Zastanawiasz się, jak wydać pracę doktorską, habilitacyjną lub monografie? Chcesz dokonać zmian w stylistyce i interpunkcji tekstu naukowego? Nic prostszego! Zaufaj Wydawnictwu Borgis - wydawcy renomowanych książek i czasopism medycznych. Zapewniamy przede wszystkim profesjonalne wsparcie w przygotowaniu pracy, opracowanie dokumentacji oraz druk pracy doktorskiej, magisterskiej, habilitacyjnej. Dzięki nam nie będziesz musiał zajmować się projektowaniem okładki oraz typografią książki.

© Borgis - Nowa Stomatologia 1/2007, s. 13-16
*Anna Turska-Szybka, Michał Sobczak, Aleksander Remiszewski, Dorota Stańczak-Sionek, Halszka Boguszewska-Guttenbaum
Zastosowanie ozonoterapii w leczeniu próchnicy bruzd i szczelin w zębach przedtrzonowych
The treatment of premolar teeth´ primary occlusal pit and fissure caries using ozone-therapy
Zakład Stomatologii Dziecięcej Akademii Medycznej w Warszawie
Kierownik Zakładu: dr n. med. Aleksander Remiszewski
Ozon – O3, trójatomowa cząsteczka tlenu jest bezbarwnym gazem o charakterystycznym zapachu, posiadającym silne właściwości oksydacyjne. Antybakteryjny efekt ozonu potwierdzono na materiale biologicznym zmian próchnicowych na powierzchni korzeni zębów (1). Antybakteryjny efekt ozonu w stanie gazowym wykazano w stosunku do bakterii Streptococcus mutant i Streptococcus sorbinus, a także w stosunku do Streptoccus aureus i Candida albicans (1-4).
Mechanizm działania terapii ozonem
Bakteriobójcze działanie ozonu wynika z jego genotoksycznego działania na mikroorganizmy. 10-sekundowa ekspozycja ozonu na ubytek próchnicowy powoduje dezaktywację 99% bakterii (1-6).
Ozon eliminuje wraz z istniejącą florą również kwaśną niszę ekologiczną, w wyniku czego ząb jest zasiedlany normalną florą bakteryjną jamy ustnej pacjenta.
Ozon neutralizuje kwasy pochodzenia bakteryjnego (1, 6).
W badaniach klinicznych wykazano zdolność remineralizacji ubytku próchnicowego w okresie od 4 do 12 tygodni od zastosowania terapii ozonem (7, 8).
Kolejny mechanizm działania ozonu zależy od współczynnika pH obecnego w tych ubytkach. W aktywnych ubytkach pH wynosi 3 lub 4. W ocenie ilościowej kwasów organicznych podkreśla się, jak ważna jest na przykład rola kwasu piruwinowego w utrzymaniu niskiego poziomu pH (1, 4, 5). Badania przy zastosowaniu spektroskopii NMR o silnych polach protonowych wykazały, że kwas piruwinowy oksyduje do postaci octanu i CO2. Po zastosowaniu terapii ozonem wartość pH w ubytku próchnicowym może ulec zmianie do poziomu neutralnego, co z kolei sprzyja wydalaniu wapnia i fosforu ze śliny (2, 4-6).
Następny mechanizm działania ozonu związany jest z proteinami zawartymi w ubytku, które wstrzymują proces remineralizacji (1-6). Ozon oksyduje metioninę, cysteinę, tyrozynę i inne aminokwasy, zrywając w ten sposób łańcuchy proteinowe zawarte w ubytku próchnicowym, które wstrzymują remineralizację. Po usunięciu protein następuje remineralizacja z wykorzystaniem wapnia i fosforu ze śliny (1-6).
Istnieje jeszcze wiele innych mechanizmów działania ozonu, które obecnie są badane, np. enzymatyczne interferencje w obrębie mikroorganizmów (1).
Wskazania do ozoterapii
Główne wskazania do zastosowania terapii ozonowej w stomatologii dotyczą próchnicy bruzd i szczelin powierzchni żujących, która ogranicza się do szkliwa lub zaczyna obejmować swoim zasięgiem zębinę (1-13).
Kolejnym wskazaniem do zastosowania ozonoterapii jest próchnica cementu korzeniowego, jak również próchnica powierzchni gładkich (1-6).
Ozon jest wykorzystywany nie tylko do leczenia próchnicy we wczesnym stadium, lecz również profilaktycznie w celu ochrony pacjenta przed nowymi ubytkami próchnicowymi.
W takich sytuacjach określa się u danego pacjenta stopień ryzyka wystąpienia próchnicy oraz udziela się mu wskazówek dotyczących profilaktyki próchnicy. Ozonoterapia jest jedną z metod polepszania zdrowia jamy ustnej, polegającej na usuwaniu patologicznej mikroflory, powstającej najczęściej w bruzdach i szczelinach powierzchni żujących.
Terapia ozonem znalazła również zastosowanie w endodoncji i leczeniu chorób błon śluzowych, inne wskazania pozostają w fazie badań (2-4).
Zastosowanie ozonu w stomatologii umożliwia urządzenie Heal Ozone (KAVO).
Heal-ozone system składa się z konsoli, włącznika nożnego, jednorazowych kapturków silikonowych oraz kątnicy przyłączonej do konsoli przy pomocy rękawa.
Jest on przeznaczony do dostarczania ozonu poprzez rękaw, kątnicę i kapturek do powierzchni szkliwa w celu wyleczenia uszkodzonego zęba. Kontakt pomiędzy kapturkiem a zębem powinien znajdować się na powierzchni nie uszkodzonego szkliwa.
Konsola Heal Ozone używa wysokiego napięcia do wytworzenia ozonu z tlenu dostarczanego do urządzenia przez filtr osuszający. Podciśnienie zasysa ozon do kapturka założonego na kątnicę. Dalej ozon zaciągany z kapturka trafia do destruktora, gdzie wraca do postaci tlenu.
Urządzenie Heal Ozone zostało tak zaprojektowane, aby ozon nie wydostawał się na zewnątrz. Jeżeli Heal Ozone jest używany poprawnie, wtedy ani pacjent ani lekarz nie wdychają ozonu.
Bezpieczeństwo metody Heal Ozone wynika z niskich stężeń stosowanego ozonu w ustach pacjenta. Każda nieszczelność kapturka zatrzymuje wytwarzanie ozonu. Odessany, zużyty ozon w obecności katalizatora manganowego przekształca się w dwuatomowy tlen.
Heal Ozone zawiera trzy elementy wymagające systematycznej wymiany, są to: destruktor ozonu, filtr osuszający powietrze oraz mikrofiltr ze zbiorniczkiem.
Kątnicę wraz z rękawem zaprojektowano tak, aby można było sterylizować je w autoklawie parowym oraz aby ich żywotność nie była mniejsza niż 10 000 cykli.
Sposób postępowania podczas terapii ozonem
1. Przygotowanie powierzchni zęba
2. Ocena stopnia remineralizacji twardych tkanek zęba
3. Aplikacja ozonu
4. Środki wspomagające remineralizację
Przygotowanie powierzchni zęba
Przed przystąpieniem do zabiegu powierzchnię zęba należy dokładnie oczyścić, np. piaskarką profilaktyczną.
Ocena stopnia remineralizacji twardych tkanek zęba
W ocenie stopnia demineralizacji twardych tkanek zęba można się posłużyć:
– Fluorescencją laserową – laser diagnostyczny DIAGNO-dent (KAVO)
– Oporem elektrycznym zęba ECM (ECM Lode Diagnostic)
– Oceną kliniczną: wskaźnik CSI wg Ekstranda (wskaźnik zaawansowania choroby próchnicowej).
Tabela 1. Terapia w zależności od wartości wskazań lasera diagnostycznego diagnodent (wg Lussi i inni).
Wartość wskaźnikaTerapia
0-13Tradycyjne zabiegi profilaktyczne
14-20Intensywna profilaktyka
21-30Intensywna profilaktyka lub leczenie zachowawcze w zależności od:
- aktywności próchnicy
- ryzyka wystąpienia próchnicy
- częstości wizyt kontrolnych
> 30Leczenie zachowawcze i intensywna profilaktyka
Tabela 2. Wskaźnik CSI wg Ekstranda.
0Próchnica zatrzymana0
1Próchnica odwracalna10 s
2Próchnica szkliwa nie przekraczająca połączenia szkliwno-zębinowego10 s
3Próchnica szkliwa przekraczająca połączenia szkliwno-zębinowe20 s
4Ubytek próchnicowy penetrujący < 1 mm w głąb zębiny30 s
5Ubytek próchnicowy penetrujący > = 1 mm w głąb zębiny40 s
Po dopasowaniu szczelności silikonowego kapturka ozon aplikujemy przez 10 do 40 sekund, w zależności od zaawansowanego procesu choroby próchnicowej.
Środki wspomagające remineralizację
– płyn inicjujący demineralizację,
– zestaw dla pacjenta,
– pasta, płukanka, spray.
Cel pracy
Celem pracy jest monitorowanie remineralizacji, zahamowania lub postępu choroby próchnicowej, z zastosowaniem lub bez leczenia ozonem w zębach przedtrzonowych u pacjentów w wieku rozwojowym.
Materiał badawczy
Materiał badawczy stanowi 131 pacjentów w wieku 11-12 lat.
– Grupa badana – 309 zębów przedtrzonowych poddanych ozonoterapii.
– Grupa kontrolna – 208 zębów przedtrzonowych poddanych fluoryzacji.
Metody badań
– Przygotowanie powierzchni zęba.
– Ocena stopnia remineralizacji twardych tkanek zęba: Diagnodent oraz wskaźnik CSI.
– Ozonoterapia w zębach z grupy badanej w punkcie O, po 1 i 3 miesiącach.
– Fluoryzacja w zębach z grupy kontrolnej w punkcie 0, po 1 i 3 miesiącach.
Wyniki
Po 3 m-cach ozonoterapii:
W około 89% zębów nastąpiło obniżenie wskazań Diagnodentu, w tym:
– w 64% zębów nastąpiło obniżenie wskazań w przedziale 1-9,
– w 16,6% zębów nastąpiło obniżenie wskazań w przedziale 11-30,
– w 8,4% zębów nastąpiło obniżenie wskazań w przedziale 31-58.
Najwyższy odnotowany spadek wskazań wynosił 58.
Najniższy odnotowany spadek wynosił 1.
Średni spadek wskazań dla wszystkich zębów wynosił około 11,4.
W około 11% zębów nastąpił wzrost wskazań Diagnodentu.
Najwyższy odnotowany wzrost wynosił 9 w skali Diagnodentu.
Najniższy odnotowany wzrost wynosił 2 w skali Diagnodentu.
Średni wzrost wskazań Diagnodentu wynosił około 5,5 w skali Diagnodentu.
Wnioski
Zastosowanie ozonu w stomatologii wydaje się otwierać wiele nowych, potencjalnych możliwości wykorzystania go w celach terapeutycznych.
Zabieg ozonoterapii jest zabiegiem krótkim, całkowicie bezbolesnym, przyjaznym dla pacjenta. Zabieg ten jest bezpieczny w 100% i może być stosowany u dzieci i kobiet w ciąży. W trakcie leczenia pacjent nie jest narażony na stres, który zwykle kojarzy się z konwencjonalnymi metodami stosowanymi w stomatologii. Nie stwierdzono ujemnego działania ozonu na tkanki pacjenta (2, 4, 5).
Urządzenie Heal Ozone nie powoduje żadnych koncentracji ozonu w jamie ustnej. Udowodniono, że zawartość ozonu w jamie ustnej leży w granicach normy, w żadnym okresie nie wykazano nawet 0,01 ppm ozonu w jamie ustnej, a jest to wartość dozwolona przez FDA nawet przez 24 godziny.
Wyniki badań dowodzą wysokiej skuteczności terapii ozonem, sięgającej 99% po poddaniu zęba 10-sekundowemu działaniu ozonu, a 99,9% po 20 sekundach aplikacji ozonu.
Twórca metody prof. Edward Lynch wykazał w swoich badaniach, że w miejscu zastosowania ozonu nie powstaje ponownie próchnica (2, 3).
Wstępne wyniki badań pozwalają na stwierdzenie, że terapia ozonem jest skuteczna w leczeniu próchnicy pierwotnej bruzd i szczelin (7-13).
Stosowanie ozonu w stomatologii wymaga dalszych długoterminowych badań i obserwacji klinicznych.
Jednocześnie stomatolog powinien pamiętać, że jama ustna jest bardzo dynamicznym „ekosystemem”. Mikroflora istnieje w stanie równowagi wskutek serii wzajemnych oddziaływań między gospodarzem a zasiedlającymi jamę ustną mikroorganizmami. Podejmując działania terapeutyczne należy dbać, aby ta naturalna równowaga nie została trwale zakłócona.
Piśmiennictwo
1. Baysan A. et al.: Antimicrobial effect of a novel ozone-generating device on micro-organizms associated with primary root carious lesions in vitro. J. Caries Res, 2000, 34(6); 498-501. 2. Lynch E.: Zastosowanie ozonu w leczeniu próchnicy zębów w oparciu o aparaturę Heal Ozone firmy Kavo. Ogólnopolska Konferencja Naukowo-Szkoleniowa - Akademia Medyczna w Warszawie, 28.04.2003. 3. Lynch E. : Leczenie próchnicy a pomoc ozonu. Quintescence tom XI, Nr 4/2004, 199-200. 4. Jurgonien M.: Ozon w medycynie - tak czy nie. Twój Przegląd Stomatologiczny 3/2003; 6-20. 5. Jurgonien M.: Ozon w stomatologii. Magazyn Stomatologiczny nr 78/2003; 80-83. 6. Ilewicz L. i wsp.: Zastosowanie ozonoterapii w leczeniu niektórych schorzeń stomatologicznych. Magazyn Stomatologiczny, 1997; 8, 13-15. 7. Domingo H. et al.: Gőteborg 2003 Patients Attitudes to Managing Caries with Ozone (Health and Health Cares Research Centre, School of Dentistry, Queen´s University Belfast, Northern Ireland) Dent. Res., 2002. 8. Holmes J. Lynch E.: Clinical Reversal of pH Fissure Carious Lesions (Health and Health Cares Research Centre, School of Dentistry, Queen´s University Belfast, Northern Ireland). J.Caries Reaserch, 2002. 9. Lynch E. et al.: Queen´s University Belfast , United Kingdom, Private practice, Wales, United Kingdom: Effective Treatment of Occlusal Fissure Caries Using Ozone. IADR Abstracts. 10. Morrison R.: Harbour Dental Practice, Donaghadee, United Kingdom, and Lynch E. Queen´s University Belfast, United Kingdom: Clinical Reversal of Occlusal Pit and Fissure Caries After Using Ozone, IADR Abstracts Gőteborg, 2003. 11. Megighian G.D.: Private Practice, Verona, Italy, and Bertolini L., Private Practice, Verona, Italy: In-Vivo Treatment of Occlusal Caries with light-induced fluorescence (QLF) as Diagnostic Methods, IADR Abstracts Gőteborg, 2003. 12. L. Abu-Naba´a et al.: (Oral Health Research Centre, School of Dentistry, Queen´s University Belfast, NI): Ozone management of occlusal pit and fissure caries (PFC): 12-month review, IADR Abstracts Gőteborg, 2003. 13. L. Abu-Naba´a et al: School of Dentistry, Queen´s University Belfast, Northern Ireland, UK: Ozone Treatment of Primary Occlusal Pit and Fissure Caries: 12-month ECM results and Clinical implications.
otrzymano: 2007-02-19
zaakceptowano do druku: 2007-03-12

Adres do korespondencji:
*Anna Turska-Szybka
Zakład Stomatologii Dziecięcej Instytutu Stomatologii AM w Warszawie
ul. Miodowa 18, 00-246 Warszawa
tel./fax 022 502-20-31

Nowa Stomatologia 1/2007
Strona internetowa czasopisma Nowa Stomatologia