Czytelnia Medyczna » Nowa Stomatologia » 1/2007 » Niektóre nieprawidłowości uzębienia i ich następstwa

- reklama -

Fitomed
kosmetyki ziołowe

Profesjonalny, stricte ręczny serwis narciarski Warszawa

- reklama -

*Maria Danuta Pospieszyńska

Niektóre nieprawidłowości uzębienia i ich następstwa

Some malfomations of dentition and their consquences

Klinika Ortodoncji AM im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu
P.o. Kierownika Kliniki: dr n. med. Barbara Biedziak

Polecane książki z księgarni medycznej BORGIS:

Gnatofizjologia stomatologiczna

Chirurgia ogólna dla stomatologów

Stomatologia zachowawcza Zarys kliniczny

W ostatnich latach opublikowano szereg artykułów na temat nieprawidłowości zębów, przy czym szczególną uwagę poświęcono często występującym (1-8). Wydaje się zatem celowe przedstawienie rzadziej występujących nieprawidłowości w uzębieniu, które mogą stwarzać niekiedy trudności diagnostyczne i terapeutyczne.

W kategorii wad dotyczących nadliczbowości zębów najczęściej występuje ząb środkowy – mesiodens o charakterystycznym sopelkowatym kształcie. Częstość jego występowania przekracza według Basdry i wsp. ponad połowę ogólnej liczby zębów nadliczbowych (9). Niekiedy w szczęce występuje ząb środkowy o odmiennym kształcie. W badaniu rentgenowskim nakładanie się jego cienia na zatrzymany stały siekacz przyśrodkowy może utrudniać rozpoznanie. Ilustruje to zdjęcie rtg przedstawione na rycinie 1. Przypadek ten dotyczy 9-letniego chłopca, u którego stwierdzono zatrzymanie prawego górnego siekacza przyśrodkowego z powodu obecności mesiodensa. Wyłuszczony ząb nadliczbowy miał kształt beczułkowaty i był pozbawiony korzenia (ryc. 2).

Ryc. 1.

Ryc. 2.

Zbyt późne zgłoszenie pacjenta do leczenia sprawiło, że dla sprowadzenia zatrzymanego siekacza do łuku zębowego, konieczne było zastosowanie aparatu ortodontycznego z elastycznym wyciągiem. Samoistne wyrznięcie tego zęba mogłoby nastąpić tylko wtedy, gdyby ząb nadliczbowy usunięto przed ukończeniem rozwoju tego korzenia. Należy podkreślić, że w tego rodzaju przypadkach wczesne rozpoznanie obecności zęba nadliczbowego jest bardzo ważne dla dalszego rokowania.

Do stosunkowo rzadkich nieprawidłowości w uzębieniu należy występowanie zęba środkowego w żuchwie, który w materiale własnym rozpoznano u 10-letniej dziewczynki (ryc. 3). Po jego usunięciu podjęto leczenie ortodontyczne mające na celu zamknięcie powstałej z tego powodu diastemy.

Ryc. 3.

Spośród zębów nadliczbowych, występujących w bocznych okolicach szczęki i żuchwy, wymienia się najczęściej zęby zatrzonowe i przytrzonowe, umiejscowione w przedsionku jamy ustnej (2). Znacznie rzadziej, bo w zaledwie 0,5%, spotyka się je w okolicy zębów przedtrzonowych (9). Mogą one być w pełni ukształtowane tak, jak to rozpoznano u 14-letniego chłopca. Dodatkowy ząb przedtrzonowy występował u niego w szczęce po prawej stronie (ryc. 4). Takie zęby mogą występować również w formie szczątkowej. Dodatkowe szczątkowe przedtrzonowce stwierdzono u 17-letniego chłopca, w żuchwie po stronie lewej, co ilustruje rycina 5. Umiejscowienie tych zębów poza łukiem zębowym nie spowodowało zmian w zgryzie, ani też w estetycznym wyglądzie uzębienia. Jednakże usunięto je ze względu na trudności w oczyszczaniu z powodu bliskiego sąsiedztwa z właściwymi zębami przedtrzonowymi.

Ryc. 4.

Ryc. 5.

W kategorii zmniejszonej liczby zębów, przy znacznej częstości występowania braku górnych bocznych siekaczy, które ocenia się na 3%, brak zawiązków przyśrodkowych siekaczy należy do wyjątkowej rzadkości (6-9). Nieco częściej występuje rzekomy brak tych zębów w jamie ustnej z powodu zniekształcenia ich zawiązków w następstwie urazu mlecznych poprzedników. Borum i Andreasen stwierdzili deformacje i przemieszczenia zawiązków stałych środkowych siekaczy u 22% spośród 545 badanych przez siebie dzieci, które doznały urazu zębów mlecznych (10). Gdy uraz następuje po uformowaniu się korony stałego zęba siecznego, powoduje zwykle ustawienie korzenia pod kątem w stosunku do korony. W takim przypadku rozwój korzenia może ulec całkowitemu zahamowaniu. Rokowanie co do wyrznięcia takiego zęba jest niekorzystne. Ilustruje to pantomograficzne zdjęcie uzębienia 7-letniej dziewczynki, u której w następstwie urazu doznanego w 5 r.ż., polegającego na „wbiciu” zęba mlecznego w głąb wyrostka zębodołowego szczęki, korona stałego siekacza siekacza uległa obrotowi, a rozwój zahamowaniu (ryc. 6). Zaplanowano operacyjne wyłuszczenie tego zęba i wykonanie implantu. Alternatywne postępowanie w tego rodzaju przypadkach polega na autotrasplantacji rozwijającego się przedtrzonowca w miejsce usuniętego, zniekształconego siekacza. Zdaniem Zachrissona zaletą tej metody jest pobudzenie wzrostu kości zębodołowej tej okolicy (11). Pomyślne wyniki takiego sposobu postępowania demonstrował już w 1999r. prof. Paul Ulrik Paulsen podczas pobytu w Zakładzie Ortodoncji AM w Poznaniu.

Ryc. 6.

Wrodzone zmiany w kształcie zębów dotyczą najczęściej zębów siecznych, zwłaszcza górnych i wydatnie upośledzają wygląd estetyczny uzębienia. Znacznie rzadziej zmiany takie dotyczą zębów przedtrzonowych. Na rycinie 7 przedstawiono zmniejszony i zdeformowany prawy pierwszy przedtrzonowiec w szczęce u 12-letniego chłopca. Zaburzyło to ciągłość górnego łuku zębowego, dla której przywrócenia konieczna jest rekonstrukcja korony tego zęba.

Ryc. 7.

Spośród zmian w pozycji zębów, najczęściej opisuje się nieprawidłowe ułożenie zawiązków górnych kłów, stanowiące często przyczynę ich zatrzymania (2, 12, 13). Rzadziej, bo według Basdry w 0,03-0,25%, występuje transpozycja tych zębów przeważnie na miejsce bocznych siekaczy. Zdarza się jednakże niekiedy transpozycja kła na odległe miejsce w łuku zębowym. Rycina 8 przedstawia taki przypadek u 13-letniego chłopca, u którego prawy górny kieł znajduje się w miejscu drugiego zęba przedtrzonowego. Ponadto widoczne są hipoplastyczne nadżerki szkliwa na policzkowych powierzchniach dolnych zębów przedtrzonowych. W tym przypadku konieczne jest zastosowanie stałego aparatu ortodontycznego po uprzednim usunięciu przetrwałego mlecznego kła.

Ryc. 8.

Przedstawione przypadki są w przeważającej liczbie wrodzonymi nieprawidłowościami uzębienia z wyjątkiem pourazowego zniekształcenia górnego siekacza przyśrodkowego. Pochodzą one z gromadzonego od wielu lat własnego materiału i stanowią przyczynek do diagnostyki nieprawidłowości zębów.

Polecane książki z księgarni medycznej BORGIS:

Stomatologia zachowawcza

Gnatofizjologia stomatologiczna Normy okluzji i funkcje układu stomatognatycznego

Stomatologia zachowawcza tom 1

Piśmiennictwo

1. Dominiak M. i wsp.: Anomalie rozwojowe zębów - przegląd piśmiennictwa. Czas. Stomat., 2003, LVI, 687-690. 2. Dominiak M. i wsp.: Anomalie rozwojowe zębów w materiale Katedry i Zakładu Chirurgii Stomatologicznej we Wrocławiu w latach 2000-2001. Czas. Stomat., 2003, LVI, 760-771. 3. Komorowska A., Drelich A.: Powstawanie i rozwój zębów nadliczbowych. Czas. Stomat., 1995, XLVIII, 272-281. 4. Kuczyńska E., Kiernicka M.: Wrodzone nieprawidłowości budowy twardych tkanek zębów - problem klasyfikacji. Przegląd Stomat. Wieku Rozwojowego, 1993, 4, 26-28. 5. Marczak-Wojtyńska A. i wsp.: Zaburzenia rozwojowe zębów w obrazie radiologicznym. Nowa Stomatologia, 1997, II, 17-20. 6. Pospieszyńska M. i wsp.: Morfologiczna różnorodność zębów nadliczbowych. Poznańska Stomatologia, 1990, 203-208. 7. Zadurska M. i wsp.: Posptępowanie w przypadku wrodzonego braku górnych bocznych siekaczy. Czas. Stomat., 1995, VLVIII, 135-142. 8. Zadurska M. i wsp.: Hipodoncja - częstość, postacie oraz objawy na podstawie piśmiennictwa i własnego materiału. Czas. Stomat., 1999, LII, 614-621. 9. Basdra E. et al.: Congenital tooth anomalies and malocclusions: a genetic link? Europ. J. Orthod., 2001, 23, 145-151. 10. Borum M., Andreasen J.: Sequelae of trauma to primary maxillary incisors. EndodDent-Traumatol., 1998, 14, 31-44. 11. Zachrisson B.: Global Trends and Paradigm shifts in Clinical Orthodontics. World J. Orthod., 2005, 6, Supplement, 3-7. 12. Cieślik T. i wsp.: Mnogie zęby zatrzymane. Czas. Stomat., 1997, L. 761-766. 13. Zuccati G.: Bilaterally impacted maxillary canines: a case report in an adult. Europ. J. Orthod., 1984, 16, 325-328.

otrzymano: 2007-02-19
zaakceptowano do druku: 2007-03-12

Adres do korespondencji:
*Maria Danuta Pospieszyńska
Klinika Ortodoncji AM im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu
ul. Bukowa 70, 60-812 Poznań
tel. 061 854-71-01, fax 061 854-71-02

Nowa Stomatologia 1/2007
Strona internetowa czasopisma Nowa Stomatologia

Powrót na górę strony

Pozostałe artykuły z numeru 1/2007:

- reklama -