Wydawnictwo Medyczne Borgis
Czytelnia Medyczna » Nowa Medycyna » 5/2000 » Zatrzymanie moczu u kobiet
- reklama -
Babuszka.pl
rosyjski online
z lektorem
Mamy sprzęt do ręcznej obróbki krawędzi i ślizgów - serwis narciarski Warszawa


- reklama -
Pobierz odtwarzacz Adobe Flash Player
© Borgis - Nowa Medycyna 5/2000
Andrzej Zbigniew Buczyński

Zatrzymanie moczu u kobiet

Urine retention in women
z Oddziału Neurourologii Centrum Rehabilitacji im. prof. Mariana Weissa w Konstancinie Ordynator Oddziału: dr n. med. Andrzej Zbigniew Buczyński
Problem zatrzymania moczu u kobiet występuje znacznie rzadziej niż u mężczyzn i powodowany jest innymi czynnikami etiologicznymi. Najczęstsza przyczyna zatrzymania moczu u mężczyzn, którą jest anatomiczna przeszkoda podpęcherzowa, u kobiet występuje niezwykle rzadko i nigdy nie powoduje całkowitego zatrzymania. Możemy wyodrębnić dwie zasadnicze grupy przyczyn powodujących zatrzymanie moczu u kobiet; neurogenną oraz psychogenną. Etiologia neurogenna dotyczy kobiet w różnym wieku i może być bardzo zróżnicowana w zależności od przyczyny wywołującej neurogenne zaburzenia mikcji. Etiologia psychogenna dotyczy prawie wyłącznie młodych kobiet przed 25 rokiem życia i nie jest dotychczas dokładnie wyjaśniona. Bez względu na etiologię, zatrzymanie moczu wymaga dokładnej diagnostyki, która jest szczególnie trudna u chorych o etiologii psychogennej. Diagnostyka zatrzymania moczu musi być kompleksowa i opierać się na danych z wywiadu, oraz na badaniach: klinicznym, neurologicznym, endoskopowym, radiologicznym i urodynamicznym. Zwykle, badaniem decydującym o rozpoznaniu, jest badanie urodynamiczne, które wykazuje jedną z dwu głównych przyczyn powodujących zatrzymanie, to znaczy niewydolność mięśnia wypieracza lub nadmierną aktywność aparatu zwieraczowego powodującą czynnościową przeszkodę podpęcherzową.
Dysfunkcje neurogenne dolnych dróg moczowych, które mogą być spowodowane wadami wrodzonymi kręgosłupa, urazami rdzenia kręgowego lub ogona końskiego, uciskiem rdzenia lub korzeni rdzeniowych przez guzy lub wypadnięte krążki międzykręgowe, stanami zapalnymi rdzenia, chorobami neurologicznymi uszkadzającymi osłonki mielinowe nerwów obwodowych oraz jatrogennym uszkodzeniem unerwienia dolnych dróg moczowych, powodują zwykle jedną z dwu wymienionych uprzednio przyczyn zatrzymania moczu. Jednoczesne występowanie obu przyczyn neurogennego zatrzymania moczu, zdarza się niezwykle rzadko i związane jest z występowaniem mieszanej etiologii dolegliwości.
Dysfunkcje psychogenne, często ujawniają się po zadziałaniu czynnika psychicznego u chorych z wadami wrodzonymi układu nerwowego, u których funkcjonowanie dolnych dróg moczowych było prawidłowe, jednak prawdopodobnie na granicy wydolności neurologicznej. Niekiedy jednak, nie udaje się odnaleźć widocznych zmian anatomicznych ani odchyleń neurologicznych i leczenie może być wyłącznie objawowe.
Pełnej niewydolności wypieracza, spowodowanej uszkodzeniem neurologicznym, nie można leczyć farmakologicznie, jedynie częściową niewydolność można niekiedy poprawić stosując leki takie jak Ubretid, Urecholina czy Miocholina.
U chorych z pełną niewydolnością wypieracza należy niestety zastosować leczenie polegające na zapewnieniu okresowego odpływu moczu, z wyjątkiem małej grupy młodych kobiet ze sprawnymi mięśniami brzucha, które można nauczyć opróżniania pęcherza poprzez zastosowanie tłoczni brzusznej.
Czynnościową przeszkodę podpęchrzową, szczególnie zlokalizowaną na poziomie szyi pęcherza, udaje się najczęściej skutecznie leczyć stosując selektywne alfa 1 blokery, takie jak Cardura, Dalfaz, Hytrin czy Omnic. W przypadku braku efektu leczenia farmakologicznego należy nauczyć pacjentki samocewnikowania lub zaproponować zastosowanie urządzenia wewnątrzcewkowego. U kobiet nie należy stosować leczenia chirurgicznego polegającego na nacinaniu zwieraczy. Anatomia kobiecej cewki, która prawie na całej długości zrośnięta jest ze ścianą pochwy, nie pozwala na stosowanie takich zabiegów. Próby nacinania zwieraczy kończą się zwykle fatalnie, powodując powstanie przetok pochwowo-cewkowych czy pochwowo-pęcherzowych, trudnych do naprawy chirurgicznej.
W przypadkach, kiedy nauka samocewnikowania, z powodów anatomicznych, nie jest skuteczna, należy rozważyć wytworzenie szczelnego zespolenia pęcherzowo-skórnego, umożliwiającego samocewnikowanie w znacznie lepszych warunkach. Zastosowanie cewników na stałe, zarówno przez cewkę jak i cystostomijnych, obarczone jest dużym ryzykiem powikłań oraz małym komfortem dla pacjentek i z tych powodów może być tolerowane jedynie jako leczenie krótkotrwałe.
Teoretycznie idealnym rozwiązaniem w leczeniu zatrzymania moczu u kobiet jest zastosowanie urządzeń wewnątrzcewkowych takich jak Autocath 100 lub In-Flow (ryc. 1).
Ryc. 1. Urządzenie wewnątrzcewkowe Autocath 100.
Urządzenie wewnątrzcewkowe Autocath 100 jest wykonane z obojętnego dla organizmu stopu metalu powlekanego srebrem. Średnica i długość dobierane są zgodnie z wymiarami cewki moczowej pacjentki. Poprzez dokręcanie pierścienia regulowane jest ciśnienie otwarcia tak aby było ono odpowiednie dla poszczególnych chorych. Wewnątrz urządzenia znajduje się mechanizm zaworowy reagujący na ciśnienie. Gdy chora pragnie oddać mocz, powoduje czasowy wzrost ciśnienia śródbrzusznego, trwający kilka sekund, do czasu otwarcia mechanizmu zaworowego. Następnie pacjentka oddaje mocz, który płynie do czasu opróżnienia pęcherza. Gdy mocz przestaje płynąć, mechanizm zaworowy zamyka się samoistnie powodując trzymanie. Utrzymywanie odpowiedniego ciśnienia otwarcia przez kilka sekund, jest niezbędne aby zapobiec niekontrolowanemu otwarciu mechanizmu zaworowego podczas krótkotrwałej zwyżki ciśnienia jaka występuje podczas kichania czy kaszlu. Urządzenie Autocath 100 należy okresowo wyjąć z cewki, w celu wyczyszczenia z osadów moczu i wysterylizować przed ponownym założeniem. Urządzenie zakłada lekarz przy pomocy specjalnych przyrządów.
Innym urządzeniem wewnątrzcewkowym, spełniającym tę samą rolę, lecz działającym na zupełnie innych zasadach jest In-Flow (ryc. 2).
Ryc. 2. Urządzenie wewnątrzcewkowe In-Flow.
Urządzenie wewnątrzcewkowe In-Flow jest zbudowane z silikonu z umieszczoną wewnątrz maleńką metalową turbinką. Jest to urządzenie jednorazowe, łatwe do założenia przez pacjentkę i dostarczane przez firmę w postaci sterylnej wraz z plastikowym aplikatorem. Urządzenie to wymaga zewnętrznego aktywatora. Aktywator jest plastikową tubą, lekko zagiętą, długości około 15 cm i średnicy 3 cm. W dolnej części znajduje się generator fal elektromagnetycznych a w górnej, wszędzie dostępne, okrągłe wymienne bateryjki. Gdy pacjentka chce oddać mocz, przykłada aktywator do spojenia łonowego i utrzymując go w tej pozycji, naciska przycisk umieszczony na jego szczycie. Wytwarzane przez aktywator pole elektromagnetyczne uruchamia turbinkę wewnątrz urządzenia In-Flow, która powoduje wysysanie moczu z pęcherza. Gdy pęcherz jest opróżniony, należy odczekać chwilę, nie zmieniając położenia aktywatora, do czasu zapalenia się diody oraz usłyszenia sygnału dźwiękowego. Jest to znak, iż mechanizm zaworowy wewnątrz urządzenia został zamknięty i mocz nie będzie wypływał bez ponownego jego uruchomienia. Urządzenie In-Flow powinno być wymieniane co 4-6 tyg.
Oba urządzenia wewnątrzcewkowe działają perfekcyjnie a jedynymi problemami jakie ograniczają ich stosowanie są stosunkowo wysokie koszty oraz tolerancja. Jak wykazały badania własne, przeprowadzone na 25 chorych, te dwa czynniki jedynie, miały istotne znaczenie w stosowaniu urządzeń wewnątrzcewkowych. Duża część chorych zadowolonych z leczenia nie była w stanie pokryć kosztów urządzeń. Poza tym badania własne wykazały, iż jedynie chore z poważnymi zaburzeniami czucia w okolicy urogenitalnej były w stanie tolerować przewlekłe stosowanie urządzeń wewnątrzcewkowych, szczególnie ciężkiego Autocath 100. Wszystkie chore, które nie miały zaburzeń czucia oraz większość chorych z niewielkimi zaburzeniami czucia, po początkowym okresie euforii spowodowanej likwidacją problemu oraz znakomitym funkcjonowaniem urządzeń, stwierdzały, iż obecność urządzenia w cewce moczowej przeszkadza im i po okresie 2-4 miesięcy rezygnowały z dalszego ich stosowania. Tak więc praktycznie, urządzenia wewnątrzcewkowe, mają zastosowanie wyłącznie u kobiet mających poważne zaburzenia czucia w okolicy cewki moczowej.
Podsumowując, należy stwierdzić, iż oczywiście najlepszym sposobem leczenia zatrzymania moczu u kobiet jest, o ile to możliwe, likwidacja przyczyny powodującej tę przykrą dolegliwość. Jednak w sytuacji gdy jest to niemożliwe, najpopularniejszą metodą jest okresowe samocewnikowanie metodą sterylną. Inne metody leczenia mają mniejsze znaczenie ze względu na inne, dodatkowe czynniki ograniczające ich zastosowanie.
Nowa Medycyna 5/2000
Strona internetowa czasopisma Nowa Medycyna

Zamów prenumeratę

Serdecznie zapraszamy do
prenumeraty naszego czasopisma.

Biuletyn Telegram*

W celu uzyskania najnowszych informacji ze świata medycyny oraz krajowych i zagranicznych konferencji warto zalogować się w naszym
Biuletynie Telegram – bezpłatnym newsletterze.*
*Biuletyn Telegram to bezpłatny newsletter, adresowany do lekarzy, farmaceutów i innych pracowników służby zdrowia oraz studentów uniwersytetów medycznych.
Strona główna | Reklama | Kontakt
Wszelkie prawa zastrzeżone © 1990-2014 Wydawnictwo Medyczne Borgis Sp. z o.o.
Chcesz być na bieżąco? Polub nas na Facebooku: strona Wydawnictwa na Facebooku
polityka cookies