Ludzkie koronawirusy - autor: Krzysztof Pyrć z Zakładu Mikrobiologii, Wydział Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii, Uniwersytet Jagielloński, Kraków

Chcesz wydać pracę habilitacyjną, doktorską czy monografię? Zrób to w Wydawnictwie Borgis – jednym z najbardziej uznanych w Polsce wydawców książek i czasopism medycznych. W ramach współpracy otrzymasz pełne wsparcie w przygotowaniu książki – przede wszystkim korektę, skład, projekt graficzny okładki oraz profesjonalny druk. Wydawnictwo zapewnia szybkie terminy publikacji oraz doskonałą atmosferę współpracy z wysoko wykwalifikowanymi redaktorami, korektorami i specjalistami od składu. Oferuje także tłumaczenia artykułów naukowych, skanowanie materiałów potrzebnych do wydania książki oraz kompletowanie dorobku naukowego.

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Nowa Pediatria 2/2017, s. 69-73 | DOI: 10.25121/NP.2017.21.2.68
Aleksandra Kaszak1, Michał Kaszak2, *Joanna Peradzyńska1
Lekarz dentysta i lekarz pediatra – współdziałanie w zapobieganiu i wczesnym diagnozowaniu problemów zdrowotnych narządu żucia
The dentist and pediatrician cooperation in prophylaxis and early detection of oral health problems
1Zakład Epidemiologii, Warszawski Uniwersytet Medyczny
Kierownik Zakładu: prof. dr hab. n. med. Józef Knap
2Student Wydziału Lekarsko-Dentystycznego, Warszawski Uniwersytet Medyczny
Dziekan Wydziału: prof. dr hab. n. med. Elżbieta Mierzwińska-Nastalska
Summary
The paper points out that in polish population dental and orthodontic prophylaxis is not widely propagated. It indicates the role of pediatricians in parents education of oral health prophylaxis and shows the role of primary health professionals in early detection and prevention of malocclusions and oral defects. In this paper the overall knowledge on dental prophylaxis was systemized. Dental caries and malocclusions are the particular problems concerning small patients. Epidemiological studies showed that the prevalence of malocclusions among polish children and adolescents is around 61.8%. Parafunctions together with dysfunctions and milk tooth early loss are the most common and significant etiological factors of acquired malocclusions. Pediatricians are able to detect many of that bad habits during out patients visits. Prevention is particularly important at the early stage of growing, because this is the time when stomatognatic system is the most susceptible for deformations. Thus, it is worth to remember that oral health is strongly related to general child’s health.
Dzieci już od najmłodszych lat powinny być pod stałą opieką stomatologiczną, w tym także ortodontyczną. Badania oraz praktyka kliniczna pokazują jednak, że polscy rodzice, w przeważającej większości, późno zgłaszają się do lekarza dentysty. W społeczeństwie panuje pogląd, że do dentysty idzie się w tzw. przypadkach bólowych. Wyniki ogólnopolskich badań epidemiologicznych przeprowadzonych w 2009 roku wśród dzieci w wieku do 3 lat pokazują, że 46% matek dzieci 3-letnich nie było z dzieckiem u stomatologa, natomiast 76% było z dzieckiem w odstępie roku u lekarza pediatry (1, 2). Aktualnie prowadzony przez autorkę cykl pogadanek w przedszkolach pokazuje, że nawet 5-letnie dzieci deklarują, że nie były jeszcze u dentysty. Zdecydowanie częściej dziecko wraz z rodzicami trafia do lekarza pediatry, dlatego też powinien on być bardzo ważnym ogniwem łączącym rodziców i dziecko z lekarzem dentystą (3). Badania przeprowadzone we Włoszech w 2006 roku potwierdzają znaczenie lekarzy pediatrów przy wykrywaniu wad zgryzu, a także w przekazywaniu zaleceń i nauczaniu rodziców, jak należy dbać o zęby i zgryz dziecka. Stąd konieczność aktywnego włączania się lekarzy pediatrów w profilaktykę stomatologiczną. W okresie wczesnego dzieciństwa to właśnie oni mają najczęściej sposobność obserwacji i badania małego pacjenta (1-3). W badaniu ankietowym ciężarnych, 60% respondentek wskazało pediatrę jako osobę, od której chciałyby czerpać wiedzę na temat profilaktyki stomatologicznej i ortodontycznej, a tylko 19% stomatologa (4). W czasie szkoleń prowadzonych w szkołach rodzenia na potrzeby badania własnego stwierdzono, że bardzo często przyszłe matki nie zdają sobie sprawy, jak wiele czynników w czasie ciąży, w tym stan zdrowia jamy ustnej ciężarnej, ma wpływ na stan zdrowia jamy ustnej jej dziecka. Obecność ognisk zapalnych w jamie ustnej u ciężarnej ma wpływ m.in. na zwiększony odsetek porodów przedwczesnych i niską masę urodzeniową noworodków (5).
Pediatrzy chcąc edukować rodziców, muszą mieć odpowiednią wiedzę, aby zrozumieć, przekonać i odpowiednio umotywować rodziców dziecka do realizacji wczesnej profilaktyki zdrowia jamy ustnej (6). Niestety program szkolenia specjalizacyjnego w zakresie pediatrii nie obejmuje tego zagadnienia.
Wśród problemów stomatologicznych dotykających małych pacjentów na szczególną uwagę zasługują próchnica zębów oraz wady zgryzu. Próchnica zębów (caries dentium) należy do najczęściej występujących chorób przewlekłych jamy ustnej, a zatem stanowi jeden z głównych problemów stomatologii (7). Pomimo wielu pozytywnych tendencji w ograniczaniu występowania i obniżania intensywności tej choroby odnotowanych w ciągu ostatnich 10-15 lat, próchnica pozostaje nadal bardzo rozpowszechnionym schorzeniem (8-11). Za powstanie próchnicy odpowiedzialne są bakterie Streptococcus mutans, a także skład diety, higiena i inne nawyki omówione w dalszej części pracy. Wada zgryzu (ang. malocclusions) to pojęcie wprowadzone przez Edwarda Angle’a (1855-1930) opisywane jako „misalignment or incorrect relation between the teeth of the two dental arches when they approach each other as the jaws close” (5). W piśmiennictwie polskim wada zgryzu definiowana jest jako „zaburzenia w budowie i czynnościach narządów jamy ustnej” (12). Na podstawie badań epidemiologicznych w Polsce oszacowano, że odsetek dzieci i młodzieży z wadami zgryzu (o różnej etiologii) wynosi średnio ok. 61,8% (13). Badania populacyjne przeprowadzone w latach 1995-1998 oraz 2000-2003 wykazują, że częstość występowania wad zgryzu u dzieci w wieku przedszkolnym utrzymuje się na stałym poziomie 40-70% (4, 7, 14).
Należy podkreślić, że właściwa okluzja to nie tylko estetyczny obraz zębów, ale przede wszystkim wydolny czynnościowo układ dwu współzależnych łuków zębowych pozostających we wzajemnej stabilnej nieurazowej relacji ze sobą i okolicznymi tkankami (1, 5). Wysoka częstość wad zgryzu w populacji wskazuje na duże narażenie na czynniki uniemożliwiające prawidłowy rozwój narządu żucia (15). U ponad połowy dzieci w wieku przedszkolnym stwierdza się występowanie nawyków – parafunkcji, które obok dysfunkcji i przedwczesnej utraty zębów mlecznych należą do najczęstszych i najbardziej znaczących, miejscowo działających czynników etiologicznych nabytych wad narządu żucia (6). Bardzo wiele z tych nawyków, jak np. oddychanie przez usta, ssanie kciuka, przetrwały niemowlęcy typ połykania, lekarze pediatrzy są w stanie zaobserwować w trakcie standardowej wizyty pediatrycznej. Ich profilaktyka jest szczególnie istotna na wczesnych etapach rozwoju, kiedy układ stomatognatyczny jest najbardziej podatny na zniekształcenia. Powinna obejmować wszystkie dzieci, nawet te, u których zgryz i narządy jamy ustnej rozwijają się prawidłowo (3, 5).
Podstawową klasyfikacją wad zgryzu stosowaną w Polsce jest podział według Orlik-Grzybowskiej (12):
1. wady poprzeczne (zaburzenia we wzroście na szerokość – w odniesieniu do płaszczyzny pośrodkowej),
2. wady dotylne i doprzednie (zaburzenia we wzroście na długość – w odniesieniu do płaszczyzny czołowo-oczodołowej),
3. wady pionowe (zaburzenia we wzroście na wysokość – w odniesieniu do płaszczyzny poziomej),
4. wady z rozległymi zmianami w odniesieniu do trzech płaszczyzn przestrzennych,
5. protruzja dwuszczękowa,
6. stłoczenia zębów (pierwotne, wtórne, trzeciorzędowe),
7. nieprawidłowości zębowe (zaburzenia budowy, liczby, położenia i czasu wyżynania się zębów).
Ponadto, wady zgryzu dzieli na wrodzone i nabyte. Rozpoznanie wady zgryzu, niezależnie od jej etiologii, stawiane jest na podstawie: wywiadu, analizy rysów twarzy, warunków zgryzowych, badania czynnościowego oraz badań dodatkowych (1). Nie wszystkie z rozpoznanych zaburzeń są wskazaniem do podjęcia interwencji ortodontycznej. Zapobieganie, czyli postępowanie mające na celu przeciwdziałanie oraz likwidację przyczyn wywołujących chorobę, jest dużo prostsze i mniej kosztowne niż późniejsze leczenie. Profilaktyka zdrowia jamy ustnej u dziecka obejmuje okresy: niemowlęcy, poniemowlęcy, przedszkolny i szkolny.
Poniżej przedstawiono główne kierunki profilaktyki w poszczególnych okresach życia dziecka.
Profilaktyka okresu niemowlęcego

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp do wszystkich zasobów Czytelni Medycznej

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu oraz WSZYSTKICH około 7000 artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 30 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

Piśmiennictwo
1. Polek A, Szyper-Szczurowska J, Loster B: Rola pediatrów i lekarzy rodzinnych w profilaktyce wad zgryzu u dzieci w okresie niemowlęcym i poniemowlęcym. Dent Med Probl 2013; 50(3): 328-350.
2. Emerich K, Wyszkowski J: Oral health prevention in view of polish paediatricians. Dent Med Probl 2009; 46: 157-161.
3. Di Giuseppe G, Nobile C, Marinelli A et al.: Knowledge, attitude and practices of pediatricians regarding the prevention of oral diseases in Italy. BMC Public Health 2006; 6: 176.
4. Kawala B, Bablijczuk T, Czekańska A: Występowanie dysfunkcji, parafunkcji i wad narządu żucia u dzieci w wieku przedszkolnym. Dent Med Probl 2003; 40(2): 319-350.
5. Maciejak D: Kiedy do ortodonty? Czas rozpoczęcia leczenia ortodontycznego jako czynnik skuteczności i wydajności terapii. Ped po Dyplomie 2011; 15: 75-81.
6. Lewis CW, Grossman DC, Domoto PK, Deyo RA: The role of the pediatricians in the oral health of children: a national survey. Pediatrics 2000; 106: 1-7. DOI: 10.1542/peds.106.6.e84.
7. Marczuk-Kolada G, Ustymowicz-Farbiszewska J, Stokowska W et al.: Ocena stanu uzębienia i zachowań prozdrowotnych dzieci 9- i 14-letnich z okolic Białegostoku. Cz. I. Ogólna ocena higieniczna. Nowa Stomatol 2000; 3: 9-12.
8. Jańczuk Z, Banach J, Lisiecka K: Epidemiologia chorób narządu żucia populacji polskiej. Czas Stomat 1991; 44(6): 389-395.
9. Jańczuk Z (red.): Stan narządu żucia polskiej populacji. Pomorska Akademia Medyczna w Szczecinie 1990.
10. Jańczuk Z, Banach J: Problemy zdrowotne narządu żucia polskiej populacji korzystającej z opieki stomatologicznej. Czas Stomat 1989; 42(10-12): 519-524.
11. Jańczuk Z, Banach J: Wyniki ogólnopolskich badań epidemiologicznych narządu żucia. Magazyn Stomat 1991; 1(7): 28-31.
12. Orlik-Grzybowska A: Podstawy ortodoncji. Wyd. 3 uzup. PZWL, Warszawa 1976.
13. Kawala B, Szumilewicz M, Kozanecka A: Czy ortodonci są jeszcze potrzebni? Epidemiologia wad zgryzowo-zębowych u dzieci i młodzieży w Polsce w ostatnich 15 latach. Dent Med Probl 2009; 46(3): 273-290.
14. Babiak M, Babiak J, Marcinkowski J: Częstość występowania wad zgryzu u 4,5- i 6-letnich dzieci z parafunkcjami narządu żucia. Dent Med Probl 2012; 93(2): 319-340.
15. Piątkowska D, Woźniak K, Lipski M: A systematic review of incidence of malocclusion in Poland based on original studies published during the years 2000-2010. Pubmed MS2012; 4: 122-126.
16. Śmiech-Słomkowska G, Rytlowa W: Profilaktyka i wczesne leczenie ortodontyczne. PZWL, Warszawa 1999.
17. Orzelska-Blomberg M, Kuropatnicka M, Szkarłat B et al.: Występowanie wad zgryzu i wad wymowy u dzieci w wieku przedszkolnym. Nowa Stom 2014; 3: 195-205.
18. Karłowska I: Zarys współczesnej ortodoncji. PZWL, Warszawa 2008.
19. Grzesiak I, Kaczmarek U: Wiedza prozdrowotna matek i świadomość stanu uzębienia ich dzieci w wieku do 3 lat. Dent Med Probl 2004; 41(1): 59-66.
20. Blackwelder A: Association between dietary factors and malocclusion. Rozprawa doktorska, University of Iowa 2013.
21. Kustrzycka K, Jaworska M: Wpływ schorzeń górnych dróg oddechowych na wady zgryzu. Czas Stomat 1997; 50: 47-51.
22. Widmańska E, Tołłoczko M, Piekarczyk B et al.: Nawyki ssania – jedna z przyczyn wad nabytych. Przegl Stomatol Wieku Rozw 1996/1997; 16/17: 6-8.
23. Grunbaum T: Famous Figures in Dentistry Mouth. JASDA 2010; 30(1): 18.
24. Łabiszewska-Jaruzelska F: Etiologia zaburzeń w obrębie narządu żucia. [W:] Łabiszewska-Jaruzelska F (red.): Ortopedia szczękowa. PZWL, Warszawa 1997: 204-210.
25. Gripaudo C, Paolantonio E, Antonini G: Association between oral habits, mouth breathing and malocclusion. Acta Otorhinolaryngol Ital 2016 Oct; 36(5): 386-394.
26. Orzelska-Blomberg M, Kuropatnicka M, Szkarłat B et al.: Występowanie wad zgryzu i wad wymowy u dzieci w wieku przedszkolnym. Nowa Stom 2014; 3: 195-205.
27. Żyśko-Woźniak D, Mielnik-Hus J, Kleinrok M: Nawykowe obgryzanie paznokci a dysfunkcje układu ruchowego narządu żucia. Prot Stom 1993; 43: 243-249.
otrzymano: 2017-05-12
zaakceptowano do druku: 2017-05-29

Adres do korespondencji:
*Joanna Peradzyńska
Zakład Epidemiologii Warszawski Uniwersytet Medyczny
ul. Oczki 3, 02-007 Warszawa
tel.: +48 (22) 629-02-43
e-mail: joanna.peradzynska@wum.edu.pl

Nowa Pediatria 2/2017
Strona internetowa czasopisma Nowa Pediatria