Artykuły w Czytelni Medycznej o SARS-CoV-2/Covid-19

Zastanawiasz się, jak wydać pracę doktorską, habilitacyjną lub monografię? Chcesz dokonać zmian w stylistyce i interpunkcji tekstu naukowego? Nic prostszego! Zaufaj Wydawnictwu Borgis – wydawcy renomowanych książek i czasopism medycznych. Zapewniamy przede wszystkim profesjonalne wsparcie w przygotowaniu pracy, opracowanie dokumentacji oraz druk pracy doktorskiej, magisterskiej, habilitacyjnej. Dzięki nam nie będziesz musiał zajmować się projektowaniem okładki oraz typografią książki.

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Postępy Fitoterapii 4/2019, s. 257-267 | DOI: 10.25121/PF.2019.20.4.257
*Halina Ekiert, Agnieszka Sondej, Marta Klimek-Szczykutowicz, Agnieszka Szopa
Nowe surowce roślinne w Farmakopei Europejskiej. Część 5. Paeonia × suffruticosa (piwonia drzewiasta) ? źródło nowego surowca terpenoidowo-fenolowego
New plant raw materials in the European Pharmacopoeia. Part 5. Paeonia × suffruticosa (tree peony): a new source of terpenoid-phenolic raw material
Katedra i Zakład Botaniki Farmaceutycznej, Wydział Farmaceutyczny, Uniwersytet Jagielloński ? Collegium Medicum, Kraków
Kierownik Katedry i Zakładu: prof. dr hab. n. farm. Halina Ekiert
Streszczenie
W Suplemencie 9.4 do Farmakopei Europejskiej, jednym z najnowszych dokumentów farmakopealnych, figurują monografie kilku nowych surowców od dawna znanych w tradycyjnej medycynie chińskiej (TCM), a dotychczas niewykorzystywanych w oficjalnym lecznictwie europejskim. W części 1 i 2 serii artykułów scharakteryzowano dwa nowe surowce saponinowe ? Bupleuri radix (korzeń przewiertnia) i Platycodi radix (korzeń rozwaru). W części 3 przedstawiono walory lecznicze nowego surowca olejkowego ? Ligustici chuanxiong rhizoma (kłącze podagrycznika chińskiego), a w części 4 nowego surowca flawonoidowego ? Houttuynia cordata herba (ziele pstrolistki). W części 5 przedstawiono charakterystykę botaniczno-chemiczno-farmakologiczną piwonii drzewiastej ? Paeonia x suffruticosa. Podkreślono ważną pozycję tej rośliny w tradycyjnej medycynie chińskiej (TCM). Zaprezentowano możliwe zastosowania surowca ? Moutan cortex (kory z korzenia) wynikające z licznych współczesnych badań farmakologicznych dokumentujących jego bardzo cenne właściwości lecznicze, m.in. przeciwutleniające, przeciwnowotworowe, kardioochronne i neuroochronne. Ponadto podkreślono znaczenie omawianej rośliny (jej różnych organów) w produkcji kosmetyków. Zwrócono także uwagę na inne gatunki Paeonia sp., znane w TCM, wprowadzone przed paru laty do oficjalnego lecznictwa europejskiego. Celem artykułu jest przybliżenie podstawowej wiedzy dotyczącej Paeonia x suffruticosa w polskim środowisku farmaceutyczno-medycznym.
Summary
The European Pharmacopoeia Supplement 9.4, one of the newest pharmacopoeial documents, contains monographs of new raw materials long known in Traditional Chinese Medicine (TCM) but earlier unknown in official European medicine. Part 1 and 2 comprise characterization of two new saponin raw materials: Bupleuri radix (root of Bupleurum chinense and Bupleurum scorzonerifolium) and Platycodi radix (root of Platycodon grandiflorus ? balloon flower). Part 3 presents therapeutic values of a new essential oil raw material ? Ligustici chuanxiong rhizoma (rhizome of Ligustici chuanxiong), while part 4 portrays a new flavonoid raw material Houttuynia cordata herba (herb of Houttuynia cordata). Part 5 presents botanical-chemical-pharmacological characterization of tree peony (Paeonia × suffruticosa). It was highlighted how important role this plant plays in Traditional Chinese Medicine (TCM). Numerous possible applications of the raw material ? Moutan cortex (root bark) were depicted based on modern professional pharmacological studies documenting its very valuable medicinal values including antioxidant, anticancer, cardioprotective and neuroprotective activities. Moreover, the significance of this plant (its different organs) in the production of cosmetics was underlined. Also other species of Paeonia sp. known in TCM and in recent years incorporated in official European medicine are underscored. The aim of the paper was to introduce Polish pharmacists and medical doctors to the basic knowledge of Paeonia x suffruticosa.
Wstęp
W Suplemencie 9.4 do Farmakopei Europejskiej (1), jednym z najnowszych europejskich dokumentów farmakopealnych, oraz w jego tłumaczeniu wraz z innymi suplementami (9.3-9.5) na język polski ? w Suplemencie 2018 do XI wydania Farmakopei Polskiej (2), który ukazał się w listopadzie 2018 roku ? figurują monografie niewykorzystywanych dotychczas w oficjalnym lecznictwie europejskim, w tym także w polskim, nowych surowców pochodzenia roślinnego. Są to przede wszystkim surowce od dawna znane i cenione ze względu na ich walory lecznicze, głównie w Tradycyjnej Medycynie Chińskiej (TCM).
W częściach 1 i 2 serii artykułów (3, 4) scharakteryzowano gatunki roślin będące źródłem nowych surowców saponinowych ? dwa gatunki z rodzajów Przewiercień (Bupleurum sp.) oraz Rozwar wielkokwiatowy (Platycodon grandiflorus). Część 3 (5) poświęcono walorom leczniczym Podagrycznika chińskiego (Ligusticum chuanxiong), będącego źródłem nowego surowca olejkowego. W części 4 (6) zaprezentowano Pstrolistkę sercowatą (Houttuynia cordata) dostarczającą nowego surowca flawonoidowego.
Celem części 5 jest przedstawienie charakterystyki botaniczno-chemiczno-farmakologicznej piwonii drzewiastej (Paeonia × suffruticosa), rośliny będącej źródłem nowego surowca terpenoidowego i równocześnie fenolowego ? Moutan cortex (kora korzenia piwonii drzewiastej). Najważniejszą częścią artykułu jest przegląd możliwych zastosowań leczniczych tego surowca potwierdzonych badaniami farmakologicznymi oraz weryfikacja tradycyjnych zastosowań znanych w TCM.
Gatunki farmakopealne rodzaju Paeonia (piwonia)
Znanymi surowcami farmakopealnymi z rodzaju Paeonia (piwonia) są korzenie pozyskiwane z dwóch gatunków: Paeonia lactiflora Pall. i P. veitchii Lynch. Monografie Paeoniae radix rubra i Paeoniae radix alba figurują w IX wydaniu European Pharmacopoeia (1) i w tłumaczeniu tego dokumentu na język polski ? Farmakopei Polskiej XI (7). Korzeń czerwony jest to cały korzeń suszony na słońcu z czerwonawą grubą zewnętrzną korą i usuniętymi jedynie kłączem i korzonkami. W korzeniu białym usuwana zostaje kora; odsłonięta warstwa pudrowobiała jest surowcem poddawanym gotowaniu i suszeniu. Korzeń czerwony może być pozyskany z gatunków Paeonia lactiflora i P. veitchii, natomiast korzeń biały tylko z P. lactiflora (7).
Zarówno P. lactiflora, jak i P. veitchii, to gatunki mające swoje naturalne stanowiska występowania w Azji (głównie w Chinach i na Syberii). Według wymogów FP XI surowce standaryzowane są na zawartość peonifloryny. Korzeń czerwony powinien zawierać min. 1,8%, natomiast korzeń biały 1,6% tego związku (7). Co istotne, surowce te w TCM mają różne zastosowania lecznicze. Korzeń czerwony jest podawany w stanach gorączkowych, w celu zmniejszenia obrzęków i w zaburzeniach miesiączkowania (8). Korzeń biały stosowany jest jako środek przeciwbólowy, uspokajający i przeciwzapalny. Znajduje się także w składzie mieszanek ziołowych stosowanych w leczeniu zaburzeń depresyjnych. Badania farmakologiczne wskazują jednak, że oba surowce działają uspokajająco, przeciwzapalnie, hipotensyjnie, przeciwbólowo, łagodzą drgawki oraz hamują aglutynację płytek krwi (9-12). Surowce te figurują również w Farmakopei Chińskiej (13).
Nowym surowcem, którego monografia pojawiła się w Suplemencie 9.4 do IX wydania European Pharmacopoeia (1), jest kora z korzenia Paeonia × suffruticosa Andrews, surowiec o swoistej nazwie ? Moutan cortex. Paeonia × suffruticosa od dawna stosowana jest w TCM. Przypisuje się temu surowcowi działanie przeciwgorączkowe, regulujące zaburzenia miesiączkowania, przyspieszające leczenie owrzodzeń, poprawiające krążenie krwi i zmniejszające obrzęki. W leczeniu gorączki surowiec z kory korzenia piwonii podawany jest w postaci surowej, natomiast jego ekstrakty alkoholowe stosuje się w celu poprawy krążenia i usuwania zastojów żylnych. Surowiec ten nie powinien być stosowany u kobiet w ciąży oraz przy obfitych miesiączkach.
Monografie kory z korzeni Paeonia × suffruticosa figurują również w Farmakopei Chińskiej, Japońskiej, Koreańskiej i Wietnamskiej (13).
Informacje ogólne o rodzaju Paeonia
Klasyfikacja taksonomiczna rodzaju Paeonia (Paeoniaceae ? Piwoniowate) jest skomplikowana. Wyróżnia się tutaj podział gatunków według trzech sekcji: Mountan DC., Paeon DC. i Onaepia Lindley. Do sekcji Mountan DC. zaliczamy starsze ewolucyjnie piwonie krzewiaste; wyróżnione są tutaj gatunki: P. cathayana, P. decomposita, P. jishanensis, P. ostii, P. qiui, P. rockii, P. rotundiloba, P. delavayi, P. ludlowii oraz P. × suffruticosa. Paeon DC. jest obszerną sekcją składającą się z 26 odmian roślin zielnych o mięsistych liściach z głębokimi wcięciami. Do gatunków charakterystycznych zaliczamy m.in. P. lactiflora i P. veitchii. W sekcji Onaepia Lindley znajduje się kilka gatunków piwonii o trawiastych liściach, w tym P. brownii (14).
Piwonie pochodzą z Chin. Obszar naturalnych stanowisk ich występowania rozpościera się od prowincji Yunnan i Xizang (Tybet) do Anhui i Shanxi (obszar południowo-wschodni Chin). Obecnie wyhodowano już około 600 odmian chińskich piwonii drzewiastych. W innych obszarach geograficznych ? we Francji, Wielkiej Brytanii i w Stanach Zjednoczonych ? również wyhodowano kilka unikalnych odmian (15). W Europie (w tym w Polsce), a także w USA piwonie sadzone są w ogrodach i parkach ze względu na okazałe kwiaty o dużych walorach ozdobnych.
Problemy taksonomiczne Paeonia × suffruticosa
Paeonia × suffruticosa znana jest pod następującymi nazwami: piwonia drzewiasta, piwonia krzewiasta, peonia drzewiasta, peonia krzewiasta. Zgodnie z monografią kory korzenia piwonii ? Moutan cortex surowcem farmaceutycznym jest zebrana jesienią, wysuszona, cała lub połamana, otarta lub nie, kora korzenia Paeonia × suffruticosa Andrews.
Moutan cortex według wymogów farmakopealnych powinna zawierać minimum 2,2% peonolu (ryc. 1) i 1,1% peonifloryny (1, 2) (ryc. 2).
Ryc. 1. Budowa chemiczna peonolu
Ryc. 2. Budowa chemiczna peonifloryny
P. × suffruticosa jest rośliną znaną pod licznymi łacińskimi nazwami synonimowymi, takimi jak: P. × arborea C.C. Gmel., P. × chinensis Oken, P. × fruticosa Dum. Cours., P. × moutan Sims, P. × moutan var. anneslei Sabine, P. × moutan var. papaveracea (Andrews) DC., P. × papaveracea Andrews, P. × suffruticosa f. anneslei (Sabine) Rehder, P. × suffruticosa f. maculata Hong C. Zheng, P. × suffruticosa var. papaveracea (Andrews) Kern., P. × suffruticosa var. purpurea Andrews, P. × suffruticosa f. rubida Hong C. Zheng, P. × yunnanensis W.P. Fang (16).
Roślina ta jest znana na świecie jako: moutan, moutan peony, tree peony (ang.), Strauch-Pfingstrose (niem.), mu dan (chińs.), moran (kor.) (17, 18).
Pod względem botanicznym i genetycznym P. suffruticosa jest rośliną bardzo interesującą i nie do końca poznaną. W 2001 roku współcześnie żyjący brytyjski taksonom S.G. Haw (19) określił P. × suffruticosa jako mieszańca, jednak nie zostało to poparte żadnymi dowodami. Brak też informacji, ze skrzyżowania jakich gatunków powstała ta hybryda. Uznaje się, że jest to roślina zdolna do bardzo łatwej hybrydyzacji, dlatego botanicy mają problem z określeniem jej pochodzenia. Badania wskazują, że P. × suffruticosa może być niezależnym gatunkiem, którego dziką formą jest P. suffruticosa subsp. yinpingmudan. Wykazano, że to właśnie z tej dzikiej formy wywodzi się wiele odmian piwonii (20).
Słowo „Moutan” (pochodzenia chińskiego) figurujące w nazwie surowca Moutan cortex zostało po raz pierwszy użyte w 1808 roku i utrwalone w nomenklaturze botanicznej w II wydaniu „Hortus Kewensis”.
Charakterystyka botaniczna Paeonia × suffruticosa
P. × suffruticosa jest rośliną krzewiastą osiągającą do 1,5 m wysokości. Liście proksymalne są podwójnie trójdzielne, a liście terminalne podzielone są na 3 płaty, które dzielą się na kolejne 2-3 płaty; każdy z nich zakończony jest ostrym wierzchołkiem. Liście mają kształt jajowaty lub podłużnie jajowaty i osiągają wymiary: 4,5-8 na 2,5-7 cm. Obie powierzchnie blaszki liściowej są gładkie. Kwiaty są duże, pojedyncze (w odmianach hodowlanych niekiedy podwójne) o szerokości 10-17 cm, osadzone bezpośrednio na łodydze. Kwiat ma po 5 zielonych, szeroko-jajowatych i nieregularnych działek kielicha. Płatki korony kwiatowej mają kształt odwrotnie jajowaty i wymiary: 5-8 na 4,2-6 cm. W pojedynczych kwiatach płatki występują w ilości od 5 do 11; mają kolor biały, różowy, czerwony lub czerwonofioletowy. Koliste dno kwiatowe jest koloru purpurowego. Roślina kwitnie od kwietnia do maja. Owocuje w sierpniu (21). Nie ma jasnych i rzetelnych informacji dotyczących preferowanych naturalnych siedlisk tego gatunku.
Charakterystyka fitochemiczna Paeonia × suffruticosa
Do tej pory z kory korzenia P. × suffruticosa ? Moutan cortex wyizolowano i zidentyfikowano około 120 związków, przy czym wśród nich dominującą grupą są związki fenolowe i glikozydy monoterpenoidowe (tab. 1).
Tab. 1. Główne grupy związków chemicznych występujących w Paeonia × suffruticosa
Grupa związkówPrzykładyPiśmiennictwo
Związki terpenoidoweMonoterpenoidy: peoniflorygenon, peonisuffral, izopeonisuffral, peonisuffron, (-)-peonisuffron, deoksypeonisuffron, peonisotujon, peonifloryna A, 3-O-metylopeonisuffral, 6-O-metoksy-peoniflorigenon
Glikozydy monoterpenoidowe: peonifloryna, oksypeonifloryna, galloilpeonifloryna, benzoilopeonifloryna, benzoyloksypeonifloryna, benzylopeonifloryna, mudanpiozyd A-D, H, J
Triterpenoidy: palbinon, kwas oleanowy, kwas ursolowy, kwas betulinowy, kwas mudanpionowy A
(15, 22-27)
Saponiny triterpenoidowe30-Norhederagenina, hederagenina(13, 15)
Fenole i ich pochodnePeonol, peonozyd, peonolid, apiopeonozyd, suffrutikozyd A-E, p-hydroksyacetofenon, mudanozyd C, galusan metylu(15, 28)
FlawonoidyKwercetyna, kemferol(15)
KatechinyKatechina, galusan epigallokatechiny(29)
SteroleDaukosterol, kampesterol(15, 27)
PolisacharydyPolisacharyd-2b(30)
InneAcetofenony, urydyna, 1-tryptofan, tymidyna, pesuffriozyd, 1,2,3,4,6-penta-O-galloilo-β-D-glukopiranoza, trigalloilo-glukoza(26)
Głównym i charakterystycznym dla surowca związkiem jest peonol (2’-hydroksy-4’-metoksyacetofenon) (ryc. 1) ? związek fenolowy ? oraz jego glikozydy, takie jak: peonozyd, peonolid, apiopeonozyd i suffrutikozydy A-E. Wśród glikozydów monoterpenoidowych w P. × suffruticosa zidentyfikowano kilka par izomerów, m.in. α- i β-benzoyloksypeoniflorynę oraz benzoylpeoniflorynę i peonizyd A. Powszechnie występującymi związkami we wszystkich gatunkach z rodzaju Paeonia są peonifloryna oraz jej analogi mające swoistą budowę ? tzw. cage-like pinnae skeleton (13).
Charakterystycznymi dla P. × suffruticosa związkami są też acetofenony, które w niewielkich ilościach występują również w P. albiflora i P. lactiflora. Zasługującymi na uwagę związkami są również: peonisotujon oraz peonisuffron (związek tricykliczny). Peonisotujon jest pierwszym zidentyfikowanym związkiem pochodzenia naturalnego o budowie monoterpenoidowej typu orto-mentanowego mającym pierścień cyklopropanu. W korzeniu stwierdzono także obecność 1,2,3,4,6-penta-O-galloilo-β-D-glukopiranozy, która odgrywa znaczącą rolę warunkującą aktywność biologiczną surowca (22-24) (ryc. 3).
Ryc. 3. Budowa chemiczna 1,2,3,4,6-penta-O-galloilo-β-D-glukopiranozy
Działanie lecznicze Paeonia × suffruticosa
Działanie przeciwutleniające
Za aktywność przeciwutleniającą surowca odpowiedzialne są głównie związki fenolowe występujące w Moutan cortex. Ekstrakt etanolowy z surowca zmniejsza wytwarzanie reaktywnych form tlenu ROS (ang. reactive oxygen species) i cytotoksyczność wywołaną stresem oksydacyjnym w komórkach PC12 (komórki guza chromochłonnego nadnercza szczura) poprzez ? nasilenie ekspresji genów ? m.in. dla katecholo-O-metylotransferazy i hemooksygenazy, które biorą udział w regulacji cyklu życiowego komórek oraz wytwarzania wolnych rodników (31).
Działanie przeciwutleniające potwierdzono również w badaniach na myszach poddawanych ekspozycji na dym papierosowy przez 4 tygodnie, który powodował powstanie nacieków zapalnych płuc, zwiększoną przepuszczalność naczyń płucnych oraz podwyższanie poziomu chemokin, cytokin i 4-hydroksynonenalu (biomarker stresu oksydacyjnego) w płucach. Przewlekłe leczenie peonolem tłumiło wyżej wymienione objawy. Ponadto rozszerzone badania na ludzkich komórkach nabłonka oskrzeli wykazały, że leczenie peonolem zmniejsza poza- i wewnątrzkomórkowe poziomy reaktywnych form tlenu (ROS), hamuje sygnalizację kinazy aktywowanej mitogenami (MAPK/NF-κB) i zmniejsza stężenie interleukiny 8 (IL-8) wywoływane przez ekstrakt z dymu papierosowego (32).
W innych badaniach wykazano korzystne, skojarzone działanie peonolu i kwasu 3-(3,4-dihydroksyfenylo)-2-hydroksypropionowego (danshensu, głównego składnika Radix Salviae milthiorrhizae) w przypadkach zawału mięśnia sercowego szczurów wywołanego izoproterenolem. Autorzy badań stwierdzili, że mechanizm tego działania może być związany ze wzmocnieniem aktywności przeciwutleniającej, poprzez aktywację sygnalizacji czynnika transkrypcyjnego Nrf2 kontrolującego ekspresję genów kodujących enzymy i białka cytoochronne (33).
Działanie cytoochronne
Badania dowodzą działania cytoochronnego peonifloryny izolowanej z Moutan cortex. Peonifloryna chroniła tymocyty (limfocyty pre-T) przed uszkodzeniem oksydacyjnym wywołanym promieniowaniem 60Co (34). W innym badaniu wykazano, że peonifloryna chroniła ludzkie linie komórkowe (EA hy926) przed uszkodzeniem oksydacyjnym wywołanym promieniowaniem γ poprzez szlak czynnika transkrypcyjnego Nrf2/HO (35). Ponadto niektóre badania sugerują, że peonifloryna chroni, zależnie od dawki, komórki nabłonka barwnikowego siatkówki przed stresem oksydacyjnym, dzięki zmniejszeniu wytwarzania reaktywnych form tlenu (ROS) i hamowaniu aktywacji szlaku kaspazy-3 (36).
Ponadto, badania prowadzone na galloilopeoniflorynie (pochodna peonifloryny) wykazały działanie cytoochronne przeciwko uszkodzeniom i śmierci komórek wywołanych nadtlenkiem wodoru w ludzkich keratynocytach HaCaT (37).
Działanie przeciwzapalne
Badania przeprowadzone zarówno w warunkach in vitro, jak i in vivo dotyczące aktywności przeciwzapalnej kory P. × suffruticosa wykazały, że za działanie przeciwzapalne odpowiadają głównie dwa związki ? peonol i peonifloryna.
Badania dotyczące działania ekstraktów z Moutan cortex na mechanizmy regulatorowe cytokin i tlenku azotu, zaangażowane w aktywność immunologiczną komórek mysich makrofagów/monocytów RAW264.7, wykazały hamowanie ekspresji syntazy tlenku azotu (iNOS) i cyklooksygenazy indukowanej (COX-2) na drodze tłumienia fosforylacji białka hamującego (I-κBα) czynnik transkrypcyjny NF-κB (10).

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp tylko do jednego, POWYŻSZEGO artykułu w Czytelni Medycznej
(uzyskany kod musi być wprowadzony na stronie artykułu, do którego został wykupiony)

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu wraz z piśmiennictwem , należy wprowadzić kod:

Kod (cena 19 zł za 7 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

 

 

Płatny dostęp do wszystkich zasobów Czytelni Medycznej

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu wraz z piśmiennictwem oraz WSZYSTKICH około 7000 artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 49 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

otrzymano: 2019-07-02
zaakceptowano do druku: 2019-09-30

Adres do korespondencji:
*prof. dr hab. n. farm. Halina Ekiert
Katedra i Zakład Botaniki Farmaceutycznej Uniwersytet Jagielloński ? Collegium Medicum
ul. Medyczna 9, 30-688 Kraków
tel.: +48 (12) 620-54-30
e-mail: mfekiert@cyf-kr.edu.pl

Postępy Fitoterapii 4/2019
Strona internetowa czasopisma Postępy Fitoterapii