Chcesz wydać pracę habilitacyjną, doktorską czy monografię? Zrób to w Wydawnictwie Borgis – jednym z najbardziej uznanych w Polsce wydawców książek i czasopism medycznych. W ramach współpracy otrzymasz pełne wsparcie w przygotowaniu książki – przede wszystkim korektę, skład, projekt graficzny okładki oraz profesjonalny druk. Wydawnictwo zapewnia szybkie terminy publikacji oraz doskonałą atmosferę współpracy z wysoko wykwalifikowanymi redaktorami, korektorami i specjalistami od składu. Oferuje także tłumaczenia artykułów naukowych, skanowanie materiałów potrzebnych do wydania książki oraz kompletowanie dorobku naukowego.

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Nowa Pediatria 2/2004, s. 74-77
Marzena Kostuch1, Monika Dudzisz-Śledź2
Leczenie atopowego zapalenia skóry u dzieci
Treatment of atopic eczema in children
1Klinika Położnictwa i Perinatologii Akademii Medycznej w Lublinie
2Altana Pharma, Dział Naukowy, Warszawa
Streszczenie
Atopic dermatitis is chronically relapsing disease that affects 1-5% of the population. In spite of many studies atopic dermatitis is still a disease of unknown etiology and unclear pathogenesis. Atopic dermatitis also causes many therapeutic problems. In this review recent studies on a treatment of atopic dermatitis are shown. It also contains information about every day care. Special attention was paid to the distinct character of therapy in children.
Słowa kluczowe: atopic dermatitis, eczema.
Skóra dziecka różni się istotnie od skóry osób dorosłych. Naskórek w skórze dziecka jest cienki ze słabo rozwiniętą warstwą rogową, ziarnistą i kolczystą. Jest mniej włókien kolagenowych i sprężystych w obrębie skóry właściwej. U noworodków słabo są wykształcone gruczoły potowe a dobrze gruczoły łojowe. Również naczynia krwionośne są liczne i poszerzone. Luźna struktura łącząca naskórek i skórę właściwą oraz hydrofilna warstwa rogowa znacznie ułatwia penetracje substancji w głąb skóry i wchłanianie ich do krwioobiegu. Ta specyfika skóry dziecka pociąga za sobą konieczność odmiennego postępowania terapeutycznego, zwłaszcza w miejscowym leczeniu chorób skóry (1).
Atopowe zapalenie skóry (AZS) jest dermatozą pozostającą w kręgu zainteresowań lekarzy wielu specjalności, w tym pediatrów, alergologów i dermatologów. Około 80% pacjentów z atopowym zapaleniem skóry zaczyna chorować przed ukończeniem 5 roku życia (2). Etiopatogeneza tego schorzenia pozostaje do końca nie wyjaśniona, mimo trwających od wielu lat intensywnych badań w licznych wiodących ośrodkach naukowych. Wiadomo, że na jej powstanie wpływają w równym stopniu zarówno czynniki środowiskowe jak i genetyczne.
AZS jest chorobą przewlekłą, przebiegającą z bardzo uporczywym świądem i charakterystycznymi zmianami skórnymi. Leczenie tego schorzenia ze względu na jego przewlekły charakter i wieloczynnikową patogenezę stawia przed lekarzem ogromne wyzwanie. Równocześnie ze względu na istnienie zjawiska marszu alergicznego i możliwość wystąpienia astmy u około 30% dzieci z AZS, właściwe postępowanie terapeutyczne u małych pacjentów z tą jednostka chorobową ma olbrzymie znaczenie dla dalszej przyszłości chorego dziecka i musi być uzależnione od wieku chorego, rozległości zmian, współistnienia wtórnych zakażeń oraz nasilenia świądu. Leczenie atopowego zapalenia skóry obejmuje profilaktykę, leczenie miejscowe i ogólne.
POSTĘPOWANIE PROFILAKTYCZNE
Olbrzymie znaczenie w postępowaniu z pacjentem z atopowym zapaleniem skóry odgrywa edukacja pacjenta i jego rodziny. Ma ona na celu uświadomienie pacjentowi przewlekłego charakteru choroby, której leczenie prowadzi wyłącznie do łagodzenia objawów. Ponieważ u każdego pacjenta różne czynniki mogą nasilać objawy choroby, stąd każdy pacjent musi być traktowany indywidualnie.
Działania profilaktyczne mają na celu m.in. rozpoznanie i eliminację czynników zaostrzających przebieg choroby. Znanych jest bardzo wiele czynników nasilających AZS. Wśród niemowląt i małych dzieci nietolerancja lub alergia pokarmowa mogą występować w ponad 50% przypadków. Pokarmami, które najczęściej powodują AZS są: mleko krowie, białko jaja kurzego, orzeszki ziemne, soja, ryby, owoce morza i czekolada. Pokarmy mogą zaostrzyć zmiany skórne zarówno po spożyciu jak i po bezpośrednim kontakcie. Należy pamiętać, że w rozwoju AZS odgrywa znaczenie nie ilość pokarmu ale jego jakość, stąd nawet minimalne ilości nietolerowanego pokarmu mogą wywołać znacznego stopnia zaostrzenie zmian skórnych. Istotne znaczenie w rozwoju AZS odgrywa również stres psychiczny, który może nasilić świąd i spowodować pogorszenie zmian skórnych. Unikanie sytuacji stresowych odgrywa więc istotną rolę w ograniczaniu objawów AZS. Również sytuacje i zachowanie prowadzące do nadmiernego pocenia, a więc wysiłek fizyczny, wysoka temperatura, spożywanie gorących pokarmów mogą nasilać świąd skóry. Pacjentom należy więc zalecać przewiewną odzież, przebywanie w pomieszczeniach o umiarkowanych temperaturach, unikanie nadmiernego wysiłku fizycznego. Pacjenci z AZS powinni unikać odzieży wełnianej, ponieważ wełna może drażnić mechanicznie skórę oraz u części pacjentów może wystąpić nadwrażliwość na wełnę. Najbardziej wskazana jest odzież bawełniana, choć dopuszczalna jest również syntetyczna. Czynnikami, których należ unikać, ze względu na możliwość zaostrzenia przebiegu AZS są również detergenty zawierające silne substancje zapachowe, dym papierosowy, różne substancje chemiczne np. zawarte w plastelinie, farbach, sierść, pióra, odchody i pokarmy zwierzęce oraz roztocza kurzu domowego. Zaobserwowano, że pacjenci z AZS częściej chorują na gronkowcowe zapalenie skóry, grzybice drożdżopodobne oraz skórne zakażenia wirusowe. Spośród czynników infekcyjnych, istotną rolę odgrywa Staphylococcus aureus, który ma właściwości superantygenu, ponieważ wywołuje odpowiedź zapalną przez bezpośrednią stymulację limfocytów T i makrofagów. Występowanie zakażeń skóry związane jest z zaburzeniami odpowiedzi komórkowej, upośledzeniem bariery ochronnej skóry oraz często przewlekłym stosowaniem kortykosteroidów zmniejszających miejscową odporność skóry. W wielu przypadkach wrotami zakażenia są również nadżerki i przeczosy powstające na skutek uporczywego świądu skóry.
Działanie profilaktyczne w AZS obejmuje również leczenie klimatyczne w miejscowościach nadmorskich lub podgórskich, doradztwo w wyborze zawodu dla młodego człowieka, ochronę przed zakażeniami. Szczególnie ważne, choć nie doceniane przez większość lekarzy jest doradztwo zawodowe. W wyniku wdrożonego postępowania terapeutycznego zmiany skórne ustępują nawet na wiele lat, jednak ciągłe drażnienie substancjami chemicznymi może doprowadzić do powstawania przewlekłych zmian na skórze, nawet po bardzo długim okresie remisji, uniemożliwiających kontynuowania wyuczonego zawodu. Do zawodów przeciwwskazanych u pacjentów z AZS należą m.in.: lakiernik samochodowy, weterynarz, pielęgniarka, fryzjerka i wiele innych.
PIELĘGNACJA SKÓRY
Postępowanie prewencyjne obejmuje również właściwą pielęgnację suchej skóry poprzez jej nawilżanie i natłuszczanie. Pacjenci z atopowym zapaleniem skóry powinni unikać mydeł, w ich miejsce powinni używać delikatnych preparatów w płynie. Bardzo korzystnie działają kąpiele lecznicze z użyciem tzw. emolientów – środków do stosowania zewnętrznego, obojętnych biologicznie, których podstawową funkcją jest natłuszczanie i nawilżanie skóry. Emolienty odtwarzają płaszcz lipidowy skóry, zapobiegają utracie wody, powodują wzrost jej elastyczności co zmniejsza uczucie świądu. Kąpiel ma za zadanie nawodnienie warstwy rogowej, usuwanie z powierzchni skóry substancji drażniących, resztek naskórka i drobnoustrojów oraz zwiększenie przenikania miejscowo stosowanych leków i działanie relaksujące. Po kąpieli obowiązuje reguła 5 minut, która zakłada zastosowanie w ciągu 3-5 minut po kąpieli emolientów w postaci kremów. Szybkie natłuszczenie skóry po kąpieli zabezpiecza przed nadmiernym wyparowaniem wody z warstwy rogowej i nasileniem objawów suchości skóry. Należy pamiętać, że najkorzystniejsze są preparaty najtłustsze. Dorosły człowiek ze zdrową skórą może tracić przez skórę 80-170 ml wody, natomiast pacjent z AZS nawet do 10 razy więcej. Stąd konieczność natychmiastowego natłuszczania skóry po kąpieli (2).
LECZENIE MIEJSCOWE
Brak odpowiednich efektów po wprowadzeniu właściwej pielęgnacji skóry i unikaniu czynników zaostrzających, obliguje do zastosowania w terapii AZS miejscowych preparatów kortykosteroidów. Leki te działają przeciwzapalnie, przeciwysiękowo, przeciwświądowo i antyproliferacyjnie. Miejscowe kortykosteroidy pozostają najbezpieczniejszą i najskuteczniejszą metodą leczenia AZS, pod warunkiem właściwego ich stosowania.

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu oraz innych artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

Piśmiennictwo
1. Woźniacka A., Sysa-Jędrzejowska A.: Preparaty kortykosteroidowe w miejscowej terapii chorób skóry. Ped. Pol. 2003, 78:53-61. 2.Samochocki Z.: Racjonalne leczenie atopowych chorób skóry w pediatrii. Konferencja naukowo-szkoleniowa PTP, Lublin 03.04.2004 r. 3.Szybejko-Machaj G., Machaj Z.: Choroby alergiczne skóry. W: Boznański A., red. Choroby alergiczne wieku rozwojowego. Biblioteka Pediatry (44), Warszawa, PZWL, 2003, 176-217. 4. Lamaud E., Schalla W.: Ifluence of UV irradiation on penetration of hydrocortisone. In vivo study in hairless rat skin. Br. J. Dermatol. 1984, 111:152-157. 5.Sharon S.R.: The safe use of topical corticosteroids in children. Pediatric Annales 2001, 30:225-229. 6.Friedlander S.F. et al.: Safety of fluticasone propionate cream 0.05% for the treatment of severe atopic dermatitis patients. J. Am. Acad. Dermatol. 2002, 56:387-393 7. Hanifin J. et al.: Intermittent dosing of fluticasone propioniate cream for reducing the risk of relapse in atopic dermatitis patients. Br. J. Dermatol. 2002, 147:528-537. 8.Alaiti S. et al.: Tacrolimus (FK 506) ointment for atopic dermatitis: a pahase I study in adults and children. J. Am. Acad. Dermatol. 1998, 38:69-76. 9.McHenry P.M. et al.: Management of atopic eczema. BMJ 1995, 310:843-847. 10.Piotrowski M., Czarnecka-Operacz M.: Cyklosporyna A w leczeniu ciężkich przypadków atopowego zapalenia skóry. Postępy Dermatol. 1997, 15:193-199.
Nowa Pediatria 2/2004
Strona internetowa czasopisma Nowa Pediatria