób to w Wydawnictwie Borgis – jednym z najbardziej uznanych w Polsce wydawców książek i czasopism medycznych. W ramach współpracy otrzymasz pełne wsparcie w przygotowaniu książki – przede wszystkim korektę, skład, projekt graficzny okładki oraz profesjonalny druk. Wydawnictwo zapewnia szybkie terminy publikacji oraz doskonałą atmosferę współpracy z wysoko wykwalifikowanymi redaktorami, korektorami i specjalistami od składu. Oferuje także tłumaczenia artykułów naukowych, skanowanie materiałów potrzebnych do wydania książki oraz kompletowanie dorobku naukowego.

© Borgis - Nowa Stomatologia 4/2010, s. 158-160
*Karolina Szaniawska, Wojciech Popowski, Tomasz Kamiński, Piotr Bar, Andrzej Wojtowicz
Zastosowanie porowatych granulek z białego tytanu do odbudowy dużego ubytku śródkostnego po cystektomii. Opis przypadku
Application of white porous titanium granules in restoration of a large bone defect after cyst enucleation. Case report
Zakład Chirurgii Stomatologicznej Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego
Kierownik Zakładu: prof. dr hab. n. med. Andrzej Wojtowicz
Summary
Bone defects of different sizes are a frequent problem in dental practice. Porous titanium granules, among other materials, are used to restore such defects. In the case presented, they were used to fill a cavity formed due to cyst enucleation. Aim of this paper is to radiologically assess bone healing after application of white porous titanium granules in the cavity. A patient was diagnosed with a radicular cyst in the area of teeth 45-47. The lesion was fully enucleated and the cavity was filled with Natix White. Healing was uneventful. Complete restoration of bone tissue was established radiologically at 16 months post-operatively. The case presented indicates numeral advantages resulting from use of white porous titanium granules.
Wstęp
Ubytki kostne o różnych rozmiarach są częstym problemem w leczeniu stomatologicznym. W wyniku wielu badań rozwinęła się interdyscyplinarna dziedzina augmentacji kości, która umożliwiła nie tylko leczenie takich ubytków, ale również zwiększyła możliwości implantologii, protetyki oraz wielu innych dziedzin. Do odbudowy ubytków kostnych stosuje się przeszczepy kostne oraz liczne materiały kościozastępcze. Dzielą się one na naturalne, np. preparat Bio-Oss pozyskiwany z kości wołowej, oraz syntetyczne, takie jak hydroksyapatyt i β-trójfosforan wapnia. Materiały syntetyczne mogą być nieresorbowalne. Jednym z takich materiałów, niedawno opracowanym, są porowate granulki tytanowe dostępne pod nazwą handlową Natix oraz białe granulki Natix White pozwalające uzyskać lepsze efekty estetyczne w przednim odcinku szczęki. Preparat ten jest materiałem nieresorbowalnym, składającym się z porowatych granulek tytanowych o nieregularnym kształcie i wymiarach z zakresu 0,7-1,0 mm. 20% objętości granulek stanowi czysty tytan, a pozostałe 80% to wolna przestrzeń, którą kolonizują osteoblasty. Porowate granulki w obecności krwi pacjenta lub soli fizjologicznej dzięki efektowi kapilarnemu zlepiają się ze sobą. Dzięki właściwościom skrzepogennym tytanowa powierzchnia powoduje szybkie powstanie skrzepu i jego stabilizację. Granulki tytanu w wyżej wymienionym preparacie są koloru białego, co umożliwia również odbudowę w strefie estetycznej. Nieresorbowalność umożliwia bardziej przewidywalną odbudowę wyrostka zębodołowego. Po zakończeniu osteointegracji pogrążanie wszczepów śródkostnych jest możliwe przy użyciu standardowych narzędzi (1). Preparat ten jest przeznaczony do stosowania w leczeniu utraty tkanki kostnej wskutek periimplantitis, augmentacji kości poprzedzającej implantację (2) oraz zabiegach podnoszenia dna zatoki szczękowej (3, 4). W opisanym przypadku został on użyty do wypełnienia ubytku powstałego po cystektomii.
Opis przypadku
Chory w wieku 39 lat zgłosił się do Zakładu Chirurgii Stomatologicznej z podejrzeniem torbieli w okolicy zębów 45-47. W badaniu klinicznym stwierdzono wyniosłość błony śluzowej części zębodołowej żuchwy w okolicy wymienionych zębów oraz chełbotanie. Wykonano pantomogram, w którym widoczne było przejaśnienie o wymiarach 2,5 cm x 1 cm z otoczką osteosklerotyczną (ryc. 1). Wskazywało to na torbiel korzeniową, którą należało usunąć. W wywiadzie nie stwierdzono żadnych przeciwwskazań do przeprowadzenia takiego zabiegu. Wykonano go w znieczuleniu przewodowym i nasiękowym (2% lignokaina + 0,00125% noradrenalina). Najpierw wykonano ekstrakcję zęba 46, który nie kwalifikował się do leczenia zachowawczego, ponieważ zmiana obejmowała ok. 3/4 długości jego obu korzeni. Następnie nacięto i odwarstwiono trapezowaty płat śluzówkowo-okostnowy, torbiel wypreparowano i wyłuszczono w całości (ryc. 2 i 3). Powstała jama sięgała pęczka naczyniowo-nerwowego kanału żuchwy. Wykonano resekcję wierzchołków korzeni zębów 45 i 47 po wcześniejszym leczeniu endodontycznym. Ubytek kostny wypełniono materiałem Natix White 0,5 ml, który znalazł się w bezpośrednim kontakcie z obnażonym pęczkiem (ryc. 4). Po umieszczeniu preparatu ranę zaszyto. Pobrany materiał przeznaczono do badania histopatologicznego. Zalecono stosowanie klindamycyny (Dalacin C 0,3 mg) w dawkowaniu 3 razy dziennie po 1 tabletce oraz preparatu Ketonal Forte w razie bólu. Pacjent zgłaszał się na wizyty kontrolne co tydzień przez pierwszy miesiąc, oraz po 2., 3. i 6. miesiącu. Proces gojenia przebiegał pomyślnie, pacjent nie zgłaszał żadnych dolegliwości związanych z nerwem zębodołowym dolnym. Badanie histopatologiczne wykazało, że zmianą była torbiel korzeniowa. W 3 miesiącu wykonano zdjęcie kontrolne, które wykazało, że materiał opadł na dno ubytku w miejsce odpowiadające obnażonemu pęczkowi nerwowo-naczyniowemu. Ponadto widoczne było beleczkowanie nowo powstałej kości wokół oraz w obrębie materiału kościozastępczego. W pantomogramie wykonanym po 16 miesiącach widoczna jest całkowita odbudowa ubytku tkanką kostną (ryc. 5).
Ryc. 1. Pantogram przedzabiegowy.
Ryc. 2. Wyłuszczenie torbieli korzeniowej.
Ryc. 3. Wyłuszczona torbiel korzeniowa o wymiarach ok. 2,5 x 2 cm.
Ryc. 4. Stan po umieszczeniu preparatu w ubytku.
Ryc. 5. Pantogram wykonany 16 miesięcy po zabiegu.
Dyskusja
W literaturze istnieją doniesienia o różnych metodach postępowania w przypadku ubytków śródkostnych m.in. niewypełnianiu ubytku żadnym materiałem (5), zastosowaniu materiału kościozastępczego, np. preparatu Bio-Oss (6), lub przeszczepie kości autogennej (7). Opisany przypadek wskazuje na liczne korzyści wynikające z zastosowania białych, porowatych granulek tytanowych. Przede wszystkim właściwości osteokondukcyjne oraz zdolność osteointegracji materiału wspomogły procesy gojenia i odbudowy kości, dzięki czemu zachowano wysokość części zębodołowej żuchwy. Ubytek kostny został wypełniony tkanką kostną w całości, bez pozostawienia pustych przestrzeni, przez co odzyskano pierwotną wytrzymałość mechaniczną żuchwy. W literaturze można znaleźć doniesienia ze stosowania porowatych granulek z tytanu do odbudowy kości po cystektomii w połączeniu z klejem tkankowym (8). W naszym przypadku uzyskaliśmy porównywalny efekt z użyciem samych granulek. Ponadto materiał kościozastępczy pomimo bezpośredniego kontaktu z pęczkiem nie wywołał żadnych objawów bólowych lub parestezji, co świadczy o dobrej tolerancji materiału przez organizm. Na podstawie tego przypadku można podejrzewać, że porowate granulki tytanowe można z powodzeniem stosować do wypełniania ubytków kostnych, również w sąsiedztwie obnażonych pni nerwowych. Należałoby jednak przeprowadzić dalsze badania w celu potwierdzenia tej hipotezy.
Piśmiennictwo
1. Wohlfahrt C, Lundberg E, Bjursten LM: Drilling and placing of implants in bone grafted with porous titanium granules does not cause overheating or technical complication. Zaprezentowano na trzecim dorocznym zjeździe Scandinavian Society for Biomaterials, 14-16 kwietnia 2010 r., Hafjell, Norwegia. 2. Holmberg L, Forsgren L, Kristerson L: Porous titanium granules for implant stability and bone regeneration – a case followed for 12 years. Ups J Med Sci 2008; 113: 217-20. 3. Bystedt H: Natix used as osteoconductive material for sinus floor augmentation. Three years follow-up. Case report. Swedish Dental Journal 2007; 31(4): 193. 4. Bystedt H, Rasmusson L: Porous titanium granules used as osteoconductive material for sinus floor augmentation: a clinical pilot study. Clin Implant Dent Relat Res 2009; 11: 101-5. 5. Dominiak M, Łysiak K: Naprawa i/lub regeneracja poresekcyjnych i pocystektomijnych ubytków śródkostnych wyrostka zębodołowego – ocena uwarunkowań na podstawie piśmiennictwa i doświadczeń własnych. Dent Med Probl 2005; 42: 341-350. 6. Wychowański P et al.: Inżynieria tkankowa. Cz. 2. Ocena wykorzystania autogennej masy płytkowej i Bio-Oss w gojeniu się ubytków kostnych po wyłuszczeniu torbieli żuchwy. Nowa Stomat 2000; 13: 23-28. 7. Tolstunov L, Treasure T: Surgical treatment algorithm for odontogenic keratocyst: combined treatment of odontogenic keratocyst and mandibular defect with marsupialization, enucleation, iliac crest bone graft, and dental implants. J Oral Maxillofac Surg 2008; 66: 1025-36. 8. Magistri A et al.: Trattamento delle grandi cavitá cistiche con biomateriali. Chir Orale 2006; 2: 16-9.
otrzymano: 2010-09-29
zaakceptowano do druku: 2010-11-24

Adres do korespondencji:
*Karolina Szaniawska
Zakład Chirurgii Stomatologicznej WUM
ul. Majdańska 3/52, 04-088 Warszawa
tel.: 506 491 327
e-mail: k_szaniawska@op.pl

Nowa Stomatologia 4/2010
Strona internetowa czasopisma Nowa Stomatologia