Ludzkie koronawirusy - autor: Krzysztof Pyrć z Zakładu Mikrobiologii, Wydział Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii, Uniwersytet Jagielloński, Kraków

Chcesz wydać pracę habilitacyjną, doktorską czy monografię? Zrób to w Wydawnictwie Borgis – jednym z najbardziej uznanych w Polsce wydawców książek i czasopism medycznych. W ramach współpracy otrzymasz pełne wsparcie w przygotowaniu książki – przede wszystkim korektę, skład, projekt graficzny okładki oraz profesjonalny druk. Wydawnictwo zapewnia szybkie terminy publikacji oraz doskonałą atmosferę współpracy z wysoko wykwalifikowanymi redaktorami, korektorami i specjalistami od składu. Oferuje także tłumaczenia artykułów naukowych, skanowanie materiałów potrzebnych do wydania książki oraz kompletowanie dorobku naukowego.

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Nowa Stomatologia 4/2006, s. 140-145
*Dorota Banaszek
Świadomość i zachowania zdrowotne matek objętych edukacją stomatologiczną w szkole rodzenia oraz stan narządu żucia ich dzieci w wieku 2-5 lat
Oral health knowledge and health behaviour of mothers who participated dental education program in birth school and oral health state of their 2-5-year old children
Zakład Stomatologii Ogólnej PAM
Kierownik Zakładu: prof. dr hab. Elżbieta Weyna
Wstęp
Jedną z głównych misji ŚOZ w XXI wieku jest globalne przywództwo w promocji zdrowia (1). Podstawowym jej narzędziem jest bezsprzecznie edukacja prozdrowotna, również ta, która dotyczy zdrowia jamy ustnej (2).
Priorytetem w stomatologicznej działalności edukacyjnej w naszym kraju, powinna być grupa kobiet ciężarnych i najmłodszych dzieci. Liczne prace wskazują na zbyt małą świadomość i niewłaściwe postawy prozdrowotne matek oraz na wysoką frekwencję i intensywność próchnicy u dzieci w wieku żłobkowym i przedszkolnym (3, 4, 5, 6, 7, 8). Na konieczność powszechnej edukacji stomatologicznej kobiet ciężarnych i matek najmłodszych dzieci w Polsce zwraca uwagę już od dawna wielu autorów (9, 10, 11, 12, 13). Rosnąca w Polsce popularność szkół rodzenia może stanowić dobrą podpowiedź dla organizatorów promocji zdrowia jamy ustnej (12, 14, 15, 16, 17).
Celem niniejszej pracy była ocena:
– świadomości i zachowań zdrowotnych matek objętych kilka lat temu edukacją stomatologiczną w szkole rodzenia,
– intensywności próchnicy, higieny jamy ustnej oraz nieprawidłowości zgryzowych u ich 2-5-letnich dzieci.
Materiał i metody
W jednej ze szczecińskich szkół rodzenia, w latach 1999-2001, wprowadzono pod koniec tradycyjnego cyklu edukacyjnego, jednorazowe (ok. 90 min.) spotkania na temat zdrowia jamy ustnej u kobiet ciężarnych i najmłodszych dzieci. Tematyką spotkania była kompleksowo rozumiana profilaktyka stomatologiczna u matki i dziecka, ze szczególnym uwzględnieniem eliminacji diety próchnicotwórczej. Po wykładzie i dyskusji wykonywano u przyszłych matek przegląd stomatologiczny połączony z wybarwianiem płytki bakteryjnej i instruktażem higieny jamy ustnej (18).
Na przełomie 2003/2004 roku zaproszono ponownie do udziału w programie profilaktycznym te kobiety, tym razem już z dziećmi. Zgłosiło się 38 matek i 46 dzieci w wieku od 2 do 5 lat. Kobiety proszono o podanie swojego wykształcenia i udzielenie odpowiedzi na 11 pytań ankietowych dotyczących ich świadomości i stomatologicznych zachowań zdrowotnych.
Dzieci poddano badaniu klinicznemu, oceniając u nich intensywność próchnicy przy pomocy średniej liczby dmft, stan higieny jamy ustnej posługując się zmodyfikowanym wskaźnikiem nazębnej płytki międzyzębowej Aproximal Plaque Index A.P.I. (19) oraz notowano nieprawidłowości zgryzowe. Dzieciom 2-4-letnim z puw>0 lakierowano zęby preparatem Fluor Protector. Zabieg ten wykonywano dwukrotnie w odstępie 1 tygodnia. Zwracano też uwagę na konieczność eliminacji u nich diety próchnicotwórczej z ograniczeniem pojadania między posiłkami. Na koniec wizyty, udzielano dzieciom w obecności opiekunów, indywidualnego instruktażu szczotkowania zębów z zaleceniem dwukrotnego ich oczyszczania, zwłaszcza po ostatnim posiłku przed snem. Zachęcano też rodziców do używania klepsydry odmierzającej czas szczotkowania oraz w miarę potrzeby do wybarwiania płytki bakteryjnej. Chciano w ten sposób włączać rodziców do tak zwanej profilaktyki domowej.
Wyniki badań ankietowych i klinicznych podzielono na dwie grupy wiekowe dzieci tzn. od 2 do 4 oraz od 4 do 5 lat. Z uwagi na zbyt małą liczbę osób w obydwu grupach, wyników badań nie poddano analizie statystycznej.
Planowana jest dalsza opieka profilaktyczna nad tymi dziećmi.
Wyniki i ich omówienie
Tabela 1 przedstawia odpowiedzi ankietowe matek na pytania dotyczące świadomości i stomatologicznych zachowań zdrowotnych wobec ich 2-5-letnich dzieci.
Tabela 1. Odpowiedzi ankietowe matek dzieci 2-5-letnich objętych edukacją stomatologiczną w okresie ciąży w szkole rodzenia.
PytanieWersje odpowiedzidzieci 2-4-letniedzieci 4-5-letniedzieci ogółem
n%n%n%
1. Czy Pani dziecko było już u stomatologa?tak1770,81881,83576,1
nie729,2418,21123,9
2. Z jakiego powodu odbyła się ta wizyta?przegląd stomatolog.1250731,81941,3
lakierowanie zębów625731,81328,3
leczenie próchnicy416,7836,41226,1
konsultacja ortodont.28,30-24,4
3. Jak często Pani dziecko oczyszcza zęby?1-2 razy w tygodniu0-0-0-
1 raz dziennie1145,8731,81839,1
2 razy dziennie1354,21568,22860,9
4. Kiedy najczęściej Pani dziecko oczyszcza zęby?przed/po śniadaniu0-14,524,4
po kolacji1145,8627,31532,6
po śniad. i kolacji1354,21568,22963
5. Czy ktoś dorosły pomaga dziecku przy szczotkowaniu zębów?tak2395,81672,73984,8
rzadko pomaga14,2627,3715,2
nie 0-0-0-
6. Na czym polega ta pomoc?obserwuję dziecko i doczyszczam zęby1979,21986,43882,6
sama oczyszczam dziecku zęby520,8313,6817,4
7. Jak często dziecko spożywa słodkie przekąski i nadmiernie słodzone napoje (np. Coca Cola?)sporadycznie12507321941
kilka razy w tygodniu729,21463,62145,7
kilkakr. w ciągu dnia520,814,6613
8. Czy stara się Pani wyjaśniać dziecku, że nadmiar słodyczy i częste podjadanie w ciągu dnia jest szkodliwe dla ich zębów?tak2187,51986,44087
nie14,20-12,1
sporadycznie28,3313,6510,9
9. Czy leczenie zębów mlecznych może mieć wpływ na stan wyrzynających się zębów stałych?tak2395,81881,84189,1
nie0-14,612,2
nie wiem14,2313,648,7
10. Czy dziecko przyjmuje/przyjmowało tabletki lub krople z fluorem?tak312,5313,6613,1
nie2187,51986,44086,9
11. Czy wiadomości ze szkoły rodzenia przydały się Pani w codziennej praktyce?tak241002210046100
nie0-0-0-
Na pytanie 1: „Czy Pani dziecko było już u stomatologa?” twierdząco odpowiedziała zdecydowana większość matek dzieci 2-4-letnich (70,8%) i 4-5-letnich (81,8%).
Pytając o powód tej wizyty (pytanie 2) okazało się, że u co drugiego dziecka z grupy młodszej był to przegląd stomatologiczny, u co czwartego lakierowanie zębów, a prawie u co piątego leczenie zębów. W grupie dzieci starszych, prawie co trzecie korzystało z przeglądu stomatologicznego i prawie co trzecie miało lakierowane zęby (po 31,8%). Leczeniu stomatologicznemu poddało się zaś 36,4% dzieci czyli dwukrotnie więcej niż w grupie młodszej. Pytając matki dzieci 3-letnich w ogólnokrajowym badaniu ankietowym przeprowadzonym w 2002 roku o pierwszą wizytę u stomatologa okazało się, że takich dzieci było dwukrotnie mniej niż w badaniu własnym. Uczyniło to zaledwie 38% matek (3). Należy przy tym nadmienić, że wśród kobiet, które w ogóle nie odwiedziły dentysty ze swoim dzieckiem w wieku 3 lat była zdecydowana przewaga osób z wykształceniem podstawowym i średnim zawodowym. Wobec tak małej frekwencji najmłodszych dzieci u stomatologa autorzy wyżej wspomnianego monitoringu, wzorem państw rozwiniętych, sugerują połączenie okresowych wizyt u pediatry z profilaktycznymi kontrolami u stomatologa.
Z odpowiedzi na pytanie 3 dotyczące częstości oczyszczania zębów wynika, że wszystkie dzieci wykonują ten zabieg codziennie. Dwa razy dziennie szczotkuje je ponad połowa dzieci 2-4-letnich i ponad dwie trzecie 4-5-letnich (odpowiednio 54,2 oraz 68,2%). Podobne wyniki, ale u starszych bo 4 i 6-letnich dzieci szczecińskich podaje Manowiec (6).

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp do wszystkich zasobów Czytelni Medycznej

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu oraz WSZYSTKICH około 7000 artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 30 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

Piśmiennictwo
1. Adamowicz-Klepalska B., i wsp.: Założenia i cele zdrowia jamy ustnej w kraju na lata 2006-2020. Czas. Stomat., 2005, 6, 457-460. 2.Strużycka I., i wsp.: Efektywne sposoby promocji zdrowia jamy ustnej. Czas. Stomat., 2005, 6, 392-396. 3.Wierzbicka M., i wsp.: Ogólnokrajowy Monitoring Zdrowia Jamy Ustnej i Jego Uwarunkowań. Min. Zdrowia. Polska 2002. 4.Wierzbicka M., i wsp.: Świadomość i zachowania zdrowotne matek małych dzieci w Polsce z początkiem nowego tysiąclecia. Stomat. Współczesna 2003, 10, 4, 8-12. 5.Wlazło E.: Próba wieloczynnikowej oceny skuteczności profilaktyki próchnicy wdrożonej u dzieci trzyletnich. Praca doktorska PAM Szczecin 2005. 6. Manowiec J.: Ocena skuteczności wybranych programów profilaktyki próchnicy zębów u dzieci przedszkolnych. Paca doktorska PAM Szczecin 2002. 7.Jankowiak K., i wsp.: Świadomość i stomatologiczne zachowania zdrowotne matek dzieci w wieku 2-3 lat. XXXVIII sesja naukowa STN PAM. Szczecin 2005. Streszczenia prac. 8.Proc P., Filipińska-Skąpska R.: Ocena stanu uzębienia oraz stomatologicznych potrzeb leczniczych dzieci łódzkich do lat 5. Nowa Stomat., 2003, 4, 185-189. 9.Borysewicz-Lewicka M.: Zagrożenia zdrowia jamy ustnej kobiet w okresie ciąży. Przegl. Stomat. Wieku Rozwoj., 1977, 4, 5-7. 10. Szpringer-Nodzak M.: Badanie czynników etiologicznych próchnicy wczesnej u dzieci z uzębieniem próchnicowym. Nowa Stomat., 1997, 2, 3-8. 11. Szczepańska J., i wsp.: Ocena stanu uzębienia i stomatologicznych potrzeb leczniczych kobiet ciężarnych z regionu łódzkiego. Nowa Stomat., 1999, 3, 41-45. 12. Dubielecka-Kittel M., Rusyan E.: Stan próchnicy i potrzeby lecznicze kobiet w ciąży uczestniczących w kursach przygotowawczych szkoły rodzenia. Stomat. Współczesna., 2002, 9, 6, 41-45. 13. Grzesiak I., Kaczmarek U.: Ocena gotowości do zmian postaw i zachowań prozdrowotnych matek dzieci do trzech lat. Dent. Med. Probl., 2003, 40, 2, 287-293. 14. Tymczyna B., i wsp.: Wiedza kobiet w ciąży na temat higieny jamy ustnej i profilaktyki próchnicy zębów. Zdr. Publ., 2004, 114, 2, 193-196. 15.Fijałkowski W.: Rozwinięty program szkoły rodzenia. Mag. Pielęg. Położ., 1998, 6, 34-35. 16.Rudnicki J.: Szkoła Matek – jako metoda promocji zdrowia i kontynuacja Szkoły Rodzenia. Mag. Pielęg. Położ., 1997, 2, 41-42. 17.Caus I., i wsp.: Szkoły rodzenia województwa śląskiego etapem edukacji rodzinnej. Zdr. Pub., 2002, 112 supl. 1: Edukacja zdrowotna i promocja zdrowia na progu XXI wieku. Biłgoraj 21-22. 09. 2002. 18.Banaszek D.: Czy potrzebna jest edukacja stomatologiczna wśród osób uczęszczających do szkół rodzenia? Przegl. Stomat. Wieku Rozwoj., 2002, 2, 27-30. 19.Jańczuk Z.: Profilaktyka profesjonalna w stomatologii. PZWL 2001. W: Higiena jamy ustnej w profilaktyce profesjonalnej. 39-71. 20.Bruzda-Zwiech A., i wsp.: Wpływ nawyków higienicznych i żywieniowych na stan uzębienia dzieci w wieku przedszkolnym. Dent. Med. Probl., 2005, 42, 2, 267-272. 21.Grocholewicz K., i wsp.: Czteroletnia ocena skuteczności programów profilaktycznych u dzieci szkolnych. Redukcja próchnicy. Prz. Stom. Wieku Rozw., 1998, 2/3, 61-66. 22.Gorczyński M.: Psychostomatologia dziecięca. Wydawnictwo Medyczne Sanmedia, Warszawa 1996. W: Wiek przedszkolny, 45-56. 23.Kaczmarek U.: Mechanizmy kariostatyczne fluoru. Czas. Stomat., 2005, LVIII, 6, 404-413. 24.Trykowski J.: Optymalna fluorowa profilaktyka próchnicy zębów w Polsce. Czas. Stomat., 2005, LVIII, 6, 436-449. 25.Featherstone J.D.: The science and practice of caries prevention. JADA, 2000, 131, 887-899. 26.Ten Cate J.M.: Current concepts on the theories of the mechanism of action of fluoride. Acta Odontol. Scan., 1999, 57, 325-329. 27.Ismail A.I.: Prevention of early childhood caries. Community Dent. Oral. Epidemiol., 1998, 26, Suppl. 1, 49-61. 28.Grocholewicz K., i wsp.: Stan wiedzy lekarzy i studentów na temat bezpieczeństwa stosowania związków fluoru w profilaktyce próchnicy. Poradnik Stomatologiczny 2004, 8, 5-10. 29.Grzesiak I., Kaczmarek U.: Prognozowanie stanu higieny jamy ustnej u dzieci. Dent. Med. Probl., 2005, 42, 2, 255-260. 30.Olczak-Kowalczyk D.: Ocena stanu higieny jamy ustnej i uzębienia u dzieci warszawskich w wieku od 3 do 7 roku życia. Nowa Stomat., 2001, 4, 13-21. 31.Kawala B., i wsp.: Występowanie dysfunkcji, parafunkcji i wad narządu żucia u dzieci w wieku przedszkolnym. Dent. Med. Probl., 2003, 40, 2, 319-325. 32.Zadurska M., i wsp.: Badania epidemiologiczne wad zgryzu i zaburzeń funkcji układu mięśniowo-stawowego u dzieci w wieku przedszkolnym. Przegl. Stomat. Wieku Rozwoj. 2001, 211-21. 33.Grzesiak I., Kaczmarek U.: Wiedza prozdrowotna matek i świadomość stanu uzębienia ich dzieci w wieku do 3 lat. Dent. Med. Probl., 2004, 41, 1, 59-66. 34.Stańczak-Sionek D., i wsp.: Zastosowanie testu bakteryjnego w celu określenia ryzyka próchnicy u dzieci do trzeciego roku życia. Dent. Med. Probl., 2003, 40, 2, 273-279. 35. Pytlak I.: Sytuacja społeczno-ekonomiczna rodziny a zdrowie jamy ustnej dzieci. Zdrowie Publ., 2002, 112, 3, 334-339.
otrzymano: 2006-01-28
zaakceptowano do druku: 2006-11-20

Adres do korespondencji:
*Dorota Banaszek
Zakład Stomatologii Ogólnej Pomorskiej AM
ul. Powstańców Wlkp. 72, 70-111 Szczecin
tel. (0-91) 466-16-90
e-mail: zstomaog@sci.pam.szczecin.pl

Nowa Stomatologia 4/2006
Strona internetowa czasopisma Nowa Stomatologia