Czytelnia Medyczna » Nowa Stomatologia » 3/2005 » Stan uzębienia studentów Akademii Medycznej w Białymstoku

- reklama -

Fitomed
kosmetyki ziołowe

Profesjonalny, stricte ręczny serwis narciarski Warszawa

- reklama -

Katarzyna Wawrzyn-Sobczak, Wanda Stokowska

Stan uzębienia studentów Akademii Medycznej w Białymstoku

The state of dentition of Medical Students in Białystok

Zakład Stomatologii Zachowawczej i Chorób Przyzębia Akademii Medycznej w Białymstoku
Kierownik Zakładu: prof. dr hab. n. med. Wanda Stokowska

Polecane książki z księgarni medycznej BORGIS:

Stomatologia wieku rozwojowego

Chirurgia stomatologiczna i szczękowo-twarzowa

Zadania testowe z endodoncji

STAN UZĘBIENIA OSÓB W WIEKU 19-26 LAT JEST EFEKTEM MIĘDZY INNYMI WCZEŚNIEJSZYCH DZIAŁAŃ PROFILAKTYCZNO-LECZNICZYCH

Tradycyjne metody profilaktyki oparte są głównie na zaangażowaniu pacjenta w profilaktykę domową, a więc przestrzeganie zasad higieny jamy ustnej, odpowiedniej diety, a także stosowania past, płynów czy nici dentystycznych zawierających związki fluoru. Niezbędnym warunkiem osiągnięcia sukcesu zdrowotnego jest przede wszystkim systematyczność i wytrwałość pacjentów. Współczesne trendy w profilaktyce próchnicowej wyznaczają bardzo ważną rolę lekarzowi stomatologowi, gdyż jedynie wielokierunkowe działania profilaktyczne mogą doprowadzić do osiągnięcia najważniejszego celu: zmniejszenia frekwencji i intensywności próchnicy. Ponadto zwrócono większą uwagę na wczesne diagnozowanie procesu próchnicowego, a przez to możliwość remineralizacji szkliwa (1).

Studenci medycyny wydają się być odrębną grupą społeczeństwa, poinformowaną o negatywnych skutkach oddziaływania płytki nazębnej w środowisku jamy ustnej oraz świadomą konieczności systematycznego wykonywania domowych i profesjonalnych zabiegów higienicznych w obrębie jamy ustnej. Jednakże liczne analizy epidemiologiczne wykazały, że w każdej populacji istnieje pewna grupa osób, którą charakteryzują najwyższe wskaźniki intensywności próchnicy. Dla tej grupy osób podstawowe zasady profilaktyki próchnicy są niewystarczające.

W pełni uzasadnione wydają się zatem badania epidemiologiczne populacji w każdym przedziale wiekowym, wyłaniające grupy osób wysokiego ryzyka próchnicy w celu objęcia ich intensywnym programem zapobiegawczym.

CEL PRACY

Ocena stanu uzębienia studentów Akademii Medycznej w Białymstoku.

MATERIAŁ I METODA

Grupę badaną stanowiło 453 studentów (313 kobiet i 140 mężczyzn) Akademii Medycznej w Białymstoku w przedziale wiekowym od 19 do 26 lat.

Wszystkie osoby badano w salach klinicznych Zakładu Stomatologii Zachowawczej i Chorób Przyzębia Akademii Medycznej w Białymstoku, w sztucznym oświetleniu, przy użyciu zgłębnika i lusterka, stosując kryteria zgodne z wytycznymi ŚOZ, zawarte w „Oral Health Surveys Basic Methods” (2). W badaniach posłużono się kartą kliniczną własnego projektu.

W ocenie występowania choroby próchnicowej zastosowano następujące wskaźniki: frekwencja próchnicy, średnie wartości PUWZ, wskaźnik leczenia uzębienia.

Na podstawie własnych badań epidemiologicznych wyselekcjonowano jedną trzecią osób (152) o najwyższych wartościach PUWZ, następnie po zsumowaniu w danej grupie wartości PUWZ podzielono uzyskany wynik przez liczbę osób 152, uzyskując wartość istotnego wskaźnika próchnicy (SiC).

Otrzymane dane poddano analizie statystycznej za pomocą modelu regresji wielokrotnej dla oceny związku pomiędzy zmienną zależną a zmiennymi niezależnymi. Jako znaczące statystycznie uznane zostały te różnice dla których wartości poziomu istotności p były mniejsze lub równe 0,05 (3).

WYNIKI I ICH OMÓWIENIE

Frekwencja próchnicy w całej badanej populacji wyniosła 97%.

W tabeli 1 przedstawiono dane na temat intensywności próchnicy z uwzględnieniem płci oraz wieku osób badanych. Intensywność próchnicy, przedstawiona średnią liczbą PUWZ, dla badanych studentów wyniosła 14,28. Najniższą wartość średniej liczby PUWZ stwierdzono u osób w wieku 19 lat (11,55), najwyższą dla osób w wieku 25 lat (16,45).

Tabela 1. Średnia liczba PUWZ wśród studentów AMB z uwzględnieniem płci i wieku badanych osób.

	Wiek badanych w latach								Płeć		Ogółem
	19	20	21	22	23	24	25	26	kobiety	mężczyźni	453
Liczba osób	22	85	38	71	138	60	20	19	313	140	453
Średnia liczba PUW	11,55 ? 4,21	12,44 ? 5,04	13,53 ? 4,98	15,31 ? 5,01	14,28 ? 4,93	15,89 ? 5,53	16,45 ? 3,71	16,62 ? 4,20	14,63 ? 4,92	13,49 ? 5,37	14,28 ? 5,08

Powyższe badania uwidoczniły różnice istotne statystycznie w średniej liczbie PUWZ pomiędzy przedstawicielami płci żeńskiej a męskiej. W badanych grupach kobiety cechowała większa intensywność próchnicy niż mężczyzn. Wśród wszystkich 313 zbadanych kobiet stwierdzono średnią liczbę PUWZ równą 14,63, podczas gdy dla 140 zbadanych mężczyzn wartość ta wyniosła 13,49.

W tabeli 2 zestawiono poszczególne składowe liczby PUWZ w zależności od wieku i płci badanych osób. Średnia liczba zębów wypełnionych (W) w całej badanej populacji wyniosła 10,47, średnia liczba zębów z próchnicą (P) 3,21 a średnia liczba zębów usuniętych z powodu próchnicy (U) 0,58. Średnio u kobiet stwierdzono 2,98 zębów z próchnicą aktywną, 0,62 zębów usuniętych z powodu próchnicy i 11,03 zębów wypełnionych bez próchnicy. U mężczyzn wartość liczby P (3,74) była wyższa, a wartości liczby U (0,48) i W (9,21) niższe.

Tabela 2. Poszczególne składowe liczby PUWZ wśród studentów AMB z uwzględnieniem płci i wieku badanych osób.

Wiek badanych w latach	Liczba badanych osób	Liczba zębów z ubytkami próchnicowymi P	Liczba zębów usuniętych U	Liczba zębów z wypełnieniami W
19	22	2,91 ? 3,46	0,09 ? 0,29	8,55 ? 4,91
20	85	2,94 ? 2,92	0,31 ? 1,29	9,19 ? 5,32
21	38	3,08 ? 2,58	0,47 ? 0,89	9,97 ? 4,37
22	71	3,11 ? 2,98	0,44 ? 0,79	11,76 ? 5,53
23	138	3,60 ? 3,42	0,57 ? 1,03	10,12 ? 5,06
24	60	3,03 ? 3,31	1,05 ? 1,74	11,65 ? 5,77
25	20	3,15 ? 3,56	1,00 ? 1,65	12,30 ? 4,85
26	19	3,18 ? 2,86	1,11 ? 1,49	12,33 ? 3,11
Kobiety	313	2,98 ? 2,87	0,62 ? 1,28	11,03 ? 5,10
Mężczyźni	140	3,74 ? 3,67	0,48 ? 1,11	9,21 ? 5,36
Ogółem	453	3,21 ? 3,15	0,58 ? 1,23	10,47 ? 5,25

Największą liczbę zębów z próchnicą czynną wśród wszystkich zbadanych osób zaobserwowano u osób w wieku 23 lat (3,60). Natomiast w grupie osób 26-letnich średnia liczba zębów usuniętych z powodu próchnicy była najwyższa i wyniosła 1,11. Najmniej zębów usuniętych z powodu próchnicy stwierdzono w młodszej grupie wiekowej. Wartość ta wyraźnie wzrasta wraz z wiekiem badanych osób. W podobny sposób rozkładają się wyniki dotyczące średniej liczby zębów z próchnicą czynną – najniższe wartości liczby P zaobserwowano u osób w wieku 19 lat (2,91), następnie średnia liczba P wzrasta wraz z wiekiem badanych osób. Rozkład poszczególnych składowych przedstawia rycina 1.

Ryc. 1. Rozkład poszczególnych składowych liczby PUWZ w badanej grupie osób.

Na podstawie liczby zębów z wypełnieniami, oraz zębów z próchnicą czynną wyliczono wskaźnik leczenia uzębienia (tab. 3). Dla 453 osób wartość wskaźnika wyniosła 0,74, w tym wartość ta była znacznie wyższa dla kobiet (0,77), w porównaniu z mężczyznami (0,68). Analizując wartość wskaźnika w poszczególnych grupach wiekowych zauważono znacznie wyższe wartości u osób starszych. Powyższy fakt z pewnością należy wiązać z większą świadomością zdrowotną studentów na wyż- szych latach studiów.

Tabela 3. Wskaźnik leczenia uzębienia wśród studentów AMB z uwzględnieniem płci i wieku badanych osób.

	Wiek badanych w latach								Płeć		Ogółem
	19	20	21	22	23	24	25	26	kobiety	mężczyźni	453
Liczba osób	22	85	38	71	138	60	20	11	313	140	453
Wskaźnik	0,70 ? 0,31	0,71 ? 0,28	0,76 ? 0,20	0,76 ? 0,24	0,72 ? 0,25	0,77 ? 0,25	0,79 ? 0,23	0,79 ? 0,15	0,77 ? 0,23	0,68 ? 0,27	0,74 ? 0,25

Wskaźnik SiC dla wszystkich zbadanych osób wyniósł 19,9 (ryc. 2). Pozostała grupa miała wskaźnik intensywności próchnicy równy 11,41 (ryc. 3).

Ryc. 2. Stan próchnicy wśród 453 osób. Strzałka wskazuje osoby włączone do obliczenia Istotnego wskaźnika próchnicy (SiC Index).

Ryc. 3. Porównanie średniego stanu próchnicy u 1/3 osób z najwyższymi wartościami PUWZ oraz u pozostałych osób.

W konstrukcji modelu regresji wielokrotnej jako zmienne zależne przyjęto liczbę P, U, W, PUWZ i wskaźnik leczenia uzębienia, jako zmienne niezależne płeć i wiek badanych osób. W tabeli 4 i 5 dla każdej zmiennej zależnej podano wartość współczynnika regresji B, błąd szacunku dla B, oraz poziom p. Stwierdzono istotny wpływ na liczbę zębów z próchnicą aktywną: płci badanych (u mężczyzn było o 0,11 więcej zębów z próchnicą niż u kobiet), oraz wieku badanych (wraz z wiekiem liczba zębów z próchnicą wzrastała o 0,02); następnie na liczbę zębów z wypełnieniami: u kobiet stwierdzono więcej o 0,16 zębów z wypełnieniami w porównaniu z mężczyznami, wraz z wiekiem wzrasta liczba zębów z wypełnieniami o 0,15; na liczbę zębów usuniętych z powodu próchnicy: u kobiet stwierdzono więcej zębów usuniętych o 0,05 w porównaniu z mężczyznami, liczba zębów usuniętych z powodu próchnicy wzrasta z wiekiem o 0,23. Stwierdzono istotny wpływ na liczbę PUWZ: płci badanych osób (u kobiet liczba PUWZ jest większa o 0,10 niż u mężczyzn) oraz wieku (wraz z wiekiem badanych liczba PUWZ wzrasta o 0,23). Rozpatrując wskaźnik leczenia uzębienia stwierdzono istotny wpływ na wzrost jego liczby: płci badanych (u kobiet przybierał wyższe wartości o 0,16) a także wieku (wraz z wiekiem wskaźnik ten wzrastał o 0,08).

Tabela 4. Zależność pomiędzy płcią a liczbą PUWZ i wskaźnikiem leczenia.

Zmienna	Współczynnik regresji B	SE B	Wartość P
Liczba zębów z ubytkami próchnicowymi (P)	0,111	0,318	p<0,05
Liczba zębów usuniętych z powodu próchnicy (U)	-0,053	0,124	p=0,25
Liczba zębów wypełnionych (W)	-0,160	0,526	p<0,05
Liczba PUW	-0,103	0,514	p<0,05
Wskaźnik leczenia uzębienia	-0,161	0,024	p<0,05

Tabela 5. Zależność pomiędzy wiekiem a liczbą PUWZ i wskaźnikiem leczenia.

Zmienna	Współczynnik regresji B	SE B	Wartość P
Liczba zębów z ubytkami próchnicowymi (P)	0,023	0,076	P=0,612
Liczba zębów usuniętych z powodu próchnicy (U)	0,23	0,029	p<0,05
Liczba zębów wypełnionych (W)	0,16	0,126	p<0,05
Liczba PUW	0,238	0,120	p<0,05
Wskaźnik leczenia uzębienia	0,082	0,006	P=0,08

DYSKUSJA

Analizując wyniki podobnych badań wśród studentów Akademii Medycznych w województwie białostockim, łódzkim, lubelskim i warszawskim na przestrzeni kilku lat zauważamy nieznaczny spadek wskaźnika PUWZ oraz wzrost odsetka studentów z pełnymi łukami zębowymi w grupie badanych osób (4, 5, 6, 7).

Badania studentów AMB przeprowadzone w 1991 r. (6) wykazały, że pełne łuki zębowe posiadało tylko 61,9% studentów rozpoczynających i 39,2% kończących studia, zaś w roku 1995 (4) blisko połowa (47,7%) ogółu badanych miała zachowane całe łuki zębowe. Odsetek ten zmniejszał się stopniowo na wyższych latach studiów: od 51,9% na roku III do 44,8% na V roku. Wśród grupy studentów w roku 2002 odsetek osób z pełnymi łukami zębowymi wyniósł 72,09%.

Województwo łódzkie należy do regionów o wysokiej zapadalności na próchnicę zębów (8, 9), dlatego też populacja łódzka stanowi doskonały materiał porównawczy pod względem intensywności próchnicy. W łódzkim środowisku akademickim (5) w roku 1980 stwierdzono bardzo wysokie wartości wskaźnika PUWZ (16,9). W kolejnych latach wśród studentów AMB średnia wartość PUWZ wyniosła 13,25 (1991) oraz 14,6 (1995). Stan uzębienia studentów AMB można ocenić jako podobny do wyników uzyskanych w przytoczonych badaniach (4, 5, 6, 7).

W celu zwrócenia uwagi na występującą w każdej populacji grupę osób z wysoką intensywnością choroby próchnicowej Bratthall (10) zaproponował nowy wskaźnik nazywany, w tłumaczeniu na język polski, Istotny Wskaźnik Próchnicy – Significant Caries Index (SiC Index). W krajowym piśmiennictwie do tej pory wskaźnik ten zastosowano jedynie u dzieci 12-letnich (13, 16), dlatego też porównanie osób w przedziale wiekowym 19-26 lat z tą grupą wiekową nie ma większego znaczenia. Wskaźnik SiC w grupie studentów AMB wyniósł 19,9, zaś pozostała grupa miała wskaźnik intensywności próchnicy równy 11,41.

Nie ulega najmniejszej wątpliwości, że promocja zdrowia, w tym zasad prawidłowej higieny jamy ustnej, jest najważniejszym elementem w walce z próchnicą. Profilaktyka domowa w połączeniu z profesjonalnymi zabiegami higienicznymi przeprowadzanymi w gabinecie stomatologicznym, w znacznym stopniu przyczyniają się do redukcji przyrostu próchnicy oraz obniżają występowanie zapalenia dziąseł (9, 11).

WNIOSKI

Stan zdrowia jamy ustnej studentów Akademii Medycznej można uznać za niezadowalający. Składowa P w grupach wiekowych 19-26 lat świadczy o dużych potrzebach leczniczych.

Takie czynniki jak: wysoka świadomość zdrowotna, nieograniczony dostęp do specjalistycznych poradni stomatologicznych studentów, powinien decydować o znacznie lepszych wynikach powyższych badań.

Polecane książki z księgarni medycznej BORGIS:

Dysfunkcja czaszkowo-żuchwowa

Zarys współczesnej ortodoncji

Postępy w endodoncji Powtórne leczenie kanałowe i zabiegi chirurgiczne

Piśmiennictwo

1. Jańczuk Z., Wójtowicz D.: Ocena skuteczności różnych modeli fluorkowej profilaktyki próchnicy u dzieci i młodzieży. Czas. Stomat., 1991, 44: 590-595. 2.Wordld Health Organization: Oral health surveys. Basic methods. WHO Geneva 1987. 3.Stanisz A.: Przystępny kurs statystyki w oparciu o program STATISICA PL na przykładach z medycyny. AM Kraków 1998. 4.Kierklo A., Ruczaj J.: Ocena stanu uzębienia i przyzębia studentów stomatologii AM w Białymstoku. Czas. Stomat., 1995, 38: 452-456. 5.Pawlicka H., et al.: Ocena stanu jamy ustnej studentów Akademii Medycznej. Czas. Stomat. 1980, 33: 7-10. 6.Szymaniak E., i wsp.: Ocena stanu uzębienia i przyzębia u młodzieży akademickiej I i V roku Oddziału Stomatologii AMB. Akademia Medyczna w Białymstoku. Białystok 1992. 7.Widulińska K., i wsp.: Występowanie próchnicy wśród studentów stomatologii. Magazyn Stomat. 2001, 11: 66-69. 8.Kaczmarek U.: Significant Caries Index u dzieci 12-letnich ze środowiska miejskiego i wiejskiego regionu dolnośląskiego w latach 1987-2000. Magazyn Stomat., 2002, 3: 48-52. 9.Strużycka I., i wsp.: Skuteczność wybranego programu profilaktycznego w zapobieganiu zapaleń dziąseł. Czas. Stomat., 1996, 39: 677-683. 10.Bratthall D.: Introducing the Significant Caries Index together with proposal for a new global oral health goal for 12 year olds. I. Dent. J., 2000, 50 : 378-384. 11.Axelsson P., i wsp.: Wpływ postępowania profilaktycznego na redukcję przyrostu próchnicy. Czas. Stomat. 1996; 39: 740-744.

Adres do korespondencji:
Katarzyna Wawrzyn-Sobczak
ul. Błękitna 9, 15-136 Białystok
e-mail: kachsob@mp.pl

Nowa Stomatologia 3/2005
Strona internetowa czasopisma Nowa Stomatologia

Powrót na górę strony

Pozostałe artykuły z numeru 3/2005:

- reklama -