Ludzkie koronawirusy - autor: Krzysztof Pyrć z Zakładu Mikrobiologii, Wydział Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii, Uniwersytet Jagielloński, Kraków

Zastanawiasz się, jak wydać pracę doktorską, habilitacyjną lub monografię? Chcesz dokonać zmian w stylistyce i interpunkcji tekstu naukowego? Nic prostszego! Zaufaj Wydawnictwu Borgis – wydawcy renomowanych książek i czasopism medycznych. Zapewniamy przede wszystkim profesjonalne wsparcie w przygotowaniu pracy, opracowanie dokumentacji oraz druk pracy doktorskiej, magisterskiej, habilitacyjnej. Dzięki nam nie będziesz musiał zajmować się projektowaniem okładki oraz typografią książki.

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Postępy Fitoterapii 4/2019, s. 284-288 | DOI: 10.25121/PF.2019.20.4.284
Marcin Samosiej
Fitoterapia powikłań cukrzycy
Kierownik Poradni Ziołoleczniczej Szpitala Zakonu Bonifratrów św. Jana Bożego w Łodzi
Wprowadzenie
Od 1945 roku w łódzkim Konwencie Bonifratrów działa Poradnia Ziołolecznicza kontynuująca tradycję wileńskiej szkoły ziołolecznictwa Zakonu Szpitalnego św. Jana Bożego. Przez ostatnie dziesięciolecia liczni pacjenci byli tu leczeni ziołami, początkowo przez zakonników, a później przez świeckich lekarzy. Niemal każdego dnia trafiają do naszej placówki chorzy na cukrzycę i cierpiący z powodu jej powikłań. Korzystając z bogatego doświadczenia medycyny klasztornej, wspartego współczesną wiedzą dotyczącą diagnostyki i terapii diabetologicznej, staramy się wspierać naszych pacjentów w trudnej walce z tą chorobą.
W poprzednim artykule (1) omówiono preparaty i sposoby leczenia oparte na tradycyjnych recepturach bonifratrów, dzięki którym wspomagamy leczenie cukrzycy w zakresie obniżania glikemii i zapewnienia optymalnego wyrównania metabolicznego choroby. Jednak mimo najbardziej profesjonalnego, sumiennego i cierpliwego prowadzenia terapii, wspomaganej dietą i modyfikacją stylu życia, z czasem pojawiają się różnorodne powikłania omawianej choroby. Oczywiście w przypadku ostrych powikłań, takich jak kwasica ketonowa lub mleczanowa czy śpiączka hiperosmolarna oraz w sytuacji znacznej dekompensacji choroby, konieczne jest intensywne leczenie szpitalne i fitoterapia nie znajduje tu bezpośredniego zastosowania. Na szczęście stany takie, dzięki postępowi wiedzy i dostępności do nowoczesnych leków, zdarzają się coraz rzadziej i mogą być skutecznie leczone.
Znacznie bardziej poważne, z uwagi na swój często podstępny, bezobjawowy przebieg i powodowanie nieodwracalnych zmian, są powikłania przewlekłe. Przedłużająca się hiperglikemia, obok hiperlipidemii, nadciśnienia tętniczego czy toksycznego wpływu substancji zawartych w dymie tytoniowym, jest bardzo istotnym czynnikiem nasilającym tzw. stres oksydacyjny, który prowadzi do uszkodzenia śródbłonka i ścian drobnych naczyń krwionośnych (tzw. mikroangiopatia cukrzycowa) oraz inicjuje powstanie, a następnie narastanie zmian miażdżycowych w większych naczyniach (makroangiopatia cukrzycowa).
Do klinicznych manifestacji mikroangiopatii zalicza się złożone zmiany niedokrwienne i zapalne w obrębie błony naczyniowej, czyli siatkówki oka. Mówimy wtedy o retinopatii cukrzycowej, która w końcowym stadium może prowadzić do utraty wzroku. Z kolei uszkodzenie naczyń włosowatych kłębuszków nerkowych skutkuje powstaniem nefropatii cukrzycowej, prowadzącej do stopniowego pogarszania się funkcji nerek, aż do ich schyłkowej niewydolności.
W przypadku makroangiopatii, powstające zmiany miażdżycowe i towarzyszące im procesy patologiczne dotyczą większych naczyń. Zmiany pojawiające się w tętnicach wieńcowych mogą prowadzić do różnych postaci choroby niedokrwiennej serca, m.in. do ostrych zespołów wieńcowych oraz przewlekłej niewydolności serca. Z kolei zwężenia w naczyniach dogłowowych powodują niedokrwienie ośrodkowego układu nerwowego, m.in. udary mózgu, przewlekłe uszkodzenia naczyniopochodne, zespoły otępienne. Jeżeli zmiany cukrzycowe pojawiają się w tętnicach kończyn dolnych, mogą nasilać przebieg miażdżycy zarostowej i powodować niedokrwienie różnego stopnia.
Podwyższony poziom glikemii prowadzi także do zmian patologicznych drobnych nerwów i ich zakończeń obwodowych objawiających się parastezjami, zaburzeniami czucia bólu i temperatury oraz czucia głębokiego. Te objawy układają się w obraz obwodowej polineuropatii cukrzycowej. Inną odmianą neuropatii jest jej postać autonomiczna, upośledzająca działanie układu współczulnego i przywspółczulnego, co skutkuje m.in. zaburzoną regulacją pracy serca czy motoryki przewodu pokarmowego
Ciężkim powikłaniem jest tzw. zespół stopy cukrzycowej. W jego patogenezie znaczenie ma równolegle postępujące uszkodzenie naczyń (angiopatia) oraz zakończeń nerwowych (neuropatia). Prowadzą one do zaburzeń czucia i upośledzenia krążenia w zakresie dystalnych części kończyn dolnych, co w wielu przypadkach prowadzi do większej podatności na uszkodzenia, utrudnia gojenie się ran i skaleczeń. W przewlekłych i nieskutecznie leczonych przypadkach dochodzi do zmian troficznych skóry i tkanki podskórnej, martwicy tkanek miękkich i kości, powstawania przewlekłych, trudno gojących się owrzodzeń. Niekiedy konieczne są radykalne działania chirurgiczne, np. amputacje.
Biorąc pod uwagę szeroki zakres zagrożeń płynących z długotrwałego przebiegu cukrzycy, konieczne staje się zapobieganie potencjalnemu rozwojowi tych powikłań już w początkowych stadiach choroby, zanim pojawią się pierwsze ich symptomy. Znając przynajmniej w części patogenezę tych stanów, możemy stosować leki działające ochronnie na zagrożone narządy, a w sytuacji już zaistniałych powikłań szukać metod ich leczenia, by zmniejszać negatywne skutki tych powikłań dla pacjenta. W omawianych złożonych sytuacjach fitoterapia dostarcza różnych rozwiązań, wśród których znajdziemy także i te stosowane od lat przez bonifratrów. W tym kontekście przedstawionych zostanie kilka przykładowych preparatów wytwarzanych według tradycyjnych receptur zakonnych, będących odpowiedzią na opisane wyżej problemy kliniczne.
Zapobieganie i leczenie naczyniowych powikłań cukrzycy
Szukając ziołowych sposobów zapobiegania i leczenia powikłań, w których wspólnym mianownikiem jest uszkodzenie naczyń i upośledzenie ich funkcji, korzystamy z surowców mających działanie: przeciwutleniające, przeciwzakrzepowe, przeciwmiażdżycowe, usprawniające przepływ naczyniowy, hipotensyjne, oczyszczające i przeciwzapalne. Przykładem takiego preparatu z receptariusza Zakonu Bonifratrów może być mieszanka stosowana w leczeniu niewydolności naczyń włosowatych:
Lubczyk ogrodowy ? korzeń 50,0 g
Melisa lekarska ? liść 50,0
Pokrzywa zwyczajna ? liść 50,0
Nawłoć pospolita ? ziele 50,0
Bez czarny ? kwiat 100,0
Fiołek trójbarwny ? ziele 100,0
Krwawnik pospolity ? ziele 100,0
Serdecznik pospolity ? ziele 150,0
Głóg dwuszyjkowy ? kwiat 150,0
Kasztanowiec zwyczajny ? owoc 200,0.
Substancje biologicznie aktywne obecne w odwarze sporządzonym z tej mieszanki wykazują różnorodne i wielokierunkowe działanie farmakologiczne. Systematyczne jej stosowanie poprawia funkcję układu krążenia, powoduje rozkurcz naczyń i niewielkie zmniejszenie krzepliwości krwi, wzmacnia ściany naczyń krwionośnych oraz zapobiega ich uszkadzaniu na drodze tzw. stresu oksydacyjnego, obniża ciśnienie krwi i poziom lipidów. Oczywiście działanie ziół jest dość łagodne i powolne. Oczekiwane efekty pojawiają się często po kilku tygodniach, a nawet miesiącach stosowania. Mieszanka taka może być połączona z ziołami regulującymi poziom glikemii, a także ? podobnie jak inne mieszanki stosowane w ziołolecznictwie bonifraterskim ? być uzupełnieniem dla doustnych leków przeciwcukrzycowych czy insuliny oraz innych leków wspomagających układ krążenia. W naszym receptariuszu mamy też kilka kompozycji mieszanek do sporządzania odwarów, które zawierają mniejszą liczbę składników. Możemy też indywidualnie dodawać do nich pojedyncze zioła, np. liść miłorzębu, owoc głogu, koszyczek arniki, ziele jemioły, kiedy chcemy zwiększyć zawartość konkretnych substancji biologicznie aktywnych i nasilić działanie hipotensyjne, nasercowe lub wzmocnić przepływ w naczyniach mózgowych.
Poza ziołami do zaparzania, dość często naszym pacjentom zalecamy krople Venol o następującym składzie:
Arnicae Tinctura 17,9 g
Chamomillae Tinctura 18,1
Ginkgo bilobae Tinctura 18,1
Calendulae Tinctura 18,2
Hippocastani Intractum 18,7.
Są one stosowane z dobrymi efektami w leczeniu zaburzeń krążenia mózgowego (miażdżyca i niewydolność naczyń mózgowych, zespoły otępienne, szumy uszne, zawroty głowy) i obwodowego (miażdżyca tętnic kończyn dolnych, angiopatia cukrzycowa, choroba Buergera) oraz różnorodnych chorób żył (żylaki, zakrzepica i zapalenie żył, przewlekła niewydolność żylna).
W przypadku leczenia powikłań stopy cukrzycowej niejednokrotnie zapisujemy środki do stosowania zewnętrznego, np. mieszanki do zaparzenia na okłady i przymoczki, maści i balsamy. Pomagają one w leczeniu zakażeń skóry, wyprysków, zmian troficznych. Przykładem takiego preparatu jest mieszanka ziołowa stosowana zewnętrznie na owrzodzenia:
Podbiał pospolity ? liść 150,0 g
Babka lancetowata ? liść 150,0
Kasztanowiec zwyczajny ? kora 150,0
Tatarak zwyczajny ? kłącze 150,0
Arnika ? koszyczek 200,0
Nagietek lekarski ? kwiat 200,0.

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp do wszystkich zasobów Czytelni Medycznej

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu oraz WSZYSTKICH około 7000 artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 30 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

Piśmiennictwo
1. Samosiej M. Fitoterapia w cukrzycy. Post Fitoter 2019; 20(1):68-70.
2. Lamer-Zarawska E, Kowal-Gierczak B, Niedworok J (red.). Fitoterapia i leki roślinne. Wyd Lek PZWL, Warszawa 2007.
3. Ożarowski A, Jaroniewski W. Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie. Inst Wyd Zw Zawod, Warszawa 1987.
4. Frohne D. Leksykon roślin leczniczych ? Przewodnik naukowy. MedPharm, Wrocław 2010.
5. Shilcher H, Dorsch W. Ziołolecznictwo w pediatrii. MedPharm, Wrocław 2010.
6. Herold G. Medycyna wewnętrzna. Wyd Lek PZWL, Warszawa 2004.
otrzymano: 2019-10-02
zaakceptowano do druku: 2019-10-25

Adres do korespondencji:
*lek. med. Marcin Samosiej
Poradnia Ziołolecznicza Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej Konwentu Bonifratrów
ul. Kosynierów Gdyńskich 61a, 93-357 Łódź
tel.: +48 (42) 685-51-17
e-mail: m.samosiej@op.pl

Postępy Fitoterapii 4/2019
Strona internetowa czasopisma Postępy Fitoterapii