Artykuły w Czytelni Medycznej o SARS-CoV-2/Covid-19

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Nowa Stomatologia 2/2020, s. 35-40 | DOI: 10.25121/NS.2020.25.2.35
*Joanna Zemlik1, 2, Beata Godowska3
Opiekun dziecka jako sprawca urazu nieprzypadkowego. Część II. Badanie podmiotowe i przedmiotowe w ujęciu wiktymologicznym
Child-caregiver as the perpetrator of a non-accidental trauma. Part II. Interview and clinical examination in victimological terms
1Wydział Pedagogiki i Psychologii, Instytut Pedagogiki, Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach
Kierownik Wydziału: dr hab. n. hum. Sławomir Chrost, prof. UJK
2Prywatna Praktyka Dentystyczna, Kielce
3Studenckie Koło Naukowe, Zakład Stomatologii Dziecięcej, Warszawski Uniwersytet Medyczny
Opiekun Koła: dr hab. n. med. Anna Turska-Szybka
Streszczenie
Wstęp. Uszkodzenia pourazowe znajdują się wśród istotnych problemów stomatologii wieku rozwojowego, z jakimi rodzice w trybie pilnym zgłaszają się z dziećmi do gabinetu stomatologicznego.
Cel pracy. Celem pracy jest wskazanie na konieczność zachowania czujności wiktymologicznej zespołu stomatologicznego w ocenie urazów zębów mlecznych i stałych w aspekcie różnicowania urazów przypadkowych i nieprzypadkowych.
Materiał i metody. Dokonano przeglądu publikacji zamieszczonych w bazie naukowej PubMed. Zastosowano kryterium wyszukiwania następujących słów kluczowych w języku polskim i angielskim: „uraz nieprzypadkowy”, „dzieci i młodzież”, „sprawca krzywdzenia”, „badanie podmiotowe i przedmiotowe”.
Wyniki. Wywiad i badanie kliniczne należą do podstawowych narzędzi diagnostycznych umożliwiających prawidłowe rozpoznanie, które skutkuje wdrożeniem właściwego postępowania terapeutycznego u dziecka po urazie. Zbieranie wywiadu jest też okazją do zaobserwowania niepokojącego zachowania dziecka, które może świadczyć o krzywdzeniu. Niezależnie od informacji podanych przez opiekuna dziecka badanie przedmiotowe jest badaniem weryfikującym zgodność wywiadu ze stwierdzonymi uszkodzeniami pourazowymi, powstającymi w prostym mechanizmie fizycznym – im większa energia, tym większa destrukcja narządów i układów. Badanie przedmiotowe dostarczy odpowiednich informacji weryfikujących komplementarność wywiadu z badaniem przedmiotowym, które dzięki rzetelnej wiedzy wiktymologicznej stomatologa skutkują postawieniem prawidłowej diagnozy, wdrożeniem właściwego leczenia oraz podjęciem działań interwencyjnych przerywających krzywdzenie dziecka.
Wnioski. Uprawdopodobnienie występowania urazu nieprzypadkowego u dziecka zobowiązuje profesjonalistów sektora medycznego do podjęcia zdecydowanych działań chroniących dziecko przed skutkami przemocy fizycznej, w szczególności w czasach pandemii COVID-19, w której małoletni zmuszeni sytuacją zewnętrzną spędzają więcej czasu ze sprawcami nadużyć. Edukacja wiktymologiczna stomatologów i odpowiednia reakcja na krzywdzenie dziecka pozwolą na skuteczną interwencję dotyczącą zarówno procesu terapeutycznego, jak i działań zapobiegających dalszemu krzywdzeniu.
Summary
Introduction. Post-traumatic injuries are significant problems of paedodontic dentistry that parents with children urgently report to dental practice.
Aim. The aim of the study is to indicate the necessity of maintaining the victimological awareness of the dental team in assessing injuries of deciduous and permanent teeth in terms of differentiating accidental and non-accidental injuries.
Material and methods. The publications in the PubMed scientific database were reviewed by applying the search criteria for the following keywords in Polish and English: “non-accidental injury”, “children and youth”, “perpetrator of abuse”, “phenomenon identification”, “interview and clinical examination”.
Results. Interview and clinical examination are among the basic diagnostic tools for correct diagnosis, which results in the implementation of proper therapeutic management in a child after an injury. This also an opportunity to observe disturbing behavior of children that may indicate abuse. Regardless of the provided information, the subject examination is verifying the compliance of an interview with post-traumatic injuries arising in a simple physical mechanism – the greater the energy, the greater destruction. This will provide relevant information that verifies the compliance of the interview with the clinical examination, thanks to the reliable victimological knowledge of the dentist, results in the correct diagnosis, implementation of appropriate treatment, and child abuse intervention.
Conclusions. The likelihood of a child’s non-accidental injury requires medical professionals to take decisive action to protect the child from the effects of physical violence in particular during the COVID-19 pandemic, in which minors forced by the external situation spend more time with perpetrators of abuse, they are more exposed to harm. Victimology education and an appropriate response to child abuse will allow for effective intervention regarding both the therapeutic process and measures to prevent further harm to children.
Wstęp
Pourazowe uszkodzenia zębów stanowią jeden z istotniejszych problemów stomatologii wieku rozwojowego. Są drugą przyczyną zgłaszalności do poradni stomatologicznej jako przypadek nagły (1). W kraju pierwszą przyczyną zgłaszalności do gabinetu stomatologicznego do chwili obecnej pozostają schorzenia tkanek twardych zębów oraz powikłania choroby próchnicowej (2).
U dzieci i młodzieży może dochodzić do powstania urazu poprzez działanie osoby trzeciej. Jeśli rodzice odkryją takie zdarzenie, niezwłocznie podejmują działania interwencyjne zmierzające do wykrycia i ukarania sprawcy. Często krzywda dziecka znajduje finał na sali sądowej (3).
Jednak w sytuacji, kiedy sprawcami obrażeń są rodzice/opiekunowie, lekarz powinien mieć świadomość, że podczas rutynowych czynności zmierzających do zdiagnozowania dziecka może spotkać się z próbami ukrywania okoliczności umożliwiających ustalenie prawdziwego przebiegu zdarzenia, co wywiera istotny wpływ na przebieg postępowania terapeutycznego. Rodzice mogą również utrudniać przebieg leczenia, zarówno stosując czy kontynuując przemoc fizyczną, jak również biernie oddziałując na zdrowie dziecka, np. poprzez niestosowanie się do ordynacji lekarskiej, nierealizowanie wizyt kontrolnych, lekceważenie przyjmowania zleconych leków (4, 5).
Rozpoznanie urazu nieprzypadkowego stanowi jeden z elementów diagnostyki różnicowej.
Cel pracy
Celem pracy jest wskazanie na konieczność zachowania czujności wiktymologicznej zespołu stomatologicznego w ocenie urazów zębów mlecznych i stałych w aspekcie różnicowania urazów przypadkowych i nieprzypadkowych.
Materiał i metody
Dokonano przeglądu publikacji zamieszczonych w bazie naukowej PubMed. Zastosowano kryterium wyszukiwania następujących słów kluczowych w języku polskim i angielskim: „uraz nieprzypadkowy”, „dzieci i młodzież”, „sprawca krzywdzenia”, „badanie podmiotowe i przedmiotowe”.
Wyniki
W wyselekcjonowanym piśmiennictwie poszukiwano informacji dotyczących właściwego przeprowadzenia badania podmiotowego oraz przedmiotowego w aspekcie podejrzenia zjawiska krzywdzenia dziecka.
Badanie podmiotowe po urazie – wywiad
Wywiad jest badaniem podmiotowym. Polega na rozmowie lekarza z rodzicami dziecka, na podstawie której dokonuje on wstępnej oceny stanu zdrowia dziecka oraz warunków jego funkcjonowania. Wywiad obejmuje: dane dziecka, dolegliwości podawane przez opiekuna, czas ich trwania, występowanie innych niepokojących objawów, dotychczas podjęte leczenie w związku z bieżącym problemem zdrowotnym, a także przeszłość chorobową pacjenta, przyjmowane leki, skuteczność dotychczasowego leczenia, wywiad epidemiologiczny, działania profilaktyczne i sposób żywienia.
Wywiad dotyczący samego urazu ma kluczowe znaczenie w wyborze metody terapeutycznej, odgrywa również rolę w postępowaniu odszkodowawczym i orzeczniczym. Istotne są następujące informacje: data, godzina, miejsce zdarzenia, zjawiska zdrowotne towarzyszące urazowi, wśród których istotne są: utrata przytomności, występowanie wymiotów, występowanie krwawienia wraz z określeniem okolicy i czasu jego trwania, kontakt ran/obrażeń dziecka z materiałem zakaźnym (np. ziemią, śliną zwierzęcia, ekstrementami itp.), występowanie zaburzeń w obrębie narządów zmysłów (wzroku, słuchu, węchu, smaku), zmiany zachowania (np. podsypianie, niezborność ruchowa), odnotowanie dorosłych/wiarygodnych świadków zdarzenia oraz informacji, pod czyją opieką było dziecko w czasie, kiedy doszło do urazu (6).
Informacje o stanie zdrowia dziecka przekazuje jego opiekun, który jest źródłem informacji pośrednich w przypadku dziecka małego. Informacje bezpośrednie dotyczące okoliczności urazu lekarz może uzyskać od dziecka starszego, które posiada określone rozeznanie co do przyczyn powstania obrażeń. Często jednak nie chce ono ich podać z obawy przed reakcją agresora, który towarzyszy mu jako przedstawiciel ustawowy w placówkach ochrony zdrowia (7).
Podczas zbierania wywiadu lekarz dentysta ma również czas na obserwację zachowania pacjenta, co może być czynnikiem różnicującym okoliczności powstania urazu (8-12).
Odrębnych, szczegółowych adnotacji należy dokonać, jeśli toczy się postępowanie wyjaśniające/dochodzeniowo-śledcze w sprawie urazu nieprzypadkowego u małoletniego, w tym również odnotowanie, czy w chwili urazu dziecko i/lub opiekun byli/nie byli pod wpływem środków psychotropowych. Należy pamiętać, że nieletni może przypadkiem przyjąć środki zastępcze (np. dopalacze) lub celowo je zażyć, np. z ciekawości. Należy brać również pod uwagę, że środki psychotropowe zostały podane małoletniemu w sposób przestępczy, np. dolane/dosypane do żywności (6).
Postępowanie medyczne w takich okolicznościach musi być szczególnie drobiazgowe z uwagi na fakt, że lekarz/lekarz dentysta staje się świadkiem w sprawie o przestępstwo, co może rodzić dla niego skutki prawne (13).
Badanie przedmiotowe po urazie – badanie kliniczne
Niezależnie od tego, jakie informacje zostaną lekarzowi podane – prawdziwe czy fałszywe, badanie przedmiotowe powinno zróżnicować, czy zespół stomatologiczny ma do czynienia z urazem przypadkowym czy nieprzypadkowym. Każdy przymus fizyczny jest przymusem bezwzględnym, bowiem wymusza określone zachowanie ofiary (14). Bicie dziecka w określonym celu: zastraszenia, zdominowania, jest patologią, na którą trzeba odpowiednio reagować celem jej eliminacji.
Badania nad zjawiskiem krzywdzenia dziecka prowadzone interdyscyplinarnie potwierdzają, że szczególnej czujności wymaga ocena stanu zdrowia dzieci małych i niepełnosprawnych (15). Celem badania przedmiotowego (fizykalnego) jest wykrycie nieprawidłowości narządowych towarzyszących schorzeniu/przyczynie zgłoszenia do gabinetu stomatologicznego. Obejmuje badanie zewnątrz- i wewnątrzustne, z wykorzystaniem wszystkich metod oceny stanu pacjenta w chwili przyjęcia, tj. poprzez oglądanie, badanie palpacyjne, pomiary antropometryczne oraz badanie z wykorzystaniem instrumentarium stomatologicznego. Lekarz powinien ocenić stan ogólny dziecka – wygląd i zachowanie oraz poziom odżywienia, rozwój psychoruchowy, budowę i proporcje ciała, a także ocenić wyniki badań dodatkowych – jeśli takie zostaną przedstawione. Badanie po urazie zębów mlecznych i stałych jest oparte na zasadzie racjonalności, wymaga prawidłowego myślenia i wnioskowania. Należy zachować zasadę komplementarności uzyskanych danych. Oznacza to, że określony zbiór danych pochodzących z wywiadu zebranego od opiekuna i badania przedmiotowego, któremu poddane jest dziecko, stanowi integralną całość, pozwalającą na wnioskowanie o stanie zdrowia pacjenta.
Dokonując oceny, należy unikać rutyny, zwłaszcza przy ocenie stanu zdrowia populacji w wieku rozwojowym, stanowiącej grupę ryzyka krzywdzenia. W przypadku urazów nieprzypadkowych występuje niezgodność obrażeń stwierdzonych podczas badania fizykalnego z informacjami pochodzącymi z wywiadu – podawanymi przez opiekuna.
W zaistniałej sytuacji wywołanej pandemią COVID-19 brano pod uwagę możliwość udzielania e-porad stomatologicznych również w przypadku urazu zębów. Oceny urazu i możliwości zdalnej pomocy powinien dokonywać bardzo doświadczony lekarz. Podczas zdalnej konsultacji występuje prawdopodobieństwo maskowania innych śladów urazu nieprzypadkowego (poza obrębem uzębienia), np. poprzez stosowanie ogólnodostępnych kosmetyków maskujących.
Znaczenie badania kontrolnego/badań kontrolnych
Zgodnie z obowiązującymi regulacjami prawnymi pacjent i/lub jego przedstawiciel ustawowy biorą czynny udział w procesie terapeutycznym. Na podstawie przystępnie podanej informacji podejmują decyzję o zakresie interwencji profesjonalnej. Informacja dotyczy: stanu zdrowia, rozpoznania, proponowanych oraz możliwych metod diagnostycznych i leczniczych, dających się przewidzieć następstwach ich zastosowania albo zaniechania, wyników leczenia oraz rokowania (7). Informowanie pacjenta o stanie zdrowia dziecka po urazie przed podjęciem czynności leczniczych obliguje również do podania zakresu czynności finansowanych ze środków publicznych oraz z polis NW/NNW. Poprzez wyrażenie zgody na wdrożenie czynności leczniczych przedstawiciele ustawowi wyrażają zgodę na ryzyko związane z czynnościami, które będą realizowane u dziecka, tym samym przejmują odpowiedzialność za przebieg procesu terapeutycznego (opiekunowie współuczestniczą w jego przebiegu).

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp tylko do jednego, POWYŻSZEGO artykułu w Czytelni Medycznej
(uzyskany kod musi być wprowadzony na stronie artykułu, do którego został wykupiony)

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu wraz z piśmiennictwem , należy wprowadzić kod:

Kod (cena 19 zł za 7 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

 

 

Płatny dostęp do wszystkich zasobów Czytelni Medycznej

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu wraz z piśmiennictwem oraz WSZYSTKICH około 7000 artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 49 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

otrzymano: 2020-04-21
zaakceptowano do druku: 2020-05-12

Adres do korespondencji:
*Joanna Zemlik
Gabinet Stomatologii Dziecięcej
ul. Prosta 37, 25-371 Kielce
tel.: +48 602-683-639
zemlik@kielce.com.pl

Nowa Stomatologia 2/2020
Strona internetowa czasopisma Nowa Stomatologia