Ludzkie koronawirusy - autor: Krzysztof Pyrć z Zakładu Mikrobiologii, Wydział Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii, Uniwersytet Jagielloński, Kraków

Zastanawiasz się, jak wydać pracę doktorską, habilitacyjną lub monografię? Chcesz dokonać zmian w stylistyce i interpunkcji tekstu naukowego? Nic prostszego! Zaufaj Wydawnictwu Borgis – wydawcy renomowanych książek i czasopism medycznych. Zapewniamy przede wszystkim profesjonalne wsparcie w przygotowaniu pracy, opracowanie dokumentacji oraz druk pracy doktorskiej, magisterskiej, habilitacyjnej. Dzięki nam nie będziesz musiał zajmować się projektowaniem okładki oraz typografią książki.

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Nowa Medycyna 1/2017, s. 18-26
*Katarzyna Martowska1, Małgorzata Kołodziejczak2, Anna Matczak1
Cechy temperamentu a symptomy depresyjne u chorych z łagodnymi chorobami proktologicznymi na podstawie badań 50 pacjentów. Doniesienie wstępne**
Temperamental characteristics and depressive symptoms in patients with mild proctological diseases based on research in 50 patients. A preliminary report
1Institute of Psychology, Faculty of Christian Philopsophy, Cardinal Stefan Wyszyński University in Warsaw
Head of Institute: Professor UKSW, Jan Cieciuch, MD, PhD
2Warsaw Proctology Centre, Saint Elizabeth’s Hospital, Mokotów Medical Centre, Warsaw
Head of Centre: Associate Professor Małgorzata Kołodziejczak, PhD
Streszczenie
Wstęp. Na łagodne choroby proktologiczne cierpi znaczna część społeczeństwa. Pacjentami często są ludzie młodzi, w pełni aktywni zawodowo. Choroby proktologiczne dotyczą sfery intymnej, często mają charakter przewlekły i znacznie obniżają jakość życia pacjenta, mając też wpływ na jego psychikę.
Cel pracy. Celem badań było określenie cech temperamentu osób chorujących na łagodne choroby proktologiczne oraz ocena, które z tych cech są czynnikami prognostycznymi częstości występowania symptomów depresyjnych.
Materiał i metody. Materiał stanowiła grupa hospitalizowanych pacjentów w oddziale Warszawskiego Ośrodka Proktologii chorujących na łagodne choroby proktologiczne, w tym 25 mężczyzn i 25 kobiet w wieku od 19 do 56 lat oraz grupa porównawcza osób zdrowych, 25 mężczyzn i 25 kobiet w wieku od 23 do 56 lat.
Grupę przebadano kwestionariuszami mierzącymi cechy temperamentu (KSR) oraz częstość występowania symptomów depresyjnych (KSD).
Wyniki. Pacjenci proktologiczni charakteryzowali się wyższą perseweratywnością i regularnością niż zdrowi. Istotnymi czynnikami prognostycznymi częstości występowania symptomów depresyjnych okazały się: reaktywność, perseweratywność i regularność – wyjaśniają one 59% zmienności wyników uzyskiwanych w KSD (Kwestionariuszu Symptomów Depresyjnych).
Wnioski. Cechy temperamentu, które świadczą o małym zapotrzebowaniu na stymulację i małych możliwościach jej przetwarzania, mogą stanowić czynnik prognostyczny pojawienia się symptomów depresyjnych u pacjentów z łagodnymi chorobami proktologicznymi. Z kolei regularność, dzięki której jednostka ogranicza dopływ stymulacji, może mieć korzystne znaczenie dla samopoczucia. Wyniki badań mogą wspomagać działania profilaktyczne i terapeutyczne prowadzone wobec pacjentów.
Summary
Introduction. Mild proctological diseases affect a large proportion of the population, often young and professionally active individuals. They invade patient’s intimate sphere, are often chronic and significantly reduce the quality of life as they affect patient’s mental condition.
Aim. The aim of the study was to determine temperamental characteristics in patients with mild proctological diseases as well as to evaluate which of these characteristics are prognostic factors for the incidence of depressive symptoms.
Material and methods. Patients hospitalised at the Department of the Warsaw Proctology Centre who were affected by mild proctological diseases, including 25 men and 25 women aged between 19 and 56 years, and healthy controls including 25 men and 25 women aged between 23 and 56 years, participated in the study.
A questionnaire for temperamental characteristics and a questionnaire measuring the incidence of depressive symptoms (DSQ) were used in the study.
Results. Proctological patients showed higher perseveration and regularity compared to healthy individuals. Reactivity, regularity and perseveration are significant prognostic factors for the incidence of depressive symptoms – they account for 59% of the variation in DSQ findings.
Conclusions. Temperamental characteristics indicating low stimulation demand and low stimulation processing potential may be a prognostic factor for depressive symptoms in patients with mild proctological diseases. Regularity, which helps an individual limit the stimulation inflow, may prove beneficial for the well-being. Our findings may support preventive and therapeutic interventions in patients.
Wstęp
Na łagodne choroby proktologiczne cierpi znaczna część społeczeństwa. Pacjentami często są ludzie młodzi, w pełni aktywni zawodowo. Choroby proktologiczne dotyczą sfery intymnej, często mają charakter przewlekły i znacznie obniżają jakość życia pacjenta, mając też wpływ na jego psychikę. Mając na uwadze, że praca jest publikowana w czasopiśmie chirurgicznym, we wstępie autorzy omówią koncepcje opisujące związki między cechami temperamentu a stanem zdrowia jednostki oraz wyjaśnią podstawowe naukowe pojęcia psychologiczne, które zastosowano w badaniu, takie jak: reaktywność, regularność, perseweratywność, niedostymulowanie i przestymulowanie.
Koncepcjami, przy pomocy których wyjaśnia się związki między cechami temperamentu a stanem zdrowia jednostki, są Regulacyjna Teoria Temperamentu Jana Strelaua (1) i Transakcyjny Model Temperamentu Andrzeja Eliasza (2). Zarówno w jednej, jak i w drugiej koncepcji podkreśla się, że temperament jest elementem złożonego systemu regulacji stymulacji, a cechy temperamentu stanowią o wielkości zapotrzebowania na stymulację (aktywność) i możliwościach jej przetwarzania (reaktywność). Aktywność jest tendencją do podejmowania zachowań o dużej wartości stymulacyjnej i poszukiwania silnie stymulujących sytuacji. Można ją interpretować jako przejaw dużego zapotrzebowania na stymulację. Reaktywność oznacza tendencję do silnego reagowania na bodźce emocjonalne, czyli dużą pobudliwość emocjonalną i małą odporność emocjonalną. Jest to cecha stanowiąca o małych możliwościach radzenia sobie ze stymulacją, ponieważ często przyczynia się do powstawania ponadoptymalnego pobudzenia. W koncepcji Jana Strelaua podkreśla się, że na ogół wysokiej reaktywności towarzyszy duża perseweratywność. Perseweratywność to tendencja do długotrwałego przeżywania wcześniejszych doświadczeń (zwłaszcza silnie zabarwionych emocjonalnie) i nadmiernej koncentracji na przeszłości. Podobnie jak reaktywność emocjonalna, również perseweratywność ogranicza możliwości radzenia sobie ze stymulacją, ponieważ prowadzi do nadmiernego kumulowania się pobudzenia. Cechą, która może prowadzić do ograniczenia dopływu stymulacji, jest regularność. Jest to cecha, która wyraża się w skłonności jednostki do prowadzenia regularnego trybu życia, a tym samym przejawia się w unikaniu pobudzenia wynikającego ze zmienności wydarzeń. Można zatem sądzić, że jeśli silnej reaktywności emocjonalnej i dużej perseweratywności towarzyszą mała aktywność i duża regularność lub słabej reaktywności emocjonalnej i małej perseweratywności towarzyszą duża aktywność i mała regularność, mamy do czynienia ze zharmonizowaną strukturą temperamentu – zachowania osoby (jej aktywność i regularność) są dostosowane do posiadanych przez nią możliwości radzenia sobie ze stymulacją (wyznaczonych przez reaktywność emocjonalną i perseweratywność). W przeciwnym wypadku mamy do czynienia z niezharmonizowaną strukturą temperamentu – zachowania osoby prowadzą do przestymulowania (wykraczają poza posiadane możliwości przetwarzania stymulacji) lub skutkują niedostymulowaniem (wskutek niewykorzystywania posiadanych możliwości). W perspektywie długoterminowej dysocjacja cech temperamentu może prowadzić do następstw zdrowotnych (3). Stwierdzono na przykład, że struktura temperamentu z tendencją do przestymulowania może stanowić czynnik ryzyka w chorobie wieńcowej lub wrzodowej. Z drugiej jednak strony, można sądzić, że długotrwałe niekorzystne dla jednostki wydarzenia (np. choroba) mogą również warunkować zmiany w zakresie temperamentu. Dotyczy to zwłaszcza takich chorób, które mają szczególnie stresogenny charakter.
Do chorób takich można zaliczyć choroby proktologiczne, takie jak: choroba hemoroidalna, szczelina odbytu, przetoka czy ropień odbytu. Silny dyskomfort związany z tym rodzajem chorób wynika z doświadczenia silnego bólu, jaki im towarzyszy, z lękiem związanym z procesem leczenia i możliwymi komplikacjami (np. z nietrzymaniem stolca, a nawet niektórzy pacjenci myślą o stomii). Nie bez znaczenia jest też intymny charakter dolegliwości i ich niekorzystny wpływ na funkcjonowanie społeczne. Wielokrotnie zdarza się, że pacjent nie mówi o swoich dolegliwościach lekarzowi, a nawet rodzinie, wstydząc się do nich przyznać. Wszystkie te czynniki mogą być przyczyną silnego dyskomfortu psychicznego chorych i ich tendencji do izolacji. Potwierdza to szereg prac. Na przykład w grupie pacjentów z proktalgią i chronicznym bólem miednicy stwierdzono większą skłonność do depresji (4, 5). Badając pacjentów z problemami z defekacją i zaparciami, wykazano obecność czynnika psychologicznego aż u 65% chorych (6). Stwierdzono u nich takie zaburzenia psychologiczne, jak: zaburzenia jedzenia, ruminacja (uporczywe myśli), zespół bólowy, lęk-depresję, połączenie depresji z zespołem bólowym, połączenie zaburzeń jedzenia z lękiem-depresją i zespołem bólowym. W świetle dotychczasowych danych można sądzić, że zaburzenia psychiczne zarówno zwiększają ryzyko wystąpienia chorób proktologicznych, jak i wtórnie nasilają się pod wpływem stresu związanego z chorobą. Świadomość istnienia czynnika psychologicznego jest tym ważniejsza, że ma on także znaczenie dla przebiegu leczenia, co potwierdziło wielu badaczy (7-9). Stosując techniki relaksacyjne (głównie oparte na słuchaniu muzyki) u pacjentów z operacjami koloproktologicznymi, zaobserwowano korzystny wpływ tych technik na takie parametry, jak poziom bólu po operacji i jakość snu (10).
Choć w piśmiennictwie można znaleźć publikacje (11) dotyczące oceny psychologicznej pacjentów z czynnościowymi chorobami jelit, bardzo niewiele jest prac odnoszących się do łagodnych chorób proktologicznych. Zaprezentowane poniżej badania miały na celu wzbogacenie charakterystyki psychologicznej grupy pacjentów z łagodnymi chorobami proktologicznymi.
Cel pracy
Celem badań było określenie cech temperamentu osób chorujących na łagodne choroby proktologiczne oraz ocena, które z tych cech są czynnikami prognostycznymi częstości występowania symptomów depresyjnych.
Materiał i metody
Osoby badane i przebieg badań
Zbadano 50 hospitalizowanych pacjentów chorujących na łagodne choroby proktologiczne, w tym 25 mężczyzn i 25 kobiet. Badani byli w wieku od 19 do 56 lat (M = 34,64; SD = 7,83). Ponadto zbadano porównawczą grupę osób zdrowych, 25 mężczyzn i 25 kobiet w wieku od 23 do 56 lat (M = 34,86; SD = 9,92). Badania były prowadzone imiennie. Osoby badane poinformowano o celu badań, dobrowolności udziału oraz o sposobie wykorzystania wyników badań.
Narzędzia badawcze
Do pomiaru cech temperamentu zastosowano Kwestionariusz Sposobów Reagowania (KSR) autorstwa Anny Matczak i Katarzyny Martowskiej (12), oparty na Regulacyjnej Teorii Temperamentu Jana Strelaua (1). Kwestionariusz składa się z 60 pozycji, po 15 dla każdej z czterech skal: reaktywności (np. „W obliczu trudności łatwo się poddaję”, α = 0,84), aktywności (np. „Lubię, kiedy dużo się dzieje wokół mnie”, α = 0,76), perseweratywności (np. „Kiedy coś mnie niepokoi, nie mogę przestać o tym myśleć”, α = 0,87) oraz regularności (np. „Lubię mieć wszystko zaplanowane, aby uniknąć zbędnych napięć”, α = 0,72). Osoba badana miała za zadanie ustosunkować się do wszystkich twierdzeń i ocenić, czy dane stwierdzenie jest w jej przypadku prawdziwe lub fałszywe, zaś w przypadku, gdy badanemu trudno wybrać którąś odpowiedź, może zaznaczyć opcję „trudno powiedzieć”. Badania walidacyjne ujawniły oczekiwane związki z miarami cech temperamentu, osobowości oraz kompetencji społecznych i emocjonalnych.
Do pomiaru częstości występowania symptomów depresyjnych zastosowano samoopisowy Kwestionariusz Symptomów Depresyjnych (KSD) autorstwa Anny Matczak i Katarzyny Martowskiej (13). Kwestionariusz składa się z 15 pozycji – są to określenia różnych objawów, które mogą świadczyć o złym funkcjonowaniu jednostki: niepokój, rozdrażnienie, poczucie zmęczenia, poczucie beznadziei, brak motywacji do czegokolwiek, kłopoty ze snem, nadmierna senność, brak apetytu, objadanie się, niechęć do kontaktu z ludźmi, niechęć do wychodzenia z domu, zmienność nastroju, płaczliwość, dolegliwości bólowe, myśli o śmierci. Zadaniem osoby badanej jest określenie, czy i jak często w ciągu ostatniego miesiąca występowały u niej te dolegliwości, w skali trzystopniowej od „nigdy” (0 punktów), poprzez „rzadko” (1 punkt), do „często” (2 punkty). W efekcie badania otrzymuje się wynik łączny, który stanowi sumę punktów uzyskanych w poszczególnych pozycjach – im wyższy wynik, tym gorsze samopoczucie. Rzetelność kwestionariusza szacowana na grupie liczącej N = 689 wynosi α Cronbacha = 0,80. W badaniach trafnościowych znaleziono oczekiwane korelacje z miarami negatywnej emocjonalności, kompetencji społecznych i cech temperamentu.
Wyniki

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp do wszystkich zasobów Czytelni Medycznej

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu oraz WSZYSTKICH około 7000 artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 30 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

Piśmiennictwo
1. Strelau J: Temperament jako regulator zachowania. Z perspektywy półwiecza badań. Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne 2006.
2. Eliasz A: Podmiotowe i środowiskowe czynniki utrudniające efektywną regulację stymulacji. Czasopismo Psychologiczne 1995; 1: 129-141.
3. Strelau J, Zawadzki B: Formalna charakterystyka zachowania – kwestionariusz temperamentu (FCZ-KT). Podręcznik. Pracownia Testów Psychologicznych Polskiego Towarzystwa Psychologicznego, Warszawa 1997.
4. Renzi C, Pescatori M: Psychologic aspects in proktalgia. Dis Colon Rectum 2000 Apr; 43(4): 535-539.
5. Magni G, Salmi A, De Leo D, Ceola A: Chronic pelvic pain and depression. Psychopathology 1984; 17: 132-136.
6. Nehra V, Bruce BK, Rath-Harvey DM et al.: Psychological disorders in patients with evacuation disorders and constipation in a tertiary practice. Am J Gastroenterol 2000 Jul; 95(7): 1755-1758.
7. Bharucha AE, Lee TH: Anorectal and Pelvic Pain. Mayo Clin Proc 2016 Oct; 91(10): 1471-1486.
8. Bharucha AE, Wald A, Enck P, Rao S: Functional anorectal disorders. Gastroenterology 2006 Apr; 130(5): 1510-1518.
9. Lee KH, Kim JY: Current Situation on the Diagnosis of Anismus-Discordances Between Imaging and a Physiologic Study. Ann Coloproctol 2016 Oct; 32(5): 159.
10. Renzi C, Pettica L, Pescatori M: The use of relaxation techniques in the perioperative management of proctological patients: preliminary results. Int J Colorectal Dis 2000 Nov; 15(5-6): 313-316.
11. Russo A, Pescatori M: Psychological assessment of patients with proctological disorders. [In:] Nasseri Y, Zbar AP, Pescatori M (eds.): Complex Anorectal Disorders. Investigation and Management. Springer-Verlag, London 2005: 747-760.
12. Matczak A, Martowska K: Kwestionariusz Sposobów Reagowania KSR. Narzędzie niepublikowane, Warszawa 2011.
13. Matczak A, Martowska K: Kwestionariusz Symptomów Depresyjnych KSD. Narzędzie niepublikowane, Warszawa 2011.
otrzymano: 2017-01-02
zaakceptowano do druku: 2017-01-24

Adres do korespondencji:
*Katarzyna Martowska
Instytut Psychologii Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie
ul. Wóycickiego 1/3, 01-938 Warszawa
tel.: +48 (22) 569-96-12
k.martowska@uksw.edu.pl

Nowa Medycyna 1/2017
Strona internetowa czasopisma Nowa Medycyna