Chcesz wydać pracę habilitacyjną, doktorską czy monografię? Zrób to w Wydawnictwie Borgis – jednym z najbardziej uznanych w Polsce wydawców książek i czasopism medycznych. W ramach współpracy otrzymasz pełne wsparcie w przygotowaniu książki – przede wszystkim korektę, skład, projekt graficzny okładki oraz profesjonalny druk. Wydawnictwo zapewnia szybkie terminy publikacji oraz doskonałą atmosferę współpracy z wysoko wykwalifikowanymi redaktorami, korektorami i specjalistami od składu. Oferuje także tłumaczenia artykułów naukowych, skanowanie materiałów potrzebnych do wydania książki oraz kompletowanie dorobku naukowego.

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Nowa Pediatria 2/2004, s. 78-82
Paweł Grzesiowski
Zmiany w Programie Szczepień Ochronnych wprowadzone w 2004 roku.
Część I: zmiany w zakresie szczepień obowiązkowych
Changes in the National Immunization Program in Poland introduced in 2004. Part I: Changes in compulsory vaccination program.
Zakład Profilaktyki Zakażeń i Zakażeń Szpitalnych, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego
Kierownik zakładu: dr med. Paweł Grzesiowski
Streszczenie
According to the Regulation of the Polish Parliament of 6th September 2001 concerning Infectious Diseases and Infections, new National Immunization Program was introduced for the year 2004. The Immunization Program underwent regular changes based on new epidemiological and microbiological data. Major changes have been made in compulsory vaccination program, such as, vaccination against poliomyelitis, mumps, rubella, pertussis and H.influenzae type b infections (Hib). Current recommendations of poliomyelitis immunization are based on 3-dose schedule of inactivated polio vaccine (IPV), given in 3th, 5th and 16-18th months, and booster dose of atenuated vaccine (OPV) in 6th year of life. According to recent epidemiological data, additional booster dose of acelullar pertussis vaccine, given as DTaP vaccine, was introduced in 6th year of life. For the first time, in Polish immunization program, one dose in 13-14th month of life of the combination vaccine against measles, mumps and rubella was implemented. Important change concerns prevention of H.influenzae type b infections in high risk children. Conjugated Hib vaccine, in the schedule recommended by the manufacturers, is given in all children from orphanages in the first and second year of life.
WPROWADZENIE
Na podstawie art. 14 ust. 9 Ustawy z dnia 6 września 2001 r. o Chorobach Zakaźnych i Zakażeniach (Dz.U. Nr 126, poz. 1384) wprowadzono nowy Program Szczepień Ochronnych na 2004 rok, zawierający jednolity schemat stosowania poszczególnych szczepionek oraz wskazania do szczepień obowiązkowych i zalecanych. Program Szczepień Ochronnych na kolejny rok jest ogłaszany w postaci komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego i publikowany w Dzienniku Urzędowym Ministra Zdrowia. W tym roku nowe regulacje dotyczące narodowego programu szczepień zostały opublikowane w Dzienniku Urzędowym Ministra Zdrowia nr 2 i weszły w życie w dniu publikacji tj. dnia 15.03.2004 r. Należy podkreślić, że tzw. mała nowelizacja programu szczepień ochronnych z 2003 roku miała miejsce w sierpniu 2003 roku (komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 6 sierpnia 2003 roku), co było związane z wprowadzeniem poprawek do Ustawy z dnia 6 września 2001 r. o Chorobach Zakaźnych i Zakażeniach. Nowelizacja ta dotyczyła rezygnacji z zastosowania monowalentnej szczepionki przeciw śwince oraz wprowadzenia przypominającego szczepienia przeciw krztuścowi w szóstym roku życia szczepionką skojarzoną DTaP, zawierającą acelularny składnik krztuścowy. Zmiany te zostały utrzymane w aktualnej wersji Programu Szczepień Ochronnych na 2004 rok.
W porównaniu z Programem Szczepień Ochronnych obowiązującym w 2003 roku, wprowadzono obecnie kilka bardzo istotnych zmian, podyktowanych zmieniającą się sytuacją epidemiologiczną w Polsce i na świecie. Program ten podlega modyfikacjom od połowy lat dziewięćdziesiątych, co związane jest ze stopniowym dostosowaniem do wytycznych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) i Komisji Europejskiej, zmieniającej się sytuacji epidemiologicznej i pojawiających się nowych zagrożeń. Porównanie programu szczepień z 2000 roku i 2004 roku, tylko w zakresie szczepień obowiązkowych, wykazuje co najmniej dziesięć zasadniczych zmian, które dotyczą profilaktyki krztuśca, poliomyelitis, gruźlicy, różyczki, świnki, wirusowego zapalenia wątroby typu B oraz zakażeń pałeczką hemofilną (Hib). Duża zmienność programu szczepień nie zawsze idzie w parze z możliwościami realizacji postulowanych szczepień ze względu na konieczność zmian legislacyjnych, przeprowadzenia centralnego przetargu i zakupu szczepionek, a także z powodu opóźnień w informacji dla lekarzy pierwszego kontaktu, którzy są głównymi ogniwami skutecznego programu szczepień. Z tego względu, wydaje się konieczne szerokie propagowanie nie tylko idei szczepień ochronnych, ale przede wszystkim prowadzenie planowej i skoordynowanej akcji informacyjnej skierowanej do wykonawców i odbiorców szczepień o zmianach w Programie Szczepień Ochronnych na 2004 rok. W tym zakresie, obok działań sieci stacji sanitarno-epidemiologicznych, ważne są działania wspomagające ze strony organizacji pozarządowych, prasy fachowej i mediów oraz poradni konsultacyjnych ds. szczepień. Poradnie te, które wciąż nie mają uregulowanego statusu prawnego, spełniają niezwykle istotną rolę ze względu na rosnącą liczbę osób wymagających indywidualnego programu szczepień, a także z różnego rodzaju przeciwwskazaniami do szczepień.
W Zakładzie Profilaktyki Zakażeń NIZP działa od 1997 roku telefon informacyjny tzw. IMMU-LINIA (22) 851-52-03 lub 0-601-838-939 dla lekarzy, pielęgniarek i rodziców, dostępny w dni powszednie w godzinach 9-16.
W tym opracowaniu przedstawiono uwarunkowania epidemiologiczne bieżących zmian w programie szczepień ochronnych, z uwzględnieniem szczepień obowiązkowych (część pierwsza) i zalecanych w wybranych sytuacjach klinicznych (część druga).
ZMIANY W UKŁADZIE PROGRAMU SZCZEPIEŃ OCHRONNYCH
Aktualny Program Szczepień Ochronnych, podobnie jak w 2003 roku składa się z trzech głównych części:
I. Szczepienia obowiązkowe – kalendarz szczepień
A. Szczepienia obowiązkowe dzieci i młodzieży według wieku
B. Szczepienia obowiązkowe dla osób narażonych w sposób szczególny na zakażenie
II. Szczepienia zalecane – niefinansowane ze środków znajdujących się w budżecie Ministra Zdrowia
III. Informacje uzupełniające.
Szczepienia określone w części Ia i Ib oraz II są szczepieniami zleconymi przez Ministra Zdrowia do wykonania Narodowemu Funduszowi Zdrowia w oparciu o przepisy ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391). Przy interpretacji wykazu szczepień zalecanych (część II), należy uwzględnić Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 3 stycznia 2003 roku w sprawie wykazu stanowisk pracy oraz szczepień ochronnych wskazanych do wykonania pracownikom podejmującym pracę lub zatrudnionym na tych stanowiskach (Dz.U. nr 5 poz. 60). Rozporządzenie to stanowi, iż z wyjątkiem szczepień przeciw WZW typu B dla pracowników wykonujących zawód medyczny, które są finansowane z budżetu Ministra Zdrowia, szczepienia ochronne wykonywane u pracowników zatrudnionych lub podejmujących pracę na stanowiskach, umieszczonych w wykazie, są finansowane w całości przez pracodawców. Natomiast szczepienia zalecane, wymienione w części II, u osób zdrowych lub chorych, narażonych na zakażenie ze względów epidemiologicznych lub zdrowotnych, z wyłączeniem specyficznego narażenia w miejscu pracy, finansowane są ze środków własnych tych osób.
ZMIANY W ZAKRESIE SZCZEPIEŃ OBOWIĄZKOWYCH
Szczepienia przeciw poliomyelitis
Podczas Konferencji WHO w Kopenhadze w sierpniu 2003 roku, poświęconej planom szczepień przeciw poliomyelitis w regionie europejskim, sformułowano wytyczne dotyczące modyfikacji narodowych programów szczepień. W związku z realizacją światowego programu eradykacji poliomyelitis, zaleca się ograniczenie do minimum wykorzystania preparatów szczepionkowych zawierających żywe wirusy polio (typ 1,2,3) ze względu na zapobieganie poszczepiennym porażennym przypadkom poliomyelitis (vaccine-associated paralytic poliomyelitis - VAPP). Przypadki te występują przede wszystkim u dzieci z upośledzona odpornością, które otrzymały szczepionkę atenuowaną (OPV) lub u dzieci z osłabionym układem immunologicznym pozostających w kontakcie z osobami szczepionymi. W Polsce, ostatnie 2 przypadki VAPP zgłoszono w 2002 roku, a według danych WHO, łączna liczba przypadków VAPP na całym świecie sięga około 500 rocznie.
WHO zaleca wprowadzanie szczepionki inaktywowanej (IPV) w krajach, w których nastąpiło przerwanie transmisji wirusa co najmniej 10 lat wcześniej, częstość występowania poszczepiennych przypadków VAPP jest niska, a wskaźnik zaszczepienia populacji (mierzony wykonaniem szczepień DTP) przekracza 90%. Wytyczne WHO nie mają charakteru obligatoryjnego, jednak w 2003 roku już ponad połowa krajów europejskich wyeliminowała szczepionkę atenuowaną z powszechnych szczepień ochronnych. Polska spełnia wszystkie warunki wymienione w zaleceniach WHO, co oznacza, że możliwe jest stopniowe eliminowanie szczepionki atenuowanej i zastępowanie jej szczepionką inaktywowaną.
Drugim kierunkiem zmian w profilaktyce czynnej poliomyelitis jest redukcja liczby dawek w schemacie podstawowym oraz liczby dawek przypominających. Wobec licznych doniesień z krajów europejskich o wysokiej skuteczności zredukowanych do dwóch dawek, pierwotnych schematów szczepień przeciw, istnieje tendencja do wprowadzania schematu szczepień obejmującego 2 dawki w pierwszym roku życia oraz pojedynczą dawkę uzupełniającą w drugim roku życia.
W aktualnym programie szczepień przeciw poliomyelitis w Polsce wprowadzono dwie zasadnicze zmiany zgodne z powyżej omówionymi tendencjami. Pierwsza zmiana dotyczy redukcji liczby dawek w schemacie podstawowym do trzech:
– szczepienie pierwotne: pierwsza dawka na przełomie 3 i 4 miesiąca życia, druga dawka sześć tygodni później
– szczepienie uzupełniające - w 16 – 18 miesiącu życia.
W dotychczasowym programie szczepień stosowany był schemat złożony z czterech dawek, w tym z trzech dawek podawanych co 6 tygodni od przełomu 3 i 4 miesiąca życia.
Druga zmiana dotyczy zastosowania dla wszystkich trzech dawek schematu podstawowego, preparatu zawierającego inaktywowane wirusy (IPV). Dotychczas stosowano ten preparat przy pierwszej i drugiej dawce schematu podstawowego, a następnie 2 dawki szczepionki atenuowanej (OPV). W wyniku powyższych zmian, dzieci w Polsce otrzymują w ciągu pierwszych dwóch lat życia trzy dawki szczepionki inaktywowanej. Pierwsza dawka szczepionki OPV przewidziana jest dopiero w szóstym roku życia, jako pierwsze szczepienie przypominające. Te zmiany powodują, że ryzyko poszczepiennych odczynów związanych z transmisją lub rewersją wirusa szczepionkowego w ciągu pierwszych sześciu lat życia dziecka jest zredukowane do minimum, a ponadto eliminuje się niewygodną w stosowaniu i związaną z wieloma problemami, szczepionką podawaną doustnie. Wydaje się, że w obecnym kształcie, schemat szczepień przeciw poliomyelitis obowiązujący w naszym kraju, jest już bardzo zbliżony do najnowocześniejszych programów szczepień w Europie. W niedalekiej przyszłości należy rozważyć zamianę jedynej dawki przypominającej w szóstym roku życia z preparatu OPV na szczepionkę inaktywowaną (IPV), jednak obecnie argumentem przemawiającym za odsunięciem tej zmiany w czasie, jest niestabilna sytuacja epidemiologiczna w krajach Europy Wschodniej i Azji.
Szczepienia przeciw odrze, różyczce i śwince
Nowelizacja Ustawy z dnia 6 września 2001 r. o Chorobach Zakaźnych i Zakażeniach, która została uchwalona w drugiej połowie ubiegłego roku, pozwoliła na wprowadzenie do kalendarza szczepień na 2004 rok skojarzonego szczepienia przeciw odrze, różyczce i śwince w miejsce szczepienia przeciw odrze i śwince w 13-14 miesiącu życia. Szczepienia przeciw odrze monowalentną szczepionką atenuowaną wprowadzono w Polsce na masową skalę w roku 1976, początkowo w pojedynczej dawce, a od 1991 roku – z dawką przypominającą dla dzieci w wieku szkolnym. Skuteczność i wykonanie szczepień przeciw odrze są wysokie (powyżej 95%), co spowodowało spadek zapadalności z 600/100.000 w 1975 roku, do 0.13/100.000 w roku 2003 roku. Inna sytuacja epidemiologiczna dotyczy różyczki i świnki. Szczepienia przeciw różyczce monowalentną szczepionką atenuowaną wprowadzono w Polsce w roku 1988 wśród dziewczynek w wieku 13 lat. Dzięki temu zaobserwowano zmniejszenie zapadalności na różyczkę we wszystkich grupach wiekowych (zapadalność w 2002 roku 105/100.000), ale przede wszystkim eliminację zachorowań na różyczkę wrodzoną (2 przypadki zgłoszone w 2002 roku, brak zgłoszeń w 2003 roku). Przez wiele lat dominował pogląd, iż wprowadzenie szczepień przeciw różyczce dla dzieci młodszych nie jest w Polsce uzasadnione, mimo że jednorazowe szczepienie podane powyżej 1 roku życia charakteryzuje się wysoką skutecznością immunologiczną i kliniczną. W wielu krajach europejskich prowadzone są od kilkunastu lat szczepienia przeciw różyczce obejmujące dwie dawki – pierwsza podawana w drugim roku życia oraz rewakcynacja u dzieci w wieku przedszkolnym lub szkolnym. Realizowane w takim schemacie szczepienia charakteryzują się wysoką skutecznością immunologiczną (co najmniej 15-20 lat) i kliniczną, zarówno w profilaktyce ostrych zakażeń jak i zespołu różyczki wrodzonej.

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu oraz innych artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 10 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

Piśmiennictwo
1. Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o Chorobach Zakaźnych i Zakażeniach (Dz. U., 2001, Nr 126, poz. 1384). 2.Komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia sierpnia 2003 roku. 3.Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 3 stycznia 2003 r. w sprawie wykazu stanowisk pracy oraz szczepień ochronnych wskazanych do wykonania pracownikom podejmującym prace lub zatrudnionym na tych stanowiskach (Dz. U., 2003, Nr 5 poz. 60). 4.Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia nr 2 z dnia 15 marca 2004 roku. 5.Red Book 2003, American Academy of Pediatrics. 6.Plotkin S., Orenstein W.: Vaccines, 2004, Saunders, Philadelphia. 7.Meldunek roczny 2003 o zachorowaniach na choroby zakaźne i zatrucia związkami chemicznymi zgłoszonych w 2003 roku. PZH, GIS. 8.Hryniewicz W. i wsp.: Raport z działalności za lata 1997-1999. Krajowy Ośrodek Referencyjny Diagnostyki Bakteryjnych Zakażeń Ośrodkowego Układu Nerwowego, 2000, Warszawa. 9.Janaszek-Seydlitz W. i wsp.: Stan uodpornienia populacji polskiej przeciw odrze, śwince i różyczce, a szczepienia ochronne. Przegląd Epidemiologiczny, 2003, 57, 281-8. 10.Łętowska I. i wsp.: Zachorowania na krztusiec w Polsce. Klinika Pediatryczna, 2003, 11, 3, 327-330.
Nowa Pediatria 2/2004
Strona internetowa czasopisma Nowa Pediatria