![]() Jak się rodzą dzieci |
![]() Położnictwo Ćwiczenia |
![]() Płodność, niepłodność, bezpłodność |
Na świecie rocznie odnotowuje się ponad pół miliona nowych zachorowań na raka piersi. W krajach rozwiniętych rak piersi jest najczęstszym nowotworem złośliwym u kobiet (1). W ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat dokonał się ogromny postęp w poznaniu biologii tego nowotworu. Zdobycze nauk podstawowych zaowocowały rozwojem badań klinicznych. Prowadzone od trzydziestu lat kontrolowane, randomizowane badania kliniczne pozwoliły na zgromadzenie wiedzy umożliwiającej podejmowanie decyzji terapeutycznych w oparciu o naukowo potwierdzone fakty. W końcu lat sześćdziesiątych amerykański badacz Bernard Fisher przedstawił hipotezę w myśl której rak piersi jest już w momencie rozpoznania chorobą uogólnioną. W myśl tej teorii systemowe leczenie wdrażane wkrótce po radykalnej operacji może doprowadzić do wydłużenia życia chorych. Począwszy od pionierskich badań prowadzonych przez National Surgical Adjuvant Breast and Bowel Project (NSABP) pod kierunkiem Bernarda Fishera i Istituto Nazionale Tumori z Mediolanu pod kierunkiem Giani Bonadonna przeprowadzono ponad 100 randomizowanych badań klinicznych w których oceniano różne metody systemowego leczenia uzupełniającego. W wyniku tych badań skojarzone, miejscowe i systemowe leczenie chorych na wczesnego raka piersi potwierdziło swą wartość i stało się powszechnie stosowanym postępowaniem. Korzyść z tego postępowania odnoszą zarówno chore z przerzutami do regionalnych pachowych węzłów chłonnych, jak i te u których przerzutów w węzłach chłonnych nie stwierdzono (2, 3).
Leczenie systemowe stosowane jest również w leczeniu chorych na uogólnionego raka piersi. Pomimo że w momencie rozpoznania chorzy na uogólnionego raka stanowią 10-20% wszystkich chorych na raka piersi, to wciągu dalszego przebiegu choroby przerzuty rozwijają się u 40-70% chorych. Leczenie chorych na przerzutowego raka piersi jest postępowaniem paliatywnym, może ono jednak przynieść wymierne korzyści szczególnie chorym z klinicznymi objawami uogólnienia raka (4).
Leczenie uzupełniające prowadzone jest u chorych u których przeprowadzono radykalne leczenie miejscowe i u których nie stwierdza się żadnych objawów nowotworu. Celem tego postępowania jest wyeliminowanie istniejących, w chwili leczenia uzupełniającego, mikroprzerzutów. W leczeniu uzupełniającym u chorych na raka piersi stosowana jest hormonoterapia i chemioterapia. W celu ustalenia wskazań do leczenia uzupełniającego należy ustalić czy rozpoznano raka inwazyjnego, określić typ raka, ustalić zawartość receptorów dla estrogenów i progestagenów w komórkach raka i ocenić stopień zaawansowania według skali patologicznej (pTNM). Dla podjęcia decyzji o leczeniu konieczne są również dane dotyczące wieku, stanu hormonalnego, chorób współistniejących i przebytych (5).
Najlepiej poznanym programem chemioterapii stosowanym w leczeniu uzupełniającym jest program CMF. Wskład tego schematu wchodzą cyklofosfamid, metotreksat i 5-fluorouracyl. Program CMF jest skuteczniejszy niż monoterapia. Wydłużanie czasu kuracji powyżej 6 miesięcy nie powoduje poprawy wyników. Warunkiem niezbędnym dla uzyskania optymalnych wyników chemioterapii uzupełniającej konieczne jest rozpoczęcie kuracji w krótkim czasie, to jest do 4-6 tygodni od leczenia chirurgicznego i podanie w założonym czasie należnej dawki leków (7).
Dzięki zastosowaniu chemioterapii uzupełniającej uzyskać można zmniejszenie rocznego ryzyka nawrotu raka o 27%. Wyniki leczenia chemicznego nie zależą od zawartości receptorów dla estrogenów lub progestagenów w komórkach raka. Szczególnie godne podkreślenia jest długotrwałe utrzymywanie się efektu leczenia. Pomimo że czas trwania chemioterapii uzupełniającej wynosi zaledwie kilka miesięcy, to jej efekty, w postaci zmniejszenia ryzyka nawrotu i zgonu z powodu raka, obserwowane są po ponad 10 latach (2, 7).
Od lat siedemdziesiątych trwają poszukiwania optymalnego programu chemicznego dla leczenia uzupełniającego. Wiele badań wykonano porównując programy zawierające lek z grupy antracyklin – doksorubicynę lub epidoksorubicynę z programami nie zawierającymi leku z tej grupy.
W dwóch randomizowanych badaniach klinicznych, badaniu francuskim grupy Oncofrance i w trialu MA-5 prowadzonym przez National Cancer Institute of Canada, leczenie zawierające antracykliny powodowało statystycznie istotne wydłużenie czasu przeżycia bezobjawowego i całkowitego w porównaniu do programu CMF (8,9). Metaanaliza wskazuje, że leczenie programami zawierającymi antracykliny w porównaniu do leczenia CMF powoduje wydłużenie pięcioletniego czasu przeżycia bezobjawowego o 3,2%, a całkowitego o 2,7%, wyniki te są statystycznie znamienne (2).
W badaniu przeprowadzonym przez NSABP wykazano, że podanie 4 cykli programu AC nie jest gorsze od leczenia polegającego na podaniu 6 cykli CMF. Oba te sposoby leczenia zapewniają uzyskanie nie różniących się od siebie wyników (10).
Wyniki badań klinicznych wskazują jednoznacznie, że chemioterapia o mniejszej intensywności dawki przynosi gorsze wyniki niż leczenie prowadzone w dawkach należnych (7, 11). Dotychczas nie wykazano jednak, że eskalacja dawek leków i prowadzenie chemioterapii ablacyjnej z przeszczepem komórek macierzystych uzyskanych ze szpiku lub krwi obwodowej powoduje wydłużenie życia chorych w porównaniu do chemioterapii w dawkach należnych. Chemioterapia ablacyjna połączona z przeszczepem komórek macierzystych powinna być prowadzona jedynie w ramach badań klinicznych (4).
Przedmiotem intensywnych badań klinicznych jest chemioterapia sekwencyjna. Leczenie to polega na naprzemiennym podawaniu dwóch lub trzech programów chemioterapii. Badania przeprowadzone przez Bonadonne i wsp. wykazały, że podawanie sekwencyjne doksorubicyny i programu CMF przynosi lepsze wyniki niż stosowanie tych samych programów naprzemiennie. Wyniki uzyskiwane po podaniu leczenia sekwencyjnego są również lepsze niż po podaniu programu CMF (12). Wbadaniu randomizowanym u chorych z przerzutami do pachowych węzłów chłonnych porównano wyniki uzupełniającego leczenia złożonego z 4 cykli AC z leczeniem polegającym na podaniu po zakończeniu leczenia programem AC czterech cykli paklitakselu. Wramieniu w którym zastosowano paklitaksel uzyskano zmniejszenie ryzyka nawrotu choroby o 22%, a zgonu o 26% (13).
Obecnie prowadzone są badania kliniczne zmierzające do ustalenia roli docetakselu i paklitakselu i trastumuzabu w leczeniu uzupełniającym.
Wstępne leczenie chemiczne jest uznaną i stosowaną, w ramach normalnej praktyki medycznej, metodą leczenia chorych na miejscowo zaawansowanego raka piersi (14).
Zastosowanie wstępnej chemioterapii u chorych na pierwotnie operacyjnego raka piersi umożliwia uzyskanie odpowiedzi klinicznej u blisko 80% leczonych. Patologicznie potwierdzone całkowite remisje są znacznie rzadsze i obserwuje się je u kilku procent leczonych. Pierwotna chemioterapia umożliwia wykonanie leczenia oszczędzającego u części chorych, u których w momencie rozpoznania leczenie to było przeciwwskazane. Wpływ pierwotnej chemioterapii na długość przeżycia całkowitego jest nieznany. Obecnie dostępne dane wskazują, że w całej grupie tak leczonych chorych nie obserwuje się wydłużenia życia w porównaniu do chorych otrzymujących leczenie pooperacyjne. Wykazano, że w przypadku osiągnięcia całkowitej patologicznej remisji, czas przeżycia jest dłuższy niż w przypadku chorych u których uzyskano jedynie częściową remisję (15, 16).
Przy kwalifikowaniu chorych do systemowego leczenia uzupełniającego należy określić ryzyko nawrotu raka. Następnie konieczna jest ocena prawdopodobieństwa wystąpienia toksyczności i dodatkowych obciążeń wynikających z prowadzenia leczenia. Korzyści z systemowego leczenia uzupełniającego mogą odnieść wszystkie chore na inwazyjnego raka piersi. Należy pamiętać jednak, że wszyscy leczeni odnoszą proporcjonalnie taką samą korzyść, polegającą na zmniejszeniu ryzyka nawrotu o około 30%. Oznacza to, że dla chorej o prawdopodobieństwie nawrotu wynoszącym 60% możemy to ryzyko obniżyć o 20%, a dla chorej o ryzyku 10% o około 3% (2, 3, 5).
Obecnie leczenie uzupełniające zalecane jest u wszystkich chorych z przerzutami do pachowych węzłów chłonnych (pN1), oraz u chorych bez przerzutów do węzłów (pN), u których ryzyko nawrotu raka w ciągu 10 lat oceniono jako większe niż 10%. U kobiet przed menopauzą z przerzutami do węzłów chłonnych (pN1), niezależnie od poziomu receptorów dla estrogenów i progestagenów, zalecane jest leczenie chemiczne. W przypadku stwierdzenia dodatnich receptorów, oprócz leczenia chemicznego, stosowana jest hormonoterapia. Najczęściej jest podawany tamoksyfen. U chorych po menopauzie, z przerzutami do węzłów chłonnych, decyzja o leczeniu zależy od poziomu receptorów. W przypadku chorych na raka w komórkach którego wykryto obecność receptorów dla estrogenów lub progestagenów leczeniem z wyboru jest tamoksyfen. U chorych z negatywnym badaniem na obecność receptorów zalecana jest chemioterapia. W przypadku chorych w podeszłym wieku lub w złym stanie ogólnym, obciążonych ciężkimi chorobami, zalecane jest prowadzenie leczenia tamoksyfenem pomimo braku występowania receptorów. U chorych bez przerzutów do węzłów chłonnych (pN0) wybór metody leczenia zależy od oceny ryzyka nawrotu. U chorych o rokowaniu dobrym lub przeciętnym, u których stwierdza się obecność receptorów, zalecane jest, niezależnie od stanu hormonalnego, leczenie tamoksyfenem. W przypadku chorych bez przerzutów (pN0), z czynnikami obciążającymi rokowanie, decyzja zależy od stanu hormonalnego i obecności receptorów w komórkach raka. U chorych przed menopauzą zalecana jest chemioterapia. Wprzypadku stwierdzenia obecności receptorów dodatkowo zalecane jest leczenie hormonalne, najczęściej stosowany jest tamoksyfen. U chorych z cechą pN0 o rokowaniu złym, będących po menopauzie i z dodatnimi receptorami, zalecane jest leczenie tamoksyfenem. W przypadku ujemnych receptorów wskazane jest leczenie chemiczne. U chorych w podeszłym wieku, z ciężkimi chorobami współistniejącymi, w złym stanie ogólnym, pomimo ujemnych receptorów, zalecane jest leczenie tamoksyfenem (5).
Obecnie prowadzone badania dotyczą ustalenia przydatności w leczeniu uzupełniającym leków, które wykazały się dużą skutecznością u chorych na uogólnionego raka. Do tych leków należą paklitaksel, docetaksel, inhibitory aromatazy, anastrozol, letrozol i examestan. Zupełnie nowym kierunkiem badań jest ocena leków mających bezpośredni wpływ na komórkowe czynniki wzrostu. Pierwszym lekiem z tej grupy, który wkrótce będzie badany w leczeniu uzupełniającym, jest trastuzumab. Lek ten jest przeciwciałem monoklonalnym, hamującym ekspresje receptora HER-2.
Innym kierunkiem badań jest poszukiwanie czynników predykcyjnych, czyli takich, które mają wpływ na wynik leczenia. Obecnie jedynymi czynnikami predykcyjnymi o potwierdzonej wartości jest zawartość receptorów dla estrogenów i progestagenów w komórkach raka. Prawdopodobnie znaczenie predykcyjne ma ekspresja receptorów dla komórkowych czynników wzrostu, w tym dla receptora HER-2. Zaburzenia ekspresji genów regulujących apoptozę p53, bcl-2 i bax mogą również mieć znaczenie predykcyjne (17).
Dla potwierdzenia wartości nowych metod leczenia i oceny przydatności czynników predykcyjnych konieczne jest przeprowadzenie dużych, randomizowanych badań klinicznych o długim okresie obserwacji.
Uogólniony rak piersi jest chorobą nieuleczalną. Mediana przeżycia od rozpoznania przerzutów wynosi 2 lata. Jedynie nieliczne chore żyją ponad 5 lat od wystąpienia rozsiewu nowotworu. Podstawowym celem leczenia jest więc łagodzenie dolegliwości powodowanych przez przerzuty, poprawa jakości życia i wydłużanie czasu przeżycia. W leczeniu chorych na uogólnionego raka piersi stosowana jest chemioterapia, hormonoterapia. Lekiem z zupełnie nowej grupy, który stosowany jest w leczeniu chorych na uogólnionego raka piersi, jest trastuzumab. Lek ten jest przeciwciałem monoklonalnym, blokującym aktywność receptora HER-2. W przypadku występowania dolegliwości spowodowanych ograniczonymi, zlokalizowanymi zmianami stosowana jest radioterapia lub chirurgia (4, 18).
Leczenie cytostatykami, jako metoda z wyboru jest wskazane u chorych z ujemnymi receptorami dla estrogenów i progestagenów. Zalecane jest u chorych z przerzutami do narządów miąższowych i z dużą dynamiką choroby. Chemioterapia stosowana jest również w przypadku progresji w trakcie leczenia hormonalnego. Jednym z najczęściej stosowanych cytostatyków w leczeniu chorych na raka piersi jest doksorubicyna. Wostatnich latach do praktyki klinicznej włączono nowe leki o dużej aktywności. Należą do nich docetaksel, paklitaksel, winorelbina i kapecytabina (4, 18).
Do początku lat dziewięćdziesiątych lekami cytostatycznymi o największej aktywności u chorych na raka piersi były antracykliny. Zastosowanie programów zawierających leki z tej grupy umożliwia uzyskanie remisji u 60-85% leczonych i o medianie czasu trwania odpowiedzi wynoszącej 12 miesięcy. Istotną toksycznością ograniczającą stosowanie antracyklin jest kardiotoksyczność. W celu poprawy indeksu terapeutycznego doksorubicyny, wprowadzono do praktyki klinicznej liposomalną postać tego leku. Liposomalna doksorubicyna charakteryzuje się większym powinowactwem do guza nowotworowego niż tkanek zdrowych. Po zastosowaniu caelyxu, czyli liposomalnej doksorubicyny, uzyskano remisje u 31% chorych uprzednio nie leczonych antracyklinami. Kardiotoksyczność tego leku jest mniejsza niż doksorubicyny. Obecnie prowadzone są randomizowane badania porównujące toksyczność i skuteczność doksorubicyny i caelyxu (19).
W badaniach drugiej fazy wykazano, że zastosowanie tego leku w monoterapii umożliwia uzyskanie remisji u 60% uprzednio nie leczonych chorych (20). Docetaksel wykazuje również aktywność u chorych uprzednio leczonych antracyklinami. U chorych z tej grupy remisje można uzyskać w około 40% przypadków (21). Przy zastosowaniu docetakselu w cotygodniowym rytmie można uzyskać remisje u około 50% uprzednio leczonych chorych. Przy podawaniu leku w tym rytmie rzadziej występuje neutropenia niż przy stosowaniu leczenia co 21 dni (22).
W randomizowanym badaniu III fazy wykazano, że monoterapia z zastosowaniem docetekselu u chorych uprzednio leczonych doksorubicyną umożliwia uzyskanie dłuższego czasu przeżycia całkowitego niż po zastosowaniu programu złożonego z mitomycyny C i winblastyny (23). Wykazano większą aktywność monoterapii docetakselem w porównaniu do monoterapii doksorubicyną (24).
Programy złożone z docetakselu i doksorubicyny wykazują się dużą skutecznością. Odsetek remisji uzyskiwany po podaniu tego leczenia wynosi 70-80%. Najczęstszym objawem niepożądanym, występującym u chorych leczonych tymi programami, jest neutropenia. Gorączka neutropeniczna występuje rzadko, u kilku procent leczonych. Nie zaobserwowano objawów kardiotoksycznych (25).
W randomizowanym badaniu klinicznym porównano toksyczność i skuteczność dwulekowego programu złożonego z docetakselu w dawce 75 mg/m i doksorubicyny w dawce 50 mg/m (AT) z programem AC (doksorubicyna 60 mg/m i cyklofosfamid 600 mg/m). W obu programach leczenie powtarzano co 3 tygodnie. Do badania włączono 429 kobiet chorych na uogólnionego raka piersi, które uprzednio nie były leczone cytostatykami. Program AT pozwolił na uzyskanie remisji u 60% leczonych, a program AC u 47% (p = 0,012). Czas do progresji był w sposób statystycznie istotny dłuższy (p = 0,0386) w grupie chorych leczonych programem AT niż AC (37,1 tygodni i 31 tygodni). Częstość występowania neutropenii w stopniu 3 lub 4 nie różniła się w sposób istotny pomiędzy obiema grupami. W grupie chorych leczonych programem AT w sposób istotny statystycznie częściej występowała gorączka neutropenicza (AT – 33%, AC – 10%, p = 0,001). Toksyczności niehematologiczne w obu grupach występowały rzadko. Wśród chorych leczonych programem AT nie stwierdzono dodatkowego ryzyka wystąpienia kardiotoksyczności. Mediana czasu obserwacji chorych leczonych w tym badaniu wynosiła średnio 35 miesięcy. Ze względu na niewielką liczbę zgonów nie oceniono czasu przeżycia całkowitego (26).
Paklitaksel umożliwia uzyskanie remisji u około 60% chorych na raka piersi, którzy uprzednio nie byli leczeni cytostatykami (27). Lek ten wykazuje dużą aktywność w przypadku chorych uprzednio leczonych antracyklinami. W tej grupie chorych można uzyskać remisję u 20-40% leczonych (28). W badaniach randomizowanych oceniano różne dawki leku 135 mg/m, 175 mg/m i 250 mg/m podawanych w trzygodzinnym wlewie kroplowym w rytmie co 21 dni. W badaniach tych nie wykazano różnic w odsetku uzyskiwanych remisji i czasu przeżycia. W przypadku zastosowania leku w ciągłym wlewie trwającym 24 lub 96 godzin w porównaniu do leczenia trzygodzinnego zaobserwowano większy odsetek odpowiedzi, ale czas przeżycia nie różnił się pomiędzy poszczególnymi grupami. Przy stosowaniu leku w monoterapii najczęściej stosowanym schematem jest podawanie 175 mg/m w trzygodzinnym wlewie co 21 dni (29).
Paklitaksel może być podawany w rytmie co 7 dni. Wgrupie 30 chorych otrzymujących paklitaksel co 7 dni w dawce 100 mg/m uzyskano remisję w 53% o medianie czasu trwania 7,5 miesiąca. Wszyscy chorzy leczeni w ramach tego badania otrzymywali uprzednio antracykliny. Tolerancja leczenia w rytmie tygodniowym była dobra. Nie wystąpiły poważne toksyczności hematologiczna, neuropatia w 3 stopniu nasilenia wystąpiła u 24% chorych (30).
Wykonano wiele badań klinicznych w których oceniono aktywność programów wielolekowej chemioterapii w skład których wchodził paklitaksel.
Dużą aktywność przeciwnowotworową wykazują programy złożone z paklitakselu i doksorubicyny. Ze względu na ryzyko wystąpienia kardiotoksyczności zaleca się podawanie doksorubicyny przed paklitakselem oraz nieprzekraczanie łącznej dawki doksorubicyny ponad 360mg/m (29). W randomizowanym badaniu klinicznym porównano toksyczność i skuteczność programu FAC (5-fluorouracyl, doksorubicyna i cyklofosfamid) z programem złożonym z paklitakselu w dawce 220 mg/m w ciągu 3 godzin i doksorubicyny w dawce 50 mg/m. W obu ramionach leczenie powtarzano co 3 tygodnie. Do badania włączono 267 chore uprzednio nie leczone chemicznie z powodu uogólnionego raka piersi, chore te nie otrzymywały antracyklin i taksoidów w leczeniu uzupełniającym. W grupie otrzymującej program zawierający paklitaksel uzyskano 68% odpowiedzi terapeutycznych, a w grupie leczonej programem FAC 55%. Wyniki te różniły się od siebie w sposób statystycznie istotny (p=0,032). Mediana czasu do progresji u chorych leczonych programem FAC wynosiła 6,2 miesiąca, a u chorych otrzymujących program z paklitakselem 8,3 miesiąca (p=0,034). Nie obserwowano zwiększonego ryzyka kardiotoksyczności u chorych leczonych programem zawierającym paklitaksel i doksorubicynę (31).
Winorelbina umożliwia uzyskanie odpowiedzi klinicznej u 30% leczonych. W przypadku chorych uprzednio, wielokrotnie leczonych cytostatykami podanie winorelbiny umożliwia uzyskanie remisji u 25%. Winorelbina wykazuje aktywność u chorych uprzednio leczonych antracyklinami i taksoidami. Najczęściej występującymi objawami niepożądanymi tego leku są mielosupresja i neuropatia (32).
Oceniano aktywność wielolekowych programów w skład których wchodziła winorelbina. Zastosowanie jako leczenie pierwszego rzutu dwulekowego programu złożonego z winorebiny w dawce 25 mg/m podawanej 1 i 8 dnia oraz z doksorubicyny w dawce 50 mg/m 1 dnia w rytmie co 21 dni umożliwiło uzyskanie remisji u 74% chorych, a mediana czasu przeżycia wynosiła 27,5 miesięcy (33). W praktyce klinicznej stosowane jest również leczenie polegające na podawaniu winorelbiny w dawce 25 mg/m 1 i 6 dnia w skojarzeniu z ciągłym wlewem 5-fluorouracylu prowadzonym od 1 do 5 dnia w ciągłym wlewie dożylnym w dawce 700 mg/m dziennie, kursy leczenia powtarzane są co 21 dni. Wśród uprzednio leczonych chemicznie chorych po zastosowaniu tego programu uzyskano obiektywną odpowiedź w 50% (34).
Kapecytabina jest doustną pochodną fuoropirydyminową, która jest metabolizowana do aktywnego leku 5-fluorouracylu. Kapecytabina wykazuje aktywność u chorych uprzednio leczonych antracyklinami i taksoidami. Lek jest dobrze tolerowany. Kapecytabinę stosuje się w dawce 2500 g/m dziennie przez 14 dni, kursy leczenia powtarzane są co 21 dni. W grupie 162 chorych uprzednio leczonych chemicznie uzyskano po podaniu tego leczenia remisję u 20%, a stabilizację u 40% leczonych. Wszystkie chore z tej grupy otrzymywały przedtem programy zawierające paklitaksel, 91% antracykliny, a u 82% stosowano 5-fluorouracyl. Po zastosowaniu kapecytabiny nie obserwowano alopecji, a objawy mielosuresji były nieznaczne. Najczęstszymi objawami niepożądanymi były biegunka oraz zespół stóp i dłoni. W3stopniu nasilenia objawy te stwierdzono u 10% leczonych (35). W grupie chorych mających ponad 55 lat porównano skuteczność chemioterapii pierwszego rzutu kapecytabiną z programem CMF. Odsetek remisji w grupie otrzymującej kapecytabinę wynosił 25%, a w grupie leczonej CMF 16% (36).
U około 25% chorych na raka piersi stwierdza się nadmierną ekspresję receptora HER-2 (49). Trastuzumab jest przeciwciałem monoklonalnym, który wiążę się z tym receptorem. U chorych u których stwierdzono nadmierną ekspresję receptora HER-2, i które były uprzednio leczone chemicznie, podanie trastumuzabu umożliwia uzyskanie remisji w około 20% leczonych (50). Wprospektywnym, randomizowanym badaniu klinicznym chorzy losowo dobierani byli do leczenia chemioterapią (program AC lub paklitaksel) lub otrzymywali taką samą chemioterapię łącznie z trastumuzabem. Przeżycie całkowite wśród chorych leczonych chemicznie i trastumabem wynosiło 25,4 miesiąca, a wśród leczonych jedynie chemicznie 20,9 miesiąca. Różnica ta jest statystycznie znamienna. Zastosowanie trastuzumabu w skojarzeniu z doksorubicyną związane było ze znamiennym wzrostem poważnych powikłań kardiologicznych (51). Obecnie prowadzone są badania kliniczne zmierzające do oceny skuteczności trastuzumabu u chorych z nadmierną ekspresją receptora HER-2 w skojarzeniu z taksanami i innymi lekami cytostatycznymi.
![]() Endokrynologia ginekologiczna |
![]() Zastosowanie homeopatii w ginekologii |
![]() Szczęśliwej ciąży czyli pozytywnie o macierzyństwie |
